લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.60

શેષાઃ પઞ્ચ ગ્રહા જ્ઞેયા ઈશ્વરાઃ કામચારિણઃ
પઠ્યતે ચાગ્નિરાદિત્ય ઉદકં ચન્દ્રમાઃ સ્મૃતઃ ॥

શેષાણાં પ્રકૃતિં સમ્યગ્ વક્ષ્યમાણાં નિબોધત
સુરસેનાપતિઃ સ્કન્દઃ પઠ્યતે ઽઙ્ગારકો ગ્રહઃ ॥

નારાયણં બુધં પ્રાહુર્ દેવં જ્ઞાનવિદો જનાઃ
સર્વલોકપ્રભુઃ સાક્ષાદ્ યમો લોકપ્રભુઃ સ્વયમ્ ॥

મહાગ્રહો દ્વિજશ્રેષ્ઠા મન્દગામી શનૈશ્ચરઃ
દેવાસુરગુરૂ દ્વૌ તુ ભાનુમન્તૌ મહાગ્રહૌ ॥

પ્રજાપતિસુતાવુક્તૌ તતઃ શુક્રબૃહસ્પતી
આદિત્યમૂલમખિલં ત્રૈલોક્યં નાત્ર સંશયઃ ॥

ભવત્યસ્માજ્જગત્કૃત્સ્નં સદેવાસુરમાનુષમ્
રુદ્રેન્દ્રોપેન્દ્રચન્દ્રાણાં વિપ્રેન્દ્રાગ્નિદિવૌકસામ્ ॥

દ્યુતિર્દ્યુતિમતાં કૃત્સ્નં યત્તેજઃ સર્વલૌકિકમ્
સર્વાત્મા સર્વલોકેશો મહાદેવઃ પ્રજાપતિઃ ॥

સૂર્ય એવ ત્રિલોકેશો મૂલં પરમદૈવતમ્
તતઃ સંજાયતે સર્વં તત્રૈવ પ્રવિલીયતે ॥

ભાવાભાવૌ હિ લોકાનામ્ આદિત્યાન્નિઃસૃતૌ પુરા
અવિજ્ઞેયો ગ્રહો વિપ્રા દીપ્તિમાન્સુપ્રભો રવિઃ ॥

અત્ર ગચ્છન્તિ નિધનં જાયન્તે ચ પુનઃ પુનઃ
ક્ષણા મુહૂર્તા દિવસા નિશાઃ પક્ષાશ્ ચ કૃત્સ્નશઃ ॥

માસાઃ સંવત્સરશ્ચૈવ ઋતવો ઽથ યુગાનિ ચ
તદાદિત્યાદૃતે હ્યેષા કાલસંખ્યા ન વિદ્યતે ॥

કાલાદૃતે ન નિયમો ન દીક્ષા નાહ્નિકક્રમઃ
ઋતૂનાં ચ વિભાગશ્ ચ પુષ્પં મૂલં ફલં કુતઃ ॥

કુતઃ સસ્યવિનિષ્પત્તિસ્ તૃણૌષધિગણો ઽપિ ચ
અભાવો વ્યવહારાણાં જન્તૂનાં દિવિ ચેહ ચ ॥

જગત્પ્રતાપનમૃતે ભાસ્કરં રુદ્રરૂપિણમ્
સ એષ કાલશ્ચાગ્નિશ્ ચ દ્વાદશાત્મા પ્રજાપતિઃ ॥

તપત્યેષ દ્વિજશ્રેષ્ઠાસ્ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
સ એષ તેજસાં રાશિઃ સમસ્તઃ સાર્વલૌકિકઃ ॥

ઉત્તમં માર્ગમાસ્થાય રાત્ર્યહોભિર્ ઇદં જગત્
પાર્શ્વત ઊર્ધ્વમ્ અધશ્ ચૈવ તાપયત્યેષ સર્વશઃ ॥

યથા પ્રભાકરો દીપો ગૃહમધ્યે ઽવલમ્બિતઃ
પાર્શ્વત ઊર્ધ્વમ્ અધશ્ચૈવ તમો નાશયતે સમમ્ ॥

તદ્વત્સહસ્રકિરણો ગ્રહરાજો જગત્પ્રભુઃ
સૂર્યો ગોભિર્ જગત્ સર્વમ્ આદીપયતિ સર્વતઃ ॥

રવે રશ્મિસહસ્રં યત્ પ્રાઙ્મયા સમુદાહૃતમ્
તેષાં શ્રેષ્ઠાઃ પુનઃ સપ્ત રશ્મયો ગ્રહયોનયઃ ॥

સુષુમ્નો હરિકેશશ્ ચ વિશ્વકર્મા તથૈવ ચ
વિશ્વવ્યચાઃ પુનશ્ચાદ્યઃ સંનદ્ધશ્ ચ તતઃ પરઃ ॥

સર્વાવસુઃ પુનશ્ચાન્યઃ સ્વરાડન્યઃ પ્રકીર્તિતઃ
સુષુમ્નઃ સૂર્યરશ્મિસ્તુ દક્ષિણાં રાશિમ્ ઐધયત્ ॥

ન્યગૂર્ધ્વાધઃ પ્રચારો ઽસ્ય સુષુમ્નઃ પરિકીર્તિતઃ
હરિકેશઃ પુરસ્તાદ્ યો ઋક્ષયોનિઃ પ્રકીર્ત્યતે ॥

દક્ષિણે વિશ્વકર્મા ચ રશ્મિર્વર્ધયતે બુધમ્
વિશ્વવ્યચાસ્તુ યઃ પશ્ચાચ્ છુક્રયોનિઃ સ્મૃતો બુધૈઃ ॥

સંનદ્ધશ્ ચ તુ યો રશ્મિઃ સ યોનિર્ લોહિતસ્ય તુ
ષષ્ઠઃ સર્વાવસૂ રશ્મિઃ સ યોનિસ્તુ બૃહસ્પતેઃ ॥

શનૈશ્ચરં પુનશ્ ચાપિ રશ્મિર્ આપ્યાયતે સ્વરાટ્
એવં સૂર્યપ્રભાવેન નક્ષત્રગ્રહતારકાઃ ॥

દૃશ્યન્તે દિવિ તાઃ સર્વાઃ વિશ્વં ચેદં પુનર્જગત્
ન ક્ષીયન્તે યતસ્તાનિ તસ્માન્નક્ષત્રતા સ્મૃતા ॥