મહાભારત · અધ્યાય 1.127

એવમુક્તા મહારાજ કુન્તી પાણ્ડુમભાષત ।
કુરૂણામૃષભં વીરં તદા ભૂમિપતિં પતિમ્ ॥
કુન્ત્યુવાચ ।

ન મામર્હસિ ધર્મજ્ઞ વક્તુમેવં કથઞ્ચન ।
ધર્મપત્નીમભિરતાં ત્વયિ રાજીવલોચને ॥

ત્વમેવ તુ મહાબાહો મય્યપત્યાનિ ભારત ।
વીર વીર્યોપપન્નાનિ ધર્મતો જનયિષ્યસિ ॥

સ્વર્ગં મનુજશાર્દૂલ ગચ્છેયં સહિતા ત્વયા ।
અપત્યાય ચ માં ગચ્છ ત્વમેવ કુરુનન્દન ॥

ન હ્યહં મનસાપ્યન્યં ગચ્છેયં ત્વદૃતે નરમ્ ।
ત્વત્તઃ પ્રતિ વિશિષ્ટશ્ચ કોઽન્યોઽસ્તિ ભુવિ માનવઃ ॥

ઇમાં ચ તાવદ્ધર્માત્મન્પૌરાણીં શૃણુ મે કથામ્ ।
પરિશ્રુતાં વિશાલાક્ષ કીર્તયિષ્યામિ યામહમ્ ॥

વ્યુષૈતાશ્વ ઇતિ ખ્યાતો બભૂવ કિલ પાર્થિવઃ ।
પુરા પરમધર્મિષ્ઠઃ પૂરોર્વંશવિવર્ધનઃ ॥

તસ્મિંશ્ચ યજમાને વૈ ધર્માત્મનિ મહાભુજે ।
ઉપાગમંસ્તતો દેવાઃ સેન્દ્રા દેવર્ષિભિઃ સહ ॥

અમાદ્યદિન્દ્રઃ સોમેન દક્ષિણાભિર્દ્વિજાતયઃ ।
વ્યુષિતાશ્વસ્ય રાજર્ષેસ્તતો યજ્ઞે મહાત્મનઃ ॥

દેવા બ્રહ્મર્ષયશ્ચૈવ ચક્રુઃ કર્મ સ્વયં તદા ।
વ્યુષિતાશ્વસ્તતો રાજન્નતિ મર્ત્યાન્વ્યરોચત ॥

સર્વભૂતાન્પ્રતિ યથા તપનઃ શિશિરાત્યયે ।
સ વિજિત્ય ગૃહીત્વા ચ નૃપતીન્રાજસત્તમઃ ॥

પ્રાચ્યાનુદિચ્યાન્પાશ્ચાત્યાન્દાક્ષિણાત્યાનકાલયત્ ।
અશ્વમેધે મહાયજ્ઞે વ્યુષિતાશ્વઃ પ્રતાપવાન્ ॥

બભૂવ સ હિ રાજેન્દ્રો દશનાગબલાન્વિતઃ ।
અપ્યત્ર ગાથાં ગાયન્તિ યે પુરાણવિદો જનાઃ ॥

વ્યુષિતાશ્વે યશોવૃદ્ધે મનુષ્યેન્દ્રે કુરૂત્તમ ।
વ્યુષિતાશ્વઃ સમુદ્રાન્તાં વિજિત્યેમાં વસુન્ધરામ્ ॥

અપાલયત્સર્વવર્ણાન્પિતા પુત્રાનિવૌરસાન્ ।
યજમાનો મહાયજ્ઞૈર્બ્રાહ્મણેભ્યો ધનં દદૌ ॥

અનન્તરત્નાન્યાદાય સ જહાર મહાક્રતૂન્ ।
સુષાવ ચ બહૂન્સોમાન્સોમસંસ્થાસ્તતાન ચ ॥

આસીત્કાક્ષીવતી ચાસ્ય ભાર્યા પરમસમ્મતા ।
ભદ્રા નામ મનુષ્યેન્દ્ર રૂપેણાસદૃશી ભુવિ ॥

કામયામાસતુસ્તૌ ચ પરસ્પરમિતિ શ્રુતમ્ ।
સ તસ્યાં કામસમ્પન્નો યક્ષ્મણા સમપદ્યત ॥

તેનાચિરેણ કાલેન જગામાસ્તમિવાંશુમાન્ ।
તસ્મિન્પ્રેતે મનુષ્યેન્દ્રે ભાર્યાઽસ્ય ભૃશદુઃખિતા ॥

અપુત્રા પુરુષવ્યાઘ્ર વિલલાપેતિ નઃ શ્રુતમ્ ।
ભદ્રા પરમદુઃખાર્તા તન્નિબોધ જનાધિપ ॥
ભદ્રોવાચ ।

નારી પરમધર્મજ્ઞ સર્વા ભર્તૃવિનાકૃતા ।
પતિં વિના જીવતિ યા ન સા જીવતિ દુઃખિતા ॥

પતિં વિના મૃતં શ્રેયો નાર્યાઃ ક્ષત્રિયપુન્ગવ ॥
ત્વદ્ગતિં ગન્તુમિચ્છામિ પ્રસીદસ્વનયસ્વમામ્ ॥

ત્વયા હીના ક્ષણમપિ નાહં જીવિતુમુત્સહે ।
પ્રસાદં કુરુ મે રાજન્નિતસ્તૂર્ણં નયસ્વ મામ્ ॥

પૃષ્ઠતોઽનુગમિષ્યામિ સમેષુ વિષમેષુ ચ ।
ત્વામહં નરશાર્દૂલ ગચ્છન્તમનિવર્તિતુમ્ ॥

છાયેવાનુગતા રાજન્સતતં વશવર્તિની ।
ભવિષ્યામિ નરવ્યાઘ્ર નિત્યં પ્રિયહિતે રતા ॥

અદ્યપ્રભૃતિ માં રાજન્કષ્ટા હૃદયશોષણાઃ ।
આધયોઽભિભવિષ્યન્તિ ત્વામૃતે પુષ્કરેક્ષણ ॥

અભાગ્યયા મયા નૂનં વિયુક્તાઃ સહચારિણઃ ।
તેન મે વિપ્રયોગોઽયમુપપન્નસ્ત્વયા સહ ॥

વિપ્રયુક્તા તુ યા પત્યા મુહૂર્તમપિ જીવતિ ।
દુઃખં જીવતિ સા પાપા નરકસ્થેવ પાર્થિવ ॥

સંયુક્તા વિપ્રયુક્તાશ્ચ પૂર્વદેહે કૃતા મયા ।
તદિદં કર્મભિઃ પાપૈઃ પૂર્વદેહેષુ સઞ્ચિતમ્ ॥

દુઃખં મામનુસમ્પ્રાપ્તં રાજંસ્ત્વદ્વિપ્રયોગજમ્ । અદ્યપ્રભૃત્યહં રાજન્કુશસંસ્તરશાયિની ।
ભવિષ્યામ્યસુખાવિષ્ટા ત્વદ્દર્શનપરાયણા ॥

દર્શયસ્વ નરવ્યાઘ્ર શાધિ મામસુખાન્વિતામ્ ।
કૃપણાં ચાથ કરુણં વિલપત્નીં નરેશ્વર ॥
કન્ત્યુવાચ ।

એવં બહુવિધં તસ્યાં વિલપન્ત્યાં પુનઃપુનઃ ।
તં શવં સમ્પરિષ્વજ્ય વાક્કિલાઽન્તર્હિતાઽબ્રવીત્ ॥

ઉત્તિષ્ઠ ભદ્રે ગચ્છ ત્વં દદાનીહ વરં તવ ।
જનયિષ્યામ્યપત્યાનિ ત્વય્યહં ચારુહાસિનિ ॥

આત્મકીયે વરારોહે શયનીયે ચતુર્દશીમ્ ।
અષ્ટમીં વા ઋતુસ્નાતા સંવિશેથા મયા સહ ॥

એવમુક્તા તુ સા દેવી તથા ચક્રે પતિવ્રતા ।
યથોક્તમેવ તદ્વાક્યં ભદ્રા પુત્રાર્થિની તદા ॥

સા તેન સુષુવે દેવી શવેન ભરતર્ષભ ।
ત્રીઞ્શાલ્વાંશ્ચતુરો મદ્રાન્સુતાન્ભરતસત્તમ ॥

તથા ત્વમપિ મય્યેવં મનસા ભરતર્ષભ ।
શક્તો જનયિતું પુત્રાંસ્તપોયોગબલાન્વિતઃ ॥