ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

લીલાવતી · શ્લોક 112-133

112

%એક-આદિ-એક-ઉત્તરાસ્ અઙ્કાસ્ વ્યસ્તાસ્ ભાજ્યાસ્ ક્રમ-સ્થિતૈસ્।
પરસ્ પૂર્વેણ સંગુણ્યસ્ તદ્-પરસ્ તેન તેન ચ॥

113

%એક-%દ્વિ-%ત્રિ-આદિ-ભેદાસ્ @સ્યુસ્ ઇદમ્ સાધારણમ્ સ્મૃતમ્।
છન્દસ્-ચિતિ-ઉત્તરે છન્દસિ ઉપયોગસ્ અસ્ય તદ્-વિદામ્॥

114

મૂષા-વહન-ભેદ-આદૌ ખણ્ડ-મેરૌ ચ શિલ્પકે।
વૈદ્યકે રસ-ભેદીયે તત્ ન ઉક્તમ્ વિસ્તૃતેસ્ ભયાત્॥

115

પ્રસ્તારે મિત્ર ગાયત્ર્યાસ્ @સ્યુસ્ પાદે વ્યક્તયસ્ કતિ।
%એક-આદિ-ગુરવસ્ ચ આશુ કતિ કતિ @ઉચ્યતામ્ પૃથક્॥

116

%એક-%દ્વિ-%ત્રિ-આદિ-મૂષા-વહન-મિતિમ્ અહો @બ્રૂહિ મે ભૂમિ-ભર્તુસ્ હર્મ્યે રમ્યે %અષ્ટ-મૂષે ચતુર-વિરચિતે શ્લક્ષ્ણ-શાલા-વિશાલે।
%એક-%દ્વિ-%ત્રિ-આદિ-યુક્તાસ્ મધુર-કટુ-કષાય-આમ્લક-ક્ષાર-તિક્તૈસ્ એકસ્મિન્ %ષષ્-રસૈસ્ @સ્યુસ્ ગણક કતિ @વદ વ્યઞ્જને વ્યક્તિ-ભેદાસ્॥

117

સ-%એક-પદ-ઘ્ન-પદ-%અર્ધમ્ અથ %એક-આદિ-અઙ્ક-યુતિસ્ કિલ સંકલિત-આખ્યા।
સા %દ્વિ-યુતેન પદેન વિનિઘ્ની @સ્યાત્ %ત્રિ-હૃતા ખલુ સંકલિત-ઐક્યમ્॥

118

%એક-આદીનામ્ %નવ-અન્તાનામ્ પૃથક્ સંકલિતાનિ મે।
તેષામ્ સંકલિત-ઐક્યાનિ @પ્રચક્ષ્વ ગણક દ્રુતમ્॥

119

%દ્વિ-ઘ્ન-પદમ્ #કુ-યુતમ્ %ત્રિ-વિભક્તમ્ સંકલિતેન હતમ્ કૃતિ-યોગસ્।
સંકલિતસ્ય કૃતેસ્ સમમ્ %એક-આદિ-અઙ્ક-ઘન-ઐક્યમ્ ઉદાહૃતમ્ આદ્યૈસ્॥

120

તેષામ્ એવ ચ વર્ગ-ઐક્યમ્ ઘન-ઐક્યમ્ ચ @વદ દ્રુતમ્।
કૃતિ-સંકલના-માર્ગે કુશલા યદિ તે મતિસ્॥

121

વિ-%એક-પદ-ઘ્ન-ચયસ્ મુખ-યુક્ @સ્યાત્ અન્ત્ય-ધનમ્ મુખ-યુક્ દલિતમ્ તત્।
મધ્ય-ધનમ્ પદ-સંગુણિતમ્ તત્ સર્વ-ધનમ્ ગણિતમ્ ચ તત્ ઉક્તમ્॥

122

આદ્યે દિને દ્રમ્મ-%ચતુષ્ટયમ્ યસ્ @દત્ત્વા દ્વિજેભ્યસ્ અનુ-દિનમ્ પ્રવૃત્તસ્।
દાતુમ્ સખે %પઞ્ચ-ચયેન પક્ષે દ્રમ્માસ્ @વદ દ્રાક્ કતિ તેન દત્તાસ્॥

123

આદિસ્ %સપ્ત ચયસ્ %પઞ્ચ ગચ્છસ્ %અષ્ટૌ યત્ર તત્ર મે।
મધ્ય-અન્ત્ય-ધન-સંખ્યે કે @વદ સર્વ-ધનમ્ ચ કિમ્॥

125

%પઞ્ચ-અધિકમ્ %શતમ્ શ્રેઢી-ફલમ્ %સપ્ત પદમ્ કિલ।
ચયમ્ %ત્રયમ્ વયમ્ @વિદ્મસ્ વદનમ્ @વદ નન્દન॥

127

%પ્રથમમ્ @અગમત્ અહ્ના યોજને યસ્ જન-ઈશસ્ તદ્-અનુ નનુ કયા અસૌ @બ્રૂહિ યાતસ્ અધ્વ-વૃદ્ધ્યા।
અરિ-કરિ-હરણ-અર્થમ્ યોજનાનામ્ %અશીત્યા રિપુ-નગરમ્ અવાપ્તસ્ %સપ્ત-રાત્રેણ ધીમન્॥

128

શ્રેઢી-ફલાત્ ઉત્તર-#લોચન-ઘ્નાત્ ચય-%અર્ધ-વક્ત્ર-અન્તર-વર્ગ-યુક્તાત્।
મૂલમ્ મુખ-ઊનમ્ ચય-#ખણ્ડ-યુક્તમ્ ચય-ઉદ્ધૃતમ્ ગચ્છમ્ @ઉદાહરન્તિ॥

129

દ્રમ્મ-%ત્રયમ્ યસ્ %પ્રથમે અહ્નિ @દત્ત્વા @દાતુમ્ પ્રવૃત્તસ્ %દ્વિ-ચયેન તેન।
%શત-%ત્રયમ્ %ષષ્ટિ-અધિકમ્ દ્વિજેભ્યસ્ દત્તમ્ કિયદ્ભિસ્ દિવસૈસ્ @વદ આશુ॥

130

વિષમે ગચ્છે વિ-%એકે ગુણકસ્ સ્થાપ્યસ્ સમે અર્ધિતે વર્ગસ્।
ગચ્છ-ક્ષય-અન્તમ્ અન્ત્યાત્ વ્યસ્તમ્ ગુણ-વર્ગ-જમ્ ફલમ્ યત્ તત્।
વિ-%એકમ્ વિ-%એક-ગુણ-ઉદ્ધૃતમ્ આદિ-ગુણમ્ @સ્યાત્ ગુણ-ઉત્તરે ગણિતમ્॥

131

પૂર્વમ્ વરાટક-યુગમ્ યેન %દ્વિ-ગુણ-ઉત્તરમ્ પ્રતિજ્ઞાતમ્।
પ્રતિ-અહમ્ અર્થિ-જનાય સસ્ માસે નિષ્કાન્ @દદાતિ કતિ॥

132

આદિસ્ %દ્વિકમ્ સખે વૃદ્ધિસ્ પ્રતિ-અહમ્ %ત્રિ-ગુણ-ઉત્તરા।
ગચ્છસ્ %સપ્ત-દિનમ્ યત્ર ગણિતમ્ તત્ર કિમ્ @વદ॥

133

પાદ-અક્ષર-મિત-ગચ્છે ગુણ-વર્ગ-ફલમ્ ચયે %દ્વિ-ગુણે।
સમ-વૃત્તાનામ્ સંખ્યા તદ્-વર્ગસ્ વર્ગ-વર્ગસ્ ચ।
સ્વ-સ્વ-પદ-ઊનૌ @સ્યાતામ્ %અર્ધ-સમાનામ્ ચ વિષમાણામ્॥

મૂળ પાઠ: Līlāvatī · Edition: the following two editions: 1) Lilavati, ed with Ganesa's Buddhivilasini and Mahidhara's Lilavativivarana by V.G. Apate. Anandasrama Sanskrit Series 107. Poona 1937. This edition is denoted by 'ApaTe.'; 2) Lilavati, ed with Sankara's Kriyakramakari by K.V.Sarma. Hoshiarpur 1975. This edition is denoted by 'zarma.' · Data entry T. Hayashi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc