લઘુસિદ્ધાન્તકૌમુદી · શ્લોક 603-622

વા વૃદ્ધિઃ સ્યાદ્ધલાદૌ પિતિ સાર્વધાતુકે । ઊર્ણૌતિ, ઊર્ણોતિ । ઊર્ણુતઃ । ઊર્ણુવન્તિ । ઊર્ણુતે । ઊર્ણુવાતે । ઊર્ણુવતે । ( ઊર્ણોતેરામ્નેતિ વાચ્યમ્ ) ॥
ન ન્દ્રાઃ સંયોગાદયઃ

અચઃ પરાઃ સંયોગાદયો નદરા દ્વિર્ન ભવન્તિ । નુશબ્દસ્ય દ્વિત્વમ્ । ઊર્ણુનાવ । ઊર્ણુનુવતુઃ । ઊર્ણુનુવુઃ ॥
વિભાષોર્ણોઃ

ઇડાદિપ્રત્યયો વા ઙિત્સ્યાત્ । ઊર્ણુનુવિથ, ઊર્ણુનવિથ । ઊર્ણુવિતા, ઊર્ણવિતા । ઊર્ણુવિષ્યતિ, ઊર્ણવિષ્યતિ । ઊર્ણૌતુ, ઊર્ણોતુ । ઊર્ણવાનિ । ઊર્ણવૈ ॥
ગુણો ઽપૃક્તે

ઊર્ણોતેર્ગુણો ઽપૃક્તે હલાદૌ પિતિ સાર્વધાતુકે । વૃદ્ધ્યપવાદઃ । ઔર્ણોતુ । ઔર્ણોઃ । ઊર્ણુયાત્ । ઊર્ણુયાઃ । ઊર્ણુવીત । ઊર્ણૂયાત્ । ઊર્ણુવિષીષ્ટ, ઊર્ણવિષીષ્ટ ॥
ઊર્ણોતેર્વિભાષા

ઇડાદૌ સિચિ વા વૃદ્ધિઃ પરસ્મૈપદે પરે । પક્ષે ગુણઃ । ઔર્ણાવીત્, ઔર્ણુવીત્, ઔર્ણવીત્ । ઔર્ણાવિષ્ટામ્, ઔર્ણુવિષ્ટામ્, ઔર્ણવિષ્ટામ્ । ઔર્ણુવિષ્ટ, ઔર્ણવિષ્ટ । ઔર્ણુવિષ્યત્, ઔર્ણવિષ્યત્ । ઔર્ણુવિષ્યત, ઔર્ણવિષ્યત ॥
ઇત્યદાદયઃ ॥ 2 ॥
અથ જુહોત્યાદયઃ
હુ દાનાદનયોઃ ॥ 1 ॥
જુહોત્યાદિભ્યઃ શ્લુઃ

શપઃ શ્લુઃ સ્યાત્ ॥
શ્લૌ

ધાતોર્દ્વે સ્તઃ । જુહોતિ । જુહુતઃ ।
અદભ્યસ્તાત્

ઝસ્યાત્સ્યાત્ । હુશ્નુવોરિતિ યણ્ । જુહ્વતિ ॥
ભીહ્રીભૃહુવાં શ્લુવચ્ચ

એભ્યો લિટિ આમ્ વા સ્યાદામિ શ્લાવિવ કાર્યં ચ । જુહવાઞ્ચકાર, જુહાવ । હોતા । હોષ્યતિ । જુહોતુ, જુહુતાત્ । જુહુતામ્ । જુહ્વતુ । જુહુધિ । જુહવાનિ । અજુહોત્ । અજુહુતામ્ ॥
જુસિ ચ

ઇગન્તાઙ્ગસ્ય ગુણો ઽજાદૌ જુસિ । અજુહવુઃ । જુહુયાત્ । હૂયાત્ । અહૌષીત્ । અહોષ્યત્ ॥ ઞિભી ભયે ॥ 2 ॥ બિભેતિ ॥
ભિયો ઽન્યતરસ્યામ્

ઇકારો વા સ્યાદ્ધલાદૌ ક્ઙિતિ સાર્વધાતુકે । બિભિતઃ, બિભીતઃ । બિભ્યતિ । બિભયાઞ્ચકાર, બિભાય । ભેતા । ભેષ્યતિ । બિભેતુ, બિભિતાત્, બિભીતાત્ । અબિભેત્ । બિભીયાત્ । ભીયાત્ । અભૈષીત્ । અભેષ્યત્ ॥ હ્રી લજ્જાયામ્ ॥ 3 ॥ જિહ્રેતિ । જિહ્રીતઃ । જિહ્રિયતિ । જિહ્રયાઞ્ચકાર, જિહ્રાય । હ્રેતા । હ્રેષ્યતિ । જિહ્રેતુ । અજિહ્રેત્ । જિહ્રિયાત્ । હ્રીયાત્ । અહ્રૈષીત્ । અહ્રેષ્યત્ ॥ પૄ પાલન પૂરણયોઃ ॥ 4 ॥
અર્તિપિપર્ત્યોશ્ચ

અભ્યાસસ્ય ઇકારો ઽન્તાદેશઃ સ્યાત્ શ્લૌ । પિપર્તિ ॥
ઉદોષ્ઠ્યપૂર્વસ્ય

અઙ્ગાવયવૌષ્ઠ્યપૂર્વો ય ૠત્ તદન્તસ્યાઙ્ગસ્ય ઉત્ સ્યાત્ ॥
હલિ ચ

રેફવાન્તસ્ય ધાતેરુપધાયા ઇકો દીર્ઘો હલિ । પિપૂર્તઃ । પિપુરતિ । પપાર ॥
શૄદૄપ્રાં હ્રસ્વો વા

એષાં લિટિ હ્રસ્વો વા સ્યાત્ । પપ્રતુઃ ॥
ઋચ્છત્યૄતામ્

તૌદાદિક ઋચ્છેર્ ઋધાતોર્ ૠતાં ચ ગુણો લિટિ । પપરતુઃ । પપરુઃ ॥
વૄતો વા

વૃઙ્વૃઞ્ભ્યામૄદન્તાચ્ચેટો દીર્ઘો વા સ્યાન્ન તુ લિટિ । પરિતા, પરીતા । પરીષ્યતિ, પરિષ્યતિ । પિપર્તુ । અપિપઃ । અપિપૂર્તામ્ । અપિપરુઃ । પિપૂર્યાત્ । પૂર્યાત્ । અપારીત્ ॥
સિચિ ચ પરસ્મૈપદેષુ

અત્ર ઇટો ન દીર્ઘઃ । અપારિષ્ટામ્ । અપરિષ્યત્, અપરીષ્યત્ ॥ ઓહાક્ ત્યાગે ॥ 5 ॥ જહાતિ ॥
જહાતેશ્ચ

ઇદ્વા સ્યાદ્ધલાદૌ ક્ઙિતિ સાર્વધાતુકે । જહિતઃ ॥
ઈ હલ્યઘોઃ

શ્નાભ્યસ્તયોરાત ઈત્ સ્યાત્ સાર્વધાતુકે ક્ઙિતિ હલાદૌ ન તુ ઘોઃ । જહીતઃ ॥
શ્નાભ્યસ્તયોરાતઃ