લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.97

જલન્ધરં જટામૌલિઃ પુરા જમ્ભારિવિક્રમમ્
કથં જઘાન ભગવાન્ ભગનેત્રહરો હરઃ ॥

વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં રોમહર્ષણ સુવ્રત
જલન્ધર ઇતિ ખ્યાતો જલમણ્ડલસંભવઃ ॥

આસીદન્તકસંકાશસ્ તપસા લબ્ધવિક્રમઃ
તેન દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સયક્ષોરગરાક્ષસાઃ ॥

નિર્જિતાઃ સમરે સર્વે બ્રહ્મા ચ ભગવાનજઃ
જિત્વૈવ દેવસંઘાતં બ્રહ્માણં વૈ જલન્ધરઃ ॥

જગામ દેવદેવેશં વિષ્ણું વિશ્વહરં ગુરુમ્
તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં દિવારાત્રમ્ અવિશ્રમમ્ ॥

જલન્ધરેશયોસ્તેન નિર્જિતો મધુસૂદનઃ
જલન્ધરો ઽપિ તં જિત્વા દેવદેવં જનાર્દનમ્ ॥

પ્રોવાચેદં દિતેઃ પુત્રાન્ ન્યાયધીર્જેતુમીશ્વરમ્
સર્વે જિતા મયા યુદ્ધે શઙ્કરો હ્યજિતો રણે ॥

તં જિત્વા સર્વમીશાનં ગણપૈર્ નન્દિના ક્ષણાત્
અહમેવ ભવત્વં ચ બ્રહ્મત્વં વૈષ્ણવં તથા ॥

વાસવત્વં ચ યુષ્માકં દાસ્યે દાનવપુઙ્ગવાઃ
જલન્ધરવચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે દાનવાધમાઃ ॥

જગર્જુરુચ્ચૈઃ પાપિષ્ઠા મૃત્યુદર્શનતત્પરાઃ
દૈત્યૈરેતૈસ્તથાન્યૈશ્ ચ રથનાગતુરઙ્ગમૈઃ ॥

સંનદ્ધૈઃ સહ સંનહ્ય શર્વં પ્રતિ યયૌ બલી
ભવો ઽપિ દૃષ્ટ્વા દૈત્યેન્દ્રં મેરુકૂટમિવ સ્થિતમ્ ॥

અવધ્યત્વમ્ અપિ શ્રુત્વા તથાન્યૈર્ ભગનેત્રહા
બ્રહ્મણો વચનં રક્ષન્ રક્ષકો જગતાં પ્રભુઃ ॥

સાંબઃ સનન્દી સગણઃ પ્રોવાચ પ્રહસન્નિવ
કિં કૃત્યમસુરેશાન યુદ્ધેનાનેન સાંપ્રતમ્ ॥

મદ્બાણૈર્ભિન્નસર્વાઙ્ગો મર્તુમભ્યુદ્યતે મુદા
જલન્ધરો ઽપિ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા શ્રોત્રવિદારણમ્ ॥

સુરેશ્વરમુવાચેદં સુરેતરબલેશ્વરઃ
વાક્યેનાલં મહાબાહો દેવદેવ વૃષધ્વજ ॥

ચન્દ્રાંશુસન્નિભૈઃ શસ્ત્રૈર્ હર યોદ્ધુમિહાગતઃ
નિશમ્યાસ્ય વચઃ શૂલી પાદાઙ્ગુષ્ઠેન લીલયા
મહાંભસિ ચકારાશુ રથાઙ્ગં રૌદ્રમાયુધમ્ ॥

કૃત્વાર્ણવાંભસિ સિતં ભગવાન્ રથાઙ્ગં સ્મૃત્વા જગત્ત્રયમનેન હતાઃ સુરાશ્ ચ
દક્ષાન્ધકાન્તકપુરત્રયયજ્ઞહર્તા લોકત્રયાન્તકકરઃ પ્રહસંતદાહ ॥

પાદેન નિર્મિતં દૈત્ય જલન્ધર મહાર્ણવે
બલવાન્ યદિ ચોદ્ધર્તું તિષ્ઠ યોદ્ધું ન ચાન્યથા ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ક્રોધેનાદીપ્તલોચનઃ
પ્રદહન્નિવ નેત્રાભ્યાં પ્રાહાલોક્ય જગત્ત્રયમ્ ॥

ગદામુદ્ધૃત્ય હત્વા ચ નન્દિનં ત્વાં ચ શઙ્કર
હત્વા લોકાન્સુરૈઃ સાર્ધં ડુણ્ડુભાન્ ગરુડો યથા ॥

હન્તું ચરાચરં સર્વં સમર્થો ઽહં સવાસવમ્
કો મહેશ્વર મદ્બાણૈર્ અચ્છેદ્યો ભુવનત્રયે ॥

બાલભાવે ચ ભગવાન્ તપસૈવ વિનિર્જિતઃ
બ્રહ્મા બલી યૌવને વૈ મુનયઃ સુરપુઙ્ગવૈઃ ॥

દગ્ધં ક્ષણેન સકલં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
તપસા કિં ત્વયા રુદ્ર નિર્જિતો ભગવાનપિ ॥

ઇન્દ્રાગ્નિયમવિત્તેશ વાયુવારીશ્વરાદયઃ
ન સેહિરે યથા નાગા ગન્ધં પક્ષિપતેરિવ ॥

ન લબ્ધ્વા દિવિ ભૂમૌ ચ બાહવો મમ શઙ્કર
સમસ્તાન્પર્વતાન્પ્રાપ્ય ઘર્ષિતાશ્ ચ ગણેશ્વર ॥

ગિરીન્દ્રો મન્દરઃ શ્રીમાન્ નીલો મેરુઃ સુશોભનઃ
ઘર્ષિતો બાહુદણ્ડેન કણ્ડૂનોદાર્થમ્ આપતત્ ॥

ગઙ્ગા નિરુદ્ધા બાહુભ્યાં લીલાર્થં હિમવદ્ગિરૌ
નારીણાં મમ ભૃત્યૈશ્ ચ વજ્રો બદ્ધો દિવૌકસામ્ ॥

વડવાયા મુખં ભગ્નં ગૃહીત્વા વૈ કરેણ તુ
તત્ક્ષણાદેવ સકલં ચૈકાર્ણવમભૂદિદમ્ ॥

ઐરાવતાદયો નાગાઃ ક્ષિપ્તાઃ સિન્ધુજલોપરિ
સરથો ભગવાનિન્દ્રઃ ક્ષિપ્તશ્ ચ શતયોજનમ્ ॥

ગરુડો ઽપિ મયા બદ્ધો નાગપાશેન વિષ્ણુના
ઉર્વશ્યાદ્યા મયા નીતા નાર્યઃ કારાગૃહાન્તરમ્ ॥

કથંચિલ્લબ્ધવાન્ શક્રઃ શચીમેકાં પ્રણમ્ય મામ્
માં ન જાનાસિ દૈત્યેન્દ્રં જલન્ધરમુમાપતે ॥

એવમુક્તો મહાદેવઃ પ્રાદહદ્વૈ રથં તદા
તસ્ય નેત્રાગ્નિભાગૈક કલાર્ધાર્ધેન ચાકુલમ્ ॥

દૈત્યાનામતુલબલૈર્હયૈશ્ ચ નાગૈર્ દૈત્યેન્દ્રાસ્ ત્રિપુરરિપોર્ નિરીક્ષણેન
નાગાદ્ વૈશસમ્ અનુસંવૃતશ્ ચ નાગૈર્ દેવેશં વચનમુવાચ ચાલ્પબુદ્ધિઃ ॥

કિં કાર્યં મમ યુધિ દેવદૈત્યસંઘૈર્ હન્તું યત્સકલમિદં ક્ષણાત્સમર્થઃ
યત્તસ્માદ્ભયમિહનાસ્તિ યોદ્ધુમ્ ઈશ વાઞ્છૈષા વિપુલતરા ન સંશયો ઽત્ર ॥

તસ્માત્ત્વં મમ મદનારિદક્ષશત્રો યજ્ઞારે ત્રિપુરરિપો મમૈવ વીરૈઃ
ભૂતેન્દ્રૈર્હરિવદનેન દેવસંઘૈર્ યોદ્ધું તે બલમિહ ચાસ્તિ ચેદ્ધિ તિષ્ઠ ॥

ઇત્યુક્ત્વાથ મહાદેવં મહાદેવારિનન્દનઃ
ન ચચાલ ન સસ્માર નિહતાન્બાન્ધવાન્યુધિ ॥

દુર્મદેનાવિનીતાત્મા દોર્ભ્યામાસ્ફોટ્ય દોર્બલાત્
સુદર્શનાખ્યં યચ્ચક્રં તેન હન્તું સમુદ્યતઃ ॥

દુર્ધરેણ રથાઙ્ગેન કૃચ્છ્રેણાપિ દ્વિજોત્તમાઃ
સ્થાપયામાસ વૈ સ્કન્ધે દ્વિધાભૂતશ્ ચ તેન વૈ ॥

કુલિશેન યથા છિન્નો દ્વિધા ગિરિવરો દ્વિજાઃ
પપાત દૈત્યો બલવાન્ અઞ્જનાદ્રિરિવાપરઃ ॥

તસ્ય રક્તેન રૌદ્રેણ સમ્પૂર્ણમ્ અભવત્ક્ષણાત્
તદ્રક્તમખિલં રુદ્ર નિયોગાન્માંસમેવ ચ ॥

મહારૌરવમાસાદ્ય રક્તકુણ્ડમભૂદહો
જલન્ધરં હતં દૃષ્ટ્વા દેવગન્ધર્વપાર્ષદાઃ ॥

સિંહનાદં મહત્કૃત્વા સાધુ દેવેતિ ચાબ્રુવન્
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ જલન્ધરવિમર્દનમ્ ॥

શ્રાવયેદ્વા યથાન્યાયં ગાણપત્યમવાપ્નુયાત્ ॥