મહાભારત · અધ્યાય 1.136

પાણ્ડોર્વિદુર સર્વાણિ પ્રેતકાર્યાણિ કારય ।
રાજવદ્રાજસિંહસ્ય માદ્ર્યાશ્ચૈવ વિશેષતઃ ॥

પશૂન્વાસાંસિ રત્નાનિ ધનાનિ વિવિધાનિ ચ ।
પાણ્ડોઃ પ્રયચ્છ માદ્ર્યાશ્ચ યેભ્યો યાવચ્ચ વાઞ્છિતમ્ ॥

યથા ચ કુન્તી સત્કારં કુર્યાન્માદ્ર્યાસ્તથા કુરુ ।
યથા ન વાયુર્નાદિત્યઃ પશ્યેતાં તાં સુસંવૃતામ્ ॥

ન શોચ્યઃ પાણ્ડુરનઘઃ પ્રશસ્યઃ સ નરાધિપઃ ।
યસ્ય પઞ્ચ સુતા વીરા જાતાઃ સુરસુતોપમાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

વિદુરસ્તં તથેત્યુક્ત્વા ભીષ્મેણ સહ ભારત ।
પાણ્ડું સંસ્કારયામાસ દેશે પરમપૂજિતે ॥

તતસ્તુ નગરાત્તૂર્ણમાજ્યગન્ધપુરસ્કૃતાઃ ।
નિર્હૃતાઃ પાવકા દીપ્તાઃ પાણ્ડો રાજન્પુરોહિતૈઃ ॥

અથૈનામાર્તવૈઃ પુષ્પૈર્ગન્ધૈશ્ચ વિવિધૈર્વરૈઃ ।
શિબિકાં તામલઙ્કૃત્ય વાસસાઽચ્છાદ્ય સર્વશઃ ॥

તાં તથા શોભિતાં માલ્યૈર્વાસોભિશ્ચ મહાધનૈઃ ।
અમાત્યા જ્ઞાતયશ્ચૈનં સુહૃદશ્ચોપતસ્થિરે ॥

નૃસિંહં નરયુક્તેન પરમાલઙ્કૃતેન તમ્ ।
અવહન્ યાનમુખ્યેન સહ માદ્ર્યા સુસંવૃતમ્ ॥

પાણ્ડુરેણાતપત્રેણ ચામરવ્યજનેન ચ ।
સર્વવાદિત્રનાદૈશ્ચ સમલઞ્ચક્રિરે તતઃ ॥

રત્નાનિ ચાપ્યુપાદાય બહૂનિ શતશો નરાઃ ।
પ્રદદુઃ કાઙ્ક્ષમાણેભ્યઃ પાણ્ડોસ્તસ્યૌર્ધ્વદેહિકે ॥

અથ ચ્છત્રાણિ શુભ્રાણિ ચામરાણિ બૃહન્તિ ચ ।
આજહ્રુઃ કૌરવસ્યાર્થે વાસાંસિ રુચિરાણિ ચ ॥

યાજકૈઃ શુક્લવાસોભિર્હૂયમાના હુતાશનાઃ ।
અગચ્છન્નગ્રતસ્તસ્ય દીપ્યમાનાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ ॥

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચૈવ સહસ્રશઃ ।
રુદન્તઃ શોકસન્તપ્તા અનુજગ્મુર્નરાધિપમ્ ॥

અયમસ્માનપાહાય દુઃખે ચાધાય શાશ્વતે ।
કૃત્વા ચાસ્માનનાથાંશ્ચ ક્વ યાસ્યતિ નરાધિપઃ ॥

ક્રોશન્તઃ પાણ્ડવાઃ સર્વે ભીષ્મો વિદુર એવ ચ ।
બાહ્લીકઃ સોમદત્તશ્ચ તથા ભૂરિશ્રવા નૃપઃ ॥

અન્યોન્યં વૈ સમાશ્લિષ્ય અનુજગ્મુઃ સહસ્રશઃ । રમણીયે વનોદ્દેશે ગઙ્ગાતીરે સમે શુભે ॥

ન્યાસયામાસુરથં તાં શિબિકાં સત્યવાદિનઃ ।
સભાર્યસ્ય નૃસિંહસ્ય પાણ્ડોરક્લિષ્ટકર્મણઃ ॥

તતસ્તસ્ય શરીરં તુ સર્વગન્ધાધિવાસિતમ્ ।
શુચિકાલીયકાદિગ્ધં દિવ્યચન્દનરૂષિતમ્ ॥

પર્યષિઞ્ચઞ્જલેનાશુ શાતકુમ્ભમયૈર્ઘટૈઃ ।
ચન્દનેન ચ શુક્લેન સર્વતઃ સમલેપયન્ ॥

કાલાગુરુવિમિશ્રેણ તથા તુઙ્ગરસેન ચ ।
અથૈનં દેશજૈઃ શુક્લૈર્વાસોભિઃ સમયોજયન્ ॥

સઞ્છન્નઃ સ તુ વાસોભિર્જીવન્નિવ નરાધિપઃ ।
શુશુભે સ નવ્યાઘ્રો મહાર્હશયનોચિતઃ ॥

હયમેધાગ્નિના સર્વે યાજકાઃ સપુરોહિતાઃ । વેદોક્તેન વિધાનેન ક્રિયાઞ્ચક્રુઃ સમન્ત્રકમ્ ॥

યાજકૈરભ્યનુજ્ઞાતે પ્રેતકર્મણ્યનિષ્ઠિતે ।
ઘૃતાવસિક્તં રાજાનં સહ માદ્ર્યા સ્વલઙ્કૃતમ્ ॥

તુઙ્ગપદ્મકમિશ્રેણ ચન્દનેન સુગન્ધિના ।
સરલં દેવદારું ચ ગુગ્ગુલં લાક્ષયા સહ ॥

હરિચન્દનકાષ્ઠૈશ્ચ હરિબેરૈરુશીરકૈઃ । અન્યૈશ્ચ વિવિધૈર્ગન્ધૈર્વિધિના સમદાહયન્ ॥

તતસ્તયોઃ શરીરે દ્વે દૃષ્ટ્વા મોહવશં ગતા ।
હાહા પુત્રેતિ કૌસલ્યા પપાત સહસા ભુવિ ॥

તાં પ્રેક્ષ્ય પતિતામાર્તાં પૌરજાનપદો જનઃ ।
રુરોદ દુઃખસન્તપ્તો રાજભક્ત્યા કૃપાઽન્વિતઃ ॥

કુન્ત્યાશ્ચૈવાર્તનાદેન સર્વાણિ ચ વિચુક્રુશુઃ ।
માનુષૈઃ સહ ભૂતાનિ તિર્યગ્યોનિગતાન્યપિ ॥

તથા ભીષ્મઃ શાન્તનવો વિદુરશ્ચ મહામતિઃ ।
સર્વશઃ કૌરવાશ્ચૈવ પ્રાણદન્ભૃશદુઃખિતાઃ ॥

તતો ભીષ્મોઽથ વિદુરો રાજા ચ સહ પાણ્ડવૈઃ ।
ઉદકં ચક્રિરે તસ્ય સર્વાશ્ચ કુરુયોષિતઃ ॥

ચુક્રુશુઃ પાણ્ડવાઃ સર્વે ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તથા ।
વિદુરો જ્ઞાતયશ્ચૈવ ચક્રુશ્ચાપ્યુદકક્રિયાઃ ॥

કૃતોદકાંસ્તાનાદાય પાણ્ડવાઞ્છોકકર્શિતાન્ ।
સર્વાઃ પ્રકૃતયો રાજઞ્શોચમાના ન્યવારયન્ ॥

યથૈવ પાણ્ડવા ભૂમૌ સુષુપુઃ સહ બાન્ધવૈઃ ।
તથૈવ નાગરા રાજઞ્શિશ્યિરે બ્રાહ્મણાદયઃ ॥

તદ્ગતાનન્દમસ્વસ્થમાકુમારમહૃષ્ટવત્ ।
બભૂવ પાણ્ડવૈઃ સાર્ધં નગરં દ્વાદશ ક્ષપાઃ ॥