મહાભારત · અધ્યાય 1.112

તતઃ સત્યવતી દીના કૃપણા પુત્રગૃદ્ધિની ।
પુત્રસ્ય કૃત્વા કાર્યાણિ સ્નુષાભ્યાં સહ ભારત ॥

સમાશ્વાસ્ય સ્નુષે તે ચ ભર્તૃશોકનિપીડિતે । ધર્મં ચ પિતૃવંશં ચ માતૃવંશં ચ ભામિની ।
પ્રસમીક્ષ્ય મહાભાગા ગાઙ્ગેયં વાક્યમબ્રવીત્ ॥

દુઃખાર્દિતા તુ સા દેવી મજ્જન્તી શોકસાગરે । શન્તનોર્ધર્મનિત્યસ્ય કૌરવ્યસ્ય યશસ્વિનઃ ।
ત્વયિ પિણ્ડશ્ચ કીર્તિશ્ચ સન્તાનશ્ચ પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥

ભ્રાતા વિચિત્રવીર્યસ્તે ભૂતાનામન્તમેયિવાન્ । યથાકર્મ શુભં કૃત્વા સ્વર્ગોપગમનં ધ્રુવમ્ ।
યથા ચાયુર્ધ્રુવં સત્યે ત્વયિ ધર્મસ્તથા ધ્રુવઃ ॥

વેત્થ ધર્માંશ્ચ ધર્મજ્ઞ સમાસેનેતરેણ ચ ।
વિવિધાસ્ત્વં શ્રુતીર્વેત્થ વેદાઙ્ગાનિ ચ સર્વશઃ ॥

વ્યવસ્થાનં ચ તે ધર્મે કુલાચારં ચ લક્ષયે ।
પ્રતિપત્તિં ચ કૃચ્છ્રેષુ શુક્રાઙ્ગિરસયોરિવ ॥

તસ્માત્સુભૃશમાશ્વસ્ય ત્વયિ ધર્મભૃતાં વર ।
કાર્યે ત્વાં વિનિયોક્ષ્યામિ તચ્છ્રુત્વા કર્તુમર્હસિ ॥

મમ પુત્રસ્તવ ભ્રાતા વીર્યવાન્સુપ્રિયશ્ચ તે ।
બાલ એવ ગતઃ સ્વર્ગમપુત્રઃ પુરુષર્ષભ ॥

ઇમે મહિષ્યૌ ભ્રાતુસ્તે કાશિરાજસુતે શુભે ।
રૂપયૌવનસમ્પન્ને પુત્રકામે ચ ભારત ॥

તયોરુત્પાદયાપત્યં સન્તાનાય કુલસ્ય નઃ ।
મન્નિયોગાન્મહાબાહો ધર્મં કર્તુમિહાર્હસિ ॥

રાજ્યે ચૈવાભિષિચ્યસ્વ ભારતાનનુશાધિ ચ ।
દારાંશ્ચ કુરુ ધર્મેણ મા નિમજ્જીઃ પિતામહાન્ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

તથોચ્યમાનો માત્રા સ સુહૃદ્ભિશ્ચ પરન્તપઃ ।
ઇત્યુવાચાથ ધર્માત્મા ધર્મ્યમેવોત્તરં વચઃ ॥

અસંશયં પરો ધર્મસ્ત્વયા માતરુદાહૃતઃ ।
ત્વમપત્યં પ્રતિ ચ મે પ્રતિજ્ઞાં વેત્થ વૈ પરાં ॥

જાનાસિ ચ યથાવૃત્તં શુલ્કહેતોસ્ત્વદન્તરે ।
સ સત્યવતિ સત્યં તે પ્રતિજાનામ્યહં પુનઃ ॥

પરિત્યજેયં ત્રૈલોક્યં રાજ્યં દેવેષુ વા પુનઃ ।
યદ્વાઽપ્યધિકમેતાભ્યાં ન તુ સત્યં કથઞ્ચન ॥

ત્યજેચ્ચ પૃથિવી ગન્ધમાપશ્ચ રસમાત્મનઃ ।
જ્યોતિસ્તથા ત્યજેદ્રૂપં વાયુઃ સ્પર્શગુણં ત્યજેત્ ॥

પ્રભાં સમુત્સૃજેદર્કો ધૂમકેતુસ્તથોષ્મતામ્ ।
ત્યજેચ્છબ્દં તથાઽકાશં સોમઃ શીતાંશુતાં ત્યજેત્ ॥

વિક્રમં વૃત્રહા જહ્યાદ્ધર્મં જહ્યાચ્ચ ધર્મરાટ્ ।
ન ત્વહં સત્યમુત્સ્રષ્ટું વ્યવસેયં કથઞ્ચન ॥

તન્ન જાત્વન્યથા કુર્યાં લોકાનામપિ સન્ક્ષયે । અમરત્વસ્ય વા હેતોસ્ત્રૈલોક્યસ્ય ધનસ્ય ચ ॥

એવમુક્તા તુ પુત્રેણ ભૂરિદ્રવિણતેજસા ।
માતા સત્યવતી ભીષ્મમુવાચ તદનન્તરમ્ ॥

જાનામિ તે સ્થિતિં સત્યે પરાં સત્યપરાક્રમ ।
ઇચ્છન્સૃજેથાસ્ત્રીંલ્લોકાનન્યાંસ્ત્વં સ્વેન તેજસા ॥

જાનામિ ચૈવં સત્યં તન્મદર્થે યચ્ચ ભાષિતમ્ ।
આપદ્ધર્મં ત્વમાવેક્ષ્ય વહ પૈતામહીં ધુરમ્ ॥

યથા તે કુલતન્તુશ્ચ ધર્મશ્ચ ન પરાભવેત્ ।
સુહૃદશ્ચ પ્રહૃષ્યેરંસ્તથા કુરુ પરન્તપ ॥

આત્મનશ્ચ હિતં તાત પ્રિયં ચ મમ ભારત । લાલપ્યમાનાં તામેવં કૃપણાં પુત્રગૃદ્ધિનીમ્ ।
ધર્માદપેતં બ્રુવતીં ભીષ્મો ભૂયોઽબ્રવીદિદમ્ ॥

રાજ્ઞિ ધર્માનવેક્ષસ્વ મા નઃ સર્વાન્વ્યનીનશઃ ।
સત્યાચ્ચ્યુતિઃ ક્ષત્રિયસ્ય ન ધર્મેષુ પ્રશસ્યતે ॥

શાન્તનોરપિ સન્તાનં યથા સ્યાદક્ષયં ભુવિ ।
તત્તે ધર્મં પ્રવક્ષ્યામિ ક્ષાત્રં રાજ્ઞિ સનાતનમ્ ॥

શ્રુત્વા તં પ્રતિપદ્યસ્વ પ્રાજ્ઞૈઃ સહ પુરોહિતૈઃ ।
આપદ્ધર્માર્થકુશલૈર્લોકતન્ત્રમવેક્ષ્ય ચ ॥