લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.81

વ્રતમેતત્ત્વયા પ્રોક્તં પશુપાશવિમોક્ષણમ્
વ્રતં પાશુપતં લૈઙ્ગં પુરા દેવૈર્ અનુષ્ઠિતમ્ ॥

વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં યથાપૂર્વં ત્વયા શ્રુતમ્
પુરા સનત્કુમારેણ પૃષ્ટઃ શૈલાદિરાદરાત્ ॥

નન્દી પ્રાહ વચસ્તસ્મૈ પ્રવદામિ સમાસતઃ
દેવૈર્દૈત્યૈસ્ તથા સિદ્ધૈર્ ગન્ધર્વૈઃ સિદ્ધચારણૈઃ ॥

મુનિભિશ્ ચ મહાભાગૈર્ અનુષ્ઠિતમનુત્તમમ્
વ્રતં દ્વાદશલિઙ્ગાખ્યં પશુપાશવિમોક્ષણમ્ ॥

ભોગદં યોગદં ચૈવ કામદં મુક્તિદં શુભમ્
અવિયોગકરં પુણ્યં ભક્તાનાં ભયનાશનમ્ ॥

ષડઙ્ગસહિતાન્ વેદાન્ મથિત્વા તેન નિર્મિતમ્
સર્વદાનોત્તમં પુણ્યમ્ અશ્વમેધાયુતાધિકમ્ ॥

સર્વમઙ્ગલદં પુણ્યં સર્વશત્રુવિનાશનમ્
સંસારાર્ણવમગ્નાનાં જન્તૂનામપિ મોક્ષદમ્ ॥

સર્વવ્યાધિહરં ચૈવ સર્વજ્વરવિનાશનમ્
દેવૈરનુષ્ઠિતં પૂર્વં બ્રહ્મણા વિષ્ણુના તથા ॥

કૃત્વા કનીયસં લિઙ્ગં સ્નાપ્ય ચન્દનવારિણા
ચૈત્રમાસાદિ વિપ્રેન્દ્રાઃ શિવલિઙ્ગવ્રતં ચરેત્ ॥

કૃત્વા હૈમં શુભં પદ્મં કર્ણિકાકેસરાન્વિતમ્
નવરત્નૈશ્ ચ ખચિતમ્ અષ્ટપત્રં યથાવિધિ ॥

કર્ણિકાયાં ન્યસેલ્લિઙ્ગં સ્ફાટિકં પીઠસંયુતમ્
તત્ર ભક્ત્યા યથાન્યાયમ્ અર્ચયેદ્ બિલ્વપત્રકૈઃ ॥

સિતૈઃ સહસ્રકમલૈ રક્તૈર્નીલોત્પલૈરપિ
શ્વેતાર્કકર્ણિકારૈશ્ ચ કરવીરૈર્બકૈરપિ ॥

એતૈરન્યૈર્ યથાલાભં ગાયત્ર્યા તસ્ય સુવ્રતાઃ
સમ્પૂજ્ય ચૈવ ગન્ધાદ્યૈર્ ધૂપૈર્દીપૈશ્ ચ મઙ્ગલૈઃ ॥

નીરાજનાદ્યૈશ્ચાન્યૈશ્ ચ લિઙ્ગમૂર્તિમહેશ્વરમ્
અગરું દક્ષિણે દદ્યાદ્ અઘોરેણ દ્વિજોત્તમાઃ ॥

પશ્ચિમે સદ્યમન્ત્રેણ દિવ્યાં ચૈવ મનઃશિલામ્
ઉત્તરે વામદેવેન ચન્દનં વાપિ દાપયેત્ ॥

પુરુષેણ મુનિશ્રેષ્ઠા હરિતાલં ચ પૂર્વતઃ
સિતાગરૂદ્ભવં વિપ્રાસ્ તથા કૃષ્ણાગરૂદ્ભવમ્ ॥

તથા ગુગ્ગુલુધૂપં ચ સૌગન્ધિકમનુત્તમમ્
સિતારં નામ ધૂપં ચ દદ્યાદ્ ઈશાય ભક્તિતઃ ॥

મહાચરુર્નિવેદ્યઃ સ્યાદ્ આઢકાન્નમથાપિ વા
એતદ્ વઃ કથિતં પુણ્યં શિવલિઙ્ગમહાવ્રતમ્ ॥

સર્વમાસેષુ સામાન્યં વિશેષો ઽપિ ચ કીર્ત્યતે
વૈશાખે વજ્રલિઙ્ગં ચ જ્યેષ્ઠે મારકતં તથા ॥

આષાઢે મૌક્તિકં લિઙ્ગં શ્રાવણે નીલનિર્મિતમ્
માસિ ભાદ્રપદે લિઙ્ગં પદ્મરાગમયં શુભમ્ ॥

આશ્વિને ચૈવ વિપ્રેન્દ્રાઃ ગોમેદકમયં શુભમ્
પ્રવાલેનૈવ કાર્તિક્યાં તથા વૈ માર્ગશીર્ષકે ॥

વૈડૂર્યનિર્મિતં લિઙ્ગં પુષ્પરાગેણ પુષ્યકે
માઘે ચ સૂર્યકાન્તેન ફાલ્ગુને સ્ફાટિકેન ચ ॥

સર્વમાસેષુ કમલં હૈમમેકં વિધીયતે
અલાભે રાજતં વાપિ કેવલં કમલં તુ વા ॥

રત્નાનામ્ અપ્યલાભે તુ હેમ્ના વા રાજતેન વા
રજતસ્યાપ્યલાભે તુ તામ્રલોહેન કારયેત્ ॥

શૈલં વા દારુજં વાપિ મૃન્મયં વા સવેદિકમ્
સર્વગન્ધમયં વાપિ ક્ષણિકં પરિકલ્પયેત્ ॥

હૈમન્તિકે મહાદેવં શ્રીપત્ત્રેણૈવ પૂજયેત્
સર્વમાસેષુ કમલં હૈમમેકમથાપિ વા ॥

રાજતં વાપિ કમલં હૈમકર્ણિકમુત્તમમ્
રાજતસ્યાપ્યભાવે તુ બિલ્વપત્રૈઃ સમર્ચયેત્ ॥

સહસ્રકમલાલાભે તદર્ધેનાપિ પૂજયેત્
તદર્ધાર્ધેન વા રુદ્રમ્ અષ્ટોત્તરશતેન વા ॥

બિલ્વપત્રે સ્થિતા લક્ષ્મીર્ દેવી લક્ષણસંયુતા
નીલોત્પલે ઽંબિકા સાક્ષાદ્ ઉત્પલે ષણ્મુખઃ સ્વયમ્ ॥

પદ્માશ્રિતો મહાદેવઃ સર્વદેવપતિઃ શિવઃ
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન શ્રીપત્ત્રં ન ત્યજેદ્બુધઃ ॥

નીલોત્પલં ચોત્પલં ચ કમલં ચ વિશેષતઃ
સર્વવશ્યકરં પદ્મં શિલા સર્વાર્થસિદ્ધિદા ॥

કૃષ્ણાગરુસમુદ્ભૂતં સર્વપાપનિકૃન્તનમ્
ગુગ્ગુલુપ્રભૃતીનાં ચૈવ દીપાનાં ચ નિવેદનમ્ ॥

સર્વરોગક્ષયં ચૈવ ચન્દનં સર્વસિદ્ધિદમ્
સૌગન્ધિકં તથા ધૂપં સર્વકામાર્થસાધકમ્ ॥

શ્વેતાગરૂદ્ભવં ચૈવ તથા કૃષ્ણાગરૂદ્ભવમ્
સૌમ્યં સીતારિધૂપં ચ સાક્ષાન્નિર્વાણસિદ્ધિદમ્ ॥

શ્વેતાર્કકુસુમે સાક્ષાચ્ ચતુર્વક્ત્રઃ પ્રજાપતિઃ
કર્ણિકારસ્ય કુસુમે મેધા સાક્ષાદ્વ્યવસ્થિતા ॥

કરવીરે ગણાધ્યક્ષો બકે નારાયણઃ સ્વયમ્
સુગન્ધિષુ ચ સર્વેષુ કુસુમેષુ નગાત્મજા ॥

તસ્માદેતૈર્યથાલાભં પુષ્પધૂપાદિભિઃ શુભૈઃ
પૂજયેદ્દેવદેવેશં ભક્ત્યા વિત્તાનુસારતઃ ॥

નિવેદયેત્તતો ભક્ત્યા પાયસં ચ મહાચરુમ્
સઘૃતં સોપદંશં ચ સર્વદ્રવ્યસમન્વિતમ્ ॥

શુદ્ધાન્નં વાપિ મુદ્ગાન્નમ્ આઢકં ચાર્ધકં તુ વા
ચામરં તાલવૃન્તં ચ તસ્મૈ ભક્ત્યા નિવેદયેત્ ॥

ઉપહારાણિ પુણ્યાનિ ન્યાયેનૈવાર્જિતાન્યપિ
નાનાવિધાનિ ચાર્હાણિ પ્રોક્ષિતાન્યંભસા પુનઃ ॥

નિવેદયેચ્ચ રુદ્રાય ભક્તિયુક્તેન ચેતસા
ક્ષીરાદ્વૈ સર્વદેવાનાં સ્થિત્યર્થમમૃતં ધ્રુવમ્ ॥

વિષ્ણુના જિષ્ણુના સાક્ષાદ્ અન્ને સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્
ભૂતાનામ્ અન્નદાનેન પ્રીતિર્ ભવતિ શઙ્કરે ॥

તસ્માત્ સમ્પૂજયેદ્ દેવમ્ અન્ને પ્રાણાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
ઉપહારે તથા તુષ્ટિર્ વ્યઞ્જને પવનઃ સ્વયમ્ ॥

સર્વાત્મકો મહાદેવો ગન્ધતોયે હ્યપામ્પતિઃ
પીઠે વૈ પ્રકૃતિઃ સાક્ષાન્ મહદાદ્યૈર્વ્યવસ્થિતા ॥

તસ્માદ્દેવં યજેદ્ભક્ત્યા પ્રતિમાસં યથાવિધિ
પૌર્ણમાસ્યાં વ્રતં કાર્યં સર્વકામાર્થસિદ્ધયે ॥

સત્યં શૌચં દયા શાન્તિઃ સંતોષો દાનમેવ ચ
પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યામ્ ઉપવાસં ચ કારયેત્ ॥

સંવત્સરાન્તે ગોદાનં વૃષોત્સર્ગં વિશેષતઃ
ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાન્ભક્ત્યા શ્રોત્રિયાન્ વેદપારગાન્ ॥

તલ્ લિઙ્ગં પૂજિતં તેન સર્વદ્રવ્યસમન્વિતમ્
સ્થાપયેદ્ વા શિવક્ષેત્રે દાપયેદ્ બ્રાહ્મણાય વા ॥

ય એવં સર્વમાસેષુ શિવલિઙ્ગમહાવ્રતમ્
કુર્યાદ્ભક્ત્યા મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સ એવ તપતાં વરઃ ॥

સૂર્યકોટિપ્રતીકાશૈર્ વિમાનૈ રત્નભૂષિતૈઃ
ગત્વા શિવપુરં દિવ્યં નેહાયાતિ કદાચન ॥

અથવા હ્યેકમાસં વા ચરેદેવં વ્રતોત્તમમ્
શિવલોકમવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥

અથવા સક્તચિત્તશ્ચેદ્ યાન્યાન્ સંચિન્તયેદ્વરાન્
વર્ષમેકં ચરેદેવં તાંસ્તાન્પ્રાપ્ય શિવં વ્રજેત્ ॥

દેવત્વં વા પિતૃત્વં વા દેવરાજત્વમેવ ચ
ગાણપત્યપદં વાપિ સક્તો ઽપિ લભતે નરઃ ॥

વિદ્યાર્થી લભતે વિદ્યાં ભોગાર્થી ભોગમાપ્નુયાત્
દ્રવ્યાર્થી ચ નિધિં પશ્યેદ્ આયુઃકામશ્ ચિરાયુષમ્ ॥

યાન્યાંશ્ચિન્તયતે કામાંસ્ તાંસ્તાન્પ્રાપ્યેહ મોદતે
એકમાસવ્રતાદેવ સો ઽન્તે રુદ્રત્વમાપ્નુયાત્ ॥

ઇદં પવિત્રં પરમં રહસ્યં વ્રતોત્તમં વિશ્વસૃજાપિ સૃષ્ટમ્
હિતાય દેવાસુરસિદ્ધમર્ત્ય વિદ્યાધરાણાં પરમં શિવેન ॥

સમ્પૂજ્ય પૂજ્યં વિધિનૈવમીશં પ્રણમ્ય મૂર્ધ્ના સહ ભૃત્યપુત્રૈઃ
વ્યપોહનં નામ જપેત્સ્તવં ચ પ્રદક્ષિણં કૃત્ય શિવં પ્રયત્નાત્ ॥

પુરાકૃતં વિશ્વસૃજા સ્તવં ચ હિતાય દેવેન જગત્ત્રયસ્ય
પિતામહેનૈવ સુરૈશ્ચ સાર્ધં મહાનુભાવેન મહાર્ઘ્યમ્ એતત્ ॥