મધ્યમકશાસ્ત્ર · અધ્યાય 4

4 સ્કન્ધપરીક્ષા ચતુર્થં પ્રકરણમ્ ।
રૂપકારણનિર્મુક્તં ન રૂપમુપલભ્યતે ।
રૂપેણાપિ ન નિર્મુક્તં દૃશ્યતે રૂપકારણમ્

રૂપકારણનિર્મુક્તે રૂપે રૂપં પ્રસજ્યતે ।
આહેતુકં, ન ચાસ્ત્યર્થઃ કશ્ચિદાહેતુકઃ ક્વચિત્

રૂપેણ તુ વિનિર્મુક્તં યદિ સ્યાદ્રૂપકારણમ્ ।
અકાર્યકં કારણં સ્યાત્ નાસ્ત્યકાર્યં ચ કારણમ્

રૂપે સત્યેવ રૂપસ્ય કારણં નોપપદ્યતે ।
રૂપે ઽસત્યેવ રૂપસ્ય કારણં નોપપદ્યતે

નિષ્કારણં પુના રૂપં નૈવ નૈવોપપદ્યતે ।
તસ્માત્ રૂપગતાન્ કાંશ્ચિન્ન વિકલ્પાન્ વિકલ્પયેત્

ન કારણસ્ય સદૃશં કાર્યમિત્યુપપદ્યતે ।
ન કારણસ્યાસદૃશં કાર્યમિત્યુપપદ્યતે

વેદનાચિત્તસંજ્ઞાનાં સંસ્કારાણાં ચ સર્વશઃ ।
સર્વેષામેવ ભાવાનાં રૂપેણૈવ સમઃ ક્રમઃ

વિગ્રહે યઃ પરીહારં કૃતે શૂન્યતયા વદેત્ ।
સર્વં તસ્યાપરિહૃતં સમં સાધ્યેન જાયતે

વ્યાખ્યાને ય ઉપાલમ્ભં કૃતે શૂન્યતયા વદેત્ ।
સર્વં તસ્યાનુપાલબ્ધં સમં સાધ્યેન જાયતે