Lalitavistara · અધ્યાય 9

અસ્મિન્ ખલુ પુનર્ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન દેવકુલે પ્રવેશે સંદર્શ્યમાને દ્વાત્રિંશતાં દેવપુત્રશતસહસ્રાણામનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પદ્યન્તે । અયં ભિક્ષવો હેતુરયં પ્રત્યયો યેનોપેક્ષકો બોધિસત્ત્વો ભવતિ સ્મ દેવકુલમુપનીયમાન ઇતિ ॥
ઇતિ શ્રીલલિતવિસ્તરે દેવકુલોપનયનપરિવર્તો નામ અષ્ટમો ઽધ્યાયઃ ॥
સ્તર્ત્ પરિવર્ત 9
આભરણપરિવર્તો નવમઃ ।
અથ ખલુ ભિક્ષવ ઉદયનો નામ બ્રાહ્મણો રાજ્ઞઃ પુરોહિત ઉદાયિનઃ પિતા, સ પઞ્ચમાત્રૈર્બ્રાહ્મણશતૈઃ પરિવૃતો હસ્તોત્તરે ચિત્રાનક્ષત્રે રાજાનં શુદ્ધોદનમુપસંક્રમ્યૈવમાહ - યત્ખલુ દેવો જાનીયાદાભરણાનિ કુમારાય ક્રિયન્તામિતિ । તં રાજા આહ - બાઢમ્ । ગાઢં ક્રિયતામિતિ ॥
તત્ર રાજ્ઞા શુદ્ધોદનેન પઞ્ચમાત્રૈશ્ચ શક્યશતૈઃ પઞ્ચમાત્રાણ્યાભરણશતાનિ કારિતાન્યભૂવન્ । તદ્યથા - હસ્તાભરણાનિ પાદાભરણાનિ મૂર્ધાભરણાનિ કણ્ઠાભરણાનિ મુદ્રિકાભરણાનિ કર્ણિકાયાકેયૂરાણિ મેખલાસુવર્ણસૂત્રાણિ કિઙ્કિણીજાલાનિ રત્નજાલાનિ મણિપ્રત્યુપ્તાનિ પાદુકા નાનારત્નસમલંકૃતા હારાઃ કટકા હર્ષા મુકુટાનિ । કારયિત્વા ચ પુષ્યનક્ષત્રયોગેનાનુયુક્તેન તે શાક્યા રાજાનં શુદ્ધોદનમુપસંક્રમ્યૈવમાહુઃ - હન્ત દેવ મણ્ડ્યતાં કુમાર ઇતિ । રાજા આહ - અલમલંકૃતશ્ચ પૂજિતશ્ચ ભવદ્ભિઃ કુમારઃ । મયાપિ (કુમારસ્ય) સર્વાભરણાનિ કારિતાનિ । તે ઽવોચન્ - સપ્તસપ્તરાત્રિંદિવાન્યપ્યસ્માકમાભરણાનિ કુમારઃ કાય આબધ્નાતુ । તતો ઽસ્માકમમોઘો વ્યાયામો ભવિષ્યતીતિ ॥
તત્ર રાત્રૌ વિનિર્ગતાયામાદિત્ય ઉદિતે વિમલવ્યૂહનામોદ્યાનં તત્ર બોધિસત્ત્વો નિર્ગતો ઽભૂત્ । તત્ર મહાપ્રજાપત્યા ગૌતમ્યા બોધિસત્ત્વો ઽઙ્કે ગૃહીતો ઽભુત્ । અશીતિશ્ચ સ્ત્રીસહસ્રાણિ પ્રત્યુદ્ગમ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય વદનં પ્રેક્ષન્તે સ્મ । દશ ચ કન્યાસહસ્રાણિ પ્રત્યુદ્ગમ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય વદનં પ્રેક્ષન્તે સ્મ । પઞ્ચ ચ બ્રાહ્મણસહસ્રાણિ પ્રત્યુદ્ગમ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય વદનં પ્રેક્ષન્તે સ્મ । તત્ર યાનિ ભદ્રિકેણ શાક્યરાજેનાભરણાનિ કારિતાન્યભૂવન્, તાનિ બોધિસત્ત્વસ્ય કાયે આબધ્યન્તે સ્મ । તાનિ સમનન્તરાબદ્ધાનિ બોધિસત્ત્વસ્ય કાયપ્રભયા જિહ્મીકૃતાન્યભૂવન્, ન ભાસન્તે સ્મ, ન તપન્તિ સ્મ, ન વિરોચન્તિ સ્મ । તદ્યથાપિ નામ જામ્બૂનદસ્ય સુવર્ણસ્ય પુરતો મસિપિણ્ડ ઉપનિક્ષિપ્તો ન ભાસતિ ન તપતિ ન વિરોચતે, એવમેવ તાન્યાભરણાનિ બોધિસત્ત્વસ્ય કાયપ્રભયાસ્પૃષ્ટાનિ ન ભાસન્તે ન તપન્તિ ન વિરોચન્તે સ્મ । એવં યા યા આભરણવિકૃતિર્બોધિસત્ત્વસ્ય કાય આબધ્યતે સ્મ, સા સા જિહ્મીભવતિ સ્મ તદ્યથાપિ નામ મસિપિણ્ડઃ ॥
તત્ર વિમલા નામોદ્યાનદેવતા સા ઔદારિકમાત્મભાવમભિસંદર્શ્ય પુરતઃ સ્થિત્વા રાજાનં શુદ્ધોદનં તં ચ મહાન્તં શાક્યગણં ગાથાભિરભિભાષતે સ્મ -
સર્વેયં ત્રિસહસ્ર મેદિની સનગરનિગમા પૂર્ણા કાઞ્ચનસંચિતા ભવેત્ સુરુચિર વિમલા ।
એકા કાકિણિ જામ્બુકાઞ્ચને ભવતિ ઉપહતા ના ભાસી ઇતરઃ સ કાઞ્ચન પ્રભસિરિરહિતઃ

જામ્બૂકાઞ્ચનસંનિભા પુનર્ભવેત્ સકર ઇય મહી
રોમે આભ પ્રમુક્ત નાયકે હિરિસિરિભરિતે ।
ના ભાસી ન તપી ન શોભતે ન ચ પ્રભવતિ
આભાયે સુગતસ્ય કાયિ નો ભવતિ યથ મસિઃ

સ્વે તેજેન અયં સ્વલંકૃતો ગુણશતભરિતો
નો તસ્યાભરણા વિરોચિષૂ સુવિમલવપુષઃ ।
ચન્દ્રસૂર્યપ્રભાશ્ચ જ્યોતિષા તથ મણિજ્વલનાઃ
શક્રબહ્મપ્રભા ન ભાસતે પુરત શિરિઘને

યસ્યા લક્ષણિ કાયુ ચિત્રિતઃ પુરિમશુભફલૈઃ
કિં તસ્યાભરણેભિરિત્વરૈઃ પરકૃતકરણૈઃ ।
અપનેથા ભરણા મ હેઠતા અબુધ બુધકરં
નાયં કૃત્તિમભૂષણાર્થિક પરમમતિકરઃ

ચેટસ્યાભરણાનિ દેથિમે સુરુચિર વિમલા
સહજાતો ય સુભૂષિ છન્દકો નૃપતિકુલશુભે ।
તુષ્ટા શાકિય વિસ્મિતાશ્ચ અભવન્પ્રમુદિતમનસો
વૃદ્ધિઃ શાક્યકુલનન્દસ્ય ચોત્તમા ભવિષ્યતિ વિપુલા