લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.52

નદ્યશ્ ચ બહવઃ પ્રોક્તાઃ સદા બહુજલાઃ શુભાઃ
સરોવરેભ્યઃ સમ્ભૂતાસ્ ત્વ્ અસંખ્યાતા દ્વિજોત્તમાઃ ॥

પ્રાઙ્મુખા દક્ષિણાસ્યાસ્તુ ચોત્તરપ્રભવાઃ શુભાઃ
પશ્ચિમાગ્રાઃ પવિત્રાશ્ ચ પ્રતિવર્ષં પ્રકીર્તિતાઃ ॥

આકાશાંભોનિધિર્ યો ઽસૌ સોમ ઇત્યભિધીયતે
આધારઃ સર્વભૂતાનાં દેવાનામમૃતાકરઃ ॥

અસ્માત્પ્રવૃત્તા પુણ્યોદા નદી ત્વાકાશગામિની
સપ્તમેનાનિલપથા પ્રવૃત્તા ચામૃતોદકા ॥

સા જ્યોતીંષ્યનુવર્તન્તી જ્યોતિર્ગણનિષેવિતા
તારાકોટિસહસ્રાણાં નભસશ્ ચ સમાયુતા ॥

પરિવર્તત્યહરહો યથા સોમસ્તથૈવ સા
ચત્વાર્યશીતિશ્ ચ તથા સહસ્રાણાં સમુચ્છ્રિતઃ ॥

યોજનાનાં મહામેરુઃ શ્રીકણ્ઠાક્રીડકોમલઃ
તત્રાસીનો યતઃ શર્વઃ સામ્બઃ સહ ગણેશ્વરૈઃ ॥

ક્રીડતે સુચિરં કાલં તસ્માત્પુણ્યજલા શિવા
ગિરિં મેરું નદી પુણ્યા સા પ્રયાતિ પ્રદક્ષિણમ્ ॥

વિભજ્યમાનસલિલા સા જવેનાનિલેન ચ
મેરોરન્તરકૂટેષુ નિપપાત ચતુર્ષ્વપિ ॥

સમન્તાત્સમતિક્રમ્ય સર્વાદ્રીન્પ્રવિભાગશઃ
નિયોગાદ્દેવદેવસ્ય પ્રવિષ્ટા સા મહાર્ણવમ્ ॥

અસ્યા વિનિર્ગતા નદ્યઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
સર્વદ્વીપાદ્રિવર્ષેષુ બહવઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥

ક્ષુદ્રનદ્યસ્ત્વસંખ્યાતા ગઙ્ગા યદ્ગાઙ્ગતામ્બરાત્
કેતુમાલે નરાઃ કાલાઃ સર્વે પનસભોજનાઃ ॥

સ્ત્રિયશ્ચોત્પલવર્ણાભા જીવિતં ચાયુતં સ્મૃતમ્
ભદ્રાશ્વે શુક્લવર્ણાશ્ ચ સ્ત્રિયશ્ચન્દ્રાંશુસંનિભાઃ ॥

કાલામ્રભોજનાઃ સર્વે નિરાતઙ્કા રતિપ્રિયાઃ
દશવર્ષસહસ્રાણિ જીવન્તિ શિવભાવિતાઃ ॥

હિરણ્મયા ઇવાત્યર્થમ્ ઈશ્વરાર્પિતચેતસઃ
તથા રમણકે જીવા ન્યગ્રોધફલભોજનાઃ ॥

દશવર્ષસહસ્રાણિ શતાનિ દશપઞ્ચ ચ
જીવન્તિ શુક્લાસ્તે સર્વે શિવધ્યાનપરાયણાઃ ॥

હૈરણ્મયા મહાભાગા હિરણ્મયવનાશ્રયાઃ
એકાદશ સહસ્રાણિ શતાનિ દશપઞ્ચ ચ ॥

વર્ષાણાં તત્ર જીવન્તિ અશ્વત્થાશનજીવનાઃ
હૈરણ્મયા ઇવાત્યર્થમ્ ઈશ્વરાર્પિતમાનસાઃ ॥

કુરુવર્ષે તુ કુરવઃ સ્વર્ગલોકાત્ પરિચ્યુતાઃ
સર્વે મૈથુનજાતાશ્ ચ ક્ષીરિણઃ ક્ષીરભોજનાઃ ॥

અન્યોન્યમનુરક્તાશ્ ચ ચક્રવાકસધર્મિણઃ
અનામયા હ્યશોકાશ્ ચ નિત્યં સુખનિષેવિણઃ ॥

ત્રયોદશસહસ્રાણિ શતાનિ દશપઞ્ચ ચ
જીવન્તિ તે મહાવીર્યા ન ચાન્યસ્ત્રીનિષેવિણઃ ॥

સહૈવ મરણં તેષાં કુરૂણાં સ્વર્ગવાસિનામ્
હૃષ્ટાનાં સુપ્રવૃદ્ધાનાં સર્વાન્નામૃતભોજિનામ્ ॥

સદા તુ ચન્દ્રકાન્તાનાં સદા યૌવનશાલિનામ્
શ્યામાઙ્ગાનાં સદા સર્વ ભૂષણાસ્પદદેહિનામ્ ॥

જંબૂદ્વીપે તુ તત્રાપિ કુરુવર્ષં સુશોભનમ્
તત્ર ચન્દ્રપ્રભં શમ્ભોર્ વિમાનં ચન્દ્રમૌલિનઃ ॥

વર્ષે તુ ભારતે મર્ત્યાઃ પુણ્યાઃ કર્મવશાયુષઃ
શતાયુષઃ સમાખ્યાતા નાનાવર્ણાલ્પદેહિનઃ ॥

નાનાદેવાર્ચને યુક્તા નાનાકર્મફલાશિનઃ
નાનાજ્ઞાનાર્થસમ્પન્ના દુર્બલાશ્ચાલ્પભોગિનઃ ॥

ઇન્દ્રદ્વીપે તથા કેચિત્ તથૈવ ચ કસેરુકે
તામ્રદ્વીપં ગતાઃ કેચિત્ કેચિદ્દેશં ગભસ્તિમત્ ॥

નાગદ્વીપં તથા સૌમ્યં ગાન્ધર્વં વારુણં ગતાઃ
કેચિન્મ્લેચ્છાઃ પુલિન્દાશ્ ચ નાનાજાતિસમુદ્ભવાઃ ॥

પૂર્વે કિરાતાસ્તસ્યાન્તે પશ્ચિમે યવનાઃ સ્મૃતાઃ
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યા મધ્યે શૂદ્રાશ્ ચ સર્વશઃ ॥

ઇજ્યાયુદ્ધવણિજ્યાભિર્ વર્તયન્તો વ્યવસ્થિતાઃ
તેષાં સંવ્યવહારો ઽયં વર્તતે ઽત્ર પરસ્પરમ્ ॥

ધર્માર્થકામસંયુક્તો વર્ણાનાં તુ સ્વકર્મસુ
સંકલ્પશ્ચાભિમાનશ્ ચ આશ્રમાણાં યથાવિધિ ॥

ઇહ સ્વર્ગાપવર્ગાર્થં પ્રવૃત્તિર્યત્ર માનુષી
તેષાં ચ યુગકર્માણિ નાન્યત્ર મુનિપુઙ્ગવાઃ ॥

દશવર્ષસહસ્રાણિ સ્થિતિઃ કિંપુરુષે નૃણામ્
સુવર્ણવર્ણાશ્ ચ નરાઃ સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ ॥

અનામયા હ્યશોકાશ્ ચ સર્વે તે શિવભાવિતાઃ
શુદ્ધસત્ત્વાશ્ ચ હેમાભાઃ સદારાઃ પ્લક્ષભોજનાઃ ॥

મહારજતસંકાશા હરિવર્ષે ઽપિ માનવાઃ
દેવલોકાચ્ચ્યુતાઃ સર્વે દેવાકારાશ્ ચ સર્વશઃ ॥

હરં યજન્તિ સર્વેશં પિબન્તીક્ષુરસં શુભમ્
ન જરા બાધતે તેન ન ચ જીર્યન્તિ તે નરાઃ ॥

દશવર્ષસહસ્રાણિ તત્ર જીવન્તિ માનવાઃ
મધ્યમં યન્મયા પ્રોક્તં નામ્ના વર્ષમિલાવૃતમ્ ॥

ન તત્ર સૂર્યસ્તપતિ ન તે જીર્યન્તિ માનવાઃ
ચન્દ્રસૂર્યૌ ન નક્ષત્રં ન પ્રકાશમ્ ઇલાવૃતે ॥

પદ્મપ્રભાઃ પદ્મમુખાઃ પદ્મપત્ત્રનિભેક્ષણાઃ
પદ્મપત્ત્રસુગન્ધાશ્ ચ જાયન્તે ભવભાવિતાઃ ॥

જમ્બૂફલરસાહારા અનિષ્પન્દાઃ સુગન્ધિનઃ
દેવલોકાગતાસ્તત્ર જાયન્તે હ્યજરામરાઃ ॥

ત્રયોદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તે નરોત્તમાઃ
આયુઃપ્રમાણં જીવન્તિ વર્ષે દિવ્યે ત્વિલાવૃતે ॥

જંબૂફલરસં પીત્વા ન જરા બાધતે ત્વિમાન્
ન ક્ષુધા ન ક્લમશ્ચાપિ ન જનો મૃત્યુમાંસ્ તથા ॥

તત્ર જામ્બૂનદં નામ કનકં દેવભૂષણમ્
ઇન્દ્રગોપપ્રતીકાશં જાયતે ભાસ્વરં તુ તત્ ॥

એવં મયા સમાખ્યાતા નવવર્ષાનુવર્તિનઃ
વર્ણાયુર્ભોજનાદ્યાનિ સંક્ષિપ્ય ન તુ વિસ્તરાત્ ॥

હેમકૂટે તુ ગન્ધર્વા વિજ્ઞેયાશ્ચાપ્સરોગણાઃ
સર્વે નાગાશ્ ચ નિષધે શેષવાસુકિતક્ષકાઃ ॥

મહાબલાસ્ ત્રયસ્ત્રિંશદ્ રમન્તે યાજ્ઞિકાઃ સુરાઃ
નીલે તુ વૈડૂર્યમયે સિદ્ધા બ્રહ્મર્ષયો ઽમલાઃ ॥

દૈત્યાનાં દાનવાનાં ચ શ્વેતઃ પર્વત ઉચ્યતે
શૃઙ્ગવાન્ પર્વતશ્ચૈવ પિતૄણાં નિલયઃ સદા ॥

હિમવાન્ યક્ષમુખ્યાનાં ભૂતાનામ્ ઈશ્વરસ્ય ચ
સર્વાદ્રિષુ મહાદેવો હરિણા બ્રહ્મણાંબયા ॥

નન્દિના ચ ગણૈશ્ચૈવ વર્ષેષુ ચ વનેષુ ચ
નીલશ્વેતત્રિશૃઙ્ગે ચ ભગવાન્નીલલોહિતઃ ॥

સિદ્ધૈર્દેવૈશ્ ચ પિતૃભિર્ દૃષ્ટો નિત્યં વિશેષતઃ
નીલશ્ ચ વૈડૂર્યમયઃ શ્વેતઃ શુક્લો હિરણ્મયઃ ॥

મયૂરબર્હવર્ણસ્તુ શાતકુંભસ્ ત્રિશૃઙ્ગવાન્
એતે પર્વતરાજાનો જંબૂદ્વીપે વ્યવસ્થિતાઃ ॥