લીલાવતી · શ્લોક 1-22

પ્રીતિમ્ ભક્ત-જનસ્ય યસ્ @જનયતે વિઘ્નમ્ વિનિઘ્નન્ સ્મૃતસ્ તમ્ વૃન્દારક-વૃન્દ-વન્દિત-પદમ્ @નત્વા મતઙ્ગ-આનનમ્।
પાટીમ્ સત્-ગણિતસ્ય @વચ્મિ ચતુર-પ્રીતિ-પ્રદામ્ પ્રસ્ફુટામ્ સંક્ષિપ્ત-અક્ષર-કોમલ-અમલ-પદૈસ્ લાલિત્ય-લીલાવતીમ્॥[શાર્દૂલવિક્રીડિત]

વરાટકાનામ્ %દશક-%દ્વયમ્ 20 યદ્ સા કાકિણી તાસ્ ચ પણસ્ %ચતસ્રસ્।
તે %ષોડશ દ્રમ્મસ્ ઇહ અવગમ્યસ્ દ્રમ્મૈસ્ તથા %ષોડશભિસ્ ચ નિષ્કસ્॥[ઉપજાતિ]

તુલ્યા યવાભ્યામ્ કથિતા અત્ર ગુઞ્જા વલ્લસ્ %ત્રિ-ગુઞ્જસ્ ધરણમ્ ચ તે %અષ્ટૌ।
ગદ્યાણકસ્ તદ્-%દ્વયમ્ #ઇન્દ્ર-14-તુલ્યૈસ્ વલ્લૈસ્ તથા %એકસ્ ઘટકસ્ પ્રદિષ્ટસ્॥[ઇન્દ્રવજ્રા]

%દશ-%અર્ધ-ગુઞ્જમ્ @પ્રવદન્તિ માષમ્ માષ-આહ્વયૈસ્ %ષોડશભિસ્ ચ કર્ષમ્।
કર્ષૈસ્ %ચતુર્ભિસ્ ચ પલમ્ તુલા-જ્ઞાઃ કર્ષમ્ સુવર્ણસ્ય સુવર્ણ-સંજ્ઞમ્॥[ઉપજાતિ]

યવ-ઉદરૈસ્ અઙ્ગુલમ્ %અષ્ટ-સંખ્યૈસ્ હસ્તસ્ અઙ્ગુલૈસ્ %ષષ્-ગુણિતૈસ્ %ચતુર્ભિસ્।[આપટે: અગુઙ્લમ્ < અઙ્ગુલમ્]
હસ્તૈસ્ %ચતુર્ભિસ્ @ભવતિ ઇહ દણ્ડસ્ ક્રોશસ્ %સહસ્ર-%દ્વિતયેન તેષામ્॥[ઉપજાતિ]

@સ્યાત્ યોજનમ્ ક્રોશ-%ચતુષ્ટયેન તથા કરાણામ્ %દશકેન વંશસ્।
નિવર્તનમ્ %વિંશતિ-વંશ-સંખ્યૈસ્ ક્ષેત્રમ્ %ચતુર્ભિસ્ ચ ભુજૈસ્ નિબદ્ધમ્॥[ઉપજાતિ]

હસ્ત-ઉન્મિતૈસ્ વિસ્તૃતિ-દૈર્ઘ્ય-પિણ્ડૈસ્ યત્ %દ્વાદશ-અસ્રમ્ ઘન-હસ્ત-સંજ્ઞમ્।
ધાન્ય-આદિકે યત્ ઘન-હસ્ત-માનમ્ શાસ્ત્ર-ઉદિતા માગધ-ખારિકા સા॥[ઇન્દ્રવજ્રા]

દ્રોણસ્ તુ ખાર્યાસ્ ખલુ %ષોડશ-અંશસ્ @સ્યાત્ આઢકસ્ દ્રોણ-%ચતુર્થ-ભાગસ્।
પ્રસ્થસ્ %ચતુર્થ-અંશસ્ ઇહ આઢકસ્ય પ્રસ્થ-#અઙ્ઘ્રિસ્ આદ્યૈસ્ કુડવસ્ પ્રદિષ્ટસ્॥[ઇન્દ્રવજ્રા]
#પાદ-ઊન-ગદ્યાણક-તુલ્ય-ટઙ્કૈસ્ %દ્વિ-%સપ્ત-તુલ્યૈસ્ કથિતસ્ અત્ર સેરસ્।
મણ-અભિધાનમ્ #ખ-#યુગૈસ્ ચ સેરૈસ્ ધાન્ય-આદિ-તૌલ્યેષુ તુરુષ્ક-સંજ્ઞા॥[ઉપજાતિ]
શેષા કાલ-આદિ-પરિભાષા લોકતસ્ પ્રસિદ્ધા જ્ઞેયા। ઇતિ પરિભાષા॥

લીલા-ગલ-લુલત્-લોલ-કાલ-વ્યાલ-વિલાસિને।
ગણેશાય નમસ્ નીલ-કમલ-અમલ-કાન્તયે॥[શ્લોક]

%એક-%દશ-%શત-%સહસ્ર-%અયુત-%લક્ષ-%પ્રયુત-%કોટયસ્ ક્રમશસ્।
%અર્બુદમ્ %અબ્જમ્ %ખર્વ-%નિખર્વ-%મહાપદ્મ-%શઙ્કવસ્ તસ્માત્॥[ગીતિ]

%જલધિસ્ ચ %અન્ત્યમ્ %મધ્યમ્ %પરાર્ધમ્ ઇતિ %દશ-ગુણ-ઉત્તરાસ્ સંજ્ઞાસ્।
સંખ્યાયાસ્ સ્થાનાનામ્ વ્યવહાર-અર્થમ્ કૃતાસ્ પૂર્વૈસ્॥[આર્યા]

અયે બાલે લીલાવતિ મતિ-મતિ @બ્રૂહિ સહિતાન્ %દ્વિ-%પઞ્ચ-%દ્વાત્રિંશત્-%ત્રિનવતિ-%શત-%અષ્ટાદશ %દશ।
%શત-ઉપેતાન્ એતાન્ %અયુત-વિયુતાન્ ચ અપિ @વદ મે યદિ વ્યક્તે યુક્તિ-વ્યવકલન-માર્ગે @અસિ કુશલા॥[શિખરિણી]

ગુણ્ય-અન્ત્યમ્ અઙ્કમ્ ગુણકેન @હન્યાત્ ઉત્સારિતેન એવમ્ ઉપાન્તિમ-આદીન્॥[ઇન્દ્રવજ્રા-ચ્દ્; અબ્=12]
ગુણ્યસ્ તુ અધસ્ અધસ્ ગુણ-ખણ્ડ-તુલ્યસ્ તૈસ્ ખણ્ડકૈસ્ સંગુણિતસ્ યુતસ્ વા।

ભક્તસ્ ગુણસ્ @શુધ્યતિ યેન તેન લબ્ધ્યા ચ ગુણ્યસ્ ગુણિતસ્ ફલમ્ વા॥[ઇન્દ્રવજ્રા]
દ્વિધા @ભવેત્ રૂપ-વિભાગસ્ એવમ્ સ્થાનૈસ્ પૃથક્ વા ગુણિતસ્ સમેતસ્।

બાલે બાલ-કુરઙ્ગ-લોલ-નયને લીલાવતિ @પ્રોચ્યતામ્ %પઞ્ચ-%ત્રિ-%એક-મિતાસ્ #દિવાકર-ગુણાસ્ અઙ્કાસ્ કતિ @સ્યુસ્ યદિ।
રૂપ-સ્થાન-વિભાગ-ખણ્ડ-ગુણને કલ્પા @અસિ કલ્યાણિનિ છિન્નાસ્ તેન ગુણેન તે ચ ગુણિતાસ્ જાતાસ્ કતિ @સ્યુસ્ @વદ॥[શાર્દૂલવિક્રીડિત]

ભાજ્યાત્ હરસ્ @શુધ્યતિ યદ્-ગુણસ્ @સ્યાત્ અન્ત્યાત્ ફલમ્ તત્ ખલુ ભાગ-હારે।
સમેન કેન અપિ @અપવર્ત્ય હાર-ભાજ્યૌ @ભજેત્ વા સતિ સંભવે તુ॥[ઉપજાતિ]

સમ-%દ્વિ-ઘાતસ્ કૃતિસ્ @ઉચ્યતે અથ સ્થાપ્યસ્ અન્ત્ય-વર્ગસ્ %દ્વિ-ગુણ-અન્ત્ય-નિઘ્નસ્।
સ્વ-સ્વ-ઉપરિષ્ટાત્ ચ તથા અપરે અઙ્કાસ્ @ત્યક્ત્વા અન્ત્યમ્ @ઉત્સાર્ય પુનર્ ચ રાશિમ્॥[ઉપજાતિ]

ખણ્ડ-%દ્વયસ્ય અભિહતિસ્ 5દ્વિ-નિઘ્ની તદ્-ખણ્ડ-વર્ગ-ઐક્ય-યુતા કૃતિસ્ વા।
ઇષ્ટ-ઊન-યુજ્-રાશિ-વધસ્ કૃતિસ્ @સ્યાત્ ઇષ્ટસ્ય વર્ગેણ સમન્વિતસ્ વા॥[ઇન્દ્રવજ્રા]

સખે %નવાનામ્ ચ %ચતુર્દશાનામ્ @બ્રૂહિ %ત્રિ-હીનસ્ય %શત-%ત્રયસ્ય।
%પઞ્ચ-ઉત્તરસ્ય અપિ %અયુતસ્ય વર્ગમ્ @જાનાસિ ચેદ્ વર્ગ-વિધાન-માર્ગમ્॥[ઉપજાતિ]

@ત્યક્ત્વા અન્ત્યાત્ વિષમાત્ કૃતિમ્ @%દ્વિ-ગુણયેત્ મૂલમ્ સમે તદ્-હૃતે @ત્યક્ત્વા લબ્ધ-કૃતિમ્ તદ્-આદ્ય-વિષમાત્ લબ્ધમ્ %દ્વિ-નિઘ્નમ્ @ન્યસેત્।
પઙ્ક્ત્યામ્ પઙ્ક્તિ-હૃતે સમે અન્ય-વિષમાત્ @ત્યક્ત્વા આપ્ત-વર્ગમ્ ફલમ્ પઙ્ક્ત્યામ્ તત્ %દ્વિ-ગુણમ્ @ન્યસેત્ ઇતિ મુહુસ્ પઙ્ક્તેસ્ #દલમ્ @સ્યાત્ પદમ્॥[શાર્દૂલવિક્રીડિત]