કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.8

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયામુપરિવિભાગે (ઈશ્વરગીતાસુ) સપ્તમો ઽધ્યાયઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
અન્યદ્ ગુહ્યતમં જ્ઞાનં વક્ષ્યે બ્રાહ્મણપુઙ્ગવાઃ ।
યેનાસૌ તરતે જન્તુર્ઘોરં સંસારસાગરમ્

અહં બ્રહ્મમયઃ શાન્તઃ શાશ્વતો નિર્મલો ઽવ્યયઃ ।
એકાકી ભગવાનુક્તઃ કેવલઃ પરમેશ્વરઃ

મમ યોનિર્મહદ્ બ્રહ્મ તત્ર ગર્ભં દધામ્યહમ્ ।
મૂલં માયાભિધાનં તુ તતો જાતમિદં જગત્

પ્રધાનં પુરુષો હ્યત્મા મહાન્ ભૂતાદિરેવ ચ ।
તન્માત્રાણિ મહાભૂતાનીન્દ્રિયાણિ ચ જજ્ઞિરે

તતો ઽણ્ડમભવદ્ધૈમં સૂર્યકોટિસમપ્રભમ્ ।
તસ્મિન્ જજ્ઞે મહાબ્રહ્મા મચ્છક્ત્યા ચોપબૃંહિતઃ

યે ચાન્યે બહવો જીવા મન્મયાઃ સર્વ એવ તે ।
ન માં પશ્યન્તિ પિતરં માયયા મમ મોહિતાઃ

યાશ્ચ યોનિષુ સર્વાસુ સંભવન્તિ હિ મૂર્તયઃ ।
તાસાં માયા પરા યોનિર્મામેવ પિતરં વિદુઃ

યો મામેવં વિજાનાતિ બીજિનં પિતરં પ્રભુમ્ ।
સ ધીરઃ સર્વલોકેષુ ન મોહમધિગચ્છતિ

ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનાં ભૂતાનાં પરમેશ્વરઃ ।
ઓઙ્કારમૂર્તિર્ભગવાનહં બ્રહ્મા પ્રજાપતિઃ

સમં સર્વેષુ ભૂતેષુ તિષ્ઠન્તં પરમેશ્વરમ્ ।
વિનશ્યત્સ્વવિનશ્યન્તં યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ

સમં પશ્યન્ હિ સર્વત્ર સમવસ્થિતમીશ્વરમ્ ।
ન હિનસ્ત્યાત્મનાત્માનં તતો યાતિ પરાઙ્ગતિમ્

વિદિત્વા સપ્ત સૂક્ષ્માણિ ષડઙ્ગં ચ મહેશ્વરમ્ ।
પ્રધાનવિનિયોગજ્ઞઃ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ

સર્વજ્ઞતા તૃપ્તિરનાદિબોધઃ
સ્વતન્ત્રતા નિત્યમલુપ્તશક્તિઃ ।
અનન્તશક્તિશ્ચ વિભોર્વિદિત્વા
ષડાહુરઙ્ગાનિ મહેશ્વરસ્ય

તન્માત્રાણિ મન આત્મા ચ તાનિ
સૂક્ષ્માણ્યાહુઃ સપ્ત તત્ત્વાત્મકાનિ ।
યા સા હેતુઃ પ્રકૃતિઃ સા પ્રધાનં
બન્ધઃ પ્રોક્તો વિનિયોગો ઽપિ તેન

યા સા શક્તિઃ પ્રકૃતૌ લીનરૂપા
વેદેષૂક્તા કારણં બ્રહ્મયોનિઃ ।
તસ્યા એકઃ પરમેષ્ઠી પરસ્તા-
ન્મહેશ્વરઃ પુરુષઃ સત્યરૂપઃ

બ્રહ્મા યોગી પરમાત્મા મહીયાન્
વ્યોમવ્યાપી વેદવેદ્યઃ પુરાણઃ ।
એકો રુદ્રો મૃત્યુરવ્યક્તમેકં
બીજં વિશ્વં દેવ એકઃ સ એવ

તમેવૈકં પ્રાહુરન્યે ઽપ્યનેકં
ત્વેકાત્માનં કેચિદન્યત્તથાહુઃ ।
અણોરણીયાન્ મહતો ઽસૌ મહીયાન્
મહાદેવઃ પ્રોચ્યતે વેદવિદ્ભિઃ

એવં હિ યો વેદ ગુહાશયં પરં
પ્રભું પુરાણં પુરુષં વિશ્વરૂપમ્ ।
હિરણ્મયં બુદ્ધિમતાં પરાં ગતિં
સ બુદ્ધિમાન્ બુદ્ધિમતીત્ય તિષ્ઠતિ