Lalitavistara · અધ્યાય 14

ઇતિ શ્રીલલિતવિસ્તરે સંચોદનાપરિવર્તો નામ ત્રયોદશો ઽધ્યાયઃ ॥
સ્તર્ત્ પરિવર્ત 14
સ્વપ્નપરિવર્તશ્ચતુર્દશઃ ।
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વઃ સંચોદિતઃ સન્ તેન દેવપુત્રેણ રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્યેમં સ્વપ્નમુપદર્શયતિ સ્મ - યદ્રાજા શુદ્ધોદનઃ સુપ્તઃ સ્વપ્નાન્તરગતો ઽદ્રાક્ષીત્ બોધિસત્ત્વં રાત્રૌ પ્રશાન્તાયામભિનિષ્ક્રમન્તં દેવગણપરિવૃતમ્ । અભિનિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજિતં ચાદ્રાક્ષીત્ કાષાયવસ્ત્રપ્રાવૃતમ્ । સ પ્રતિબુદ્ધઃ ત્વરિતં ત્વરિતં કાઞ્ચુકીયં પરિપૃચ્છતિ સ્મ - કચ્ચિત્ કુમારો ઽન્તઃપુરે ઽસ્તિ? સો ઽવોચત્ - અસ્તિ દેવેતિ ॥
તતો રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્યાન્તઃપુરે શોકશલ્યો હૃદયે ઽનુપ્રવિષ્ટો ઽભૂત્ - અભિનિષ્ક્રમિષ્યતિ અવશ્યં કુમારો ઽયમ્ । યચ્ચેમાનિ પૂર્વનિમિત્તાનિ સંદૃશ્યન્તે સ્મ ॥
તસ્યૈદભવત્ - ન ખલ્વવ્યયં કુમારેણ કદાચિદુદ્યાનભૂમિમભિનિર્ગન્તવ્યમ્ । સ્ત્રીગણમધ્યે ઽભિરતઃ ઇહૈવ રમ્યતે, નાભિનિષ્ક્રમિષ્યતીતિ ॥
તતો રાજ્ઞા શુદ્ધોદનેન કુમારસ્ય પરિભોગાર્થં ત્રયો યથર્તુકાઃ પ્રાસાદાઃ કારિતા અભૂવન્ ગ્રૈષ્મિકો વાર્ષિકો હૈમન્તિકશ્ચ । તત્ર યો ગ્રૈષ્મિકઃ સ એકાન્તશીતલઃ । યો વાર્ષિકઃ સ સાધારણઃ । યો હૈમન્તિકઃ સ સ્વભાવોષ્ણઃ । એકૈકસ્ય ચ પ્રાસાદસ્ય સોપાનાનિ પઞ્ચ પઞ્ચ પુરુષશતાન્યુત્ક્ષિપન્તિ સ્મ, નિક્ષિપન્તિ સ્મ । તેષાં તથોત્ક્ષિપ્યમાણાનાં નિક્ષિપ્યમાણાનાં ચ શબ્દો ઽર્ધયોજને શ્રૂયતે સ્મ - મા ખલુ કુમારો ઽનભિજ્ઞાત એવાભિનિષ્ક્રમિષ્યતીતિ । નૈમિત્તિકૈર્વૈપઞ્ચિકૈશ્ચ વ્યાકૃતમભૂત્ - મઙ્ગલદ્વારેણ કુમારો ઽભિનિષ્ક્રમિષ્યતીતિ । તતો રાજા મઙ્ગલદ્વારસ્ય મહાન્તિ કપાટાનિ કારયતિ સ્મ । એકૈકં ચ કપાટં પઞ્ચ પઞ્ચ પુરુષશતાન્યુદ્ધાટયન્તિ સ્મ, અપઘાટયન્તિ સ્મ । તેષાં ચાર્ધયોજનં શબ્દો ગચ્છતિ સ્મ । પઞ્ચ ચાસ્ય કામગુણાન્ સદૃશાનુપસંહરતિ સ્મ । ગીતવાદિતનૃત્યૈશ્ચૈનં સદૈવ યુવતય ઉપતસ્થુઃ ॥
અથ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વઃ સારથિં પ્રાહ - શીઘ્રં સારથે રથં યોજય । ઉદ્યાનભૂમિં ગમિષ્યામીતિ । તતઃ સારથી રાજાનં શુદ્ધોદ્ધનમુપસંક્રમ્યૈવમાહ - દેવ કુમાર ઉદ્યાનભૂમિમભિનિર્યાસ્યતીતિ ॥
અથ રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્યૈતદભવત્ - ન કદાચિન્મયા કુમાર ઉદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રમિતઃ । સુભૂમિદર્શનાય । યન્ન્વહં કુમારમુદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રામયેયમ્ । તતઃ કુમારઃ સ્ત્રીગણપરિવૃતો રતિં વેત્સ્યતે, નાભિનિષ્ક્રમિષ્યતીતિ ॥
તતો રાજા શુદ્ધોદનઃ સ્નેહબહુમાનાભ્યાં બોધિસત્ત્વસ્ય નગરે ઘણ્ટાવઘોષણાં કારયતિ સ્મ સપ્તમે દિવસે કુમાર ઉદ્યાનભૂમિં નિષ્ક્રમિષ્યતીતિ (સુભૂમિદર્શનાય) । તત્ર ભવદ્ભિઃ સર્વામનાપાનિ ચાપનયિતવ્યાનિ - મા કુમારઃ પ્રતિકૂલં પશ્યેત્ । સર્વમનાપાનિ ચોપસંહર્તવ્યાનિ વિષયાભિરમ્યાણિ ॥
તતઃ સપ્તમે દિવસે સર્વં નગરમલંકૃતમભૂત્ ઉદ્યાનભૂમિમુપશોભિતં નાનારઙ્ગદૂષ્યવિતાનીકૃતં છત્રધ્વજપતાકાસમલંકૃતમ્ । યેન ચ માર્ગેણ બોધિસત્ત્વો ઽભિનિર્ગચ્છતિ સ્મ, સ માર્ગઃ સિક્તઃ સંમૃષ્ટો ગન્ધોદકપરિષિક્તો મુક્તકુસુમાવકીર્ણો નાનાગન્ધઘટિકાનિર્ધૂપિતઃ પૂર્ણકુમ્ભોપશોભિતઃ કદલીવૃક્ષોચ્છ્રિતો નાનાવિચિત્રપટવિતાનવિતતો રત્નકિઙ્કિણીજાલહારાર્ધહારાભિપ્રલમ્બિતો ઽભૂત્ । ચતુરઙ્ગસૈન્યવ્યૂહિતઃ પરિવારશ્ચોદ્યુક્તો ઽભૂત્ કુમારસ્યાન્તઃપુરં પ્રતિમણ્ડયિતુમ્ । અથ શુદ્ધાવાસકાયિકા દેવા નિધ્યાપયન્તિ સ્મ બોધિસત્ત્વમાહરિતુમ્, તત્ર બોધિસત્ત્વસ્ય પૂર્વેણ નગરદ્વારેણોદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રામતો મહતા વ્યૂહેન અથ બોધિસત્ત્વસ્યાનુભાવેન શુદ્ધવાસકાયિકૈર્દેવપુત્રૈસ્તસ્મિન્ માર્ગે પુરુષો જીર્ણો વૃદ્ધો મહલ્લકો ધમનીસંતતગાત્રઃ ખણ્ડદન્તો વલીનિચિતકાયઃ પલિતકેશઃ કુબ્જો ગોપાનસીવક્રો વિભગ્નો દણ્ડપરાયણ આતુરો ગતયૌવનઃ ખરખરાવસક્તકણ્ઠઃ પ્રાગ્ભારેણ કાયેન દણ્ડમવષ્ટભ્ય પ્રવેપયમાનઃ સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગૈઃ પુરતો માર્ગસ્યોપદર્શિતો ઽભૂત્ ॥
અથ બોધિસત્ત્વો જાનન્નેવ સારથિમિદમવોચત્ -
કિં સારથે પુરુષ દુર્બલ અલ્પસ્થામો ઉચ્છુષ્કમાંસરુધિરત્વચસ્નાયુનદ્ધઃ ।
શ્વેતંશિરો વિરલદન્ત કૃશાઙ્ગરૂપો આલમ્બ્ય દણ્ડ વ્રજતે અસુખં સ્ખલન્તઃ

સારથિરાહ -
એષો હિ દેવ પુરુષો જરયાભિભૂતઃ ક્ષીણેન્દ્રિયઃ સુદુખિતો બલવીર્યહીનઃ ।
બન્ધૂજનેન પરિભૂત અનાથભૂતઃ કાર્યાસમર્થ અપવિદ્ધુ વનેવ દારુ

બોધિસત્ત્વ આહ -
કુલધર્મ એષ અયમસ્ય હિતં ભણાહિ અથવાપિ સર્વજગતો ઽસ્ય ઇયં હ્યવસ્થા ।
શીઘ્રં ભણાહિ વચનં યથભૂતમેતત્ શ્રુત્વા તથાર્થમિહ યોનિશ ચિન્તયિષ્યે

સારથિરાહ -
નૈતસ્ય દેવ કુલધર્મ ન રાષ્ટ્રધર્મઃ સર્વે જગસ્ય જર યૌવનુ ધર્ષયાતિ ।
તુભ્યં પિ માતૃપિતૃબાન્ધવજ્ઞાતિસંઘો જરયા અમુક્ત ન હિ અન્ય ગતિર્જનસ્ય

બોધિસત્ત્વ આહ -
ધિક્સારથે અબુધ બાલજનસ્ય બુદ્ધિઃ યદ્યૌવનેન મદમત્ત જરાં ન પશ્યેત્ ।
આવર્તયાશુ મિ રથં પુનરહં પ્રવેક્ષ્યે કિં મહ્ય ક્રીડરતિભિર્જરયાશ્રિતસ્ય

અથ બોધિસત્ત્વઃ પ્રતિનિર્વત્ય રથવરં પુનરપિ પુરં પ્રાવિશત્ ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વો ઽપરેણ કાલસમયેન દક્ષિણેન નગરદ્વારેણોદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રમન્ મહતા વ્યૂહેન સો ઽદ્રાક્ષીન્માર્ગે પુરુષં વ્યાધિસ્પૃષ્ટં દગ્ધોદરાભિભૂતં દુર્બલકાયં સ્વકે મૂત્રપુરીષે નિમગ્નમત્રાણમપ્રતિશરણં કૃચ્છ્રેણોચ્છ્વસન્તં પ્રશ્વસન્તમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્બોધિસત્ત્વો જાનન્નેવ સારથિમિદમવોચત્ -
કિં સારથે પુરુષ રુષ્યવિવર્ણગાત્રઃ સર્વેન્દ્રિયેભિ વિકલો ગુરુ પ્રશ્વસન્તઃ ।
સર્વાઙ્ગશુષ્ક ઉદરાકુલ કૃચ્છ્રપ્રાપ્તો મૂત્રે પુરીષિ સ્વકિ તિષ્ઠતિ કુત્સનીયે

સારથિરાહ -
એષો હિ દેવ પુરુષો પરમં ગિલાનો વ્યાધીભયં ઉપગતો મરણાન્તપ્રાપ્તઃ ।
આરોગ્યતેજરહિતો બલવિપ્રહીનો અત્રાણદ્વીપશરણો હ્યપરાયણશ્ચ

બોધિસત્ત્વ આહ -
આરોગ્યતા ચ ભવતે યથ સ્વપ્નક્રીડા વ્યાધીભયં ચ ઇમમીદૃશુ ઘોરરૂપમ્ ।
કો નામ વિજ્ઞપુરુષો ઇમ દૃષ્ટ્વવસ્થાં ક્રીડારતિં ચ જનયેચ્છુભસંજ્ઞતાં વા

અથ ખલુ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વઃ પ્રતિનિવર્ત્ય રથવરં પુનરપિ પુરવરં પ્રાવિક્ષત્ ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વો ઽપરેણ કાલસમયેન પશ્ચિમેન નગરદ્વારેણોદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રમન્ મહતા વ્યૂહેન સો ઽદ્રાક્ષીત્ પુરુષં મૃતં કાલગતં મઞ્ચે સમારોપિતં ચૈલવિતાનીકૃતં જ્ઞાતિસંઘપરિવૃતં સર્વૈ રુદદ્ભિઃ ક્રન્દદ્ભિઃ પરિદેવમાનૈઃ પ્રકીર્ણકેશૈઃ પાંશ્વવકીર્ણશિરોભિરુરાંસિ તાડયદ્ભિરુત્ક્રોશદ્ભિઃ પૃષ્ઠતો ઽનુગચ્છદ્ભિઃ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્બોધિસત્ત્વો જાનન્નેવ સારથિમિદમવોચત્ -
કિં સારથે પુરુષ મઞ્ચપરિ ગૃહીતો ઉદ્ધૂતકેશનખ પાંશુ શિરે ક્ષિપન્તિ ।
પરિચારયિત્વ વિહરન્ત્યુરસ્તાડયન્તો નાનાવિલાપવચનાનિ ઉદીરયન્તઃ

સારથિરાહ -
એષો હિ દેવ પુરુષો મૃતુ જમ્બુદ્વીપે નહિ ભૂયુ માતૃપિતૃ દ્રક્ષ્યતિ પુત્રદારાં ।
અપહાય ભોગગૃહ (માતૃપિતૃ) મિત્રજ્ઞાતિસંઘં પરલોકપ્રાપ્તુ ન હિ દ્રક્ષ્યતિ ભૂયુ જ્ઞાતીં

બોધિસત્ત્વ આહ -
ધિગ્યૌવનેન જરયા સમભિદ્રુતેન આરોગ્ય ધિગ્વિવિધવ્યાધિપરાહતેન ।
ધિગ્જીવિતેન વિદુષા નચિરસ્થિતેન ધિક્પણ્ડિતસ્ય પુરુષસ્ય રતિપ્રસઙ્ગૈઃ

યદિ જર ન ભવેયા નૈવ વ્યાધિર્ન મૃત્યુઃ
તથપિ ચ મહદુઃખં પઞ્ચસ્કન્ધં ધરન્તો ।
કિં પુન જરવ્યાધિર્મૃત્યુ નિત્યાનુબદ્ધાઃ
સાધુ પ્રતિનિવર્ત્યા ચિન્તયિષ્યે પ્રમોક્ષમ્

અથ ખલુ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વઃ પ્રતિનિવર્ત્ય તં રથવરં પુનરપિ પુરં પ્રાવિક્ષત્ ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વસ્યાપરેણ કાલસમયેનોત્તરેણ નગરદ્વારેણોદ્યાનભૂમિમભિનિષ્ક્રામતસ્તૈરેવ દેવપુત્રૈર્બોધિસત્ત્વસ્યાનુભાવેનૈવ તસ્મિન્માર્ગે ભિક્ષુરભિનિર્મિતો ઽભૂત્ । અદ્રાક્ષીદ્બોધિસત્ત્વસ્તં ભિક્ષું શાન્તં દાન્તં સંયતં બ્રહ્મચારિણમવિક્ષિપ્તચક્ષુષં યુગમાત્રપ્રેક્ષિણં પ્રાસાદિકેનૈર્યાપથેન સંપન્નં પ્રાસાદિકેનાભિક્રમપ્રતિક્રમેણ સંપન્નં પ્રાસાદિકેનાવલોકિતવ્યવલોકિતેન પ્રાસાદિકેન સમિઞ્જિતપ્રસારિતેન પ્રાસાદિકેન સંઘાટીપાત્રચીવરધારણેન માર્ગે સ્થિતમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્બોધિસત્ત્વો જાનન્નેવ સારથિમિદમવોચત્ -
કિં સારથે પુરુષ શાન્તપ્રશાન્તચિત્તો નોત્ક્ષિપ્તચક્ષુ વ્રજતે યુગમાત્રદર્શી ।
કાષાયવસ્ત્રવસનો સુપ્રશાન્તચારી પાત્રં ગૃહીત્વ ન ચ ઉદ્ધતુ ઉન્નતો વા

સારથિરાહ -
એષો હિ દેવ પુરુષો ઇતિ ભિક્ષુનામા અપહાય કામરતયઃ સુવિનીતચારી ।
પ્રવજ્યપ્રાપ્તુ શમમાત્મન એષમાણો સંરાગદ્વેષવિગતો ઽન્વેતિ પિણ્ડચર્યા

બોધિસત્ત્વ આહ -
સાધૂ સુભાષિતમિદં મમ રોચતે ચ પ્રવ્રજ્ય નામ વિદુભિઃ સતતં પ્રશસ્તા ।
હિતમાત્મનશ્ચ પરસત્ત્વહિતં ચ યત્ર સુખજીવિતં સુમધુરં અમૃતં ફલં ચ

અથ ખલુ ભિક્ષવો બોધિસત્ત્વઃ પ્રતિનિવર્ત્ય તં રથવરં પુનરપિ પુરવરં પ્રાવિક્ષત્ ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો રાજા શુદ્ધોદનો બોધિસત્ત્વસ્યેમામેવંરૂપાં સંચોદનાં દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ ભૂયસ્યા માત્રયા બોધિસત્ત્વસ્ય પરિરક્ષણાર્થં પ્રાકારાન્ માપયતે સ્મ, પરિખાઃ ખાનયતિ સ્મ, દ્વારાણિ ચ ગાઢાનિ કારયતિ સ્મ । આરક્ષાન્ સ્થાપયતિ સ્મ । શૂરાંશ્ચોદયતિ સ્મ । વાહનાનિ યોજયતિ સ્મ । વર્માણિ ગ્રાહયતિ સ્મ । ચતુર્ષુ નગરદ્વારશૃઙ્ગાટકેષુ ચતુરો મહાસેનાવ્યૂહાન્ સ્થાપયતિ સ્મ બોધિસત્ત્વસ્ય પરિરક્ષણાર્થમ્ । ય એનં રાત્રિંદિવં રક્ષન્તિ સ્મ - મા બોધિસત્ત્વો ઽભિનિષ્ક્રમિષ્યતીતિ । અન્તઃપુરે ચાજ્ઞાં દદાતિ સ્મ - મા સ્મ કદાચિત્સંગીતિં વિચ્છેત્સ્યથ । સર્વરતિક્રીડાશ્ચોપસંહર્તવ્યાઃ, સ્ત્રીમાયાશ્ચોપદર્શયત, નિર્બન્ધત કુમારં યથાનુરક્તચિત્તો ન નિર્ગચ્છેત્પ્રવ્રજ્યાયૈ ॥
તત્રેદમુચ્યતે -
દ્વારે સ્થાપિત યુદ્ધશૌણ્ડપુરુષાઃ ખડ્ગાયુધાપાણયો
હસ્તીઅશ્વરથાશ્ચ વર્મિતનરા આરૂઢ નાગાવલી ।
પરિખા ખોટકતોરણાશ્ચ મહતા પ્રાકાર ઉચ્છ્રાપિતા
દ્વારા બદ્ધ સુગાઢબન્ધનકૃતાઃ ક્રોશસ્વરામુઞ્ચનાઃ

સર્વે શાક્યગણા વિષણ્ણમનસો રક્ષન્તિ રાત્રિંદિવં
નિર્ઘોષશ્ચ બલસ્ય તસ્ય મહતઃ શબ્દો મહા શ્રૂયતે ।
નગરં વ્યાકુલુ ભીતત્રસ્તમનસો મા સ્માદ્ વ્રજેત્સૂરતો
મા ભૂચ્છાક્યકુલોદિતસ્ય ગમને છિદ્યેત વંશો હ્યયમ્

આજ્ઞપ્તો યુવતીજનશ્ચ સતતં સંગીતિ મા છેત્સ્યથા
વસ્થાનં પ્રકરોથ ક્રીડરતિભિર્નિર્બન્ધથા માનસમ્ ।
યે વા ઇસ્ત્રિયમાય નેકવિવિધા દર્શેથ ચેષ્ટાં બહું
આરક્ષાં પ્રકરોથ વિઘ્ન કુરુથા મા ખુ વ્રજેત્સૂરતઃ

તસ્યા નિષ્ક્રમિકાલિ સારથિવરે પૂર્વે નિમિત્તા ઇમે
હંસા ક્રોઞ્ચ મયૂર સારિક શુકા નો તે રવં મુઞ્ચિષુ ।
પ્રાસાદેષુ ગવાક્ષતોરણવરેષ્વાતાલમઞ્ચેષુ ચ
જિહ્માજિહ્વ સુદુર્મના અસુખિતા ધ્યાયન્ત્યધોમૂર્ધકાઃ

પુડિનીપુષ્કરિણીષુ પદ્મ રુચિરા મ્લાનાનિ મ્લાયન્તિ ચ
વૃક્ષાઃ શુષ્કપલાશ પુષ્પરહિતાઃ પુષ્પન્તિ ભૂયો ન ચ ।
વીણાવલ્લકિવંશતન્ત્રિરચિતા છિદ્યન્ત્યકસ્માત્તદા
ભેરીશ્ચૈવ મૃદઙ્ગ પાણ્યભિહતા ભિદ્યન્તિ નો વાદ્યિષુ

સર્વં વ્યાકુલમાસિ તચ્ચ નગરં નિદ્રાભિભૂતં ભૃશં
નો નૃત્તે ન ચ ગાયિતે ન રમિતે ભૂયો મનઃ કસ્યચિત્ ।
રાજાપી પરમં સુદીનમનસઃ ચિન્તાપરો ધ્યાયતે
હા ધિક્શાક્યકુલસ્ય ઋદ્ધિ વિપુલા મા હૈવ સંધક્ષ્યતે

એકસ્મિં શયને સ્થિતે સ્થિતમભૂદ્ગોપા તથા પાર્થિવો
ગોપા રાત્રિયિ અર્ધરાત્રસમયે સ્વપ્નાનિમાં પશ્યતિ ।
સર્વેયં પૃથિવી પ્રકમ્પિતમભૂચ્છૈલા સકૂટાવટી
વૃક્ષા મારુતએરિતા ક્ષિતિ પતી ઉત્પાટ્ય મૂલોદ્ધૃતાઃ

ચન્દ્રાસૂર્ય નભાતુ ભૂમિપતિતૌ સજ્યોતિષાલંકૃતૌ
કેશાનદૃશિ લૂન દક્ષિણિ ભુજે મુકુટં ચ વિધ્વંસિતમ્ ।
હસ્તૌ છિન્ન તથૈવ છિન્ન ચરણૌ નગ્ના દૃશી આત્મનં
મુક્તાહાર તથૈવ મેખલમણી છિન્ના દૃશી આત્મનઃ

શયનસ્યા દૃશિ છિન્ન પાદ ચતુરો ધરણીતલેસ્મિં છયી
છત્રે દણ્ડુ સુચિત્રુ શ્રીમ રુચિરં છિન્ના દૃશી પાર્થિવે ।
સર્વે આભરણા વિકીર્ણ પતિતા મુહ્યન્તિ તે વારિણા
ભર્તુશ્ચાભરણા સવસ્ત્રમુકુટા શય્યાગતા વ્યાકુલા

ઉલ્કાં પશ્યતિ નિષ્ક્રમન્ત નગરાત્તમસાભિભૂતં પુરં
છિન્નાં જાલિકમદૃશાતિ સુપિને રતનામિકાં શોભનાં ।
મુક્તાહારુ પ્રલમ્બમાનુ પતિતઃ ક્ષુભિતો મહાસાગરં
મેરું પર્વતરાજમદૃશિ તદા સ્થાનાતુ સંકમ્પિતમ્

એતાનીદૃશ શાક્યકન્ય સુપિનાં સુપિનાન્તરે અદૃશી
દૃષ્ટ્વા સા પ્રતિબુદ્ધ રુણ્ણનયના સ્વં સ્વામિનં અબ્રવીત્ ।
દેવા કિં મિ ભવિષ્યતે ખલુ ભણા સુપિનાન્તરાણીદૃશા
ભ્રાન્તા મે સ્મૃતિ નો ચ પશ્યમિ પુનઃ શોકાર્દિતં મે મનઃ

શ્રુત્વાસૌ કલવિઙ્કદુન્દુભિરુતો બ્રહ્મસ્વરઃ સુસ્વરો
ગોપામાલપતે ભવ પ્રમુદિતા પાપં ન તે વિદ્યતે ।
યે સત્ત્વા કૃતપુણ્યપૂર્વચરિતા તેષેતિ સ્વપ્ના
ઇમે કો ઽન્યઃ પશ્યતિ નૈકદુઃખવિહિતઃ સ્વપ્નાન્તરાણીદૃશા

યત્તે દૃષ્ટા મેદિની કમ્પમાના કૂટા શૈલા મેદિનીયે પતન્તા ।
દેવા નાગા રાક્ષસા ભૂતસંઘાઃ સર્વે તુભ્યં પૂજ્યશ્રેષ્ઠાં કરોન્તિ

યત્તે દૃષ્ટા વૃક્ષમૂલોદ્ધૃતાનિ કેશાં લૂનાં દક્ષિણેનાદૃશાસિ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે ક્લેશજાલં છિનિત્વા દૃષ્ટીજાલં ઉદ્ધરી સંસ્કૃતાતઃ

યત્તે દૃષ્ટૌ ચન્દ્રસૂર્યૌ પતન્તૌ દૃષ્ટા નક્ષત્રા જ્યોતિષા નીપતન્તઃ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે ક્લેશશત્રૂ નિહત્વા પૂજ્યા લોકે ભાવિની ત્વં પ્રશસ્યા

યત્તે દૃષ્ટા મુક્તહારં વિશીર્ણં નગ્નં ભગ્નં સર્વકાયાદૃશાસિ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે ઇસ્ત્રિકાયં જહિત્વા પુરુષસ્ત્વં વૈ ભેષ્યસે નોચિરેણ

યત્તે દૃષ્ટં મઞ્ચકં છિન્નપાદં છત્રે દણ્ડં રત્નચિત્રં પ્રભગ્નમ્ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે ઓઘ ચત્વારિ તીર્ત્વા માં દ્રષ્ટાસી એકછત્રં ત્રિલોકે

યત્તે દૃષ્ટા ભૂષણા ઉહ્યમાના ચૂડા વસ્ત્રા મહ્ય મઞ્ચે ઽદૃશાસિ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે લક્ષણૈર્ભૂષિતાઙ્ગં માં સંપશ્યી સર્વલોકૈઃ સ્તુવન્તમ્

યત્તે દૃષ્ટા દીપકોટીશતાનિ નગરાન્નિષ્ક્રાન્તા તત્પુરં ચાન્ધકારમ્ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે મોહવિદ્યાન્ધકારે પ્રજ્ઞાલોકે કુર્વમી સર્વલોકમ્

યત્તે દૃષ્ટં મુક્તહારં પ્રભગ્નં છિન્નં ચૈવ સ્વર્ણસૂત્રં વિચિત્રમ્ ।
ક્ષિપ્રં ગોપે ક્લેશજાલં છિનિત્વા સંજ્ઞા સૂત્રં ઉદ્ધરી સંસ્કૃતાતઃ

યત્તે ગોપે ચિત્તિકારં કરોષી નિત્યં પૂજાં ગૌરવેણોત્તમેન ।
નાસ્તી તુભ્યં દુર્ગતી નૈવ શોકઃ ક્ષિપ્રં ભોહી પ્રીતિપ્રામોદ્યલબ્ધા

પૂર્વે મહ્યં દાનુ દત્તં પ્રણીતં શીલં ચીર્ણં ભાવિતા નિત્યક્ષાન્તિ ।
તસ્માન્મહ્યં યે પ્રસાદં લભન્તે સર્વે ભોન્તી પ્રીતિપ્રામોદ્યલાભાઃ

કલ્પા કોટી સંસ્કૃતા મે અનન્તા બોધીમાર્ગો શોધિતો મે પ્રણીતઃ ।
તસ્માન્મહ્યં યે પ્રસાદં કરોન્તિ સર્વે છિન્ના તેષુ ત્રીણ્યપ્યપાયાઃ

હર્ષં વિન્દા મા ચ ખેદં જનેહિ તુષ્ટિં વિન્દા સંજનેહી ચ પ્રીતિમ્ ।
ક્ષિપ્રં ભેષ્યે પ્રીતિપ્રામોદ્યલાભી સેહી ગોપે ભદ્રકા તે નિમિત્તા

સો પુણ્યતેજભરિતો સિરિતેજગર્ભો પૂર્વે નિમિત્તસુપિને ઇમિ અદૃશાસિ ।
યે ભોન્તિ પૂર્વશુભકર્મસમુચ્ચયાનાં નૈષ્ક્રમ્યકાલસમયે નરપુંગવાનામ્

સો અદૃશાસિ ચ કરાચ્ચરણાદ્ધતાના મહસાગરેભિ ચતુભિર્જલ લોલયન્તા ।
સર્વામિમાં વસુમતીં શયનં વિચિત્રં મેરું ચ પર્વતવરં શિરસોપધાનમ્

આભા પ્રમુક્ત સુપિને તદ અદૃશાસિ લોકે વિલોકિતુ મહાતમસાન્ધકારમ્ ।
છત્રોદ્ગતં ધરણિયે સ્ફરતે ત્રિલોકં આભાય સ્પૃષ્ટ વિનિપાતદુખા પ્રશાન્તા

કૃષ્ણા શુભા ચતુરિ પ્રાણક પાદ લેખી ચતુવર્ણ એત્વ શકુનાદ્ભુત એકવર્ણાઃ ।
મીઢંગિરી પરમહીન જુગુપ્સનીયા અભિભૂય ચંક્રમતિ તત્ર ચ નોપલિપ્તો

ભૂયો ઽદૃશી સુપિનિ નદ્ય જલપ્રપૂર્ણા બહુસત્ત્વકોટિનયુતાનિ ચ ઉહ્યમાના ।
સો નાવ કૃત્વ પ્રતરિત્વ પરાં પ્રતાર્ય સ્થાપેતિ સો સ્થલવરે અભયે અશોકે

ભૂયો ઽદૃશાતિ બહુ આતુર રોગસ્પૃષ્ટાં આરોગ્યતેજરહિતાં બલવિપ્રહીનાં ।
સો વૈદ્ય ભૂત્વ બહુ ઓષધ સંપ્રયચ્છા મોચેતિ સત્ત્વનયુતાં બહુરોગસ્પૃષ્ટાં

સિંહાસને વ હિ નિષણ્ણ સુમેરુપૃષ્ઠે શિષ્યાં કૃતાઞ્જલિપુટાનમરાન્નમન્તાં ।
સંગ્રામમધ્યિ જયુ અદૃશિ આત્મનશ્ચ આનન્દશબ્દમમરાં ગગને બ્રુવન્તઃ

એવંવિધા સુપિનિ અદૃશિ બોધિસત્ત્વો મઙ્ગલ્ય શોભનવ્રતસ્ય ચ પારિપૂરિમ્ ।
યાં શ્રુત્વ દેવમનુજા અભવન્પ્રહૃષ્ટા ન ચિરાદ્ભવિષ્યતિ અયં નરદેવદેવઃ