લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 843-862

પ્રત્યયસ્યાદિઃ ષ ઇત્સંજ્ઞઃ સ્યાત્ । જલ્પાકઃ । ભિક્ષાકઃ । કુટ્ટાકઃ । લુણ્ટાકઃ । વરાકઃ । વરાકી ॥
સનાશંસભિક્ષ ઉઃ

ચિકીર્ષુઃ । આશંસુઃ । ભિક્ષુઃ ॥
ભ્રાજભાસધુર્વિદ્યુતોર્જિપૄજુગ્રાવસ્તુવઃ ક્વિપ્

વિભ્રાટ્ । ભાઃ ॥
રાલ્લોપઃ

રેફાચ્છ્વોર્લોપઃ ક્વૌ ઝલાદૌ ક્ઙિતિ । ધૂઃ । વિદ્યુત્ । ઊર્ક । પૂઃ । દૃશિગ્રહણસ્યાપકર્ષાજ્જવતેર્દીર્ઘઃ । જૂઃ । ગ્રાવસ્તુત્ । ( ક્વિબ્વચિપ્રચ્છ્યાયતસ્તુકટપ્રુજુશ્રીણાં દીર્ઘો ઽસમ્પ્રસારણં ચ ) । વક્તીતિ વાક્ ॥
ચ્છ્વોઃ શૂડનુનાસિકે ચ

સતુક્કસ્ય છસ્ય વસ્ય ચ ક્રામાત્ શ્ ઊઠ્ ઇત્યાદેશૌ સ્તો ઽનુનાસિકે ક્વૌ ઝલાદૌ ચ ક્ઙિતિ । પૃચ્છતીતિ પ્રાટ્ । આયતં સ્તૌતીતિ આયતસ્તૂઃ । કટં પ્રવતે કટપ્રૂઃ । જૂરુક્તઃ । શ્રયતિ હરિં શ્રીઃ ॥
દામ્નીશસયુયુજસ્તુતુદસિસિચમિહપતદશનહઃ કરણે

દાબાદેઃ ષ્ટ્રન્ સ્યાત્કરણેર્ઽથે । દાત્યનેન દાત્રમ્ । નેત્રમ્ ॥
તિતુત્રતથસિસુસરકસેષુ ચ

એષાં દશાનાં કૃત્પ્રત્યયાનામિણ્ ન। શસ્ત્રમ્ । યોત્રમ્ । યોક્ત્રમ્ । સ્તોત્રમ્ । તોત્ત્રમ્ । સેત્રમ્ । સેક્ત્રમ્ । મેઢ્રમ્ । પત્રમ્ । દંષ્ટ્રા । નદ્ધ્રી ॥
અર્તિલૂધૂસૂખનસહચર ઇત્રઃ

અરિત્રમ્ । લવિત્રમ્ । ધુવિત્રમ્ । સવિત્રમ્ । ખનિત્રમ્ । સહિત્રમ્ । ચરિત્રમ્ ॥
પુવઃ સંજ્ઞાયામ્

wએઇતેર્ સ્. 139
પવિત્રમ્ ॥
ઇતિ પૂર્વકૃદન્તમ્ ॥
અથોણાદયઃ
કૃવાપાજિમિસ્વદિસાધ્યશૂભ્ય ઉણ્ ॥ 1 ॥
કરોતીતિ કારુઃ । વાતીતિ વાયુઃ । પાયુર્ગુદમ્ । જાયુરૌષધમ્ । માયુઃ પિત્તમ્ । સ્વાદુઃ । સાધ્નોતિ પરકાર્યમિતિ સાધુઃ । આશુ શીઘ્રમ્ ॥
ઉણાદયો બહુલમ્

એતે વર્તમાને સંજ્ઞાયામ્ ચ બહુલં સ્યુઃ । કેચિદવિહિતા અપ્યૂહ્યાઃ ॥
સંજ્ઞાસુ ધાતુરૂપાણિ પ્રત્યયાશ્ચ તતઃ પરે ।
કાર્યાદ્વિદ્યાદનૂબન્ધમેતચ્છાસ્ત્રમુણાદિષુ ॥
ઇત્યુણાદયઃ ॥
અથોત્તરકૃદન્તમ્
તુમુન્ણ્વુલૌ ક્રિયાયાં ક્રિયાર્થાયામ્

ક્રિયાર્થાયાં ક્રિયાયામુપપદે ભવિષ્યત્યર્થે ધાતોરેતૌ સ્તઃ । માન્તત્વાદવ્યયત્વમ્ । કૃષ્ણં દ્રષ્ટું યાતિ । કૃષ્ણં દર્શકો યાતિ ॥
કાલસમયવેલાસુ તુમુન્

કાલાર્થેષૂપપદેષુ તુમુન્ । કાલઃ સમયો વેલા વા ભોક્તુમ્ ॥
ભાવે

સિદ્ધાવસ્થાપન્ને ધાત્વર્થે વાચ્યે ધાતોર્ઘઞ્ । પાકઃ ॥
અકર્તરિ ચ કારકે સંજ્ઞાયામ્

કર્તૃભિન્ને કારકે ઘઞ્ સ્યાત્ ॥
ઘઞિ ચ ભાવકરણયોઃ

રઞ્જેર્નલોપઃ સ્યાત્ । રાગઃ । અનયોઃ કિમ્? રજ્યત્યસ્મિન્નિતિ રઙ્ગઃ ॥
નિવાસચિતિશરીરોપસમાધાનેષ્વાદેશ્ચ કઃ

એષુ ચિનોતેર્ઘઞ્ આદેશ્ચ કકારઃ । ઉપસમાધાનં રાશીકરણમ્ । નિકાયઃ । કાયઃ। ગોમયનિકાયઃ ॥
એરચ્

ઇવર્ણાન્તાદચ્ । ચયઃ । જયઃ ॥
ૠદોરપ્

ૠવર્ણાન્તાદુવર્ણાન્તાચ્ચાપ્ । કરઃ । ગરઃ । યવઃ । લવઃ । સ્તવઃ । પવઃ । ( ઘઞર્થે કવિધાનમ્ ) । પ્રસ્થઃ । વિઘ્નઃ ॥
ડ્વિતઃ ક્ત્રિઃ

ક્ત્રેર્મમ્નિત્યમ્

ક્ત્રિપ્રત્યયાન્તાત્મપ્ નિર્વૃત્તેર્ઽથે । પાકેન નિર્વૃત્તં પક્ત્રિમમ્ । ડુવપ્ ઉપ્ત્રિમમ્ ॥
ટ્વિતો ઽથુચ્