લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.62

કથં વિષ્ણોઃ પ્રસાદાદ્વૈ ધ્રુવો બુદ્ધિમતાં વરઃ
મેઢીભૂતો ગ્રાહાણાં વૈ વક્તુમર્હસિ સાંપ્રતમ્ ॥

એતમર્થં મયા પૃષ્ટો નાનાશાસ્ત્રવિશારદઃ
માર્કણ્ડેયઃ પુરા પ્રાહ મહ્યં શુશ્રૂષવે દ્વિજાઃ ॥

સાર્વભૌમો મહાતેજાઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ
ઉત્તાનપાદો રાજા વૈ પાલયામાસ મેદિનીમ્ ॥

તસ્ય ભાર્યાદ્વયમ્ અભૂત્ સુનીતિઃ સુરુચિસ્ તથા
અગ્રજાયામભૂત્પુત્રઃ સુનીત્યાં તુ મહાયશાઃ ॥

ધ્રુવો નામ મહાપ્રાજ્ઞઃ કુલદીપો મહામતિઃ
કદાચિત્ સપ્તવર્ષે ઽપિ પિતુરઙ્કમ્ ઉપાવિશત્ ॥

સુરુચિસ્તં વિનિર્ધૂય સ્વપુત્રં પ્રીતિમાનસા
ન્યવેશયત્તં વિપ્રેન્દ્રા હ્ય્ અઙ્કં રૂપેણ માનિતા ॥

અલબ્ધ્વા સ પિતુર્ધીમાન્ અઙ્કં દુઃખિતમાનસઃ
માતુઃ સમીપમાગમ્ય રુરોદ સ પુનઃ પુનઃ ॥

રુદન્તં પુત્રમાહેદં માતા શોકપરિપ્લુતા
સુરુચિર્દયિતા ભર્તુસ્ તસ્યાઃ પુત્રો ઽપિ તાદૃશઃ ॥

મમ ત્વં મન્દભાગ્યાયા જાતઃ પુત્રો ઽપ્યભાગ્યવાન્
કિં શોચસિ કિમર્થં ત્વં રોદમાનઃ પુનઃ પુનઃ ॥

સંતપ્તહૃદયો ભૂત્વા મમ શોકં કરિષ્યસિ
સ્વસ્થસ્થાનં ધ્રુવં પુત્ર સ્વશક્ત્યા ત્વં સમાપ્નુયાઃ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ તુ માત્રા વૈ નિર્જગામ તદા વનમ્
વિશ્વામિત્રં તતો દૃષ્ટ્વા પ્રણિપત્ય યથાવિધિ ॥

ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા ભગવન્ વક્તુમર્હસિ
સર્વેષામુપરિસ્થાનં કેન પ્રાપ્સ્યામિ સત્તમ ॥

પિતુરઙ્કે સમાસીનં માતા માં સુરુચિર્મુને
વ્યધૂનયત્સ તં રાજા પિતા નોવાચ કિંચન ॥

એતસ્માત્ કારણાદ્ બ્રહ્મંસ્ ત્રસ્તો ઽહં માતરં ગતઃ
સુનીતિરાહ મે માતા મા કૃથાઃ શોકમુત્તમમ્ ॥

સ્વકર્મણા પરં સ્થાનં પ્રાપ્તુમર્હસિ પુત્રક
તસ્યા હિ વચનં શ્રુત્વા સ્થાનં તવ મહામુને ॥

પ્રાપ્તો વનમિદં બ્રહ્મન્ન્ અદ્ય ત્વાં દૃષ્ટવાન્પ્રભો
તવ પ્રસાદાત્ પ્રાપ્સ્યે ઽહં સ્થાનમદ્ભુતમુત્તમમ્ ॥

ઇત્યુક્તઃ સ મુનિઃ શ્રીમાન્ પ્રહસન્ન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
રાજપુત્ર શૃણુષ્વેદં સ્થાનમુત્તમમાપ્સ્યસિ ॥

આરાધ્ય જગતામીશં કેશવં ક્લેશનાશનમ્
દક્ષિણાઙ્ગભવં શંભોર્ મહાદેવસ્ય ધીમતઃ ॥

જપ નિત્યં મહાપ્રાજ્ઞ સર્વપાપવિનાશનમ્
ઇષ્ટદં પરમં શુદ્ધં પવિત્રમમલં પરમ્ ॥

બ્રૂહિ મન્ત્રમિમં દિવ્યં પ્રણવેન સમન્વિતમ્
નમો ઽસ્તુ વાસુદેવાય ઇત્યેવં નિયતેન્દ્રિયઃ ॥

ધ્યાયન્સનાતનં વિષ્ણું જપહોમપરાયણઃ
ઇત્યુક્તઃ પ્રણિપત્યૈનં વિશ્વામિત્રં મહાયશાઃ ॥

પ્રાઙ્મુખો નિયતો ભૂત્વા જજાપ પ્રીતમાનસઃ
શાકમૂલફલાહારઃ સંવત્સરમતન્દ્રિતઃ ॥

જજાપ મન્ત્રમનિશમ્ અજસ્રં સ પુનઃ પુનઃ
વેતાલા રાક્ષસા ઘોરાઃ સિંહાદ્યાશ્ ચ મહામૃગાઃ ॥

તમભ્યયુર્મહાત્માનં બુદ્ધિમોહાય ભીષણાઃ
જપન્ સ વાસુદેવેતિ ન કિંચિત્ પ્રત્યપદ્યત ॥

સુનીતિર્ અસ્ય યા માતા તસ્યા રૂપેણ સંવૃતા
પિશાચિ સમનુપ્રાપ્તા રુરોદ ભૃશદુઃખિતા ॥

મમ ત્વમેકઃ પુત્રો ઽસિ કિમર્થં ક્લિશ્યતે ભવાન્
મામનાથામપહાય તપ આસ્થિતવાનસિ ॥

એવમાદીનિ વાક્યાનિ ભાષમાણાં મહાતપાઃ
અનિરીક્ષ્યૈવ હૃષ્ટાત્મા હરેર્નામ જજાપ સઃ ॥

તતઃ પ્રશેમુઃ સર્વત્ર વિઘ્નરૂપાણિ તત્ર વૈ
તતો ગરુડમારુહ્ય કાલમેઘસમદ્યુતિઃ ॥

સર્વદેવૈઃ પરિવૃતઃ સ્તૂયમાનો મહર્ષિભિઃ
આયયૌ ભગવાન્વિષ્ણુઃ ધ્રુવાન્તિકમ્ અરાતિહા ॥

સમાગતં વિલોક્યાથ કો ઽસાવિત્યેવ ચિન્તયન્
પિબન્નિવ હૃષીકેશં નયનાભ્યાં જગત્પતિમ્ ॥

જપન્ સ વાસુદેવેતિ ધ્રુવસ્તસ્થૌ મહાદ્યુતિઃ
શઙ્ખપ્રાન્તેન ગોવિન્દઃ પસ્પર્શાસ્યં હિ તસ્ય વૈ ॥

તતઃ સ પરમં જ્ઞાનમ્ અવાપ્ય પુરુષોત્તમમ્
તુષ્ટાવ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા સર્વલોકેશ્વરં હરિમ્ ॥

પ્રસીદ દેવદેવેશ શઙ્ખચક્રગદાધર
લોકાત્મન્ વેદગુહ્યાત્મન્ ત્વાં પ્રપન્નો ઽસ્મિ કેશવ ॥

ન વિદુસ્ત્વાં મહાત્માનં સનકાદ્યા મહર્ષયઃ
તત્કથં ત્વામહં વિદ્યાં નમસ્તે ભુવનેશ્વર ॥

તમાહ પ્રહસન્વિષ્ણુર્ એહિ વત્સ ધ્રુવો ભવાન્
સ્થાનં ધ્રુવં સમાસાદ્ય જ્યોતિષામ્ અગ્રભુગ્ ભવ ॥

માત્રા ત્વં સહિતસ્તત્ર જ્યોતિષાં સ્થાનમાપ્નુહિ
મત્સ્થાનમેતત્પરમં ધ્રુવં નિત્યં સુશોભનમ્ ॥

તપસારાધ્ય દેવેશં પુરા લબ્ધં હિ શઙ્કરાત્
વાસુદેવેતિ યો નિત્યં પ્રણવેન સમન્વિતમ્ ॥

નમસ્કારસમાયુક્તં ભગવચ્છબ્દસંયુતમ્
જપેદેવં હિ યો વિદ્વાન્ ધ્રુવં સ્થાનં પ્રપદ્યતે ॥

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ
માત્રા સહ ધ્રુવં સર્વે તસ્મિન્ સ્થાને ન્યવેશયન્ ॥

વિષ્ણોરાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય જ્યોતિષાં સ્થાનમાપ્તવાન્
એવં ધ્રુવો મહાતેજા દ્વાદશાક્ષરવિદ્યયા ॥

અવાપ મહતીં સિદ્ધિમ્ એતત્તે કથિતં મયા ॥

તસ્માદ્યો વાસુદેવાય પ્રણામં કુરુતે નરઃ
સ યાતિ ધ્રુવસાલોક્યં ધ્રુવત્વં તસ્ય તત્તથા ॥