લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.83

વ્યપોહનસ્તવં પુણ્યં શ્રુતમસ્માભિર્ આદરાત્
પ્રસંગાલ્લિઙ્ગદાનસ્ય વ્રતાન્યપિ વદસ્વ નઃ ॥

વ્રતાનિ વઃ પ્રવક્ષ્યામિ શુભાનિ મુનિસત્તમાઃ
નન્દિના કથિતાનીહ બ્રહ્મપુત્રાય ધીમતે ॥

તાનિ વ્યાસાદુપશ્રુત્ય યુષ્માકં પ્રવદામ્યહમ્
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં પક્ષયોરુભયોરપિ ॥

વર્ષમેકં તુ ભુઞ્જાનો નક્તં યઃ પૂજયેચ્છિવમ્
સર્વયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ॥

પૃથિવીં ભાજનં કૃત્વા ભુક્ત્વા પર્વસુ માનવઃ
અહોરાત્રેણ ચૈકેન ત્રિરાત્રફલમશ્નુતે ॥

દ્વયોર્ માસસ્ય પઞ્ચમ્યોર્ દ્વયોઃ પ્રતિપદોર્નરઃ
ક્ષીરધારાવ્રતં કુર્યાત્ સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્ ॥

કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં તુ નક્તેન યાવત્કૃષ્ણચતુર્દશી
ભુઞ્જન્ભોગાનવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ ॥

યો ઽબ્દમેકં પ્રકુર્વીત નક્તં પર્વસુ પર્વસુ
બ્રહ્મચારી જિતક્રોધઃ શિવધ્યાનપરાયણઃ ॥

સંવત્સરાન્તે વિપ્રેન્દ્રાન્ ભોજયેદ્વિધિપૂર્વકમ્
સ યાતિ શાઙ્કરં લોકં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

ઉપવાસાત્ પરં ભૈક્ષ્યં ભૈક્ષ્યાત્ પરમ્ અયાચિતમ્
અયાચિતાત્ પરં નક્તં તસ્માન્ નક્તેન વર્તયેત્ ॥

દેવૈર્ભુક્તં તુ પૂર્વાહ્ણે મધ્યાહ્ને ઋષિભિસ્ તથા
અપરાહ્ણે ચ પિતૃભિઃ સંધ્યાયાં ગુહ્યકાદિભિઃ ॥

સર્વવેલામતિક્રમ્ય નક્તભોજનમુત્તમમ્
હવિષ્યભોજનં સ્નાનં સત્યમાહારલાઘવમ્ ॥

અગ્નિકાર્યમધઃશય્યાં નક્તભોજી સમાચરેત્
પ્રતિમાસં પ્રવક્ષ્યામિ શિવવ્રતમનુત્તમમ્ ॥

ધર્મકામાર્થમોક્ષાર્થં સર્વપાપવિશુદ્ધયે
પુષ્યમાસે ચ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્નક્તભોજનમ્ ॥

સત્યવાદી જિતક્રોધઃ શાલિગોધૂમગોરસૈઃ
પક્ષયોરષ્ટમીં યત્નાદ્ ઉપવાસેન વર્તયેત્ ॥

ભૂમિશય્યાં ચ માસાન્તે પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદિભિઃ
સ્નાપ્ય રુદ્રં મહાદેવં સમ્પૂજ્ય વિધિપૂર્વકમ્ ॥

યાવકં ચૌદનં દત્ત્વા સક્ષીરં સઘૃતં દ્વિજાઃ
ભોજયેદ્ બ્રાહ્મણાઞ્શિષ્ટાઞ્ જપેચ્છાન્તિં વિશેષતઃ ॥

તથા ગોમિથુનં ચૈવ કપિલં વિનિવેદયેત્
ભવાય દેવદેવાય શિવાય પરમેષ્ઠિને ॥

સ યાતિ મુનિશાર્દૂલ વાહ્નેયં લોકમુત્તમમ્
ભુક્ત્વા સ વિપુલાન્ લોકાન્ તત્રૈવ સ વિમુચ્યતે ॥

માઘમાસે તુ સમ્પૂજ્ય યઃ કુર્યાન્ નક્તભોજનમ્
કૃશરં ઘૃતસંયુક્તં ભુઞ્જાનઃ સંયતેન્દ્રિયઃ ॥

સોપવાસં ચતુર્દશ્યાં ભવેદુભયપક્ષયોઃ
રુદ્રાય પૌર્ણમાસ્યાં તુ દદ્યાદ્વૈ ઘૃતકમ્બલમ્ ॥

કૃષ્ણં ગોમિથુનં દદ્યાત્ પૂજયેચ્ચૈવ શંકરમ્
ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ યથાવિભવવિસ્તરમ્ ॥

યામ્યમાસાદ્ય વૈ લોકં યમેન સહ મોદતે
ફાલ્ગુને ચૈવ સમ્પ્રાપ્તે કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્ ॥

શ્યામાકાન્નઘૃતક્ષીરૈર્ જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ
ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યામ્ ઉપવાસં ચ કારયેત્ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં મહાદેવં સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્
દદ્યાદ્ગોમિથુનં વાપિ તામ્રાભં શૂલપાણયે ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા તુ પ્રાર્થયેત્પરમેશ્વરમ્
સ યાતિ ચન્દ્રસાયુજ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

ચૈત્રે ઽપિ રુદ્રમભ્યર્ચ્ય કુર્યાદ્વૈ નક્તભોજનમ્
શાલ્યન્નં પયસા યુક્તં ઘૃતેન ચ યથાસુખમ્ ॥

ગોષ્ઠશાયી મુનિશ્રેષ્ઠાઃ ક્ષિતૌ નિશિ ભવં સ્મરેત્
પૌર્ણમાસ્યાં શિવં સ્નાપ્ય દદ્યાદ્ગોમિથુનં સિતમ્ ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેચ્ચૈવ નિરૃતેઃ સ્થાનમાપ્નુયાત્
વૈશાખે ચ તથા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં ભવં સ્નાપ્ય પઞ્ચગવ્યઘૃતાદિભિઃ
શ્વેતં ગોમિથુનં દત્ત્વા સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્ ॥

જ્યેષ્ઠે માસે ચ દેવેશં ભવં શર્વમુમાપતિમ્
સમ્પૂજ્ય શ્રદ્ધયા ભક્ત્યા કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્ ॥

રક્તશાલ્યન્નમધ્વા ચ અદ્ભિઃ પૂતં ઘૃતાદિભિઃ
વીરાસનો નિશાર્ધં ચ ગવાં શુશ્રૂષણે રતઃ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં તુ સમ્પૂજ્ય દેવદેવમુમાપતિમ્
સ્નાપ્ય શક્ત્યા યથાન્યાયં ચરું દદ્યાચ્ ચ શૂલિને ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ યથાવિભવવિસ્તરમ્
ધૂમ્રં ગોમિથુનં દત્ત્વા વાયુલોકે મહીયતે ॥

આષાઢે માસિ ચાપ્યેવં નક્તભોજનતત્પરઃ
ભૂરિખણ્ડાજ્યસંમિશ્રં સક્તુભિશ્ચૈવ ગોરસમ્ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદ્યૈસ્તુ સ્નાપ્ય પૂજ્ય યથાવિધિ
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ શ્રોત્રિયાન્ વેદપારગાન્ ॥

દદ્યાદ્ગોમિથુનં ગૌરં વારુણં લોકમાપ્નુયાત્
શ્રાવણે ચ દ્વિજા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્ ॥

ક્ષીરષષ્ટિકભક્તેન સમ્પૂજ્ય વૃષભધ્વજમ્
પૌર્ણમાસ્યાં ઘૃતાદ્યૈસ્તુ સ્નાપ્ય પૂજ્ય યથાવિધિ ॥

બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ શ્રોત્રિયાન્ વેદપારગાન્
શ્વેતાગ્રપાદં પૌણ્ડ્રં ચ દદ્યાદ્ગોમિથુનં પુનઃ ॥

સ યાતિ વાયુસાયુજ્યં વાયુવત્સર્વગો ભવેત્
પ્રાપ્તે ભાદ્રપદે માસે કૃત્વૈવં નક્તભોજનમ્ ॥

હુતશેષં ચ વિપ્રેન્દ્રાન્ વૃક્ષમૂલાશ્રિતો દિવા
પૌર્ણમાસ્યાં તુ દેવેશં સ્નાપ્ય સમ્પૂજ્ય શઙ્કરમ્ ॥

નીલસ્કન્ધં વૃષં ગાં ચ દત્ત્વા ભક્ત્યા યથાવિધિ
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ વેદવેદાઙ્ગપારગાન્ ॥

યક્ષલોકમનુપ્રાપ્ય યક્ષરાજો ભવેન્નરઃ
તતશ્ચાશ્વયુજે માસિ કૃત્વૈવં નક્તભોજનમ્ ॥

સઘૃતં શઙ્કરં પૂજ્ય પૌર્ણમાસ્યાં ચ પૂર્વવત્
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ શિવભક્તાન્ સદા શુચીન્ ॥

વૃષભં નીલવર્ણાભમ્ ઉરોદેશસમુન્નતમ્
ગાં ચ દત્ત્વા યથાન્યાયમ્ ઐશાનં લોકમાપ્નુયાત્ ॥

કાર્તિકે ચ તથા માસે કૃત્વા વૈ નક્તભોજનમ્
ક્ષીરૌદનેન સાજ્યેન સમ્પૂજ્ય ચ ભવં પ્રભુમ્ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં ચ વિધિવત્ સ્નાપ્ય દત્ત્વા ચરું પુનઃ
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ યથાવિભવવિસ્તરમ્ ॥

દત્ત્વા ગોમિથુનં ચૈવ કાપિલં પૂર્વવદ્ દ્વિજાઃ
સૂર્યસાયુજ્યમાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

માર્ગશીર્ષે ચ માસે ઽપિ કૃત્વૈવં નક્તભોજનમ્
યવાન્નેન યથાન્યાયમ્ આજ્યક્ષીરાદિભિઃ સમમ્ ॥

પૌર્ણમાસ્યાં ચ પૂર્વોક્તં કૃત્વા શર્વાય શંભવે
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા ચ દરિદ્રાન્વેદપારગાન્ ॥

દત્ત્વા ગોમિથુનં ચૈવ પાણ્ડુરં વિધિપૂર્વકમ્
સોમલોકમનુપ્રાપ્ય સોમેન સહ મોદતે ॥

અહિંસા સત્યમસ્તેયં બ્રહ્મચર્યં ક્ષમા દયા
ત્રિઃસ્નાનં ચાગ્નિહોત્રં ચ ભૂશય્યા નક્તભોજનમ્ ॥

પક્ષયોરુપવાસં ચ ચતુર્દશ્યષ્ટમીષુ ચ ॥

ઇત્યેતદખિલં પ્રોક્તં પ્રતિમાસં શિવવ્રતમ્ ॥

કુર્યાદ્વર્ષં ક્રમેણૈવ વ્યુત્ક્રમેણાપિ વા દ્વિજાઃ
સ યાતિ શિવસાયુજ્યં જ્ઞાનયોગમવાપ્નુયાત્ ॥