કુમારસંભવ · અધ્યાય 5

તથા સમક્ષં દહતા મનોભવં પિનાકિના ભગ્નમનોરથા સતી
નિનિન્દ રૂપં હૃદયેન પાર્વતી પ્રિયેષુ સૌભાગ્યફલા હિ ચારુતા ॥

ઇયેષ સા કર્તુમ્ અવન્ધ્યરૂપતાં સમાધિમ્ આસ્થાય તપોભિર્ આત્મનઃ
અવાપ્યતે વા કથમ્ અન્યથા દ્વયં તથાવિધં પ્રેમ પતિશ્ ચ તાદૃશઃ ॥

નિશમ્ય ચૈનાં તપસે કૃતોદ્યમાં સુતાં ગિરીશપ્રતિસક્તમાનસામ્
ઉવાચ મેના પરિરભ્ય વક્ષસા નિવારયન્તી મહતો મુનિવ્રતાત્ ॥

મનીષિતાઃ સન્તિ ગૃહે ઽપિ દેવતાસ્ તપઃ ક્વ વત્સે ક્વ ચ તાવકં વપુઃ
પદં સહેત ભ્રમરસ્ય પેલવં શિરીશપુષ્પં ન પુનઃ પતત્રિણઃ ॥

ઇતિ ધ્રુવેચ્છામ્ અનુશાસતી સુતાં શશાક મેના ન નિયન્તુમ્ ઉદ્યમાત્
ક ઈપ્સિતાર્થસ્થિરનિશ્ચયં મનઃ પયશ્ ચ નિમ્નાભિમુખં પ્રતીપયેત્ ॥

કદા ચિદ્ આસન્નસખીમુખેન સા મનોરથજ્ઞં પિતરં મનસ્વિની
અયાચતારણ્યનિવાસમ્ આત્મનઃ ફલોદયાન્તાય તપઃસમાધયે ॥

અથાનુરૂપાભિનિવેશતોષિણા કૃતાભ્યનુજ્ઞા ગુરુણા ગરીયસા
પ્રજાસુ પશ્ચાત્ પ્રથિતં તદાખ્યયા જગામ ગૌરી શિખરં શિખણ્ડિમત્ ॥

વિમુચ્ય સા હારમ્ અહાર્યનિશ્ચયા વિલોલયષ્ટિપ્રવિલુપ્તચન્દનમ્
બબન્ધ બાલારુણબભ્રુ વલ્કલં પયોધરોત્સેધવિશીર્ણસંહતિ ॥

યથા પ્રસિદ્ધૈર્ મધુરં શિરોરુહૈર્ જટાભિર્ અપ્ય્ એવમ્ અભૂત્ તદાનનમ્
ન શટ્પદશ્રેણિભિર્ એવ પઙ્કજં સશૈવલાસઙ્ગમ્ અપિ પ્રકાશતે ॥

પ્રતિક્ષણં સા કૃતરોમવિક્રિયાં વ્રતાય મૌઞ્જીં ત્રિગુણાં બભાર યામ્
અકારિ તત્પૂર્વનિબદ્ધયા તયા સરાગમ્ અસ્યા રસનાગુણાસ્પદમ્ ॥

વિસૃષ્ટરાગાદ્ અધરાન્ નિવર્તિતઃ સ્તનાઙ્ગરાગારુણિતાચ્ ચ કન્દુકાત્
કુશાઙ્કુરાદાનપરિક્ષતાઙ્ગુલિઃ કૃતો ઽક્ષસૂત્રપ્રણયી તયા કરઃ ॥

મહાર્હશય્યાપરિવર્તનચ્યુતૈઃ સ્વકેશપુષ્પૈર્ અપિ યા સ્મ દૂયતે
અશેત સા બાહુલતોપધાયિની નિષેદુષી સ્થણ્ડિલ એવ કેવલે ॥

પુનર્ ગ્રહીતું નિયમસ્થયા તયા દ્વયે ઽપિ નિક્ષેપ ઇવાર્પિતમ્ દ્વયમ્
લતાસુ તન્વીષુ વિલાસચેષ્ટિતં વિલોલદૃષ્ટં હરિણાઙ્ગનાસુ ચ ॥

અતન્દ્રિતા સા સ્વયમ્ એવ વૃક્ષકાન્ ઘટસ્તનપ્રસ્રવણૈર્ વ્યવર્ધયત્
ગુહો ઽપિ યેષાં પ્રથમાપ્તજન્મનાં ન પુત્રવાત્સલ્યમ્ અપાકરિષ્યતિ ॥

અરણ્યબીજાઞ્જલિદાનલાલિતાસ્ તથા ચ તસ્યાં હરિણા વિશશ્વસુઃ
યથા તદીયૈર્ નયનૈઃ કુતૂહલાત્ પુરઃ સખીનામ્ અમિમીત લોચને ॥

કૃતાભિશેકાં હુતજાતવેદસં ત્વગુત્તરાસઙ્ગવતીમ્ અધીતિનીમ્
દિગ્દૃક્ષવસ્ તામ્ ઋષયો ઽભ્યુપાગમન્ ન ધર્મવૃદ્ધેષુ વયઃ સમીક્ષ્યતે ॥

વિરોધિસત્ત્વોજ્ઝિતપૂર્વમત્સરં દ્રુમૈર્ અભીષ્ટપ્રસવાર્ચિતાતિથિ
નવોટજાભ્યન્તરસંભૃતાનલં તપોવનં તચ્ ચ બભૂવ પાવનમ્ ॥

યદા ફલં પૂર્વતપઃસમાધિના ન તાવતા લભ્યમ્ અમંસ્ત કાઙ્ક્ષિતમ્
તદાનપેક્ષ્ય સ્વશરીરમાર્દવં તપો મહત્ સા ચરિતું પ્રચક્રમે ॥

ક્લમં યયૌ કન્દુકલીલયાપિ યા તયા મુનીનાં ચરિતં વ્યગાહ્યત
ધ્રુવં વપુઃ કાઞ્ચનપદ્મનિર્મિતં મૃદુ પ્રકૃત્યા ચ સસારમ્ એવ ચ ॥

શુચૌ ચતુર્ણાં જ્વલતાં હવિર્ભુજાં શુચિસ્મિતા મધ્યગતા સુમધ્યમા
વિજિત્ય નેત્રપ્રતિઘાતિનીં પ્રભામ્ અનન્યદૃષ્ટિઃ સવિતારમ્ ઐક્ષત ॥

તથાભિતપ્તં સવિતુર્ ગભસ્તિભિર્ મુખં તદીયં કમલશ્રિયં દધૌ
અપાઙ્ગયોઃ કેવલમ્ અસ્ય દીર્ઘયોઃ શનૈઃ-શનૈઃ શ્યામિકયા કૃતં પદમ્ ॥

અયાચિતોપસ્થિતમ્ અમ્બુ કેવલં રસાત્મકસ્યોડુપતેશ્ ચ રશ્મયઃ
બભૂવ તસ્યાઃ કિલ પારણાવિધિર્ ન વૃક્ષવૃત્તિવ્યતિરિક્તસાધનઃ ॥

નિકામતપ્તા વિવિધેન વહ્નિના નભશ્ચરેણેન્ધનસંભૃતેન ચ
તપાત્યયે વારિભિર્ ઉક્ષિતા નવૈર્ ભુવા સહોષ્માણમ્ અમુઞ્ચદ્ ઊર્ધ્વગમ્ ॥

સ્થિતાઃ ક્ષણં પક્ષ્મસુ તાડિતાધરાઃ પયોધરોત્સેધનિપાતચૂર્ણિતાઃ
વલીષુ તસ્યાઃ સ્ખલિતાઃ પ્રપેદિરે ચિરેણ નાભિં પ્રથમોદબિન્દવઃ ॥

શિલાશયાં તામ્ અનિકેતવાસિનીં નિરન્તરાસ્વ્ અન્તરવાતવૃષ્ટિષુ
વ્યલોકયન્ન્ ઉન્મિષિતૈસ્ તડિન્મયૈર્ મહાતપઃસાક્ષ્ય ઇવ સ્થિતાઃ ક્ષપાઃ ॥

નિનાય સાત્યન્તહિમોત્કિરાનિલાઃ સહસ્યરાત્રીર્ ઉદવાસતત્પરા
પરસ્પરાક્રન્દિનિ ચક્રવાકયોઃ પુરો વિયુક્તે મિથુને કૃપાવતી ॥

મુખેન સા પદ્મસુગન્ધિના નિશિ પ્રવેપમાનાધરપત્રશોભિના
તુષારવૃષ્ટિક્ષતપદ્મસંપદાં સરોજસંધાનમ્ ઇવાકરોદ્ અપામ્ ॥

સ્વયંવિશીર્ણદ્રુમપર્ણવૃત્તિતા પરા હિ કાષ્ઠા તપસસ્ તયા પુનઃ
તદ્ અપ્ય્ અપાકીર્ણમ્ અતઃ પ્રિયંવદાં વદન્ત્ય્ અપર્ણેતિ ચ તાં પુરાવિદઃ ॥

મૃણાલિકાપેલવમ્ એવમાદિભિર્ વ્રતૈઃ સ્વમ્ અઙ્ગં ગ્લપયન્ત્ય્ અહર્નિશમ્
તપઃ શરીરૈઃ કઠિનૈર્ ઉપાર્જિતં તપસ્વિનાં દૂરમ્ અધશ્ ચકાર સા ॥

અથાજિનાષાઢધરઃ પ્રગલ્ભવાગ્ જ્વલન્ન્ ઇવ બ્રહ્મમયેન તેજસા
વિવેશ કશ્ચિજ્ જટિલસ્ તપોવનં શરીરબદ્ધઃ પ્રથમાશ્રમો યથા ॥

તમ્ આતિથેયી બહુમાનપૂર્વયા સપર્યયા પ્રત્યુદિયાય પાર્વતી
ભવન્તિ સામ્યે ઽપિ નિવિષ્ટચેતસાં વપુર્વિશેષેષ્વ્ અતિગૌરવાઃ ક્રિયાઃ ॥

વિધિપ્રયુક્તાં પરિગૃહ્ય સત્ક્રિયાં પરિશ્રમં નામ વિનીય ચ ક્ષણમ્
ઉમાં સ પશ્યન્ન્ ઋજુનૈવ ચક્ષુષા પ્રચક્રમે વક્તુમ્ અનુજ્ઝિતક્રમઃ ॥

અપિ ક્રિયાર્થં સુલભં સમિત્કુશં જલાન્ય્ અપિ સ્નાનવિધિક્ષમાણિ તે
અપિ સ્વશક્ત્યા તપસિ પ્રવર્તસે શરીરમ્ આદ્યં ખલુ ધર્મસાધનમ્ ॥

અપિ ત્વદાવર્જિતવારિસંભૃતં પ્રવાલમ્ આસામ્ અનુબન્ધિ વીરુધામ્
ચિરોજ્ઝિતાલક્તકપાટલેન તે તુલાં યદ્ આરોહતિ દન્તવાસસા ॥

અપિ પ્રસન્નં હરિણેષુ તે મનઃ કરસ્થદર્ભપ્રણયાપહારિષુ
ય ઉત્પલાક્ષિ પ્રચલૈર્ વિલોચનૈસ્ તવાક્ષિસાદૃશ્યમ્ ઇવ પ્રયુઞ્જતે ॥

યદ્ ઉચ્યતે પાર્વતિ પાપવૃત્તયે ન રૂપમ્ ઇત્ય્ અવ્યભિચારિ તદ્ વચઃ
તથા હિ તે શીલમ્ ઉદારદર્શને તપસ્વિનામ્ અપ્ય્ ઉપદેશતાં ગતમ્ ॥

વિકીર્ણસપ્તર્ષિબલિપ્રહાસિભિસ્ તથા ન ગાઙ્ગૈઃ સલિલૈર્ દિવશ્ ચ્યુતૈઃ
યથા ત્વદીયૈશ્ ચરિતૈર્ અનાવિલૈર્ મહીધરઃ પાવિત એષ સાન્વયઃ ॥

અનેન ધર્મઃ સવિશેષમ્ અદ્ય મે ત્રિવર્ગસારઃ પ્રતિભાતિ ભાવિનિ
ત્વયા મનોનિર્વિષયાર્થકામયા યદ્ એક એવ પ્રતિગૃહ્ય સેવ્યતે ॥

પ્રયુક્તસત્કારવિશેષમ્ આત્મના ન માં પરં સંપ્રતિપત્તુમ્ અર્હસિ
યતઃ સતાં સંનતગાત્રિ સંગતં મનીષિભિઃ સાપ્તપદીનમ્ ઉચ્યતે ॥

અતો ઽત્ર કિંચિદ્ ભવતીં બહુક્ષમાં દ્વિજાતિભાવાદ્ ઉપપન્નચાપલઃ
અયં જનઃ પ્રષ્ટુમનાસ્ તપોધને ન ચેદ્ રહસ્યં પ્રતિવક્તુમ્ અર્હસિ ॥

કુલે પ્રસૂતિઃ પ્રથમસ્ય વેધસસ્ ત્રિલોકસૌન્દર્યમ્ ઇવોદિતં વપુઃ
અમૃગ્યમ્ ઐશ્વર્યસુખં નવં વયસ્ તપઃફલં સ્યાત્ કિમ્ અતઃ પરં વદ ॥

ભવત્ય્ અનિષ્ટાદ્ અપિ નામ દુઃસહાન્ મનસ્વિનીનાં પ્રતિપત્તિર્ ઈદૃશી
વિચારમાર્ગપ્રહિતેન ચેતસા ન દૃશ્યતે તચ્ ચ કૃશોદરિ ત્વયિ ॥

અલભ્યશોકાભિભવેયમ્ આકૃતિર્ વિમાનના સુભ્રુ કુતઃ પિતુર્ ગૃહે
પરાભિમર્શો ન તવાસ્તિ કઃ કરં પ્રસારયેત્ પન્નગરત્નસૂચયે ॥

કિમ્ ઇત્ય્ અપાસ્યાભરણાનિ યૌવને ધૃતં ત્વયા વાર્દ્ધકશોભિ વલ્કલમ્
વદ પ્રદોષે સ્ફુટચન્દ્રતારકે વિભાવરી યદ્ય્ અરુણાય કલ્પતે ॥

દિવં યદિ પ્રાર્થયસે વૃથા શ્રમઃ પિતુઃ પ્રદેશાસ્ તવ દેવભૂમયઃ
અથોપયન્તારમ્ અલં સમાધિના ન રત્નમ્ અન્વિષ્યતિ મૃગ્યતે હિ તત્ ॥

નિવેદિતં નિશ્વસિતેન સોષ્મણા મનસ્ તુ મે સંશયમ્ એવ ગાહતે
ન દૃશ્યતે પ્રાર્થયિતવ્ય એવ તે ભવિષ્યતિ પ્રાર્થિતદુર્લભઃ કથમ્ ॥

અહો સ્થિરઃ કો ઽપિ તવેપ્સિતો યુવા ચિરાય કર્ણોત્પલશૂન્યતાં ગતે
ઉપેક્ષતે યઃ શ્લથલમ્બિનીર્ જટાઃ કપોલદેશે કલમાગ્રપિઙ્ગલાઃ ॥

મુનિવ્રતૈસ્ ત્વામ્ અતિમાત્રકર્શિતાં દિવાકરાપ્લુષ્ટવિભૂષણાસ્પદામ્
શશાઙ્કલેખામ્ ઇવ પશ્યતો દિવા સચેતસઃ કસ્ય મનો ન દૂયતે ॥

અવૈમિ સૌભાગ્યમદેન વઞ્ચિતં તવ પ્રિયં યશ્ ચતુરાવલોકિનઃ
કરોતિ લક્ષ્યં ચિરમ્ અસ્ય ચક્ષુષો ન વક્ત્રમ્ આત્મીયમ્ અરાલપક્ષ્મણઃ ॥

કિયચ્ ચિરં શ્રામ્યસિ ગૌરિ વિદ્યતે મમાપિ પૂર્વાશ્રમસંચિતં તપઃ
તદર્ધભાગેન લભસ્વ કાઙ્ક્ષિતં વરં તમ્ ઇચ્છામિ ચ સાધુ વેદિતુમ્ ॥

ઇતિ પ્રવિશ્યાભિહિતા દ્વિજન્મના મનોગતં સા ન શશાક શંસિતુમ્
અથો વયસ્યાં પરિપાર્શ્વવર્તિનીં વિવર્તિતાનઞ્જનનેત્રમ્ ઐક્ષત ॥

સખી તદીયા તમ્ ઉવાચ વર્ણિનં નિબોધ સાધો તવ ચેત્ કુતૂહલમ્
યદર્થમ્ અમ્ભોજમ્ ઇવોષ્ણવારણં કૃતં તપઃસાધનમ્ એતયા વપુઃ ॥

ઇયં મહેન્દ્રપ્રભૃતીન્ અધિશ્રિયશ્ ચતુર્દિગીશાન્ અવમત્ય માનિની
અરૂપહાર્યં મદનસ્ય નિગ્રહાત્ પિનાકપાણિં પતિમ્ આપ્તુમ્ ઇચ્છતિ ॥

અસહ્યહુંકારનિવર્તિતઃ પુરા પુરારિમ્ અપ્રાપ્તમુખઃ શિલીમુખઃ
ઇમાં હૃદિ વ્યાયતપાતમ્ અક્ષણોદ્ વિશીર્ણમૂર્તેર્ અપિ પુષ્પધન્વનઃ ॥

તદાપ્રભૃત્ય્ ઉન્મદના પિતુર્ ગૃહે લલાટિકાચન્દનધૂસરાલકા
ન જાતુ બાલા લભતે સ્મ નિર્વૃતિં તુષારસંઘાતશિલાતલેષ્વ્ અપિ ॥

ઉપાત્તવર્ણે ચરિતે પિનાકિનઃ સબાષ્પકણ્ઠસ્ખલિતૈઃ પદૈર્ ઇયમ્
અનેકશઃ કિન્નરરાજકન્યકા વનાન્તસંગીતસખીર્ અરોદયત્ ॥

ત્રિભાગશેષાસુ નિશાસુ ચ ક્ષણમ્ નિમીલ્ય નેત્રે સહસા વ્યબુધ્યત
ક્વ નીલકણ્ઠ વ્રજસીત્ય્ અલક્ષ્યવાગ્ અસત્યકણ્ઠાર્પિતબાહુબન્ધના ॥

યદા બુધૈઃ સર્વગતસ્ ત્વમ્ ઉચ્યસે ન વેત્સિ ભાવસ્થમ્ ઇમં જનં કથમ્
ઇતિ સ્વહસ્તાલ્લિખિતશ્ ચ મુગ્ધયા રહસ્ય્ ઉપાલભ્યત ચન્દ્રશેખરઃ ॥

યદા ચ તસ્યાધિગમે જગત્પતેર્ અપશ્યદ્ અન્યં ન વિધિં વિચિન્વતી
તદા સહાસ્માભિર્ અનુજ્ઞયા ગુરોર્ ઇયં પ્રપન્ના તપસે તપોવનમ્ ॥

દ્રુમેષુ સખ્યા કૃતજન્મસુ સ્વયં ફલં તપઃસાક્ષિષુ દૃષ્ટમ્ એષ્વ્ અપિ
ન ચ પ્રરોહાભિમુખો ઽપિ દૃશ્યતે મનોરથો ઽસ્યાઃ શશિમૌલિસંશ્રયઃ ॥

ન વેદ્મિ સ પ્રાર્થિતદુર્લભઃ કદા સખીભિર્ અસ્રોત્તરમ્ ઈક્ષિતામ્ ઇમામ્
તપઃકૃશામ્ અભ્યુપપત્સ્યતે સખીં વૃષેવ સીતાં તદવગ્રહક્ષતામ્ ॥

અગૂઢસદ્ભાવમ્ ઇતીઙ્ગિતજ્ઞયા નિવેદિતો નૈષ્ઠિકસુન્દરસ્ તયા
અયીદમ્ એવં પરિહાસ ઇત્ય્ ઉમામ્ અપૃચ્છદ્ અવ્યઞ્જિતહર્ષલક્ષણઃ ॥

અથાગ્રહસ્તે મુકુલીકૃતાઙ્ગુલૌ સમર્પયન્તી સ્ફટિકાક્ષમાલિકામ્
કથં ચિદ્ અદ્રેસ્ તનયા મિતાક્ષરં ચિરવ્યવસ્થાપિતવાગ્ અભાષત ॥

યથા શ્રુતં વેદવિદાં વર ત્વયા જનો ઽયમ્ ઉચ્ચૈઃપદલઙ્ઘનોત્સુકઃ
તપઃ કિલેદં તદવાપ્તિસાધનં મનોરથાનામ્ અગતિર્ ન વિદ્યતે ॥

અથાહ વર્ણી વિદિતો મહેશ્વરસ્ તદર્થિની ત્વં પુનર્ એવ વર્તસે
અમઙ્ગલાભ્યાસરતિં વિચિન્ત્ય તં તવાનુવૃત્તિં ન ચ કર્તુમ્ ઉત્સહે ॥

અવસ્તુનિર્બન્ધપરે કથં નુ તે કરો ઽયમ્ આમુક્તવિવાહકૌતુકઃ
કરેણ શંભોર્ વલયીકૃતાહિના સહિષ્યતે તત્પ્રથમાવલમ્બનમ્ ॥

ત્વમ્ એવ તાવત્ પરિચિન્તય સ્વયં કદા ચિદ્ એતે યદિ યોગમ્ અર્હતઃ
વધૂદુકૂલં કલહંસલક્ષણં ગજાજિનં શોણિતબિન્દુવર્ષિ ચ ॥

ચતુષ્કપુષ્પપ્રકરાવિકીર્ણયોઃ પરો ઽપિ કો નામ તવાનુમન્યતે
અલક્તકાઙ્કાનિ પદાનિ પાદયોર્ વિકીર્ણકેશાસુ પરેતભૂમિષુ ॥

અયુક્તરૂપં કિમ્ અતઃ પરં વદ ત્રિનેત્રવક્ષઃ સુલભં તવાપિ યત્
સ્તનદ્વયે ઽસ્મિન્ હરિચન્દનાસ્પદે પદં ચિતાભસ્મરજઃ કરિષ્યતિ ॥

ઇયં ચ તે ઽન્યા પુરતો વિડમ્બના યદ્ ઊઢયા વારણરાજહાર્યયા
વિલોક્ય વૃદ્ધોક્ષમ્ અધિષ્ઠિતં ત્વયા મહાજનઃ સ્મેરમુખો ભવિષ્યતિ ॥

દ્વયં ગતં સંપ્રતિ શોચનીયતાં સમાગમપ્રાર્થનયા કપાલિનઃ
કલા ચ સા કાન્તિમતી કલાવતસ્ ત્વમ્ અસ્ય લોકસ્ય ચ નેત્રકૌમુદી ॥

વપુર્ વિરૂપાક્ષમ્ અલક્ષ્યજન્મતા દિગમ્બરત્વેન નિવેદિતં વસુ
વરેષુ યદ્ બાલમૃગાક્ષિ મૃગ્યતે તદ્ અસ્તિ કિં વ્યસ્તમ્ અપિ ત્રિલોચને ॥

નિવર્તયાસ્માદ્ અસદીપ્સિતાન્ મનઃ ક્વ તદ્વિધસ્ ત્વં ક્વ ચ પુણ્યલક્ષણા
અપેક્ષ્યતે સાધુજનેન વૈદિકી શ્મશાનશૂલસ્ય ન યૂપસત્ક્રિયા ॥

ઇતિ દ્વિજાતૌ પ્રતિકૂલવાદિનિ પ્રવેપમાનાધરલક્ષ્યકોપયા
વિકુઞ્ચિતભ્રૂલતમ્ આહિતે તયા વિલોચને તિર્યગ્ ઉપાન્તલોહિતે ॥

ઉવાચ ચૈનં પરમાર્થતો હરં ન વેત્સિ નૂનં યત એવમ્ આત્થ મામ્
અલોકસામાન્યમ્ અચિન્ત્યહેતુકં દ્વિષન્તિ મન્દાશ્ ચરિતં મહાત્મનામ્ ॥

વિપત્પ્રતીકારપરેણ મઙ્ગલં નિષેવ્યતે ભૂતિસમુત્સુકેન વા
જગચ્છરણ્યસ્ય નિરાશિષઃ સતઃ કિમ્ એભિર્ આશોપહતાત્મવૃત્તિભિઃ ॥

અકિઞ્ચનઃ સન્ પ્રભવઃ સ સંપદાં ત્રિલોકનાથઃ પિતૃસદ્મગોચરઃ
સ ભીમરૂપઃ શિવ ઇત્ય્ ઉદીર્યતે ન સન્તિ યાથાર્થ્યવિદઃ પિનાકિનઃ ॥

વિભૂષણોદ્ભાસિ પિનદ્ધભોગિ વા ગજાજિનાલમ્બિ દુકૂલધારિ વા
કપાલિ વા સ્યાદ્ અથ વેન્દુશેખરં ન વિશ્વમૂર્તેર્ અવધાર્યતે વપુઃ ॥

તદઙ્ગસંસર્ગમ્ અવાપ્ય કલ્પતે ધ્રુવં ચિતાભસ્મરજો વિશુદ્ધયે
તથા હિ નૃત્યાભિનયક્રિયાચ્યુતં વિલિપ્યતે મૌલિભિર્ અમ્બરૌકસાં ॥

અસંપદસ્ તસ્ય વૃષેણ ગચ્છતઃ પ્રભિન્નદિગ્વારણવાહનો વૃષા
કરોતિ પાદાવ્ ઉપગમ્ય મૌલિના વિનિદ્રમન્દારરજોરુણાઙ્ગુલી ॥

વિવક્ષતા દોષમ્ અપિ ચ્યુતાત્મના ત્વયૈકમ્ ઈશં પ્રતિ સાધુ ભાષિતમ્
યમ્ આમનન્ત્ય્ આત્મભુવો ઽપિ કારણં કથં સ લક્ષ્યપ્રભવો ભવિષ્યતિ ॥

અલં વિવાદેન યથા શ્રુતસ્ ત્વયા તથાવિધસ્ તાવદ્ અશેષમ્ અસ્તુ સઃ
મમાત્ર ભાવૈકરસં મનઃ સ્થિતં ન કામવૃત્તિર્ વચનીયમ્ ઈક્ષતે ॥

નિવાર્યતામ્ આલિ કિમ્ અપ્ય્ અયં બટુઃ પુનર્ વિવક્ષુઃ સ્ફુરિતોત્તરાધરઃ
ન કેવલં યો મહતો ઽપભાષતે શૃણોતિ તસ્માદ્ અપિ યઃ સ પાપભાક્ ॥

ઇતો ગમિશ્યામ્ય્ અથવેતિ વાદિની ચચાલ બાલા સ્તનભિન્નવલ્કલા
સ્વરૂપમ્ આસ્થાય ચ તાં કૃતસ્મિતઃ સમાલલમ્બે વૃષરાજકેતનઃ ॥

તં વીક્ષ્ય વેપથુમતી સરસાઙ્ગયષ્ટિર્ નિક્ષેપણાય પદમ્ ઉદ્ધૃતમ્ ઉદ્વહન્તી
માર્ગાચલવ્યતિકરાકુલિતેવ સિન્ધુઃ શૈલાધિરાજતનયા ન યયૌ ન તસ્થૌ ॥

અદ્યપ્રભૃત્ય્ અવનતાઙ્ગિ તવાસ્મિ દાસઃ ક્રીતસ્ તપોભિર્ ઇતિ વાદિનિ ચન્દ્રમૌલૌ
અહ્નાય સા નિયમજં ક્લમમ્ ઉત્સસર્જ ક્લેશઃ ફલેન હિ પુનર્ નવતાં વિધત્તે ॥