લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.95

નૃસિંહેન હતઃ પૂર્વં હિરણ્યાક્ષાગ્રજઃ શ્રુતમ્
કથં નિષૂદિતસ્તેન હિરણ્યકશિપુર્વદ ॥

હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રઃ પ્રહ્રાદ ઇતિ વિશ્રુતઃ
ધર્મજ્ઞઃ સત્યસમ્પન્નસ્ તપસ્વી ચાભવત્સુધીઃ ॥

જન્મપ્રભૃતિ દેવેશં પૂજયામાસ ચાવ્યયમ્
સર્વજ્ઞં સર્વગં વિષ્ણું સર્વદેવભવોદ્ભવમ્ ॥

તમાદિપુરુષં ભક્ત્યા પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્
બ્રહ્મણો ઽધિપતિં સૃષ્ટિ સ્થિતિસંહારકારણમ્ ॥

સો ઽપિ વિષ્ણોસ્તથાભૂતં દૃષ્ટ્વા પુત્રં સમાહિતમ્
નમો નારાયણાયેતિ ગોવિન્દેતિ મુહુર્મુહુઃ ॥

સ્તુવન્તં પ્રાહ દેવારિઃ પ્રદહન્નિવ પાપધીઃ
ન માં જાનાસિ દુર્બુદ્ધે સર્વદૈત્યામરેશ્વરમ્ ॥

પ્રહ્રાદ વીર દુષ્પુત્ર દ્વિજદેવાર્તિકારણમ્
કો વિષ્ણુઃ પદ્મજો વાપિ શક્રશ્ ચ વરુણો ઽથવા ॥

વાયુઃ સોમસ્તથેશાનઃ પાવકો મમ યઃ સમઃ
મામેવાર્ચય ભક્ત્યા ચ સ્વલ્પં નારાયણં સદા ॥

પ્રહ્રાદ જીવિતે વાઞ્છા તવૈષા શૃણુ ચાસ્તિ ચેત્
શ્રુત્વાપિ તસ્ય વચનં હિરણ્યકશિપોઃ સુધીઃ ॥

પ્રહ્રાદઃ પૂજયામાસ નમો નારાયણેતિ ચ
નમો નારાયણાયેતિ સર્વદૈત્યકુમારકાન્ ॥

અધ્યાપયામાસ ચ તાં બ્રહ્મવિદ્યાં સુશોભનામ્
દુર્લઙ્ઘ્યાં ચાત્મનો દૃષ્ટ્વા શક્રાદિભિર્ અપિ સ્વયમ્ ॥

પુત્રેણ લઙ્ઘિતામાજ્ઞાં હિરણ્યઃ પ્રાહ દાનવાન્
એતં નાનાવિધૈર્વધ્યં દુષ્પુત્રં હન્તુમર્હથ ॥

એવમુક્તાસ્તદા તેન દૈત્યેન સુદુરાત્મના
નિજઘ્નુર્દેવદેવસ્ય ભૃત્યં પ્રહ્રાદમવ્યયમ્ ॥

તત્ર તત્પ્રતિકૃતં તદા સુરૈર્ દૈત્યરાજતનયં દ્વિજોત્તમાઃ
ક્ષીરવારિનિધિશાયિનઃ પ્રભોર્ નિષ્ફલં ત્વથ બભૂવ તેજસા ॥

તદાથ ગર્વભિન્નસ્ય હિરણ્યકશિપોઃ પ્રભુઃ
તત્રૈવાવિરભૂદ્ધન્તું નૃસિંહાકૃતિમાસ્થિતઃ ॥

જઘાન ચ સુતં પ્રેક્ષ્ય પિતરં દાનવાધમમ્
બિભેદ તત્ક્ષણાદેવ કરજૈર્ નિશિતૈઃ શતૈઃ ॥

તતો નિહત્ય તં દૈત્યં સબાન્ધવમઘાપહઃ
પીડયામાસ દૈત્યેન્દ્રં યુગાન્તાગ્નિરિવાપરઃ ॥

નાદૈસ્તસ્ય નૃસિંહસ્ય ઘોરૈર્વિત્રાસિતં જગત્
આ બ્રહ્મભુવનાદ્ વિપ્રાઃ પ્રચચાલ ચ સુવ્રતાઃ ॥

દૃષ્ટ્વા સુરાસુરમહોરગસિદ્ધસાધ્યાસ્ તસ્મિન્ ક્ષણે હરિવિરિઞ્ચિમુખા નૃસિંહમ્
ધૈર્યં બલં ચ સમવાપ્ય યયુર્વિસૃજ્ય આ દિઙ્મુખાન્તમ્ અસુરક્ષણતત્પરાશ્ ચ ॥

તતસ્તૈર્ગતૈઃ સૈષ દેવો નૃસિંહઃ સહસ્રાકૃતિઃ સર્વપાત્ સર્વબાહુઃ
સહસ્રેક્ષણઃ સોમસૂર્યાગ્નિનેત્રસ્ તદા સંસ્થિતઃ સર્વમાવૃત્ય માયી ॥

તં તુષ્ટુવુઃ સુરશ્રેષ્ઠા લોકા લોકાચલે સ્થિતાઃ
સબ્રહ્મકાઃ સસાધ્યાશ્ ચ સયમાઃ સમરુદ્ગણાઃ ॥

પરાત્પરતરં બ્રહ્મ તત્ત્વાત્ તત્ત્વતમં ભવાન્
જ્યોતિષાં તુ પરં જ્યોતિઃ પરમાત્મા જગન્મયઃ ॥

સ્થૂલં સૂક્ષ્મં સુસૂક્ષ્મં ચ શબ્દબ્રહ્મમયઃ શુભઃ
વાગતીતો નિરાલંબો નિર્દ્વન્દ્વો નિરુપપ્લવઃ ॥

યજ્ઞભુગ્યજ્ઞમૂર્તિસ્ત્વં યજ્ઞિનાં ફલદઃ પ્રભુઃ
ભવાન્મત્સ્યાકૃતિઃ કૌર્મમ્ આસ્થાય જગતિ સ્થિતઃ ॥

વારાહીં ચૈવ તાં સૈંહીમ્ આસ્થાયેહવ્યવસ્થિતઃ
દેવાનાં દેવરક્ષાર્થં નિહત્ય દિતિજેશ્વરમ્ ॥

દ્વિજશાપચ્છલેનૈવમ્ અવતીર્ણો ઽસિ લીલયા
ન દૃષ્ટં યત્ત્વદન્યં હિ ભવાન્ સર્વં ચરાચરમ્ ॥

ભવાન્વિષ્ણુર્ભવાન્ રુદ્રો ભવાનેવ પિતામહઃ
ભવાનાદિર્ભવાનન્તો ભવાનેવ વયં વિભો ॥

ભવાનેવ જગત્સર્વં પ્રલાપેન કિમીશ્વર
માયયા બહુધા સંસ્થમ્ અદ્વિતીયમયં પ્રભો ॥

સ્તોષ્યામસ્ત્વાં કથં ભાસિ દેવદેવ મૃગાધિપ
સ્તુતો ઽપિ વિવિધૈઃ સ્તુત્યૈર્ ભાવૈર્નાનાવિધૈઃ પ્રભુઃ ॥

ન જગામ દ્વિજાઃ શાન્તિં માનયન્યોનિમાત્મનઃ
યો નૃસિંહસ્તવં ભક્ત્યા પઠેદ્વાર્થં વિચારયેત્ ॥

શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાન્સર્વાન્ વિષ્ણુલોકે મહીયતે
તદન્તરે શિવં દેવાઃ સેન્દ્રાઃ સબ્રહ્મકાઃ પ્રભુમ્ ॥

સમ્પ્રાપ્ય તુષ્ટુવુઃ સર્વં વિજ્ઞાપ્ય મૃગરૂપિણઃ
તતો બ્રહ્માદયસ્તૂર્ણં સંસ્તૂય પરમેશ્વરમ્ ॥

આત્મત્રાણાય શરણં જગ્મુઃ પરમકારણમ્
મન્દરસ્થં મહાદેવં ક્રીડમાનં સહોમયા ॥

સેવિતં ગણગન્ધર્વૈઃ સિદ્ધૈરપ્સરસાં ગણૈઃ
દેવતાભિઃ સહ બ્રહ્મા ભીતભીતઃ સગદ્ગદમ્
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્ભૂમૌ તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્ ॥

નમસ્તે કાલકાલાય નમસ્તે રુદ્ર મન્યવે
નમઃ શિવાય રુદ્રાય શઙ્કરાય શિવાય તે ॥

ઉગ્રો ઽસિ સર્વભૂતાનાં નિયન્તાસિ શિવો ઽસિ નઃ
નમઃ શિવાય શર્વાય શઙ્કરાયાર્ત્તિહારિણે ॥

મયસ્કરાય વિશ્વાય વિષ્ણવે બ્રહ્મણે નમઃ
અન્તકાય નમસ્તુભ્યમ્ ઉમાયાઃ પતયે નમઃ ॥

હિરણ્યબાહવે સાક્ષાદ્ ધિરણ્યપતયે નમઃ
શર્વાય સર્વરૂપાય પુરુષાય નમોનમઃ ॥

સદસદ્વ્યક્તિહીનાય મહતઃ કારણાય તે
નિત્યાય વિશ્વરૂપાય જાયમાનાય તે નમઃ ॥

જાતાય બહુધા લોકે પ્રભૂતાય નમોનમઃ
રુદ્રાય નીલરુદ્રાય કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે ॥

કાલાય કાલરૂપાય નમઃ કાલાઙ્ગહારિણે
મીઢુષ્ટમાય દેવાય શિતિકણ્ઠાય તે નમઃ ॥

મહીયસે નમસ્તુભ્યં હન્ત્રે દેવારિણાં સદા
તારાય ચ સુતારાય તારણાય નમોનમઃ ॥

હરિકેશાય દેવાય શંભવે પરમાત્મને
દેવાનાં શંભવે તુભ્યં ભૂતાનાં શંભવે નમઃ ॥

શમ્ભવે હૈમવત્યાશ્ ચ મન્યવે રુદ્રરૂપિણે
કપર્દિને નમસ્તુભ્યં કાલકણ્ઠાય તે નમઃ ॥

હિરણ્યાય મહેશાય શ્રીકણ્ઠાય નમોનમઃ
ભસ્મદિગ્ધશરીરાય દણ્ડમુણ્ડીશ્વરાય ચ ॥

નમો હ્રસ્વાય દીર્ઘાય વામનાય નમોનમઃ
નમ ઉગ્રત્રિશૂલાય ઉગ્રાય ચ નમો નમઃ ॥

ભીમાય ભીમરૂપાય ભીમકર્મરતાય તે
અગ્રેવધાય વૈ ભૂત્વા નમો દૂરેવધાય ચ ॥

ધન્વિને શૂલિને તુભ્યં ગદિને હલિને નમઃ
ચક્રિણે વર્મિણે નિત્યં દૈત્યાનાં કર્મભેદિને ॥

સદ્યાય સદ્યરૂપાય સદ્યોજાતાય તે નમઃ
વામાય વામરૂપાય વામનેત્રાય તે નમઃ ॥

પુરુષરૂપાય પુરુષૈકતત્પુરુષાય વૈ નમઃ ॥

પુરુષાર્થપ્રદાનાય પતયે પરમેષ્ઠિને
ઈશાનાય નમસ્તુભ્યમ્ ઈશ્વરાય નમોનમઃ ॥

બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપાય નમઃ સાક્ષાચ્છિવાય તે
સર્વવિષ્ણુર્નૃસિંહસ્ય રૂપમાસ્થાય વિશ્વકૃત્ ॥

હિરણ્યકશિપું હત્વા કરજૈર્નિશિતૈઃ સ્વયમ્
દૈત્યેન્દ્રૈર્બહુભિઃ સાર્ધં હિતાર્થં જગતાં પ્રભુઃ ॥

સૈંહીં સમાનયન્યોનિં બાધતે નિખિલં જગત્
યત્કૃત્યમત્ર દેવેશ તત્કુરુષ્વ ભવાનિહ ॥

ઉગ્રો ઽસિ સર્વદુષ્ટાનાં નિયન્તાસિ શિવો ઽસિ નઃ
કાલકૂટાદિવપુષા ત્રાહિ નઃ શરણાગતાન્ ॥

શુક્રં તુ વૃત્તં વિશ્વેશ ક્રીડા વૈ કેવલં વયમ્
તવોન્મેષનિમેષાભ્યામ્ અસ્માકં પ્રલયોદયૌ ॥

ઉન્મીલયેત્ ત્વયિ બ્રહ્મન્ વિનાશો ઽસ્તિ ન તે શિવ
સંતપ્તાસ્મો વયં દેવ હરિણામિતતેજસા ॥

સર્વલોકહિતાયૈનં તત્ત્વં સંહર્તુમિચ્છસિ
વિજ્ઞાપિતસ્ તથા દેવઃ પ્રહસન્પ્રાહ તાન્ સુરાન્ ॥

અભયં ચ દદૌ તેષાં હનિષ્યામીતિ તં પ્રભુઃ
સો ઽપિ શક્રઃ સુરૈઃ સાર્ધં પ્રણિપત્ય યથાગતમ્ ॥

જગામ ભગવાન્ બ્રહ્મા તથાન્યે ચ સુરોત્તમાઃ
અથોત્થાય મહાદેવઃ શારભં રૂપમાસ્થિતઃ ॥

યયૌ પ્રાન્તે નૃસિંહસ્ય ગર્વિતસ્ય મૃગાશિનઃ
અપહૃત્ય તદા પ્રાણાન્ શરભઃ સુરપૂજિતઃ ॥

સિંહાત્તતો નરો ભૂત્વા જગામ ચ યથાક્રમમ્
એવં સ્તુતસ્તદા દેવૈર્ જગામ સ યથાક્રમમ્ ॥

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સંસ્તવં શાર્વમુત્તમમ્
રુદ્રલોકમનુપ્રાપ્ય રુદ્રેણ સહ મોદતે ॥