Kubjikamatatantra · અધ્યાય 7
યા સા દેવી (દેવ એદ્.) પરા યોનિઃ સમયા કુબ્જિની પરા
તામ્ આચક્ષ્વ પ્રયત્નેન સંસ્ફુટં વ્યાપ્તિલક્ષણમ્ ॥
શૃણુ દેવિ યથાતથ્યં દેવ્યા માહાત્મ્યમ્ ઉત્તમમ્
કાર્યે વાથ અકાર્યે વા ઉક્તાનુક્તેષુ વસ્તુષુ ॥
કુબ્જીશાનીં જપેદ્ યસ્ તુ તસ્ય પાપં ન વિદ્યતે
યઃ પુનઃ શુદ્ધભાવાત્મા સમયાખ્યાં મહેશ્વરીમ્ ॥
જપેત્ તસ્ય પ તદ્ વસ્તુ યન્ ન સિધ્યતિ ભૂતલે
એતત્ પરમસમયં દેવીતન્ત્રે પ્રકીર્તિતમ્ ॥
ન દેયં યસ્ય કસ્યાપિ યસ્માત્ સર્વં પ્રપદ્યતે
તન્ત્રે તન્ત્રે તુ સમયા કથિતાનેકધા મયા ॥
અન્યકલ્પોપચારેષુ નિરુદ્ધા તત્ર શાસને
એષા સા સમયા દેવિ અત્ર સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
ચતુષ્પીઠેષુ સમયાસ્ તે ઽત્ર સર્વે વિનિર્ગતાઃ
એષા રાજેશ્વરી દેવી સમયાચારનિર્ગતા ॥
નિરાચારેણ યોગેન સિધ્યતે હ્ય્ અવિચારતઃ
પઞ્ચવ્યાપ્તમ્ અતઃ સર્વં સર્વવ્યાપ્ત્યન્તસંસ્થિતમ્ ॥
અસ્યોચ્ચારણમાત્રેણ તન્ નાસ્તિ યન્ ન સાધયેત્
કમ્પતે ભુવનં સર્વં ત્રૈલોક્યં સુરડામરમ્ ॥
સમયાખ્યં જપન્તસ્ય ક્ષુભ્યતે સચરાચરમ્
વામદક્ષિણતન્ત્રેષુ સામાન્યા સમયા પરા ॥
તસ્યા દેવ્યાઃ પ્રભાવો ઽયં યા પઞ્ચાશપદાત્મિકા
સિદ્ધમાર્ગે ઽન્યથા દેવિ દ્વાત્રિંશગુણલક્ષિતા ॥
કુબ્જિકા નામ વિખ્યાતા સમયસ્થા કુલેશ્વરી
યત્ર વિશ્વેશ્વરં સર્વં સમયાદ્યં વિનિર્ગતમ્ ॥
મન્ત્રમુદ્રાગણો હ્ય્ અત્ર વિદ્યામણ્ડલકાદિકમ્
યસ્યાઃ કમલિની દેવી હૃદિસ્થા સમ્પ્રવર્તતે ॥
યયા સૃષ્ટમ્ ઇદં સર્વમ્ આબ્રહ્મસ્તમ્ભગોચરમ્
કુલદીપા શિરસ્થાસ્યાઃ ષડ્વિધાધ્વપ્રબોધિકા ॥
બર્બરાખ્યા શિખા હ્ય્ અસ્યાસ્ ત્રિતત્ત્વોર્ધ્વવ્યવસ્થિતા
મુદ્રાધારગતા દેવી બહુરૂપાત્ર નિર્ગતા ॥
છાદયન્તી સમસ્તાં તુ શબ્દરાશિં તુ માલિની
કવચં યસ્યા મહાદેવ્યા મન્ત્રમાયાત્મકં મહત્ ॥
કિણ્કિણિં તં પ્રચણ્ડોગ્રં તેજોદેદીપ્યવર્ચસમ્
જ્ઞેયં વૃદ્ધોપમં નેત્રં તત્ત્વાર્થગુણસઙ્કુલમ્ ॥
સંવર્તાદિશિવાન્તસ્થં ષડસ્રં પિઙ્ગલોચનમ્
તદ્ અસ્ત્રં કોઙ્કણેશાન્યા યેન વ્યાપ્તં ષડધ્વરમ્ ॥
કથં તુ કુબ્જિકા નાથ વદ મન્ત્રપદાન્વિતમ્
સર્વજ્ઞા સર્વદા દેવી લક્ષણેન સમન્વિતા ॥
ઉવાચ ભૈરવો હ્ય્ એવં કુબ્જિકાં શૃણુ કુબ્જિકે
કિં તુ ત્વયા ન વક્તવ્યા યાવન્ નાદેશિતઃ શિશુઃ ॥
ચ્ચેવીતિ પદં પ્રથમં ણિકિ ણિકિ દ્વિતીયકમ્
છીં છાં પદં તૃતીયં તુ ખિમુરાઘો-અ ચતુર્થકમ્ ॥
મે ન ણ ઞ ઙ પઞ્ચમં હ્રૌં હ્રીં હ્રાં ષષ્ઠમં પદમ્ ।
યૈકાબ્જિકુશ્રી સપ્તમં તિવગભ મોન અષ્ટમમ્ ॥
વિલોમેન પદાન્ય્ અષ્ટૌ દ્વાત્રિંશાક્ષરમાલિકા
પઞ્ચપ્રણવ-મ્-આદ્યન્તા વિયુક્તા લક્ષણાધિકા ॥
આદિકૂટાવસાને તુ ચત્વારિંશદ્ ધિ માલિની
વિલોમેનોદ્ધરેદ્ દેવી[ં] ગુરુવક્ત્રોપદેશતઃ ॥
રેફસહમ્ ઇદં કૂટં વિદ્યાસપ્તમકં પદમ્
શ્રીલોપે સન્નિયોક્તવ્યં જીવિતં કુબ્જિકે મમ ॥
સ્વમનીષિકાતો ઽન્યથા સ વિદ્વિષ્ટો મરીચિભિઃ
યસ્માદ્ ભાણ્ડારમ્ ઇત્ય્ એવં સર્વસ્વં યોગિનીકુલે ॥
અથ ચેત્ સર્વપીઠેષુ માતેયં સમયાત્મિકા
અસ્યાઃ સ્મરણમાત્રેણ વિહ્વલં તુ જગત્ત્રયમ્ ॥
ભવતે નાત્ર સન્દેહ ઇતિ માતા સુરક્ષિતા
હૃદયાદ્યસ્ત્રપર્યન્તમ્ એકોચ્ચારેણ સુવ્રતે ॥
સિદ્ધમાર્ગં યથા બ્રૂમિ વિલોમેન વિલોમતઃ ॥
પઞ્ચદશાક્ષરં હૃદયં શિરશ્ ચૈવ ત્રયોદશ
એકાદશાક્ષરા શિખા વિંશદેકોન કવચમ્ ॥
નેત્રં ત્રયોદશૈઃ પ્રોક્તમ્ અસ્ત્રં ચૈવ ચતુર્દશમ્
પઞ્ચપ્રણવ-મ્-આદ્યન્તા યથા વિદ્યા તથા કુરુ ॥
એતત્ કૌલિકભાષાયાં કથિતં તુ સપ્રત્યયમ્
સંસ્ફુટં ગુરુવક્ત્રસ્થં વિલોમસ્થં ન સિધ્યતિ ॥
કૌલિકેદં સમાખ્યાતં સિદ્ધમાર્ગસુદુર્લભમ્
ચ્ચેવિ તિ પ્રથમં પદં ણિકિ ણિકિ દ્વિતીયકમ્ ॥
દ્વાત્રિંશદક્ષરા દેવી નિયુક્તા ગુણશાલિની
આદિકૂટક્રમેણૈવ વિલોમેનોદ્ધૃતા ઇયમ્ ॥
ગુરુવક્ત્રોપદેશેન સંસ્ફુટં કથિતં તવ ॥
સર્વસાધારણં કૌલં બ્રૂમિ અન્યોપદેશતઃ
પઞ્ચમં તુ પદાદિસ્થં હૃદયં ચ દશાક્ષરમ્ ॥
શિરમ્ અષ્ટાક્ષરં વિદ્ધિ દ્વાદશાર્ધં શિખા સ્મૃતા
દ્વિસપ્તકં ચ કવચં નેત્રં સપ્તાક્ષરં શુભમ્ ॥
અસ્ત્રં નવાક્ષરં પ્રોક્તં જાતયશ્ ચ પૃથક્ પૃથક્
કવચાન્તં ચતુર્વક્ત્રં પઞ્ચમં તુ તદગ્રતઃ ॥
પરિપાટિસ્ તુ વક્ત્રાણામ્ ઊર્ધ્વવક્ત્રાદિતઃ ક્રમાત્
એષા સા સમયા દેવી કુલમાર્ગે વ્યવસ્થિતા ॥
સકલસ્થા તુ સાચારા અશેષાર્થવિશોધિકા
કૌલભાષોદિતા યા તુ સા તુ સિદ્ધા કુલાન્વયે ॥
અશેષાર્થપ્રદાતારા અનેકાર્થપ્રબોધિકા
યાન્ત્ય્ અનેન તુ દેહેન ખેચરત્વં તદાશ્રિતાઃ ॥
અક્ષરાક્ષરસન્તાનં યોજયેલ્લક્ષસઙ્ખ્યયા
કુબ્જીશગુણતુલ્યો ઽસૌ હર્તા કર્તા સ્વયં પ્રભુઃ ॥
ખેચરીણાં પદં સો હિ પશ્યતે હ્ય્ અવિચારતઃ
નિરાચારેણ યોગેન ચિન્તયન્તઃ કુલેશ્વરીમ્ ॥
અથ સામાન્યરૂપેણ તદા ભૂચરતાં વ્રજેત્
કુપિતઃ પાતયેચ્ છૈલાન્ શોષયેજ્ જલધીશ્વરાન્ ॥
સ્ફોટયેચ્ છૈલવૃક્ષાંશ્ ચ તદ્ધ્યાનગુણમ્ આશ્રિતઃ
ભૂચરીણાં પતિત્વં ચ ક્ષુદ્રકર્મોપજીવિનામ્ ॥
કુરુતે વિવિધાશ્ચર્યં પૂજ્યતે સ શિવો યથા
યત્ર તિષ્ઠત્ય્ અસૌ દેશે તત્ર વિઘ્નં પલાયતે ॥
કુબ્જિકાયાશ્ ચ યા દૂતી કાલિકા નામ વિશ્રુતા
કાલિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સ્વતન્ત્રા સા ઉદઃર્તા ॥
શૃણુષ્વેકમના ભદ્રે જ્ઞાનવિજ્ઞાનદાયિની
સર્વસિદ્ધિકરી દેવી સર્વકાર્યપ્રસાધની ॥
વ્યાઘ્રસિંહગજવ્યાલ ભૂતવેતાલશત્રવઃ
સ્મરણાન્ નાશમ્ આયાન્તિ વિઘ્નસઙ્ઘાનિ યાનિ ચ ॥
પ્રશ્નકાલે પરીક્ષેત કુમાર્ય્ આવેશપૂર્વિકા
શુભાશુભં વદત્ય્ આશુ યદ્ ભૂતં યદ્ ભવિષ્યતિ ॥
અસ્યોદ્ધારં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદ્ અનુપૂર્વશઃ
અઃ-ખ-મધ્યગતં ગૃહ્ય ઝ-પૂર્વેણ સમન્વિતમ્ ॥
પ્રથમમ્ ઉદ્ધૃતં બીજં દ્વિતીયં ણ-હ-સન્ધિગમ્
ભેદિતં તુ ઞ-પૂર્વેણ એતદ્ વર્ણદ્વયં પુનઃ ॥
આ-સ-રન્ધ્રગતં ગૃહ્ય ય-સ-મધ્યગતં પુનઃ
દ્વિતીયેન તુ સમ્ભિન્નં ષષ્ઠં વૈ બીજમ્ ઉત્તમમ્ ॥
પ્રથમં સપ્તમં જ્ઞેયં દ્વિતીયસ્ય દ્વિતીયકમ્
અષ્ટમમ્ ઉદ્ધૃતમ્ બીજં નવમં ભ-ઞ-મધ્યગમ્ ॥
ઞ-ઉત્તરસમાયુક્તં શૂન્યમસ્તકભૂષિતમ્
મ-ષ-મધ્યગતં ગૃહ્ય દશમં કેવલં પ્રિયે ॥
ષ-વ-મધ્યગતોદ્ધૃત્ય ઔ-પૂર્વેણ તુ ભેદિતમ્
એકાદશાક્ષરં પ્રોક્તમ્ ઐ-ઠ-મધ્યગતં દદેત્ ॥
ઞ-પૂર્વેણ તુ સમ્ભિન્નં દશદ્વિતયમ્ ઉત્તમમ્
એ-વ-રન્ધ્રગતં ગૃહ્ય કેવલં ત્રિદશં પુનઃ ॥
જ-સ-મધ્યગતં ગૃહ્ય ઐ-ઔ-મધ્યેન આહતમ્
ચતુર્દશોદ્ધૃતં બીજમ્ અ-છ-સન્ધિગતં પુનઃ ॥
કેવલં કથિતં બીજં દશપઞ્ચાક્ષરં પ્રિયે
પ-ધ-મધ્યગતં ગૃહ્ય ઞ-પૂર્વેણ તુ ભેદિતમ્ ॥
ષોડશમ્ ઉદ્ધૃતં બીજં સ-ય-મધ્યગતં દદેત્
લ-ઠ-મધ્યાસનાસીનં ઝ-પૂર્વેણ તુ ભેદિતમ્ ॥
નાદબિન્દુકલાક્રાન્તં દશસપ્તકમ્ ઉદ્ધૃતમ્
વ-મ-મધ્યગતોદ્ધૃત્ય ટ-ણ-મધ્યાસને સ્થિતમ્ ॥
ટ-પૂર્વેણ તુ સમ્ભિન્નં શૂન્યયુક્તં દશાષ્ટમમ્
વહ્નિયુક્તં મહાપ્રાણમ્ અં-પૂર્વેણ તુ ભેદિતમ્ ॥
ચતુર્દશસ્વરાક્રાન્તં બિન્દુનાદસશક્તિગમ્
વિંશમં ન્યૂનમ્ એકેન ઉદ્ધૃતં બીજમ્ ઉત્તમમ્ ॥
ય-ઢ-મધ્યગતં ગૃહ્ય કેવલં વિંશમં ભવેત્
ખ-પૂર્વવર્ણમ્ ઉદ્ધૃત્ય થ-પૂર્વાસનસંસ્થિતમ્ ॥
વિંશમ્ એકાધિકં ભદ્રે અઃ-ખ-મધ્યગતં પુનઃ
ૠ-પૂર્વાસનમ્ આરૂઢં દ્વાવિંશતિમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥
દ-ચ-રન્ધ્રગતોદ્ધૃત્ય ત-પૂર્વાસનસંસ્થિતમ્
વિંશત્રિતયમ્ આખ્યાતં ય-જ-મધ્યગતં પુનઃ ॥
પઞ્ચમસ્વરસંયુક્તં ચતુર્વિંશતિમં પુનઃ
ગ-પૂર્વં તુ સમુદ્ધૃત્ય ચતુર્થસ્વરસંયુતમ્ ॥
પઞ્ચવિંશ સમાખ્યાતમ્ ઓ-ષ-મધ્યગતં પુનઃ
ઐ-પૂર્વેણ તુ સમ્ભિન્નં ષડ્વિંશકમ્ ઉદાહૃતમ્ ॥
સ-ત-મધ્યગતં ચાન્યં ટ-પરેણ સમાહતમ્
સપ્તાવિંશતિમં ભદ્રે આ-સ-મધ્યગતં પુનઃ ॥
ઝ-પૂર્વેણ સમાયુક્તમ્ અષ્ટાવિંશ તુ પાર્વતિ
પુનર્ એવં દદેદ્ દેવિ ત્રિંશત્યૂનં સબિન્દુકમ્ ॥
ઘ-ન-મધ્યગતં ગૃહ્ય કેવલં ત્રિંશમં ભવેત્
ધ-હ-રન્ધ્રગતં દેવિ વાય્વાસનસમન્વિતમ્ ॥
ત્રિંશમ્ એકાધિકં પ્રોક્તં ક-ષ-મધ્યગતં પુનઃ
થ-ણ-મધ્યાસનારૂઢં પઞ્ચમસ્વરયોજિતમ્ ॥
દ્વાત્રિંશમં સમાખ્યાતં કેવલં વ-ષ-મધ્યગમ્
ત્રયસ્ત્રિંશ સમુદ્દિષ્ટં ણ-થ-મધ્યગતં પુનઃ ॥
વહ્નિના દીપિતં કૃત્વા ત્રિંશમં ચતુરાધિકમ્
સ-ત-રન્ધ્રગતં બીજં કેવલં સૃષ્ટિસંયુતમ્ ॥
પઞ્ચત્રિંશ સ્મૃતા વર્ણાઃ પઞ્ચપ્રણવસમ્પુટાઃ
યોજિતવ્યા મહાવિદ્યા કાલિકા સિદ્ધિકાઙ્ક્ષિણા ॥
અદૃશીકરણે હ્ય્ એષા સર્વસમ્પદદાયિની
ન દેયા દુષ્ટબુદ્ધીનાં દેવીદૂત્યા મહાબલા ॥
દૂતી તુ કથિતા હ્ય્ એવં મુદ્રાબન્ધમ્ અતઃ શૃણુ
પદ્માસનસ્થિતો યોગી સમકાય ઋજુઃશિરઃ ॥
રેચ્ય વાયું સ્વકાદ્ દેહાત્ પુનર્ આકૃષ્ય ધારયેત્
હૃદયે યઃ સ્થિતો ગ્રન્થિસ્ તસ્ય નાભૌ ક્ષિપેન્ મનઃ ॥
મન્ત્રં ચૈવ તથાત્માનમ્ એકીકૃત્ય ત્રયં બુધઃ
દણ્ડાકારં નયેત્ઽતાવદ્ યાવદ્ બ્રહ્મબિલાન્તગમ્ ॥
તત્સ્થાનાત્ પ્રેરયેત્ તૂર્ણં મહાયાનેન સુન્દરિ
કરાભ્યાં ચૈવ તર્જન્યાં પીડયેત પુનઃ પુનઃ ॥
લલનાઘણ્ટિકે યોજ્ય પઞ્ચમં સ્થાનમ્ આક્રમેત્
આક્રમેદ્ ગુહ્યચક્રં તુ કરણં ચોર્ધ્વમૂલકમ્ ॥
લગ્ને ગ્રન્થિત્રયં દેવિ ખગતિર્ નાત્ર સંશયઃ
અઙ્ગષટ્કં શૃણુષ્વેદં કુબ્જિકાયાઃ કુલેશ્વરિ ॥
હૃદયેન તુ દેવ્યાયાઃ ક્ષોભયેચ્ ચાસુરીગણમ્
નવલક્ષકૃતે જાપ્યે રાજિકાલવણે હુતે ॥
રાજરાજેશ્વરાણાં તુ મર્ત્યલોકે ઽથવા પતિઃ
સામાન્યજપહોમેન સદ્યઃસમ્પદદાયિનઃ ॥
સ્ત્રીજનં ક્ષોભયેત્ સર્વં બાલવૃદ્ધયુવાન્ પશૂન્
શિરો [ઽ]ધિષ્ઠિતયોગેન ભૂતવેતાલરાક્ષસાન્ ॥
યક્ષિણીયક્ષકન્યાશ્ ચ પિશાચીનાં ચ સાધનમ્
કુરુતે વિવિધાશ્ચર્યં ફલપુષ્પાદિકર્ષણમ્ ॥
યક્ષિણ્યાકર્ષણં દેવિ મૃતકોત્થાપનાદિકમ્
સાકિનીકુલસામાન્યઃ પાશચ્છેદં પશુગ્રહમ્ ॥
કુરુતે વિવિધાશ્ચર્યં શિરઃસિદ્ધો હ્ય્ અનેકધા
અસિદ્ધસ્ય તુ કર્માણિ કર્મયોગાદ્ વદામ્ય્ અહમ્ ॥
અશક્તહ્ સાધને વીરસ્ તસ્યેદં દ્વેષણં પ્રતિ
શિરોરુહસમુત્પન્ના ચણ્ડાલી જુષ્ટપૂર્વિકા ॥
રક્ષણાર્થં તુ સા દૂતી શાસને સમ્પ્રતિષ્ઠિતા
પઠનાદ્ એવ સંસિદ્ધા જપહોમવિવર્જિતા ॥
શિરસો વશગા દૂતી તદાજ્ઞા નિગ્રહાત્મિકા ॥
વિલોમેન કૃતાભ્યાસમ્ ઉદ્ધરેદ્ ઉપદેશતઃ
સમ્પૂજ્ય યોગિનીષટ્કં રામણીશિરસાન્વિતમ્ ॥
દાઘમ્ ઉત્પાદયેત્ પ્રથમં લેખ્ય માત્રા ન સંશયઃ
ષડસ્રપુરમધ્યસ્થં રકારં તુ અધોર્ધ્વતઃ ॥
રકારં તુ તદ્ એવં સ્યાદ્ બહિષ્કોણે પૃથક્ પૃથક્
ષટ્પ્રકારં પ્રદાતવ્યં જ્વાલાસઞ્છન્નલાઞ્છિતમ્ ॥
કોપકાલે સમુત્પન્ને ચિતિવસ્ત્રે નૃચર્મજે
લિખિતવ્યં સક્રુદ્ધેન વિષોન્મત્તરસેન ચ ॥
શ્મશાનાઙ્ગારસંયુક્તં સાધ્યનામં તુ મધ્યતઃ
લિખિત્વા તાપયેત્ પશ્ચાજ્ જ્વરો ભવતિ દારુણઃ ॥
જ્વરમ્ ઉત્પાદયિત્વા તુ સદન્તમ્ આનયેચ્ છિરઃ
પૂર્વદ્રવ્યૈર્ લિખિત્વા તુ નામ તસ્ય ગલે ક્ષિપેત્ ॥
વિપરીતમુખં કૃત્વા ઊર્ધ્વગ્રીવં યથા ભવેત્
તથા સંસ્થાપયેદ્ ભૂમૌ કપાલં મન્ત્રવિત્ સુધીઃ ॥
શ્મશાને વા નદીતીરે કૃત્વા વેદીં તદૂર્ધ્વતઃ
પશ્ચાદ્ ધોમં પ્રકુર્વીત ઉગ્રદ્રવ્યૈઃ સમાહિતઃ ॥
વિષેણ ગન્ધકેનૈવ કુનટ્યા તાલકેન ચ
રાજિકાલવણેનૈવ નિમ્બપત્ત્રૈસ્ ત્રિસપ્તકમ્ ॥
પ્રથમે ઽહનિ છાગાન્ત્રં રક્તાક્તં હોમયેદ્ બુધઃ
પશ્ચાદ્ ધ્યાનં પ્રકુર્વીત કૃષ્ણવર્ણં સુદારુણમ્ ॥
જ્વલન્તં પાદસન્ધીનિ મસ્તકાન્તં વિચિન્તયેત્
રકારં તુ લલાટસ્થં જપેન્ મન્ત્રં પુનઃ પુનઃ ॥
હોમમણ્ડલકં યચ્ ચ ચતુરસ્રં વજ્રલાઞ્છિતમ્
એવં વૈ ભવતે કાલો યદિ સાક્ષાત્ સચીપતિઃ ॥
એવં નિગ્રહમ્ આખ્યાતં શિરોદેવ્યાઃ સમુદ્ભવમ્
ચણ્ડાલીતિ પ્રયોગો ઽયં ગોપિતવ્યં પ્રયત્નતઃ ॥
શાસનસ્ય ચ યો દ્વેષ્ટા યો દ્વેષ્ટા ગુરવોપરિ
તેષ્વ્ અમોઘિની ચાણ્ડાલી યોજયેત્ પરમાર્થતઃ ॥
લક્ષમ્-એકે કૃતે જાપ્યે વાચામાત્રેણ મારયેત્
અતોઽર્થં ગોપયેદ્ દેવિ સિદ્ધાજ્ઞામોઘચણ્ડિકા ॥
શિરોદૂતી પરા હ્ય્ એષા ક્ષુદ્રકર્મસ્વ્ અનેકધા
સર્વં સ્વચ્છન્દદેવેશી કરિષ્યતિ શિખો[જ્]જ્વલા ॥
મૂળ પાઠ: Kubjikamatatantra · Edition: T. Goudriaan and J. A. Schoterman: The Kubjikamatatantra : Kulalikamnaya version. Leiden : Brill 1988 (Orientalia Rheno-traiectina ; 30) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0