લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.80

કથં પશુપતિં દૃષ્ટ્વા પશુપાશવિમોક્ષણમ્
પશુત્વં તત્યજુર્દેવાસ્ તન્નો વક્તુમિહાર્હસિ ॥

પુરા કૈલાસશિખરે ભોગ્યાખ્યે સ્વપુરે સ્થિતમ્
સમેત્ય દેવાઃ સર્વજ્ઞમ્ આજગ્મુસ્તત્પ્રસાદતઃ ॥

હિતાય સર્વદેવાનાં બ્રહ્મણા ચ જનાર્દનઃ
ગરુડસ્ય તથા સ્કન્ધમ્ આરુહ્ય પુરુષોત્તમઃ ॥

જગામ દેવતાભિર્ વૈ દેવદેવાન્તિકં હરિઃ
સર્વે સમ્પ્રાપ્ય દેવસ્ય સાર્ધં ગિરિવરં શુભમ્ ॥

સેન્દ્રાઃ સસાધ્યાઃ સયમાઃ પ્રણેમુર્ ગિરિમુત્તમમ્
ભગવાન્ વાસુદેવો ઽસૌ ગરુડાદ્ ગરુડધ્વજઃ
અવતીર્ય ગિરિં મેરુમ્ આરુરોહ સુરોત્તમૈઃ ॥

સકલદુરિતહીનં સર્વદં ભોગમુખ્યં મુદિતકુરરવૃન્દં નાદિતં નાગવૃન્દૈઃ
મધુરરણિતગીતં સાનુકૂલાન્ધકારં પદરચિતવનાન્તં કાન્તવાતાન્તતોયમ્ ॥

ભવનશતસહસ્રૈર્ જુષ્ટમ્ આદિત્યકલ્પૈર્ લલિતગતિવિદગ્ધૈર્ હંસવૃન્દૈશ્ ચ ભિન્નમ્
ધવખદિરપલાશૈશ્ ચન્દનાદ્યૈશ્ ચ વૃક્ષૈર્ દ્વિજવરગણવૃન્દૈઃ કોકિલાદ્યૈર્દ્વિરેફૈઃ ॥

ક્વચિદશેષસુરદ્રુમસંકુલં કુરબકૈઃ પ્રિયકૈસ્તિલકૈસ્ તથા
બહુકદમ્બતમાલલતાવૃતં ગિરિવરં શિખરૈર્વિવિધૈસ્ તથા ॥

ગિરેઃ પૃષ્ઠે પરં શાર્વં કલ્પિતં વિશ્વકર્મણા
ક્રીડાર્થં દેવદેવસ્ય ભવસ્ય પરમેષ્ઠિનઃ ॥

અપશ્યંસ્તત્પુરં દેવાઃ સેન્દ્રોપેન્દ્રાઃ સમાહિતાઃ
પ્રણેમુર્દૂરતશ્ચૈવ પ્રભાવાદેવ શૂલિનઃ ॥

સહસ્રસૂર્યપ્રતિમં મહાન્તં સહસ્રશઃ સર્વગુણૈશ્ ચ ભિન્નમ્
જગામ કૈલાસગિરિં મહાત્મા મેરુપ્રભાગે પુરમાદિદેવઃ ॥

તતો ઽથ નારિગજવાજિસંકુલં રથૈર્ અનેકૈર્ અમરારિસૂદનઃ
ગણૈર્ગણેશૈશ્ ચ ગિરીન્દ્રસંનિભં મહાપુરદ્વારમજો હરિશ્ ચ ॥

અથ જાંબૂનદમયૈર્ ભવનૈર્મણિભૂષિતૈઃ
વિમાનૈર્વિવિધાકારૈઃ પ્રાકારૈશ્ ચ સમાવૃતમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા શંભોઃ પુરં બાહ્યં દેવૈઃ સબ્રહ્મકૈર્હરિઃ
પ્રહૃષ્ટવદનો ભૂત્વા પ્રવિવેશ તતઃ પુરમ્ ॥

હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધં મહાટ્ટાલસમન્વિતમ્
દ્વિતીયં દેવદેવસ્ય ચતુર્દ્વારં સુશોભનમ્ ॥

વજ્રવૈડૂર્યમાણિક્ય મણિજાલૈઃ સમાવૃતમ્
દોલાવિક્ષેપસંયુક્તં ઘણ્ટાચામરભૂષિતમ્ ॥

મૃદઙ્ગમુરજૈર્જુષ્ટં વીણાવેણુનિનાદિતમ્
નૃત્યદ્ભિર્ અપ્સરઃસંઘૈર્ ભૂતસંઘૈશ્ ચ સંવૃતમ્
દેવેન્દ્રભવનાકારૈર્ ભવનૈર્ દૃષ્ટિમોહનૈઃ ॥

પ્રાસાદશૃઙ્ગેષ્વથ પૌરનાર્યઃ સહસ્રશઃ પુષ્પફલાક્ષતાદ્યૈઃ
સ્થિતાઃ કરૈસ્તસ્ય હરેઃ સમન્તાત્ પ્રચિક્ષિપુર્મૂર્ધ્નિ યથા ભવસ્ય ॥

દૃષ્ટ્વા નાર્યસ્તદા વિષ્ણું મદાઘૂર્ણિતલોચનાઃ ॥

વિશાલજઘનાઃ સદ્યો નનૃતુર્મુમુદુર્જગુઃ
કાશ્ચિદ્દૃષ્ટ્વા હરિં નાર્યઃ કિંચિત્ પ્રહસિતાનનાઃ ॥

કિંચિદ્ વિસ્રસ્તવસ્ત્રાશ્ ચ સ્રસ્તકાઞ્ચીગુણા જગુઃ
ચતુર્થં પઞ્ચમં ચૈવ ષષ્ઠં ચ સપ્તમં તથા ॥

અષ્ટમં નવમં ચૈવ દશમં ચ પુરોત્તમમ્
અતીત્યાસાદ્ય દેવસ્ય પુરં શંભોઃ સુશોભનમ્ ॥

સુવૃત્તં સુતરાં શુભ્રં કૈલાસશિખરે શુભે
સૂર્યમણ્ડલસંકાશૈર્ વિમાનૈશ્ ચ વિભૂષિતમ્ ॥

સ્ફાટિકૈર્ મણ્ડપૈઃ શુભ્રૈર્ જાંબૂનદમયૈસ્ તથા
નાનારત્નમયૈશ્ચૈવ દિગ્વિદિક્ષુ વિભૂષિતમ્ ॥

ગોપુરૈર્ગોપતેઃ શંભોર્ નાનાભૂષણભૂષિતૈઃ
અનેકૈઃ સર્વતોભદ્રૈઃ સર્વરત્નમયૈસ્ તથા ॥

પ્રાકારૈર્વિવિધાકારૈર્ અષ્ટાવિંશતિભિર્ વૃતમ્
ઉપદ્વારૈર્મહાદ્વારૈર્ વિદિક્ષુ વિવિધૈર્દૃઢૈઃ ॥

ગુહ્યાલયૈર્ગુહ્યગૃહૈર્ ગુહસ્ય ભવનૈઃ શુભૈઃ
ગ્રામ્યૈર્ અન્યૈર્ મહાભાગા મૌક્તિકૈર્ દૃષ્ટિમોહનૈઃ ॥

ગણેશાયતનૈર્ દિવ્યૈઃ પદ્મરાગમયૈસ્ તથા
ચન્દનૈર્વિવિધાકારૈઃ પુષ્પોદ્યાનૈશ્ ચ શોભનૈઃ ॥

તડાગૈર્ દિર્ઘિકાભિશ્ ચ હેમસોપાનપઙ્ક્તિભિઃ
સ્ત્રીણાં ગતિજિતૈર્ હંસૈઃ સેવિતાભિઃ સમન્તતઃ ॥

મયૂરૈશ્ચૈવ કારણ્ડૈઃ કોકિલૈશ્ચક્રવાકકૈઃ
શોભિતાભિશ્ ચ વાપીભિર્ દિવ્યામૃતજલૈસ્ તથા ॥

સંલાપાલાપકુશલૈઃ સર્વાભરણભૂષિતૈઃ
સ્તનભારાવનમ્રૈશ્ ચ મદાઘૂર્ણિતલોચનૈઃ ॥

ગેયનાદરતૈર્દિવ્યૈ રુદ્રકન્યાસહસ્રકૈઃ
નૃત્યદ્ભિર્ અપ્સરઃસંઘૈર્ અમરૈરપિ દુર્લભૈઃ ॥

પ્રફુલ્લાંબુજવૃન્દાદ્યૈસ્ તથા દ્વિજવરૈરપિ
રુદ્રસ્ત્રીગણસંકીર્ણૈર્ જલક્રીડારતૈસ્ તથા ॥

રતોત્સવરતૈશ્ચૈવ લલિતૈશ્ ચ પદે પદે
ગ્રામરાગાનુરક્તૈશ્ ચ પદ્મરાગસમપ્રભૈઃ ॥

સ્ત્રીસંઘૈર્ દેવદેવસ્ય ભવસ્ય પરમાત્મનઃ
દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્નાસ્ તસ્થુર્દેવાઃ સમન્તતઃ ॥

તત્રૈવ દદૃશુર્દેવા વૃન્દં રુદ્રગણસ્ય ચ
ગણેશ્વરાણાં વીરાણામ્ અપિ વૃન્દં સહસ્રશઃ ॥

સુવર્ણકૃતસોપાનાન્ વજ્રવૈડૂર્યભૂષિતાન્
સ્ફાટિકાન્ દેવદેવસ્ય દદૃશુસ્તે વિમાનકાન્ ॥

તેષાં શૃઙ્ગેષુ હૃષ્ટાશ્ ચ નાર્યઃ કમલલોચનાઃ
વિશાલજઘના યક્ષા ગન્ધર્વાપ્સરસસ્ તથા ॥

કિન્નર્યઃ કિંનરાશ્ચૈવ ભુજઙ્ગાઃ સિદ્ધકન્યકાઃ
નાનાવેષધરાશ્ચાન્યા નાનાભૂષણભૂષિતાઃ ॥

નાનાપ્રભાવસંયુક્તા નાનાભોગરતિપ્રિયાઃ
નીલોત્પલદલપ્રખ્યાઃ પદ્મપત્રાયતેક્ષણાઃ ॥

પદ્મકિઞ્જલ્કસંકાશૈર્ અંશુકૈરતિશોભનાઃ
વલયૈર્નૂપુરૈર્હારૈશ્ છત્રૈશ્ચિત્રૈસ્તથાંશુકૈઃ ॥

ભૂષિતા ભૂષિતૈશ્ ચાન્યૈર્ મણ્ડિતા મણ્ડનપ્રિયાઃ
દૃષ્ટ્વાથ વૃન્દં સુરસુન્દરીણાં ગણેશ્વરાણાં સુરસુન્દરીણામ્
જગ્મુર્ગણેશસ્ય પુરં સુરેશાઃ પુરદ્વિષઃ શક્રપુરોગમાશ્ ચ ॥

દૃષ્ટ્વા ચ તસ્થુઃ સુરસિદ્ધસંઘાઃ પુરસ્ય મધ્યે પુરુહૂતપૂર્વાઃ
ભવસ્ય બાલાર્કસહસ્રવર્ણં વિમાનમાદ્યં પરમેશ્વરસ્ય ॥

અથ તસ્ય વિમાનસ્ય દ્વારિ સંસ્થં ગણેશ્વરમ્
નન્દિનં દદૃશુઃ સર્વે દેવાઃ શક્રપુરોગમાઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા નન્દિનં સર્વે પ્રણમ્યાહુર્ ગણેશ્વરમ્
જયેતિ દેવાસ્તં દૃષ્ટ્વા સો ઽપ્યાહ ચ ગણેશ્વરઃ ॥

ભો ભો દેવા મહાભાગાઃ સર્વે નિર્ધૂતકલ્મષાઃ
સમ્પ્રાપ્તાઃ સર્વલોકેશા વક્તુમર્હથ સુવ્રતાઃ ॥

તમાહુર્વરદં દેવં વારણેન્દ્રસમપ્રભમ્
પશુપાશવિમોક્ષાર્થં દર્શયાસ્માન્ મહેશ્વરમ્ ॥

પુરા પુરત્રયં દગ્ધું પશુત્વં પરિભાષિતમ્
શઙ્કિતાશ્ ચ વયં તત્ર પશુત્વં પ્રતિ સુવ્રત ॥

વ્રતં પાશુપતં પ્રોક્તં ભવેન પરમેષ્ઠિના
વ્રતેનાનેન ભૂતેશ પશુત્વં નૈવ વિદ્યતે ॥

અથ દ્વાદશવર્ષં વા માસદ્વાદશકં તુ વા
દિનદ્વાદશકં વાપિ કૃત્વા તદ્ વ્રતમ્ ઉત્તમમ્ ॥

મુચ્યન્તે પશવઃ સર્વે પશુપાશૈર્ભવસ્ય તુ
દર્શયામાસ તાન્દેવાન્ નારાયણપુરોગમાન્ ॥

નન્દી શિલાદતનયઃ સર્વભૂતગણાગ્રણીઃ
તં દૃષ્ટ્વા દેવમીશાનં સાંબં સગણમ્ અવ્યયમ્ ॥

પ્રણેમુસ્ તુષ્ટુવુશ્ ચૈવ પ્રીતિકણ્ટકિતત્વચઃ
વિજ્ઞાપ્ય શિતિકણ્ઠાય પશુપાશવિમોક્ષણમ્ ॥

તસ્થુસ્તદાગ્રતઃ શંભોઃ પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ
તતઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય તાન્ સર્વાન્ દેવદેવો વૃષધ્વજઃ ॥

વિશોધ્ય તેષાં દેવાનાં પશુત્વં પરમેશ્વરઃ
વ્રતં પાશુપતં ચૈવ સ્વયં દેવો મહેશ્વરઃ ॥

ઉપદિશ્ય મુનીનાં ચ સહાસ્તે ચાંબયા ભવઃ
તદાપ્રભૃતિ તે દેવાઃ સર્વે પાશુપતાઃ સ્મૃતાઃ ॥

પશૂનાં ચ પતિર્યસ્માત્ તેષાં સાક્ષાદ્ધિ દેવતાઃ
તસ્માત્પાશુપતાઃ પ્રોક્તાસ્ તપસ્તેપુશ્ ચ તે પુનઃ ॥

તતો દ્વાદશવર્ષાન્તે મુક્તપાશાઃ સુરોત્તમાઃ
યયુર્યથાગતં સર્વે બ્રહ્મણા સહ વિષ્ણુના ॥

એતદ્વઃ કથિતં સર્વં પિતામહમુખાચ્છ્રુતમ્
પુરા સનત્કુમારેણ તસ્માદ્વ્યાસેન ધીમતા ॥

યઃ શ્રાવયેચ્છુચિર્ વિપ્રાઞ્ છૃણુયાદ્વા શુચિર્નરઃ
સ દેહભેદમાસાદ્ય પશુપાશૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥