Lalitavistara · અધ્યાય 4
ઇતિ ॥
ઇતિ શ્રીલલિતવિસ્તરે કુલપરિશુદ્ધિપરિવર્તો નામ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ ॥
સ્તર્ત્ પરિવર્ત 4
ધર્માલોકમુખપરિવર્તશ્ચતુર્થઃ ।
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વો જન્મકુલં વ્યવલોક્ય ઉચ્ચધ્વજં નામ તુષિતાલયે મહાવિમાનં ચતુઃષષ્ટિયોજનાન્યાયામવિસ્તારેણ યસ્મિન્ બોધિસત્ત્વઃ સંનિષદ્ય તુષિતેભ્યો દેવેભ્યો ધર્મં દેશયતિ સ્મ, તં મહાવિમાનં બોધિસત્ત્વો ઽભિરોહતિ સ્મ । અભિરુહ્ય ચ સર્વાન્ તુષિતકાયિકાન્ દેવપુત્રાનામન્ત્રયતે સ્મ - સંનિપતન્તુ ભવન્તઃ ચ્યુત્યાકારપ્રયોગં નામ ધર્માનુસ્મૃતિચર્યાનુશાસનીં પશ્ચિમં બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકાદ્ધર્મશ્રવણં શ્રોષ્યથેતિ । ઇદં ખલ્વપિ વચનં શ્રુત્વા સર્વે તુષિતકાયિકા દેવપુત્રાઃ સાપ્સરોગણાસ્તસ્મિન્ વિમાને સંનિપતન્તિ સ્મ ॥
તત્ર બોધિસત્ત્વેન ચતુર્મહાદ્વીપકે લોકધાતુવિસ્તરપ્રમાણો મણ્ડલમાત્રાધિષ્ઠિતો ઽભૂત્, તાવચ્ચિત્રસ્તાવદ્દર્શનીયસ્તાવત્સ્વલંકૃતસ્તાવત્સુરુચિરો યાવત્સર્વે કામાવચરા દેવા રૂપાવચરાશ્ચ દેવપુત્રાઃ સ્વેષુ ભવનવ્યૂહેષુ શ્મશાનસંજ્ઞામુત્પાદયામાસુઃ ॥
તત્ર બોધિસત્ત્વઃ સ્વપુણ્યવિપાકનિષ્યન્દપરિમણ્ડિતે સિંહાસને નિષીદતિ સ્મ અનેકમણિરત્નપાદપ્રત્યુપ્તે અનેકપુષ્પસંસ્તરસંસ્કૃતે અનેકદિવ્યગન્ધવાસોપવાસિતે અનેકસારવરગન્ધનિર્ધૂપિતે અનેકવર્ણદિવ્યપુષ્પગન્ધસંસ્તરસંસ્કૃતે અનેકમણિરત્નકૃતશતસહસ્રપ્રભોજ્જ્વાલિતતેજસિ અનેકમણિરત્નજાલસંછન્ને અનેકકિંકિણીજાલસમીરિતાભિનાદિતે અનેકરત્નઘણ્ટાશતસહસ્રરણિતનિર્ઘોષે અનેકરત્નજાલશતસહસ્રપરિસ્ફુટે અનેકરત્નગણશતસહસ્રસંછાદિતે અનેકપટ્ટશતસહસ્રાભિપ્રલમ્બિતે અનેકપટ્ટદામમાલ્યશતસહસ્રસમલંકૃતે અનેકાપ્સરઃશતસહસ્રનૃત્યગીતવાદિતપરિગીતે અનેકગુણશતસહસ્રવર્ણિતે અનેકલોકપાલશતસહસ્રાનુપાલિતે અનેકશક્રશતસહસ્રનમસ્કૃતે અનેકબ્રહ્મશતસહસ્રપ્રણતે અનેકબોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રપરિગૃહીતે દશદિગનેકબુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રસમન્વાહૃતે અપરિમિતકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રપારમિતાસંભારપુણ્યવિપાકનિષ્યન્દસમુદ્ગતે । ઇતિ હિ ભિક્ષવ એવંગુણસમન્વાગતે સિંહાસને નિષદ્ય બોધિસત્ત્વસ્તાં મહતીં દેવપર્ષદમામન્ત્રયતે સ્મ - વ્યવલોકયત માર્ષા બોધિસત્ત્વસ્ય કાયં શતપુણ્યલક્ષણસમલંકૃતમ્ । વ્યવલોકયત પૂર્વદક્ષિણપશ્ચિમોત્તરાસ્વધ ઊર્ધ્વં સમન્તાદ્દશદિક્ષુ અપ્રમેયાસંખ્યેયાગણનાસમતિક્રાન્તાન્ બોધિસત્ત્વાન્, યે તુષિતવરભવનસ્થાઃ સર્વે ચરમભવાભિમુખા દેવગણપરિવૃતાશ્ચ્યવનાકારં દેવતાસંહર્ષણં ધર્માલોકમુખં સંપ્રકાશયન્તિ । અદ્રાક્ષીત્ સા સર્વા દેવપર્ષદ્ બોધિસત્ત્વાધિસ્થાનેન તાન્ બોધિસત્ત્વાન્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્યેન બોધિસત્ત્વસ્તેન સાઞ્જલિં પ્રણમ્ય પઞ્ચમણ્ડલૈર્નમસ્યન્તિ સ્મ । એવં ચોદાનમુદાનયન્તિ ( વૈદ્ય 23 ) સ્મ - સાધુ અચિન્ત્યમિદં બોધિસત્ત્વાધિસ્થાનં યત્ર હિ નામ વયં વ્યવલોકિતમાત્રેણેયન્તો બોધિસત્ત્વાન્ પશ્યામ ઇતિ ॥
અથ બોધિસત્ત્વઃ પુનરપિ તાં મહતીં દેવપર્ષદમામન્ત્ર્યૈવમાહ - તેન હિ માર્ષાઃ શૃણુત ચ્યુત્યાકારં દેવતાસંહર્ષણં ધર્માલોકમુખં યદેતે બોધિસત્ત્વા એભ્યો દેવપુત્રેભ્યો ભાષન્તે । અષ્ટોત્તરમિદં માર્ષા ધર્માલોકમુખં શતં યદવશ્યં બોધિસત્ત્વેન ચ્યવનકાલસમયે દેવપર્ષદિ સંપ્રકાશયિતવ્યમ્ । કતમત્તદષ્ટોત્તરશતમ્? યદુત શ્રદ્ધા માર્ષા ધર્માલોકમુખમભેદ્યાશયતાયૈ સંવર્તતે । પ્રસાદો ધર્માલોકમુખમાવિલચિત્તપ્રસાદનતાયૈ સંવર્તતે । પ્રામોદ્યં ધર્માલોકમુખં પ્રસિદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । પ્રીતિ ધર્માલોકમુખં ચિત્તવિશુદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । કાયસંવરો ધર્માલોકમુખં ત્રિકાયપરિશુદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । વાક્સંવરો ધર્માલોકમુખં ચતુર્વાગ્દોષપરિવર્જનતાયૈ સંવર્તતે । મનઃસંવરો ધર્માલોકમુખમભિધ્યાવ્યાપાદમિથ્યાદૃષ્ટિપ્રહાણાય સંવર્તતે । બુદ્ધાનુસ્મૃતિધર્માલોકમુખં બુદ્ધદર્શનવિશુદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । ધર્માનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં ધર્મદેશનાવિશુદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । સંઘાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં ન્યાયાક્રમણતાયૈ સંવર્તતે । ત્યાગાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં સર્વોપધિપ્રતિનિઃસર્ગાયૈ સંવર્તતે । શીલાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં પ્રણિધાનપરિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । દેવતાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખમુદારચિત્તતાયૈ સંવર્તતે । મૈત્રી ધર્માલોકમુખં સર્વોપધિકપુણ્યક્રિયાવસ્ત્વભિભાવનતાયૈ સંવર્તતે । કરુણા ધર્માલોકમુખવિહિંસાપરમતાયૈ સંવર્તતે । મુદિતા ધર્માલોકમુખં સર્વારત્યપકર્ષણતાયૈ સંવર્તતે । ઉપેક્ષા ધર્માલોકમુખં કામજુગુપ્સનતાયૈ સંવર્તતે । અનિત્યપ્રત્યવેક્ષા ધર્માલોકમુખં કામરૂપ્યારૂપ્યરાગસમતિક્રમાય સંવર્તતે । દુઃખપ્રત્યવેક્ષા ધર્માલોકમુખં પ્રણિધાનસમુચ્છેદાય સંવર્તતે । અનાત્મપ્રત્યવેક્ષા ધર્માલોકમુખમાત્માનભિનિવેશનતાયૈ સંવર્તતે । શાન્તપ્રત્યવેક્ષા ધર્માલોકમુખમનુનયાસંઘુક્ષણતાયૈ સંવર્તતે । હ્રી ધર્માલોકમુખમધ્યાત્મોપશમાય સંવર્તતે । અપત્રાપ્યં ધર્માલોકમુખં બહિર્ધાપ્રશમાય સંવર્તતે । સત્યં ધર્માલોકમુખં દેવમનુષ્યાવિસંવાદનતાયૈ સંવર્તતે । ભૂતં ધર્માલોકમુખમાત્માવિસંવાદનતાયૈ સંવર્તતે । ધર્મચરણં ધર્માલોકમુખં ધર્મપ્રતિશરણતાયૈ સંવર્તતે । ત્રિશરણગમનં ધર્માલોકમુખં ત્ર્યપાયસમતિક્રમાય સંવર્તતે । કૃતજ્ઞતા ધર્માલોકમુખં કૃતકુશલમૂલાવિપ્રણાશાય સંવર્તતે । કૃતવેદિતા ધર્માલોકમુખં પરાભિમન્યતાયૈ સંવર્તતે । આત્મજ્ઞતા ધર્માલોકમુખમાત્માનુત્કર્ષણતાયૈ સંવર્તતે । સત્ત્વજ્ઞતા ધર્માલોકમુખં પરાપત્સમાનતાયૈ સંવર્તતે । ધર્મજ્ઞતા ધર્માલોકમુખં ધર્માનુધર્મપ્રતિપત્ત્યૈ સંવર્તતે । કાલજ્ઞતા ધર્માલોકમુખમમોઘદર્શનતાયૈ સંવર્તતે । નિહતમાનતા ધર્માલોકમુખં જ્ઞાનતાપરિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । અપ્રતિહતચિત્તતા ધર્માલોકમુખમાત્મપરાનુરક્ષણતાયૈ સંવર્તતે । અનુપનાહો ધર્માલોકમુખમકૌકૃત્યાય સંવર્તતે । અધિમુક્તિ ધર્માલોકમુખમવિચિકિત્સાપરમતાયૈ સંવર્તતે । અશુભપ્રત્યવેક્ષા ધર્માલોકમુખં કામવિતર્કપ્રહાણાય સંવર્તતે । અવ્યાપાદો ધર્માલોકમુખં વ્યાપાદવિતર્કપ્રહાણાય સંવર્તતે । ( વૈદ્ય 24 ) અમોહો ધર્માલોકમુખં સર્વાજ્ઞાનવિધમનતાયૈ સંવર્તતે । ધર્માર્થિકતા ધર્માલોકમુખમર્થપ્રતિશરણતાયૈ સંવર્તતે । ધર્મકામતા ધર્માલોકમુખં લોકપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । શ્રુતપર્યેષ્ટિ ધર્માલોકમુખં યોનિશોધર્મપ્રત્યવેક્ષણતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યક્પ્રયોગો ધર્માલોકમુખં સમ્યક્પ્રતિપત્ત્યૈ સંવર્તતે । નામરૂપપરિજ્ઞા ધર્માલોકમુખં સર્વસઙ્ગસમતિક્રમાય સંવર્તતે । હેતુદૃષ્ટિસમુદ્ધાતો ધર્માલોકમુખં વિદ્યાધિમુક્તિપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । અનુનયપ્રતિઘપ્રહાણં ધર્માલોકમુખમનુન્નામાવનામનતાયૈ સંવર્તતે । સ્કન્ધકૌશલ્યં ધર્માલોકમુખં દુઃખપરિજ્ઞાનતાયૈ સંવર્તતે । ધાતુસમતા ધર્માલોકમુખં સમુદયપ્રહાણાય સંવર્તતે । આયતનાપકર્ષણં ધર્માલોકમુખં માર્ગભાવનતાયૈ સંવર્તતે । અનુત્પાદક્ષાન્તિ ધર્માલોકમુખં નિરોધસાક્ષાત્ક્રિયાયૈ સંવર્તતે । કાયગતાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં કાયવિવેકતાયૈ સંવર્તતે । વેદનાગતાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં સર્વવેદિતપ્રતિપ્રશ્રબ્ધ્યૈ સંવર્તતે । ચિત્તગતાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં માયોપમચિત્તપ્રત્યવેક્ષણતાયૈ સંવર્તતે । ધર્મગતાનુસ્મૃતિ ધર્માલોકમુખં વિતિમિરજ્ઞાનતાયૈ સંવર્તતે । ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ ધર્માલોકમુખં સર્વાકુશલધર્મપ્રહાણાય સર્વકુશલધર્મપરિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । ચત્વાર ઋદ્ધિપાદા ધર્માલોકમુખં કાયચિત્તલઘુત્વાય સંવર્તતે । શ્રદ્ધેન્દ્રિયં ધર્માલોકમુખમપરપ્રણેયતાયૈ સંવર્તતે । વીર્યેન્દ્રિયં ધર્માલોકમુખં સુવિચિન્તિતજ્ઞાનતાયૈ સંવર્તતે । સ્મૃતીન્દ્રિયં ધર્માલોકમુખં સુકૃતકર્મતાયૈ સંવર્તતે । સમાધીન્દ્રિયં ધર્માલોકમુખં ચિત્તવિમુક્ત્યૈ સંવર્તતે । પ્રજ્ઞેન્દ્રિયં ધર્માલોકમુખં પ્રત્યવેક્ષણજ્ઞાનતાયૈ સંવર્તતે । શ્રદ્ધાબલં ધર્માલોકમુખં મારબલસમતિક્રમાય સંવર્તતે । વીર્યબલં ધર્માલોકમુખમવૈવર્તિકતાયૈ સંવર્તતે । સ્મૃતિબલં ધર્માલોકમુખમસંહાર્યતાયૈ સંવર્તતે । સમાધિબલં ધર્માલોકમુખં સર્વવિતર્કપ્રહાણાય સંવર્તતે । પ્રજ્ઞાબલં ધર્માલોકમુખમનવમૂઢ્યતાયૈ સંવર્તતે । સ્મૃતિસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં યથાવદ્ધર્મપ્રજાનતાયૈ સંવર્તતે । ધર્મપ્રવિચયસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં સર્વધર્મપરિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । વીર્યસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં સુવિચિત્રબુદ્ધિતાયૈ સંવર્તતે । પ્રીતિસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં સમાધ્યાયિકતાયૈ સંવર્તતે । પ્રશ્રબ્ધિસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં કૃતકરણીયતાયૈ સંવર્તતે । સમાધિસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં સમતાનુબોધાય સંવર્તતે । ઉપેક્ષાસંબોધ્યઙ્ગં ધર્માલોકમુખં સર્વોપપત્તિજુગુપ્સનતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યગ્દૃષ્ટિ ધર્માલોકમુખં ન્યાયાક્રમણતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યક્સંકલ્પો ધર્માલોકમુખં સર્વકલ્પવિકલ્પપરિકલ્પપ્રહાણાય સંવર્તતે । સમ્યગ્વાગ્ ધર્માલોકમુખં સર્વાક્ષરરુતઘોષવાક્યપથપ્રતિશ્રુત્કાસમતાનુબોધનતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યક્કર્માન્તો ધર્માલોકમુખમકર્માવિપાકતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યગાજીવો ધર્માલોકમુખં સર્વેષણપ્રતિપ્રશ્રબ્ધ્યૈ સંવર્તતે । સમ્યગ્વ્યાયામો ધર્માલોકમુખં પરતીરગમનાય સંવર્તતે । સમ્યક્સ્મૃતિ ધર્માલોકમુખમસ્મૃત્યમનસિકારતાયૈ સંવર્તતે । સમ્યક્સમાધિ ધર્માલોકમુખમકોપ્યચેતઃસમાધિપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । બોધિચિત્તં ધર્માલોકમુખં ત્રિરત્નવંશાનુપચ્છેદાય સંવર્તતે । આશયો ધર્માલોકમુખં હીનયાનાસ્પૃહણતાયૈ સંવર્તતે । અધ્યાશયો ધર્માલોકમુખમુદારબુદ્ધધર્માદ્યાલમ્બનતાયૈ (
વૈદ્ય 25 ) સંવર્તતે । પ્રયોગો ધર્માલોકમુખં સર્વકુશલધર્મપરિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । દાનપારમિતા ધર્માલોકમુખં લક્ષણાનુવ્યઞ્જનબુદ્ધક્ષત્રપરિશુદ્ધ્યૈ મત્સરિસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । શીલપારમિતા ધર્માલોકમુખં સર્વાક્ષણાપાયસમતિક્રમાય દુઃશીલસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । ક્ષાન્તિપારમિતા ધર્માલોકમુખં સર્વવ્યાપાદખિલદોષમાનમદદર્પપ્રહાણાય વ્યાપન્નચિત્તસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । વીર્યપારમિતા ધર્માલોકમુખં સર્વકુશલમૂલધર્મારઙ્ગોત્તારણાય કુશીદસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । ધ્યાનપારમિતા ધર્માલોકમુખં સર્વજ્ઞાનાભિજ્ઞોત્પાદાય વિક્ષિપ્તચિત્તસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । પ્રજ્ઞાપારમિતા ધર્માલોકમુખમવિદ્યામોહતમોન્ધકારોપલમ્ભદૃષ્ટિપ્રહાણાય દુષ્પ્રજ્ઞસત્ત્વપરિપાચનતાયૈ સંવર્તતે । ઉપાયકૌશલં ધર્માલોકમુખં યથાધિમુક્તસત્ત્વેર્યાપથસંદર્શનાય સર્વબુદ્ધધર્માવિધમનતાયૈ સંવર્તતે । ચત્વારિ સંગ્રહવસ્તૂનિ ધર્માલોકમુખં સત્ત્વસંગ્રહાય સંબોધિપ્રાપ્તસ્ય ચ ધર્મસંપ્રત્યવેક્ષણતાયૈ સંવર્તતે । સત્ત્વપરિપાકો ધર્માલોકમુખમાત્મસુખાનધ્યવસાનાયાપરિખેદતાયૈ સંવર્તતે । સદ્ધર્મપરિગ્રહો ધર્માલોકમુખં સર્વસત્ત્વસંક્લેશપ્રહાણાય સંવર્તતે । પુણ્યસંભારો ધર્માલોકમુખં સર્વસત્ત્વોપજીવ્યતાયૈ સંવર્તતે । જ્ઞાનસંભારો ધર્માલોકમુખં દશબલપ્રતિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । શમથસંભારો ધર્માલોકમુખં તથાગતસમાધિપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । વિદર્શનાસંભારો ધર્માલોકમુખં પ્રજ્ઞાચક્ષુઃપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । પ્રતિસંવિદવતારો ધર્માલોકમુખં ધર્મચક્ષુઃપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । પ્રતિશરણાવતારો ધર્માલોકમુખં બુદ્ધચક્ષુઃપરિશુદ્ધ્યૈ સંવર્તતે । ધારણીપ્રતિલમ્ભો ધર્માલોકમુખં સર્વબુદ્ધભાષિતાધારણતાયૈ સંવર્તતે । પ્રતિભાનપ્રતિલમ્ભો ધર્માલોકમુખં સર્વસત્ત્વસુભાષિતસંતોષણાયૈ સંવર્તતે । આનુલોમિકધર્મક્ષાન્તિ ધર્માલોકમુખં સર્વબુદ્ધધર્માનુલોમનતાયૈ સંવર્તતે । અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિ ધર્માલોકમુખં વ્યાકરણપ્રતિલમ્ભાય સંવર્તતે । અવૈવર્તિકભૂમિ ધર્માલોકમુખં સર્વબુદ્ધધર્મપ્રતિપૂર્ત્યૈ સંવર્તતે । ભૂમેર્ભૂમિસંક્રાન્તિજ્ઞાનં ધર્માલોકમુખં સર્વજ્ઞજ્ઞાનાભિષેકતાયૈ સંવર્તતે । અભિષેકભૂમિ ધર્માલોકમુખમવક્રમણજન્માભિનિષ્ક્રમણદુષ્કરચર્યાબોધિમણ્ડોપસંક્રમણમાર - ધ્વંસનબોધિવિબોધનધર્મચક્રપ્રવર્તનમહાપરિનિર્વાણસંદર્શનતાયૈ સંવર્તતે । ઇદં તન્માર્ષા અષ્ટોત્તરં ધર્માલોકમુખશતં યદવશ્યં બોધિસત્ત્વેન ચ્યવનકાલસમયે દેવપર્ષદિ સંપ્રકાશયિતવ્યમ્ ॥
અસ્મિન્ ખલુ પુનર્ભિક્ષવો ધર્માલોકમુખપરિવર્તે બોધિસત્ત્વેન નિર્દિશ્યમાને તસ્યાં દેવપર્ષદિ ચતુરશીતેર્દેવપુત્રસહસ્રાણામનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પદ્યન્તે । દ્વાત્રિંશતેશ્ચ દેવપુત્રસહસ્રાણાં પૂર્વપરિકર્મકૃતાનામનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિપ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । ષટ્ત્રિંશતેશ્ચ દેવપુત્રનયુતાનાં વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધમ્ । સર્વાવચ્ચ તુષિતવરભવનં જાનુમાત્રં દિવ્યૈઃ પુષ્પૈઃ સંછાદિતમભૂત્ ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વસ્તસ્યા દેવપર્ષદો ભૂયસ્યા માત્રયા સંહર્ષણાર્થં તસ્યાં વેલાયામિમાં ગાથામભાષત -
તુષિતવરભવનનિલયાદ્યદા ચ્યવતિ નાયકઃ પુરુષસિંહઃ ।
આમન્ત્રયતે દેવાન્ પ્રમાદમખિલં વિસર્જયત
યા કાચિ રતિવિયૂહા દિવ્યા મહસા વિચિન્તિતા શ્રીમાન્ ।
સર્વશુભકર્મહેતોઃ ફલમિદં શૃણુરસ્ય કર્મસ્ય
તસ્માદ્ભવત કૃતજ્ઞા અપૂર્વશુભસંચયં ક્ષપિત્વેહ ।
મા ગચ્છત પુનરપાયાનસાધ્વસુખવેદના યત્ર
ધર્મશ્ચ યઃ શ્રુતો ઽયં મમાન્તિકે ગૌરવમુપજનિત્વા ।
તત્ર પ્રતિપદ્યથા પ્રાપ્સ્યથ નિયતં સુખમનન્તમ્
સર્વમનિત્ય કામા અધ્રુવં ન ચ શાશ્વતા અપિ ન કલ્પાઃ ।
માયામરીચિસદૃશા વિદ્યુત્ફેનોપમા ચપલાઃ
ન ચ કામગુણરતીભિઃ તૃપ્તિર્લવણોદકં યથા પીત્વા ।
તે તૃપ્ત યેષ પ્રજ્ઞા આર્યા લોકોત્તરા વિરજા
ન તરઙ્ગતુલ્યકલ્પાઃ સંગીતિ ચ અપ્સરોભિ સંવાસઃ ।
અન્યોન્યગમયુક્તા યથૈવ સામાયિ કામં ચ
ન ચ સંસ્કૃતે સહાયા ન મિત્ર જ્ઞાતીજનો ચ પરિવારાઃ ।
અન્યત્ર કર્મ સુકૃતાદનુબન્ધતિ પૃષ્ઠતો યાતિ
તસ્માત્સહિતસમગ્રા અન્યોન્યં મૈત્રચિત્ત હિતચિત્તાઃ ।
ધર્મચરણં ચરેથાઃ સુચરિતચરણા ન તપ્યન્તે
બુદ્ધમનુસ્મરેથા ધર્મં સંઘં તથાપ્રમાદં ચ ।
શ્રુતશીલદાનનિરતા ક્ષાન્ત્યા સૌરભ્યસંપન્નાઃ
દુઃખમનિત્યમનાત્મા નિરીક્ષથા યોનિશો ઇમા ધર્મા ।
હેતુપ્રત્યયયુક્તા વર્તન્તે ઽસ્વામિકા જડાબુદ્ધ્યા
યા કાચિ ઋદ્ધિ મહ્યં પશ્યત પ્રતિભાં ચ જ્ઞાનગુણતાં ચ ।
સર્વશુભકર્મહેતોઃ શીલેન શ્રુતેન ચાપ્રમાદેન
અનુશિષ્યધ્વં મહ્યં શીલેન શ્રુતેન ચાપ્રમાદેન ।
દાનદમસંયમેના સત્ત્વાર્થ હિતાર્થ મિત્રાર્થઃ
ન ચ વાક્યરુતરવેણા શક્યાઃ સંપાદિતું કુશલધર્માન્ ।
પ્રતિપત્તિમારભેથા યથા ચ વદથા તથ કરોથા
મા ખલુ પરાવકાશં સ્વયં યતધ્વં સદા પ્રયત્નેન ।
ન ચ કશ્ચિ કૃત્વ દદતે ન ચાપ્યકૃત્વા ભવતિ સિદ્ધિઃ
સમનુસ્મરથા પૂર્વે યદ્દુઃખં સંસારે ચિરમનુભૂતમ્ ।
ન ચ નિર્વૃતી વિરાગો સમનુગતો મિથ્ય નિયતૈવ
તસ્માત્ક્ષણં લભિત્વા મિત્રં પ્રતિરૂપ દેશવાસં ચ ।
શ્રેષ્ઠં ચ ધર્મશ્રવણં શમેથ રાગાદિકાન્ ક્લેશાન્
માનમદદર્પવિગતાઃ સદાર્જવામન્દવાશ્ચ અશઠાશ્ચ ।
નિર્વાણગતિપરાયણ યુજ્યત માર્ગાભિસમયાય
મોહકલુષાન્ધકારં પ્રજ્ઞાપ્રદીપેન વિધમથા સર્વમ્ ।
સાનુશયદોષજાલં વિદારયત જ્ઞાનવજ્રેણ
કિમપિ સુબહુ વદેયં ધર્મં યુષ્માકમર્થસંયુક્તમ્ ।
ન ચ તત્રવતિષ્ઠેથા ન તત્ર ધર્મસ્ય અપરાધઃ
બોધિર્યથા મિ પ્રાપ્તા (સ્યાદ્) ધર્મં ચ પ્રવર્ષયેદમૃતગામિમ્ ।
પુનરપિ વિશુદ્ધચિત્તા ઉપેથ વરધર્મશ્રવણાય
મૂળ પાઠ: Lalitavistara · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1958 (Buddhist Sanskrit Texts, 1) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0