મધ્યમકશાસ્ત્ર · અધ્યાય 3

3 ચક્ષુરાદીન્દ્રિયપરીક્ષા તૃતીયં પ્રકરણમ્ ।
દર્શનં શ્રવણં ઘ્રાણં રસનં સ્પર્શનં મનઃ ।
ઇન્દ્રિયાણિ ષડેતેષાં દ્રષ્ટવ્યાદીનિ ગોચરઃ

સ્વમાત્માનં દર્શનં હિ તત્તમેવ ન પશ્યતિ ।
ન પશ્યતિ યદાત્માનં કથં દ્રક્ષ્યતિ તત્પરાન્

ન પર્યાપ્તો ઽગ્નિદૃષ્ટાન્તો દર્શનસ્ય પ્રસિદ્ધયે ।
સદર્શનઃ સ પ્રત્યુક્તો ગમ્યમાનગતાગતૈઃ

નાપશ્યમાનં ભવતિ યદા કિંચન દર્શનમ્ ।
દર્શનં પશ્યતીત્યેવં કથમેતત્તુ યુજ્યતે

પશ્યતિ દર્શનં નૈવ નૈવ પશ્યત્યદર્શનમ્ ।
વ્યાખ્યાતો દર્શનેનૈવ દ્રષ્ટા ચાપ્યુપગમ્યતામ્

તિરસ્કૃત્ય દ્રષ્ટા નાસ્ત્યતિરસ્કૃત્ય ચ દર્શનમ્ ।
દ્રષ્ટવ્યં દર્શનં ચૈવ દ્રષ્ટર્યસતિ તે કુતઃ

પ્રતીત્ય માતાપિતરૌ યથોક્તઃ પુત્રસંભવઃ ।
ચક્ષૂરૂપે પ્રતીત્યૈવમુક્તો વિજ્ઞાનસંભવઃ

દ્રષ્ટવ્યદર્શનાભાવાદ્વિજ્ઞાનાદિચતુષ્ટયમ્ ।
નાસ્તીતિ ઉપાદાનાદીનિ ભવિષ્યન્તિ પુનઃ કથમ્

વ્યાખ્યાતં શ્રવણં ઘ્રાણં રસનં સ્પર્શનં મનઃ ।
દર્શનેનૈવ જાનીયાચ્છ્રોતૃશ્રોતવ્યકાદિ ચ