લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.84

ઉમામહેશ્વરં વક્ષ્યે વ્રતમીશ્વરભાષિતમ્
નરનાર્યાદિજન્તૂનાં હિતાય મુનિસત્તમાઃ ॥

પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યાં ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ
નક્તમબ્દં પ્રકુર્વીત હવિષ્યં પૂજયેદ્ભવમ્ ॥

ઉમામહેશપ્રતિમાં હેમ્ના કૃત્વા સુશોભનામ્
રાજતીં વાથ વર્ષાન્તે પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ દત્ત્વા શક્ત્યા ચ દક્ષિણામ્
રથાદ્યૈર્વાપિ દેવેશં નીત્વા રુદ્રાલયં પ્રતિ ॥

સર્વાતિશયસંયુક્તૈશ્ છત્રચામરભૂષણૈઃ
નિવેદયેદ્વ્રતં ચૈવ શિવાય પરમેષ્ઠિને ॥

સ યાતિ શિવસાયુજ્યં નારી દેવ્યા યદિ પ્રભો
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં નિયતા બ્રહ્મચારિણી ॥

વર્ષમેકં ન ભુઞ્જતિ કન્યા વા વિધવાપિ વા
વર્ષાન્તે પ્રતિમાં કૃત્વા પૂર્વોક્તવિધિના તતઃ ॥

પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાન્યાયં દત્ત્વા રુદ્રાલયે પુનઃ
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ ભવાન્યા સહ મોદતે ॥

યા નાર્યેવં ચરેદબ્દં કૃષ્ણામેકાં ચતુર્દશીમ્
વર્ષાન્તે પ્રતિમાં કૃત્વા યેન કેનાપિ વા દ્વિજાઃ ॥

પૂર્વોક્તમખિલં કૃત્વા ભવાન્યા સહ મોદતે
અમાવાસ્યાં નિરાહારા ભવેદબ્દં સુયન્ત્રિતા ॥

શૂલં ચ વિધિના કૃત્વા વર્ષાન્તે વિનિવેદયેત્
સ્નાપ્યેશાનં યજેદ્ભક્ત્યા સહસ્રૈઃ કમલૈઃ સિતૈઃ ॥

રાજતં કમલં ચૈવ જાંબૂનદસુકર્ણિકમ્
દત્ત્વા ભવાય વિપ્રેભ્યઃ પ્રદદ્યાદ્ દક્ષિણામ્ અપિ ॥

કામતો ઽપિ કૃતં પાપં ભ્રૂણહત્યાદિકં ચ યત્
તત્સર્વં શૂલદાનેન ભિન્દ્યાન્નારી ન સંશયઃ ॥

સાયુજ્યં ચૈવમાપ્નોતિ ભવાન્યા દ્વિજસત્તમાઃ
કુર્યાદ્યદ્વા નરઃ સો ઽપિ રુદ્રસાયુજ્યમાપ્નુયાત્ ॥

પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યાં વર્ષમેકમતન્દ્રિતા
ઉપવાસરતા નારી નરો ઽપિ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

નિયોગાદેવ તત્કાર્યં ભર્તૄણાં દ્વિજસત્તમાઃ
જપં દાનં તપઃ સર્વમ્ અસ્વતન્ત્રા યતઃ સ્ત્રિયઃ ॥

વર્ષાન્તે સર્વગન્ધાઢ્યાં પ્રતિમાં સંનિવેદયેત્
સા ભવાન્યાશ્ ચ સાયુજ્યં સારૂપ્યં ચાપિ સુવ્રતા ॥

લભતે નાત્ર સંદેહઃ સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્
કાર્તિક્યાં વા તુ યા નારી એકભક્તેન વર્તતે ॥

ક્ષમાહિંસાદિનિયમૈઃ સંયુક્તા બ્રહ્મચારિણી
દદ્યાત્કૃષ્ણતિલાનાં ચ ભારમેકમ્ અતન્દ્રિતા ॥

સઘૃતં સગુડં ચૈવ ઓદનં પરમેષ્ઠિને
દત્ત્વા ચ બ્રાહ્મણેભ્યશ્ ચ યથા વિભવવિસ્તરમ્ ॥

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામ્ ઉપવાસરતા ચ સા
ભવાન્યા મોદતે સાર્ધં સારૂપ્યં પ્રાપ્ય સુવ્રતા ॥

ક્ષમા સત્યં દયા દાનં શૌચમિન્દ્રિયનિગ્રહઃ
સર્વવ્રતેષ્વયં ધર્મઃ સામાન્યો રુદ્રપૂજનમ્ ॥

સમાસાદ્વઃ પ્રવક્ષ્યામિ પ્રતિમાસમનુક્રમાત્
માર્ગશીર્ષકમાસાદિ કાર્ત્તિકાન્તં યથાક્રમમ્ ॥

વ્રતં સુવિપુલં પુણ્યં નન્દિના પરિભાષિતમ્
માર્ગશીર્ષકમાસે ઽથ વૃષં પૂર્ણાઙ્ગમુત્તમમ્ ॥

અલંકૃત્ય યથાન્યાયં શિવાય વિનિવેદયેત્
સા ચ સાર્ધં ભવાન્યા વૈ મોદતે નાત્ર સંશયઃ ॥

પુષ્યમાસે તુ વૈ શૂલં પ્રતિષ્ઠાપ્ય નિવેદયેત્
પૂર્વોક્તમખિલં કૃત્વા ભવાન્યા સહ મોદતે ॥

માઘમાસે રથં કૃત્વા સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્
દદ્યાત્ સમ્પૂજ્ય દેવેશં બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ ભોજયેત્ ॥

સા ચ દેવ્યા મહાભાગા મોદતે નાત્ર સંશયઃ
ફાલ્ગુને પ્રતિમાં કૃત્વા હિરણ્યેન યથાવિધિ ॥

રાજતેનાપિ તામ્રેણ યથાવિભવવિસ્તરમ્
પ્રતિષ્ઠાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય સ્થાપયેચ્છઙ્કરાલયે ॥

સા ચ સાર્ધં મહાદેવ્યા મોદતે નાત્ર સંશયઃ
ચૈત્રે ભવં કુમારં ચ ભવાનીં ચ યથાવિધિ ॥

તામ્રાદ્યૈર્વિધિવત્કૃત્વા પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ
ભવાન્યા મોદતે સાર્ધં દત્ત્વા રુદ્રાય શંભવે ॥

કૃત્વાલયં હિ કૌબેરં રાજતં રજતેન વૈ
ઈશ્વરોમાસમાયુક્તં ગણેશૈશ્ ચ સમન્તતઃ ॥

સર્વરત્નસમાયુક્તં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાવિધિ
સ્થાપયેત્પરમેશસ્ય ભવસ્યાયતને શુભે ॥

વૈશાખે વૈ ચરેદ્ એવં કૈલાસાખ્યં વ્રતોત્તમમ્
કૈલાસપર્વતં પ્રાપ્ય ભવાન્યા સહ મોદતે ॥

જ્યેષ્ઠે માસિ મહાદેવં લિઙ્ગમૂર્તિમુમાપતિમ્
કૃતાઞ્જલિપુટેનૈવ બ્રહ્મણા વિષ્ણુના તથા ॥

મધ્યે ભવેન સંયુક્તં લિઙ્ગમૂર્તિ દ્વિજોત્તમાઃ
હંસેન ચ વરાહેણ કૃત્વા તામ્રાદિભિઃ શુભામ્ ॥

પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાન્યાયં બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્તતઃ
શિવાય શિવમાસાદ્ય શિવસ્થાને યથાવિધિ ॥

બ્રાહ્મણૈઃ સહિતાં સ્થાપ્ય દેવ્યાઃ સાયુજ્યમાપ્નુયાત્
આષાઢે ચ શુભે માસે ગૃહં કૃત્વા સુશોભનમ્ ॥

પક્વેષ્ટકાભિર્ વિધિવદ્ યથાવિભવવિસ્તરમ્
સર્વબીજરસૈશ્ચાપિ સમ્પૂર્ણં સર્વશોભનૈઃ ॥

ગૃહોપકરણૈશ્ચૈવ મુસલોલૂખલાદિભિઃ
દાસીદાસાદિભિશ્ચૈવ શયનૈરશનાદિભિઃ ॥

સમ્પૂર્ણૈશ્ ચ ગૃહં વસ્ત્રૈર્ આચ્છાદ્ય ચ સમન્તતઃ
દેવં ઘૃતાદિભિઃ સ્નાપ્ય મહાદેવમુમાપતિમ્ ॥

બ્રાહ્મણાનાં સહસ્રં ચ ભોજયિત્વા યથાવિધિ
વિદ્યાવિનયસમ્પન્નં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્ ॥

પ્રથમાશ્રમિણં ભક્ત્યા સમ્પૂજ્ય ચ યથાવિધિ
કન્યાં સુમધ્યમાં યાવત્ કાલજીવનસંયુતામ્ ॥

ક્ષેત્રં ગોમિથુનં ચૈવ તદ્ગૃહે ચ નિવેદયેત્
સાયનૈર્ વિવિધૈર્ દિવ્યૈર્ મેરુપર્વતસન્નિભૈઃ ॥

ગોલોકં સમનુપ્રાપ્ય ભવાન્યા સહ મોદતે
ભવાન્યા સદૃશીભૂત્વા સર્વકલ્પેષુ સાવ્યયા ॥

ભવાન્યાશ્ચૈવ સાયુજ્યં લભતે નાત્ર સંશયઃ
સર્વધાતુસમાકીર્ણં વિચિત્રધ્વજશોભિતમ્ ॥

નિવેદયીત શર્વાય શ્રાવણે તિલપર્વતમ્
વિતાનધ્વજવસ્ત્રાદ્યૈર્ ધાતુભિશ્ ચ નિવેદયેત્ ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ પૂર્વોક્તમખિલં ભવેત્
કૃત્વા ભાદ્રપદે માસિ શોભનં શાલિપર્વતમ્ ॥

વિતાનધ્વજવસ્ત્રાદ્યૈર્ ધાતુભિશ્ ચ નિવેદયેત્
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ દાપયેચ્ચ યથાવિધિ ॥

સા ચ સૂર્યાંશુસંકાશા ભવાન્યા સહ મોદતે
કૃત્વા ચાશ્વયુજે માસિ વિપુલં ધાન્યપર્વતમ્ ॥

સુવર્ણવસ્ત્રસંયુક્તં દત્ત્વા સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ પૂર્વોક્તમખિલં ભવેત્ ॥

સર્વધાન્યસમાયુક્તં સર્વબીજરસાદિભિઃ
સર્વધાતુસમાયુક્તં સર્વરત્નોપશોભિતમ્ ॥

શૃઙ્ગૈશ્ચતુર્ભિઃ સંયુક્તં વિતાનચ્છત્રશોભિતમ્
ગન્ધમાલ્યૈસ્ તથા ધૂપૈશ્ ચિત્રૈશ્ચાપિ સુશોભિતમ્ ॥

વિચિત્રૈર્નૃત્યગેયૈશ્ ચ શઙ્ખવીણાદિભિસ્ તથા
બ્રહ્મઘોષૈર્મહાપુણ્યં મઙ્ગલૈશ્ ચ વિશેષતઃ ॥

મહાધ્વજાષ્ટસંયુક્તં વિચિત્રકુસુમોજ્જ્વલમ્
નગેન્દ્રં મેરુનામાનં ત્રૈલોક્યાધારમુત્તમમ્ ॥

તસ્ય મૂર્ધ્નિ શિવં કુર્યાન્ મધ્યતો ધાતુનૈવ તુ
દક્ષિણે ચ યથાન્યાયં બ્રહ્માણં ચ ચતુર્મુખમ્ ॥

ઉત્તરે દેવદેવેશં નારાયણમનામયમ્
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ ચ કૃત્વા ભક્ત્યા યથાવિધિ ॥

પ્રતિષ્ઠાપ્ય તતઃ સ્નાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્
દેવસ્ય દક્ષિણે હસ્તે શૂલં ત્રિદશપૂજિતમ્ ॥

વામે પાશં ભવાન્યાશ્ ચ કમલં હેમભૂષિતમ્
વિષ્ણોશ્ ચ શઙ્ખં ચક્રં ચ ગદામબ્જં પ્રયત્નતઃ ॥

બ્રહ્મણશ્ચાક્ષસૂત્રં ચ કમણ્ડલુમનુત્તમમ્
ઇન્દ્રસ્ય વજ્રમ્ અગ્નેશ્ ચ શક્ત્યાખ્યં પરમાયુધમ્ ॥

યમસ્ય દણ્ડં નિરૃતેઃ ખડ્ગં નિશિચરસ્ય તુ
વરુણસ્ય મહાપાશં નાગાખ્યં રુદ્રમદ્ભુતમ્ ॥

વાયોર્ યષ્ટિં કુબેરસ્ય ગદાં લોકપ્રપૂજિતામ્
ટઙ્કં ચેશાનદેવસ્ય નિવેદ્યૈવં ક્રમેણ ચ ॥

શિવસ્ય મહતીં પૂજાં કૃત્વા ચરુસમન્વિતામ્
પૂજયેત્સર્વદેવાંશ્ ચ યથાવિભવવિસ્તરમ્ ॥

બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વા ચ પૂજાં કૃત્વા પ્રયત્નતઃ
મહામેરુવ્રતં કૃત્વા મહાદેવાય દાપયેત્ ॥

મહામેરુમનુપ્રાપ્ય મહાદેવ્યા પ્રમોદતે
ચિરં સાયુજ્યમ્ આપ્નોતિ મહાદેવ્યા ન સંશયઃ ॥

કાર્તિક્યામપિ યા નારી કૃત્વા દેવીમુમાં શુભામ્
સર્વાભરણસમ્પૂર્ણાં સર્વલક્ષણલક્ષિતામ્ ॥

હેમતામ્રાદિભિશ્ચૈવ પ્રતિષ્ઠાપ્ય વિધાનતઃ
દેવં ચ કૃત્વા દેવેશં સર્વલક્ષણસંયુતમ્ ॥

તયોરગ્રે હુતાશં ચ સ્રુવહસ્તં પિતામહમ્
નારાયણં ચ દાતારં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ॥

લોકપાલૈસ્ તથા સિદ્ધૈઃ સંવૃતં સ્થાપ્ય યત્નતઃ
રુદ્રાલયે વ્રતં તસ્મૈ દાપયેદ્ભક્તિપૂર્વકમ્ ॥

સા ભવાન્યાસ્તનું ગત્વા ભવેન સહ મોદતે
એકભક્તવ્રતં પુણ્યં પ્રતિમાસમનુક્રમાત્ ॥

માર્ગશીર્ષકમાસાદિ કાર્તિકાન્તં પ્રવર્તિતમ્
નરનાર્યાદિજન્તૂનાં હિતાય મુનિસત્તમાઃ ॥

નરઃ કૃત્વા વ્રતં ચૈવ શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્
નારી દેવ્યા ન સંદેહઃ શિવેન પરિભાષિતમ્ ॥