લીલાવતી · શ્લોક 134-153

સમાનામ્ %અર્ધ-તુલ્યાનામ્ વિષમાણામ્ પૃથક્ પૃથક્।
વૃત્તાનામ્ @વદ મે સંખ્યામ્ અનુષ્ટુભ્-છન્દસિ દ્રુતમ્॥
ન્યાસસ્। ઉત્તરસ્ %દ્વિ-ગુણસ્ 2। ગચ્છસ્ 8। લબ્ધાસ્ સમ-વૃત્તાનામ્ સંખ્યાસ્ 256। તથા %અર્ધ-સમાનામ્ ચ 65280। વિષમાણામ્ ચ 4294901760॥ ઇતિ શ્રેઢી-વ્યવહારસ્ સમાપ્તસ્॥

ઇષ્ટસ્ બાહુસ્ યસ્ @સ્યાત્ તદ્-સ્પર્ધિન્યામ્ દિશિ ઇતરસ્ બાહુસ્।
%ત્રિ-અસ્રે %ચતુર્-અસ્રે વા સા કોટિસ્ કીર્તિતા તદ્-જ્ઞૈસ્॥

તદ્-કૃત્યોસ્ યોગ-પદમ્ કર્ણસ્ દોસ્-કર્ણ-વર્ગયોસ્ વિવરાત્।
મૂલમ્ કોટિસ્ કોટિ-શ્રુતિ-કૃત્યોસ્ અન્તરાત્ પદમ્ બાહુસ્॥

કોટિસ્ %ચતુષ્ટયમ્ યત્ર દોસ્ %ત્રયમ્ તત્ર કા શ્રુતિસ્।
કોટિ-દોસ્-કર્ણતસ્ કોટિ-શ્રુતિભ્યામ્ ચ ભુજમ્ @વદ॥

રાશ્યોસ્ અન્તર-વર્ગેણ %દ્વિ-ઘ્ને ઘાતે યુતે તયોસ્।
વર્ગ-યોગસ્ @ભવેત્ એવમ્ તયોસ્ યોગ-અન્તર-આહતિસ્।
વર્ગ-અન્તરમ્ @ભવેત્ એવમ્ જ્ઞેયમ્ સર્વત્ર ધીમતા॥

સ-#અઙ્ઘ્રિ-%ત્રય-મિતસ્ બાહુસ્ યત્ર કોટિસ્ ચ તાવતી।
તત્ર કર્ણ-પ્રમાણમ્ કિમ્ ગણક @બ્રૂહિ મે દ્રુતમ્॥

વર્ગેણ મહતા ઇષ્ટેન હતાત્ છેદ-અંશયોસ્ વધાત્।
પદમ્ ગુણ-પદ-ક્ષુણ્ણ-છિદ્-ભક્તમ્ નિકટમ્ @ભવેત્॥

ઇષ્ટસ્ ભુજસ્ અસ્માત્ %દ્વિ-ગુણ-ઇષ્ટ-નિઘ્નાત્ ઇષ્ટસ્ય કૃત્યા %એક-વિયુક્તયા આપ્તમ્।
કોટિસ્ પૃથક્ સા ઇષ્ટ-ગુણા ભુજ-ઊના કર્ણસ્ @ભવેત્ %ત્રિ-અસ્રમ્ ઇદમ્ તુ જાત્યમ્॥

ઇષ્ટસ્ ભુજસ્ તદ્-કૃતિસ્ ઇષ્ટ-ભક્તા %દ્વિસ્ સ્થાપિતા ઇષ્ટ-ઊન-યુતા અર્ધિતા વા।
તૌ કોટિ-કર્ણૌ ઇતિ કોટિતસ્ વા બાહુ-શ્રુતી વા અકરણી-ગતે @સ્તસ્॥

ભુજે %દ્વાદશકે યૌ યૌ કોટિ-કર્ણૌ અનેકધા।
પ્રકારાભ્યામ્ @વદ ક્ષિપ્રમ્ તૌ તૌ અકરણી-ગતૌ॥

ઇષ્ટેન નિઘ્નાત્ %દ્વિ-ગુણાત્ ચ કર્ણાત્ ઇષ્ટસ્ય કૃત્યા %એક-યુજા યત્ આપ્તમ્।
કોટિસ્ @ભવેત્ સા પૃથક્ ઇષ્ટ-નિઘ્ની તદ્-કર્ણયોસ્ અન્તરમ્ અત્ર બાહુસ્॥

%પઞ્ચાશીતિ-મિતે કર્ણે યૌ યૌ અકરણી-ગતૌ।
@સ્યાતામ્ કોટિ-ભુજૌ તૌ તૌ @વદ કોવિદ સત્વરમ્॥

ઇષ્ટ-વર્ગેણ સ-%એકેન %દ્વિ-ઘ્નસ્ કર્ણસ્ અથ વા હતસ્।
ફલ-ઊનસ્ શ્રવણસ્ કોટિસ્ ફલમ્ ઇષ્ટ-ગુણમ્ ભુજસ્॥

ઇષ્ટયોસ્ આહતિસ્ %દ્વિ-ઘ્ની કોટિસ્ વર્ગ-અન્તરમ્ ભુજસ્।
કૃતિ-યોગસ્ તયોસ્ એવ કર્ણસ્ ચ અકરણી-ગતસ્॥

યૈસ્ યૈસ્ %ત્રિ-અસ્રમ્ @ભવેત્ જાત્યમ્ કોટિ-દોસ્-શ્રવણૈસ્ સખે।
%ત્રીન્ અપિ અવિદિતાન્ એતાન્ ક્ષિપ્રમ્ @બ્રૂહિ વિચક્ષણ॥

વંશ-અગ્ર-મૂલ-અન્તર-ભૂમિ-વર્ગસ્ વંશ-ઉદ્ધૃતસ્ તેન પૃથક્ યુત-ઊનૌ। [આપટે: -ઉદ્ધૃતેસ્ < -ઉદ્ધૃતસ્]
વંશૌ તદ્-અર્ધે @ભવતસ્ ક્રમેણ વંશસ્ય ખણ્ડે શ્રુતિ-કોટિ-રૂપે॥

યદિ સમ-ભુવિ વેણુસ્ %દ્વિ-%ત્રિ-પાણિ-પ્રમાણસ્ ગણક પવન-વેગાત્ %એક-દેશે સસ્ ભગ્નસ્।
ભુવિ નૃપ-મિત-હસ્તેષુ અઙ્ગ લગ્નમ્ તદ્-અગ્રમ્ @કથય કતિષુ મૂલાત્ એષસ્ ભગ્નસ્ કરેષુ॥

સ્તમ્ભસ્ય વર્ગસ્ અહિ-બિલ-અન્તરેણ ભક્તસ્ ફલમ્ વ્યાલ-બિલ-અન્તરાલાત્।
શોધ્યમ્ તદ્-%અર્ધ-પ્રમિતૈસ્ કરૈસ્ @સ્યાત્ બિલ-અગ્રતસ્ વ્યાલ-કલાપિ-યોગસ્॥

@અસ્તિ સ્તમ્ભ-તલે બિલમ્ તદ્-ઉપરિ ક્રીડા-શિખણ્ડી સ્થિતસ્।
સ્તમ્ભે હસ્ત-%નવ-ઉચ્છ્રિતે %ત્રિ-ગુણિતે સ્તમ્ભ-પ્રમાણ-અન્તરે।
દૃષ્ટ્વા અહિમ્ બિલમ્ આવ્રજન્તમ્ @અપતત્ તિર્યક્ સસ્ તસ્ય ઉપરિ।
ક્ષિપ્રમ્ @બ્રૂહિ તયોસ્ બિલાત્ કતિ-કરૈસ્ સામ્યેન ગત્યોસ્ યુતિસ્॥

ભુજાત્ વર્ગિતાત્ કોટિ-કર્ણ-અન્તર-આપ્તમ્ દ્વિધા કોટિ-કર્ણ-અન્તરેણ ઊન-યુક્તમ્।
તદ્-%અર્ધે ક્રમાત્ કોટિ-કર્ણૌ ભવેતામ્ ઇદમ્ ધીમતા @આવેદ્ય સર્વત્ર યોજ્યમ્॥