મહાભારત · અધ્યાય 1.122

તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો રાજ્ઞઃ પાણ્ડોર્યશસ્વિનઃ ।
વિવાહસ્યાપરસ્યાર્થે ચકાર મતિમાન્મતિમ્ ॥

સોઽમાત્યૈઃ સ્થવિરૈઃ સાર્ધં બ્રાહ્મણૈશ્ચ મહર્ષિભિઃ ।
બલેન ચતુરઙ્ગેણ યયૌ મદ્રપતેઃ પુરમ્ ॥

તમાગતમભિશ્રુત્ય ભીષ્મં વાહીકપુઙ્ગવઃ ।
પ્રત્યુદ્ગમ્યાર્ચયિત્વા ચ પુરં પ્રાવેશયન્નૃપઃ ॥

દત્ત્વા તસ્યાસનં શુભ્રં પાદ્યમર્ઘ્યં તથૈવ ચ ।
મધુપર્કં ચ મદ્રેશઃ પપ્રચ્છાગમનેઽર્થિતામ્ ॥

તં ભીષ્મઃ પ્રત્યુવાચેદં મદ્રરાજં કુરૂદ્વહઃ ।
આગતં માં વિજાનીહિ કન્યાર્થિનમરિન્દમ ॥

શ્રૂયતે ભવતઃ સાધ્વી સ્વસા માદ્રી યશસ્વિની ।
તામહં વરયિષ્યામિ પાણ્ડોરર્થે યશસ્વિનીમ્ ॥

યુક્તરૂપો હિ સમ્બન્ધે ત્વં નો રાજન્વયં તવ ।
એતત્સઞ્ચિન્ત્ય મદ્રેશ ગૃહાણાસ્માન્યથાવિધિ ॥

તમેવંવાદિનં ભીષ્મં પ્રત્યભાષત મદ્રપઃ ।
ન હિ મેઽન્યો વરસ્ત્વત્તઃ શ્રેયાનિતિ મતિર્મમ ॥

પૂર્વૈઃ પ્રવર્તિતં કિઞ્ચિત્કુલેઽસ્મિન્નૃપસત્તમૈઃ ।
સાધુ વા યદિ વાઽસાધુ તન્નાતિક્રાન્તુમુત્સહે ॥

વ્યક્તં તદ્ભવતશ્ચાપિ વિદિતં નાત્ર સંશયઃ ।
ન ચ યુક્તં તથા વક્તું ભવાન્દેહીતિ સત્તમ ॥

કુલધર્મઃ સ નો વીર પ્રમાણં પરમં ચ તત્ ।
તેન ત્વાં ન બ્રવીમ્યેતદસન્દિગ્ધં વચોઽરિહન્ ॥

તં ભીષ્મઃ પ્રત્યુવાચેદં મદ્રરાજં જનાધિપઃ ।
ધર્મ એષ પરો રાજન્સ્વયમુક્તઃ સ્વયમ્ભુવા ॥

નાત્ર કશ્ચન દોષોઽસ્તિ પૂર્વૈર્વિધિરયં કૃતઃ ।
વિદિતેયં ચ તે શલ્ય મર્યાદા સાધુસમ્મતા ॥

ઇત્યુક્ત્વા સ મહાતેજાઃ શાતકુમ્ભં કૃતાકૃતમ્ ।
રત્નાનિ ચ વિચિત્રાણિ શલ્યાયાદાત્સહસ્રશઃ ॥

ગજાનશ્વાન્રથાંશ્ચૈવ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ ।
મણિમુક્તાપ્રવાલં ચ ગાઙ્ગેયો વ્યસૃજચ્છુભમ્ ॥

તત્પ્રગૃહ્ય ધનં સર્વં શલ્યઃ સમ્પ્રતીમાનસઃ ।
દદૌ તાં સમલઙ્કૃત્ય સ્વસારં કૌરવર્ષભે ॥

સ તાં માદ્રીમુપાદાય ભીષ્મઃ સાગરગાસુતઃ ।
આજગામ પુરીં ધીમાન્પ્રવિષ્ટો ગજસાહ્વયમ્ ॥

તત ઇષ્ટેઽહનિ પ્રાપ્તે મુહૂર્તે સાધુસમ્મતે । વિવાહં કારાયામાસ ભીષ્મઃ પાણ્ડોર્મહાત્મનઃ ।
જગ્રાહ વિધિવત્પાણિં માદ્ર્યાઃ પાણ્ડુર્નરાધિપઃ ॥

તતો વિવાહે નિર્વૃત્તે સ રાજા કુરુનન્દનઃ ।
સ્થાપયામાસ તાં ભાર્યાં શુભે વેશ્મનિ ભામિનીં ॥

સ તાભ્યાં વ્યચરત્સાર્ધં ભાર્યાભ્યાં રાજસત્તમઃ ।
કુન્ત્યા માદ્ર્યા ચ રાજેન્દ્રો યથાકામં યથાસુખમ્ ॥

તતઃ સ કૌરવો રાજા વિહૃત્ય ત્રિદશા નિશાઃ ।
જિગીષયા મહીં પાણ્ડુર્નિરક્રામત્પુરાત્પ્રભો ॥

સ ભીષ્મપ્રમુખાન્વૃદ્ધાનભિવાદ્ય પ્રણમ્ય ચ । ધૃતરાષ્ટ્રં ચ કૌરવ્યં તથાન્યાન્કુરુસત્તમાન્ ।
આમન્ત્ર્ય પ્રયયૌ રાજા તૈશ્ચૈવાપ્યનુમોજિતઃ ॥

મઙ્ગલાચારયુક્તાભિરાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ ।
ગજવાજિરથૌઘેન બલેન મહતાઽગમત્ ॥

સ રાજા દેવગર્ભાભો વિજિગીષુર્વસુન્ધરામ્ ।
હૃષ્ટપુષ્ટબલૈઃ પ્રાયાત્પાણ્ડુઃ શત્રૂનનેકશઃ ॥

પૂર્વમાગસ્કૃતો ગત્વા દશાર્ણાઃ સમરે જિતાઃ ।
પાણ્ડુના નરસિંહેન કૌરવાણાં યશોભૃતા ॥

તતઃ સેનામુપાદાય પાણ્ડુર્નાનાવિધધ્વજામ્ ।
પ્રભૂતહસ્ત્યશ્વયુતાં પદાતિરથસન્કુલામ્ ॥

આગસ્કારી મહીપાનાં બહૂનાં બલદર્પિતઃ ।
ગોપ્તા મગધરાષ્ટ્રસ્ય દીર્ઘો રાજગૃહે હતઃ ॥

તતઃ કોશં સમાદાય વાહનાનિ ચ ભૂરિશઃ ।
પાણ્ડુના મિથિલાં ગત્વા વિદેહાઃ સમરે જિતાઃ ॥

તથા કાશિષુ સુહ્મેષુ પુણ્ડ્રેષુ ચ નરર્ષભ ।
સ્વબાહુબલવીર્યેણ કુરૂણામકરોદ્યશઃ ॥

તં શરૌઘમહાજ્વાલં શસ્ત્રાર્ચિષમરિન્દમમ્ ।
પાણ્ડુપાવકમાસાદ્ય વ્યવહ્યન્ત નરાધિપાઃ ॥

તે સસેનાઃ સસેનેન વિધ્વંસિતબલા નૃપાઃ ।
પાણ્ડુના વશગાઃ કૃત્વા કુરુકર્મસુ યોજિતાઃ ॥

તેન તે નિર્જિતાઃ સર્વે પૃથિવ્યાં સર્વપાર્થિવાઃ ।
તમેકં મેનિરે શૂરં દેવેષ્વિવ પુરન્દરમ્ ॥

તં કૃતાઞ્જલયઃ સર્વે પ્રણતા વસુધાધિપાઃ ।
ઉપાજગ્મુર્ધનં ગૃહ્ય રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ॥

મણિમુક્તાપ્રવાલં ચ સુવર્ણં રજતં બહુ ।
ગોરત્નાન્યશ્વરત્નાનિ રથરત્નાનિ કુઞ્જરાન્ ॥

ખરોષ્ટ્રમહિષાંશ્ચૈવ યચ્ચ કિઞ્ચિદજાવિકમ્ । કમ્લાજિનરત્નાનિ રાઙ્કવાસ્તરણાનિ ચ ।
તત્સર્વં પ્રતિજગ્રાહ રાજા નાગપુરાધિપઃ ॥

તદાદાય યયૌ પાણ્ડુઃ પુનર્મદિતવાહનઃ ।
હર્ષયિષ્યન્સ્વરાષ્ટ્રાણિ પુરં ચ ગજસાહ્વયમ્ ॥

શાન્તનો રાજસિંહસ્ય ભરતસ્ય ચ ધીમતઃ ।
પ્રનષ્ટઃ કીર્તિજઃ શબ્દઃ પાણ્ડુના પુનરાહૃતઃ ॥

યે પુરા કુરુરાષ્ટ્રાણિ જહ્રુઃ કુરુધનાનિ ચ ।
તે નાગપુરસિંહેન પાણ્ડુના કરદીકૃતાઃ ॥

ઇત્યભાષન્ત રાજાનો રાજામાત્યાશ્ચ સઙ્ગતાઃ ।
પ્રતીતમનસો હૃષ્ટાઃ પૌરજાનપદૈઃ સહ ॥

પ્રત્યુદ્યયુશ્ચ તં પ્રાપ્તં સર્વે ભીષ્મપુરોગમાઃ ।
તે નદૂરમિવાધ્વાનં ગત્વા નાગપુરાલયાઃ ॥

આવૃતં દદૃશુર્હૃષ્ટા લોકં બહુવિધૈર્ધનૈઃ ।
નાનાયાનસમાનીતૈ રત્નૈરુચ્ચાવચૈસ્તદા ॥

હસ્ત્યશ્વરથરત્નૈશ્ચ ગોભિરુષ્ટ્રૈસ્તથાઽવિભિઃ ।
નાન્તં દદૃશુરાસાદ્ય ભીષ્મેણ સહ કૌરવાઃ ॥

સોઽભિવાદ્ય પિતુઃ પાદૌ કૌસલ્યાનન્દવર્ધનઃ ।
યથાઽર્હં માનયામાસ પૌરજાનપદાનપિ ॥

પ્રમૃદ્ય પરરાષ્ટ્રાણિ કૃતાર્થં પુનરાગતમ્ ।
પુત્રમાશ્લિષ્ય ભીષ્મસ્તુ હર્ષાદશ્રૂણ્યવર્તયત્ ॥

સ તૂર્યશતશઙ્ખાનાં ભેરીણાં ચ મહાસ્વનૈઃ ।
હર્ષયન્સર્વશઃ પૌરાન્વિવેશ ગજસાહ્વયમ્ ॥