મહાભારત · અધ્યાય 1.102

ઇક્ષ્વાકુવંશપ્રભો રાજાસીત્પૃથિવીપતિઃ ।
મહાભિષગિતિ ખ્યાતઃ સત્યવાક્સત્યવિક્રમઃ ॥

સોઽશ્વમેધસહસ્રેણ રાજસૂયશતેન ચ ।
તોષયામાસ દેવેશં સ્વર્ગં લેભે તતઃ પ્રભુઃ ॥

તતઃ કદાચિદ્બ્રહ્માણમુપાસાઞ્ચક્રિરે સુરાઃ ।
તત્ર રાજર્ષયો હ્યાસન્સ ચ રાજા મહાભિષક્ ॥

અથ ગઙ્ગા સરિચ્છ્રેષ્ઠા સમુપાયાત્પિતામહમ્ ।
તસ્યા વાસઃ સમુદ્ધૂતં મારુતેન શશિપ્રભમ્ ॥

તતોઽભવન્સુરગણાઃ સહસાઽવાઙ્મુખાસ્તદા ।
મહાભિષક્તુ રાજર્ષિરશઙ્કો દૃષ્ટવાન્નદીમ્ ॥

સોપધ્યાતો ભગવતા બ્રહ્મણા તુ મહાભિષક્ ।
ઉક્તશ્ચ જાતો મર્ત્યેષુ પુનર્લોકાનવાપ્સ્યસિ ॥

યયા હૃતમનાશ્ચાસિ ગઙ્ગયા ત્વં હિ દુર્મતે ।
સા તે વૈ માનુષે લોકે વિપ્રિયાણ્યાચરિષ્યતિ ॥

યદા તે ભવિતા મન્યુસ્તદા શાપાદ્વિમોક્ષ્યતે ।
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।
સ ચિન્તયિત્વા નૃપતિર્નૃપાનન્યાંસ્તપોધનાન્ ॥

પ્રતીપં રોચયામાસ પિતરં ભૂરિતેજસમ્ ।
સા મહાભિષજં દૃષ્ટ્વા નદી દૈર્યાચ્ચ્યુતં નૃપમ્ ॥

તમેવ મનસા ધ્યાયન્ત્યુપાવૃત્તા સરિદ્વરા ।
સા તુ વિધ્વસ્તવપુષઃ કશ્મલાભિહતાન્નૃપ ॥

દદર્શ પથિ ગચ્છન્તી વસૂન્દેવાન્દિવૌકસઃ ।
તથારૂપાંશ્ચ તાન્દૃષ્ટ્વા પ્રપચ્છ સરિતાં વરા ॥

કિમિદં નષ્ટરૂપાઃ સ્થ કચ્ચિત્ક્ષેમં દિવૌકસામ્ ।
તામૂચુર્વસવો દેવાઃ શપ્તાઃ સ્મો વૈ મહાનદિ ॥

અલ્પેઽપરાધે સંરમ્ભાદ્વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।
વિમૂઢા હિ વયં સર્વે પ્રચ્છન્નમૃષિસત્તમમ્ ॥

સન્ધ્યાં વસિષ્ઠમાસીનં તમત્યભિસૃતાઃ પુરા ।
તેન કોપાદ્વયં શપ્તા યોનૌ સમ્ભવતેતિ હ ॥

ન તચ્છક્યં નિવર્તયિતું યદુક્તં બ્રહ્મવાદિના ।
ત્વમસ્માન્માનુષી ભૂત્વા સૂષ્વ પુત્રાન્વસૂન્ભુવિ ॥

ન માનુષીણાં જઠરં પ્રવિશેમ વયં શુભે ।
ઇત્યુક્તા તૈશ્ચ વસુભિસ્તથેત્યુક્ત્વાઽબ્રવીદિદમ્ ॥
ગઙ્ગોવાચ ।

મર્ત્યેષુ પુરુષશ્રેષ્ઠઃ કો વઃ કર્તા ભવિષ્યતિ ।
વસવ ઊચુઃ ।
પ્રતીપસ્ય સુતો રાજા શાન્તનુર્લોકવિશ્રુતઃ ।
ભવિતા માનુષે લોકે સ નઃ કર્તા ભવિષ્યતિ ॥
ગઙ્ગોવાચ ।

મમાપ્યેવં મતં દેવા યથા માં વદથાનઘાઃ ।
પ્રિયં તસ્ય કરિષ્યામિ યુષ્માકં ચેતદીપ્સિતમ્ ॥
વસવ ઊચુઃ ।

જાતાન્કુમારાન્સ્વાનપ્સુ પ્રક્ષેપ્તું વૈ ત્વમર્હસિ ।
યથા નચિરકાલં નો નિષ્કૃતિઃ સ્યાત્ત્રિલોકગે ॥

જિઘૃક્ષવો વયં સર્વે સુરભિં મન્દબુદ્ધયઃ ।
શપ્તા બ્રહ્મર્ષિણા તેન તાંસ્ત્વં મોચય ચાશુ નઃ ॥
ગઙ્ગોવાચ ।

એવમેતત્કરિષ્યામિ પુત્રસ્તસ્ય વિધીયતામ્ ।
નાસ્ય મોઘઃ સઙ્ગમઃ સ્યાત્પુત્રહેતોર્મયા સહ ॥
વસવ ઊચુઃ ।

તુરીયાર્ધં પ્રદાસ્યામો વીર્યસ્યૈકૈકશો વયમ્ ।
તેન વીર્યેણ પુત્રસ્તે ભવિતા તસ્ય ચેપ્સિતઃ ॥

ન સમ્પત્સ્યતિ મર્ત્યેષુ પુનસ્તસ્ય તુ સન્તતિઃ ।
તસ્માદપુત્રઃ પુત્રસ્તે ભવિષ્યતિ સ વીર્યવાન્ ॥

એવં તે સમયં કૃત્વા ગઙ્ગયા વસવઃ સહ ।
જગ્મુઃ સંહૃષ્ટમનસો યથાસન્કલ્પમઞ્જસા ॥