લિઙ્ગપુરાણ · અધ્યાય 1.103

અથ બ્રહ્મા મહાદેવમ્ અભિવન્દ્ય કૃતાઞ્જલિઃ
ઉદ્વાહઃ ક્રિયતાં દેવ ઇત્યુવાચ મહેશ્વરમ્ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ
યથેષ્ટમિતિ લોકેશં પ્રાહ ભૂતપતિઃ પ્રભુઃ ॥

ઉદ્વાહાર્થં મહેશસ્ય તત્ક્ષણાદેવ સુવ્રતાઃ
બ્રહ્મણા કલ્પિતં દિવ્યં પુરં રત્નમયં શુભમ્ ॥

અથાદિતિર્દિતિઃ સાક્ષાદ્ દનુઃ કદ્રુઃ સુકાલિકા
પુલોમા સુરસા ચૈવ સિંહિકા વિનતા તથા ॥

સિદ્ધિર્માયા ક્રિયા દુર્ગા દેવી સાક્ષાત્સુધા સ્વધા
સાવિત્રી વેદમાતા ચ રજની દક્ષિણા દ્યુતિઃ ॥

સ્વાહા સ્વાહામતિર્ બુદ્ધિર્ ઋદ્ધિર્ વૃદ્ધિઃ સરસ્વતી
રાકા કુહૂઃ સિનીવાલી દેવી અનુમતી તથા ॥

ધરણી ધારણી ચેલા શચી નારાયણી તથા
એતાશ્ચાન્યાશ્ ચ દેવાનાં માતરઃ પત્નયસ્ તથા ॥

ઉદ્વાહઃ શઙ્કરસ્યેતિ જગ્મુઃ સર્વા મુદાન્વિતાઃ
ઉરગા ગરુડા યક્ષા ગન્ધર્વાઃ કિન્નરા ગણાઃ ॥

સાગરા ગિરયો મેઘા માસાઃ સંવત્સરાસ્ તથા
વેદા મન્ત્રાસ્ તથા યજ્ઞાઃ સ્તોમા ધર્માશ્ ચ સર્વશઃ ॥

હુઙ્કારઃ પ્રણવશ્ચૈવ પ્રતિહારાઃ સહસ્રશઃ
કોટિરપ્સરસો દિવ્યાસ્ તાસાં ચ પરિચારિકાઃ ॥

યાશ્ ચ સર્વેષુ દ્વીપેષુ દેવલોકેષુ નિમ્નગાઃ
તાશ્ ચ સ્ત્રીવિગ્રહાઃ સર્વાઃ સંજગ્મુર્હૃષ્ટમાનસાઃ ॥

ગણપાશ્ ચ મહાભાગાઃ સર્વલોકનમસ્કૃતાઃ
ઉદ્વાહઃ શઙ્કરસ્યેતિ તત્રાજગ્મુર્મુદાન્વિતાઃ ॥

અભ્યયુઃ શઙ્ખવર્ણાશ્ ચ ગણકોટ્યો ગણેશ્વરાઃ
દશભિઃ કેકરાક્ષશ્ ચ વિદ્યુતો ઽષ્ટાભિર્ એવ ચ ॥

ચતુઃષષ્ટ્યા વિશાખાશ્ ચ નવભિઃ પારયાત્રિકઃ
ષડ્ભિઃ સર્વાન્તકઃ શ્રીમાન્ તથૈવ વિકૃતાનનઃ ॥

જ્વાલાકેશો દ્વાદશભિઃ કોટિભિર્ ગણપુઙ્ગવઃ
સપ્તભિઃ સમદઃ શ્રીમાન્ દુન્દુભો ઽષ્ટાભિર્ એવ ચ ॥

પઞ્ચભિશ્ ચ કપાલીશઃ ષડ્ભિઃ સંદારકઃ શુભઃ
કોટિકોટિભિર્ એવેહ ગણ્ડકઃ કુંભકસ્ તથા ॥

વિષ્ટમ્ભો ઽષ્ટાભિર્ એવેહ ગણપઃ સર્વસત્તમઃ
પિપ્પલશ્ ચ સહસ્રેણ સંનાદશ્ ચ તથા દ્વિજાઃ ॥

આવેષ્ટનસ્ તથાષ્ટાભિઃ સપ્તભિશ્ચન્દ્રતાપનઃ
મહાકેશઃ સહસ્રેણ કોટીનાં ગણપો વૃતઃ ॥

કુણ્ડી દ્વાદશભિર્ વીરસ્ તથા પર્વતકઃ શુભઃ
કાલશ્ ચ કાલકશ્ચૈવ મહાકાલઃ શતેન વૈ ॥

આગ્નિકઃ શતકોટ્યા વૈ કોટ્યાગ્નિમુખ એવ ચ
આદિત્યમૂર્ધા કોટ્યા ચ તથા ચૈવ ધનાવહઃ ॥

સંનામશ્ ચ શતેનૈવ કુમુદઃ કોટિભિસ્ તથા
અમોઘઃ કોકિલશ્ચૈવ કોટિકોટ્યા સુમન્ત્રકઃ ॥

કાકપાટો ઽપરઃ ષષ્ટ્યા ષષ્ટ્યા સંતાનકઃ પ્રભુઃ
મહાબલશ્ ચ નવભિર્ મધુપિઙ્ગશ્ ચ પિઙ્ગલઃ ॥

નીલો નવત્યા દેવેશઃ પૂર્ણભદ્રસ્તથૈવ ચ
કોટીનાં ચૈવ સપ્તત્યા ચતુર્વક્ત્રો મહાબલઃ ॥

કોટિકોટિસહસ્રાણાં શતૈર્ વિંશતિભિર્ વૃતાઃ
તત્રાજગ્મુસ્ તથા દેવાસ્ તે સર્વે શઙ્કરં ભવમ્ ॥

ભૂતકોટિસહસ્રેણ પ્રમથઃ કોટિભિસ્ત્રિભિઃ
વીરભદ્રશ્ચતુઃષષ્ટ્યા રોમજાશ્ચૈવ કોટિભિઃ ॥

કરણશ્ચૈવ વિંશત્યા નવત્યા કેવલઃ શુભઃ
પઞ્ચાક્ષઃ શતમન્યુશ્ ચ મેઘમન્યુસ્ તથૈવ ચ ॥

કાષ્ઠકૂટશ્ ચતુઃષષ્ટ્યા સુકેશો વૃષભસ્ તથા
વિરૂપાક્ષશ્ ચ ભગવાન્ ચતુઃષષ્ટ્યા સનાતનઃ ॥

તાલુકેતુઃ ષડાસ્યશ્ ચ પઞ્ચાસ્યશ્ ચ સનાતનઃ
સંવર્તકસ્ તથા ચૈત્રો લકુલીશઃ સ્વયં પ્રભુઃ ॥

લોકાન્તકશ્ ચ દીપ્તાસ્યસ્ તથા દૈત્યાન્તકઃ પ્રભુઃ
મૃત્યુહૃત્ કાલહા કાલો મૃત્યુઞ્જયકરસ્ તથા ॥

વિષાદો વિષદશ્ચૈવ વિદ્યુતઃ કાન્તકઃ પ્રભુઃ
દેવો ભૃઙ્ગી રિટિઃ શ્રીમાન્ દેવદેવપ્રિયસ્ તથા ॥

અશનિર્ ભાસકશ્ ચૈવ ચતુઃષષ્ટ્યા સહસ્રપાત્
એતે ચાન્યે ચ ગણપા અસંખ્યાતા મહાબલાઃ ॥

સર્વે સહસ્રહસ્તાશ્ ચ જટામુકુટધારિણઃ
ચન્દ્રરેખાવતંસાશ્ ચ નીલકણ્ઠાસ્ ત્રિલોચનાઃ ॥

હારકુણ્ડલકેયૂર મુકુટાદ્યૈર્ અલંકૃતાઃ
બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુસંકાશા અણિમાદિગુણૈર્વૃતાઃ ॥

સૂર્યકોટિપ્રતીકાશાસ્ તત્રાજગ્મુર્ગણેશ્વરાઃ
પાતાલચારિણશ્ચૈવ સર્વલોકનિવાસિનઃ ॥

તુંબરુર્નારદો હાહા હૂહૂશ્ચૈવ તુ સામગાઃ
રત્નાન્યાદાય વાદ્યાંશ્ ચ તત્રાજગ્મુસ્તદા પુરમ્ ॥

ઋષયઃ કૃત્સ્નશસ્તત્ર દેવગીતાસ્તપોધનાઃ
પુણ્યાન્ વૈવાહિકાન્ મન્ત્રાન્ અજપુર્ હૃષ્ટમાનસાઃ ॥

તત એવં પ્રવૃત્તે તુ સર્વતશ્ ચ સમાગમે
ગિરિજાં તામ્ અલંકૃત્ય સ્વયમેવ શુચિસ્મિતામ્ ॥

પુરં પ્રવેશયામાસ સ્વયમ્ આદાય કેશવઃ
સદસ્યાહ ચ દેવેશં નારાયણમજો હરિમ્ ॥

ભવાનગ્રે સમુત્પન્નો ભવાન્યા સહ દૈવતૈઃ
વામાઙ્ગાદસ્ય રુદ્રસ્ય દક્ષિણાઙ્ગાદહં પ્રભો ॥

મન્મૂર્તિસ્તુહિનાદ્રીશો યજ્ઞાર્થં સૃષ્ટ એવ હિ
એષા હૈમવતી જજ્ઞે માયયા પરમેષ્ઠિનઃ ॥

શ્રૌતસ્માર્તપ્રવૃત્ત્યર્થમ્ ઉદ્વાહાર્થમ્ ઇહાગતઃ
અતો ઽસૌ જગતાં ધાત્રી ધાતા તવ મમાપિ ચ ॥

અસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય મૂર્તિભિર્ વિહિતં જગત્
ક્ષ્માબગ્નિખેન્દુસૂર્યાત્મ પવનાત્મા યતો ભવઃ ॥

તથાપિ તસ્મૈ દાતવ્યા વચનાચ્ચ ગિરેર્મમ
એષા હ્ય્ અજા શુક્લકૃષ્ણા લોહિતા પ્રકૃતિર્ભવાન્ ॥

શ્રેયો ઽપિ શૈલરાજેન સંબન્ધો ઽયં તવાપિ ચ
તવ પાદ્મે સમુદ્ભૂતઃ કલ્પે નાભ્યંબુજાદહમ્ ॥

મદંશસ્યાસ્ય શૈલસ્ય મમાપિ ચ ગુરુર્ભવાન્
બાઢમ્ ઇત્યજમ્ આહાસૌ દેવદેવો જનાર્દનઃ ॥

દેવાશ્ ચ મુનયઃ સર્વે દેવદેવશ્ ચ શઙ્કરઃ
તતશ્ચોત્થાય વિદ્વાન્સઃ પદ્મનાભઃ પ્રણમ્ય તામ્ ॥

પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય દેવસ્ય કરાભ્યાં કમલેક્ષણઃ
અભ્યુક્ષદ્ આત્મનો મૂર્ધ્નિ બ્રહ્મણશ્ ચ ગિરેસ્ તથા ॥

ત્વદીયૈષા વિવાહાર્થં મેનજા હ્યનુજા મમ
ઇત્યુક્ત્વા સોદકં દત્ત્વા દેવીં દેવેશ્વરાય તામ્ ॥

સ્વાત્માનમપિ દેવાય સોદકં પ્રદદૌ હરિઃ
અથ સર્વે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સર્વવેદાર્થપારગાઃ ॥

ઊચુર્દાતા ગૃહીતા ચ ફલં દ્રવ્યં વિચારતઃ
એષ દેવો હરો નૂનં માયયા હિ તતો જગત્ ॥

ઇત્યુક્ત્વા તં પ્રણેમુશ્ ચ પ્રીતિકણ્ટકિતત્વચઃ
સસૃજુઃ પુષ્પવર્ષાણિ ખેચરાઃ સિદ્ધચારણાઃ ॥

દેવદુન્દુભયો નેદુર્ નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
વેદાશ્ ચ મૂર્તિમન્તસ્તે પ્રણેમુસ્તં મહેશ્વરમ્ ॥

બ્રહ્મણા મુનિભિઃ સાર્ધં દેવદેવમુમાપતિમ્
દેવો ઽપિ દેવીમાલોક્ય સલજ્જાં હિમશૈલજામ્ ॥

ન તૃપ્યત્યનવદ્યાઙ્ગી સા ચ દેવં વૃષધ્વજમ્
વરદો ઽસ્મીતિ તં પ્રાહ હરિં સો ઽપ્યાહ શઙ્કરમ્ ॥

ત્વયિ ભક્તિઃ પ્રસીદેતિ બ્રહ્માખ્યાં ચ દદૌ તુ સઃ
તતસ્તુ પુનરેવાહ બ્રહ્મા વિજ્ઞાપયન્પ્રભુમ્ ॥

હવિર્જુહોમિ વહ્નૌ તુ ઉપાધ્યાયપદે સ્થિતઃ
દદાસિ મમ યદ્યાજ્ઞાં કર્તવ્યો હ્યકૃતો વિધિઃ ॥

તમાહ શઙ્કરો દેવં દેવદેવો જગત્પતિઃ
યદ્યદિષ્ટં સુરશ્રેષ્ઠ તત્કુરુષ્વ યથેપ્સિતમ્ ॥

કર્તાસ્મિ વચનં સર્વં દેવદેવ પિતામહ
તતઃ પ્રણમ્ય હૃષ્ટાત્મા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ॥

હસ્તં દેવસ્ય દેવ્યાશ્ ચ યુયોજ પરમં પ્રભુઃ
જ્વલનશ્ ચ સ્વયં તત્ર કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ ॥

શ્રૌતૈરેતૈર્મહામન્ત્રૈર્ મૂર્તિમદ્ભિર્ ઉપસ્થિતૈઃ
યથોક્તવિધિના હુત્વા લાજાનપિ યથાક્રમમ્ ॥

આનીતાન્વિષ્ણુના વિપ્રાન્ સમ્પૂજ્ય વિવિધૈર્વરૈઃ
ત્રિશ્ ચ તં જ્વલનં દેવં કારયિત્વા પ્રદક્ષિણમ્ ॥

મુક્ત્વા હસ્તસમાયોગં સહિતૈઃ સર્વદૈવતૈઃ
સુરૈશ્ ચ માનવૈઃ સર્વૈઃ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના ॥

નનામ ભગવાન્બ્રહ્મા દેવદેવમુમાપતિમ્
તતઃ પાદ્યં તયોર્ દત્ત્વા શંભોરાચમનં તથા ॥

મધુપર્કં તથા ગાં ચ પ્રણમ્ય ચ પુનઃ શિવમ્
અતિષ્ઠદ્ભગવાન્બ્રહ્મા દેવૈરિન્દ્રપુરોગમૈઃ ॥

ભૃગ્વાદ્યમુનયઃ સર્વે ચાક્ષતૈસ્તિલતણ્ડુલૈઃ
સૂર્યાદયઃ સમભ્યર્ચ્ય તુષ્ટુવુર્વૃષભધ્વજમ્ ॥

શિવઃ સમાપ્ય દેવોક્તં વહ્નિમારોપ્ય ચાત્મનિ
તયા સમાગતો રુદ્રઃ સર્વલોકહિતાય વૈ ॥

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ ભવોદ્વાહં શુચિસ્મિતઃ
શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાઞ્છુદ્ધાન્ વેદવેદાઙ્ગપારગાન્ ॥

સ લબ્ધ્વા ગાણપત્યં ચ ભવેન સહ મોદતે
યત્રાયં કીર્ત્યતે વિપ્રૈસ્ તાવદાસ્તે તદા ભવઃ ॥

તસ્માત્ સમ્પૂજ્ય વિધિવત્ કીર્તયેન્નાન્યથા દ્વિજાઃ
ઉદ્વાહે ચ દ્વિજેન્દ્રાણાં ક્ષત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

કીર્તનીયમિદં સર્વં ભવોદ્વાહમનુત્તમમ્
કૃતોદ્વાહસ્તદા દેવ્યા હૈમવત્યા વૃષધ્વજઃ ॥

સગણો નન્દિના સાર્ધં સર્વદેવગણૈર્વૃતઃ
પુરીં વારાણસીં દિવ્યામ્ આજગામ મહાદ્યુતિઃ ॥

અવિમુક્તે સુખાસીનં પ્રણમ્ય વૃષભધ્વજમ્
અપૃચ્છત્ક્ષેત્રમાહાત્મ્યં ભવાની હર્ષિતાનના ॥

અથાહાર્ધેન્દુતિલકઃ ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમુત્તમમ્
અવિમુક્તસ્ય માહાત્મ્યં વિસ્તરાચ્છક્યતે નહિ ॥

વક્તું મયા સુરેશાનિ ઋષિસંઘાભિપૂજિતમ્
કિં મયા વર્ણ્યતે દેવી હ્ય્ અવિમુક્તફલોદયઃ ॥

પાપિનાં યત્ર મુક્તિઃ સ્યાન્ મૃતાનામ્ એકજન્મના
અન્યત્ર તુ કૃતં પાપં વારાણસ્યાં વ્યપોહતિ ॥

વારાણસ્યાં કૃતં પાપં પૈશાચ્યનરકાવહમ્
કૃત્વા પાપસહસ્રાણિ પિશાચત્વં વરં નૃણામ્ ॥

ન તુ શક્રસહસ્રત્વં સ્વર્ગે કાશીપુરીં વિના
યત્ર ત્રિવિષ્ટપો દેવો યત્ર વિશ્વેશ્વરો વિભુઃ ॥

ઓંકારેશઃ કૃત્તિવાસા મૃતાનાં ન પુનર્ભવઃ
ઉક્ત્વા ક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સંક્ષેપાચ્છશિશેખરઃ ॥

દર્શયામાસ ચોદ્યાનં પરિત્યજ્ય ગણેશ્વરાન્
તત્રૈવ ભગવાન્ જાતો ગજવક્ત્રો વિનાયકઃ ॥

દૈત્યાનાં વિઘ્નરૂપાર્થમ્ અવિઘ્નાય દિવૌકસામ્
એતદ્વઃ કથિતં સર્વં કથાસર્વસ્વમુત્તમમ્ ॥

યથાશ્રુતં મયા સર્વં પ્રસાદાદ્વઃ સુશોભનમ્ ॥