મધ્યમકશાસ્ત્ર · અધ્યાય 26

26 દ્વાદશાઙ્ગપરીક્ષા ષડ્વિંશતિતમં પ્રકરણમ્ ।
પુનર્ભવાય સંસ્કારાનવિદ્યાનિવૃતસ્ત્રિધા ।
અભિસંસ્કુરુતે યાંસ્તૈર્ગતિં ગચ્છતિ કર્મભિઃ

વિજ્ઞાનં સંનિવિશતે સંસ્કારપ્રત્યયં ગતૌ ।
સંનિવિષ્ટે ઽથ વિજ્ઞાને નામરૂપં નિષિચ્યતે

નિષિક્તે નામરૂપે તુ ષડાયતનસંભવઃ ।
ષડાયતનમાગમ્ય સંસ્પર્શઃ સંપ્રવર્તતે

ચક્ષુઃ પ્રતીત્ય રૂપં ચ સમન્વાહારમેવ ચ ।
નામરૂપં પ્રતીત્યૈવં વિજ્ઞાનં સંપ્રવર્તતે

સંનિપાતસ્ત્રયાણાં યો રૂપવિજ્ઞાનચક્ષુષામ્ ।
સ્પર્શઃ સઃ તસ્માત્સ્પર્શાચ્ચ વેદના સંપ્રવર્તતે

વેદનાપ્રત્યયા તૃષ્ણા વેદનાર્થં હિ તૃષ્યતે ।
તૃષ્યમાણ ઉપાદાનમુપાદત્તે ચતુર્વિધમ્

ઉપાદાને સતિ ભવ ઉપાદાતુઃ પ્રવર્તતે ।
સ્યાદ્ધિ યદ્યનુપાદાનો મુચ્યેત ન ભવેદ્ભવઃ

પઞ્ચ સ્કન્ધાઃ સ ચ ભવઃ ભવાજ્જાતિઃ પ્રવર્તતે ।
જરામરણદુઃખાદિ શોકાઃ સપરિદેવનાઃ

દૌર્મનસ્યમુપાયાસા જાતેરેતત્પ્રવર્તતે ।
કેવલસ્યૈવમેતસ્ય દુઃખસ્કન્ધસ્ય સંભવઃ

સંસારમૂલાન્સંસ્કારાનવિદ્વાન્ સંસ્કરોત્યતઃ ।
અવિદ્વાન્ કારકસ્તસ્માન્ન વિદ્વાંસ્તત્ત્વદર્શનાત્

અવિદ્યાયાં નિરુદ્ધાયાં સંસ્કારાણામસંભવઃ ।
અવિદ્યાયા નિરોધસ્તુ જ્ઞાનેનાસ્યૈવ ભાવનાત્

તસ્ય તસ્ય નિરોધેન તત્તન્નાભિપ્રવર્તતે ।
દુઃખસ્કન્ધઃ કેવલો ઽયમેવં સમ્યઙ્ નિરુધ્યતે