Kubjikamatatantra · અધ્યાય 21

લક્ષાચારમનોરૂપાઃ શક્તયો વીર્યસંસ્થિતાઃ
રુદ્રશક્તિસમાવેશાસ્ તાભિર્ આત્મનિબૃંહણમ્ ॥

શિવચૈતન્યયોગેન શક્તિચૈતન્યબૃંહણમ્
શક્તિચૈતન્યયોગેન જીવચૈતન્યબૃંહણમ્ ॥

જીવચૈતન્યયોગેન મન્ત્રચૈતન્યબૃંહણમ્
મન્ત્રચૈતન્યયોગેન પિણ્ડચૈતન્યબૃંહણમ્ ॥

પિણ્ડચૈતન્યયોગેન બાહ્યાચારસ્ય બૃંહણમ્
ચૈતન્યેન વિના સર્વમ્ અસ્વતન્ત્રં શિલાદિવત્ ॥

નિષ્ક્રિયં ચેતનાહીનં મૃતદેહોપમં પ્રિયે
અગ્નિચૈતન્યયોગેન જલમ્ અપ્ય્ અત્ર દાહકમ્ ॥

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન વિદ્યાવીર્યચિદાત્મકમ્
ધરામણ્ડલગર્ભે તુ દ્વીપદેશાન્તરં યજેત્ ॥

દ્વાદશૈવાત્ર યોગિન્યો દ્વાદશારે પ્રપૂજયેત્
કર્ણિકાયાં યજેદ્ દેવં શબ્દરાશિં સલક્ષણમ્ ॥

કુમારી સિંહલદ્વીપં સુવર્ણં ચ તૃતીયકમ્
કર્ણપ્રાવરણં ચાન્યં સ્વામુખં દેશમ્ ઉત્તમમ્ ॥

કુલૂતમ્ ઓડ્ડિયાનં ચ એભિર્ દેશૈર્ યજેત્ સુધીઃ
જાલન્ધરં ચ વિખ્યાતમ્ એકપાદં તથાપરમ્ ॥

પારસૌકુલવિખ્યાતં કુશદ્વીપં ચ શાલ્મલી
પર્ણદ્વીપં કુમારાખ્યં યવદ્વીપં તથાપરમ્ ॥

દેશં તુ કામરૂપાખ્યં પુષ્કરદ્વીપમ્ એવ ચ
અપરં કટાહદ્વીપં ચીનદેશમ્ અતઃ પરમ્ ॥

ચન્દ્રદ્વીપં જનદ્વીપં રત્નદ્વીપં સુશોભનમ્
રસદ્વીપં ચ ગોમેદં ગર્ભોદં સૂર્યદ્વીપકમ્ ॥

આસવદ્વીપં વિખ્યાતં મરુદેશસમન્વિતમ્
વસન્તં મહાસરદ્વીપમ્ અમૃતદ્વીપમ્ એવ ચ ॥

દ્વીપમ્ આનન્દગન્ધર્વૌ અગ્નિદ્વીપં મહાવનમ્
અઙ્ગારદ્વીપપર્યન્તં નગ્નદ્વીપાવસાનગમ્ ॥

એષાં દ્વીપાધિપાનાં ચ નામં વક્ષ્યામિ તચ્ છૃણુ
ક્ષેત્રપાલા મહારૌદ્રા રક્ષાં કુર્વન્તિ સાધકે ॥

વિદ્રુમો ગસ્તિનશ્ ચણ્ડસ્ તથા યક્ષો ગણાધિપઃ
મહાભૃગુર્ જયો નામ મહાજિહ્વસ્ તુ વિક્રમઃ ॥

ધ્વાઙ્ક્ષશ્ ચ જયભદ્રશ્ ચ પીઠે પીઠે સમાસતે
મહાદિવ્યો દધીચિશ્ ચ કુમારીશસ્ તથાપરઃ ॥

મહાધંષ્ટ્રઃ કરાલીશઃ શ્રુતીધરો નિગદ્યતે
મહાધ્વાઙ્ક્ષો મહાનન્દી સુગન્ધી ચ ગોપાલકઃ ॥

પુષ્પદન્તો ધનાઢ્યશ્ ચ વિપુલો નન્દકારકઃ
શુક્રો વિડાલો દ્વાવ્ એતૌ શુકારુણશુભાનનૌ ॥

રતિપ્રિયસુરપ્રિયૌ દ્વૌ ચિત્રાઙ્ગસુદુર્જયૌ
રસનો વિડાલઃ પ્રદ્યુમ્નઃ ક્ષેત્રપાલાઃ કુલક્રમે ॥

મનોહરા રૂપિણી દેવી ચિત્રા ચિત્રરથા તથા
ચિત્રાઙ્ગી ચિત્રરેખા ચ વિચિત્રા ચિત્રના શુભા ॥

ચિત્રાક્ષી ચિત્રરૂપા ચ સુભદ્રા કામદા શુભા
કકારસ્ય ઇમા દેવ્યઃ કન્યદ્વીપાધિકરિણી[ઃ] ॥

ક્ષેત્રપાલો મહાવિષ્ણુશ્ ચક્રહસ્તો મહાબલઃ
ક્રૂરા ચ પિઙ્ગલા ચૈવ ખડ્ગિકા લમ્પટા સતી ॥

દંષ્ટ્રાલી રાક્ષસી ધ્વાઙ્ક્ષી લોલુપા લોહિતામુખી
બહ્વાશી ચ વિરૂપા ચ લમ્પટા આમિષપ્રિયા ॥

ખકારસ્ય ઇમા દેવ્યઃ સિંહલદ્વીપમ્ આશ્રિતાઃ
ક્ષેત્રપાલો મહાયોગી અગસ્તિશ્ ચ મહા-ઋષિઃ ॥

સુપ્રકીર્ણા પ્રકીર્ણા ચ લમ્બા લમ્બમુખી તથા
લમ્બોષ્ઠી દીર્ઘદંષ્ટ્રા ચ લમ્બજા પ્રાણહામુખી ॥

ગજકર્ણા સુકર્ણા ચ મહાકાલી સુભીષણા
વાતવેગા રવા ઘોરા ગકારે દેવતાઃ સ્થિતાઃ ॥

સ્વર્ણદ્વીપાધિકારિણ્યશ્ ચણ્ડનાથો મહાબલઃ
ઘનરવા ઘોરઘોષા મહાઘોષાતિઘોષિકા ॥

ઘણ્ટા ઘણ્ટેશ્વરી ઘોરા મહાઘણ્ટા સુઘણ્ટિકા
અતિઘણ્ટાતિઘોરા ચ કલકલારવેતિ ચ ॥

ઘકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ કર્ણાપ્રાવૃતમણ્ડલે
યક્ષરાજા મહાદેવઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ ॥

વિભૂતિર્ ભોગદા કાન્તિઃ ખડ્ગિની પદ્મિની તથા
ગાન્ધારિ યોગમાતા ચ સુધારા પરમોજ્જ્વલા ॥

સેહારી માંસહારી ચ પ્રાણહારી બલાપહા
ઋચ્છિકા ગૃધ્રતુણ્ડી ચ રેવતી રઙ્ગિસંજ્ઞિકા ॥

ઙકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ સ્વામુખે મણ્ડલે સ્થિતાઃ
રાજ્યં પાલયતે દેશે કવર્ગે ઉત્તરાપથે ॥

ક્ષેત્રપાલો ગણપતિ રક્ષાં કુર્વન્તિ સાધકે
ચણ્ડા ચણ્ડમુખી ચણ્ડા ચણ્ડવેગા મહારવા ॥

ભૃકુટી ચણ્ડવીર્યા ચ ચણ્ડભ્રૂ ચણ્ડનાયિકા
ચઞ્ચલા ચલવેગા ચ ચલજિહ્વા ચલેશ્વરી ॥

ચકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ ક્ષેત્રપાલો મહાજયઃ
કુલૂતદેશવાસિન્યો રક્ષાં કુર્વન્તિ સાધકે ॥

કાલરાત્રી ચ વેતાલી કઙ્કાલી ચ કરઙ્કિણી
કિઙ્કિણી ચણ્ડઘોષા ચ અટ્ટહાસા મહારવા ॥

ચણ્ડમાતઙ્ગી ચણ્ડાલી સૂકરી કુક્કુટી તથા
ગન્ધારી ડોમ્બી ચમ્પાક્ષી છકારે દેવતાઃ સ્મૃતાઃ ॥

નાયિકા ઓડ્ડિયાને તુ ક્ષેત્રપાલો મહાભૃગુઃ
જ્વલિની જ્વાલિની ચૈવ મહાજ્વાલાવતી પ્રભા ॥

તેજા તેજવતી વહ્નિઃ સુતેજા નિર્મલોજ્જ્વલા
જ્વાલાવતી કરાલી ચ વિસ્ફુલિઙ્ગા શિખાશિખી ॥

જકારે દેવતા રાજ્ઞઃ સર્વસત્ત્વવશઙ્કરી[ઃ]
જાલન્ધરે ચ દેવેશે ક્ષેત્રપાલો મહાજિહ્વઃ ॥

સુભદ્રા ભીમભદ્રા ચ ભદ્રા ચૈવ શુભાનના
ભીમા ભીમવતી કાન્તી કઙ્કાલી ચ કરાલિની ॥

ભદ્રકાલી સુકાલી ચ વિકટા કઙ્કટેતિ ચ
ચાર્વાકી લમ્પટી ચૈવ ઝકારે દેવતાઃ સ્મૃતાઃ ॥

મણ્ડલે એકપાદે તુ મહામાયા બલોત્કટાઃ
ચિત્રસેનો મહાવીરઃ ક્ષેત્રપાલો મહાભયઃ ॥

સુભટોદ્ભટા વિકટા કુટિલા ચૈવ કઙ્કટા
વીરમાતા સુવીરા ચ ખડ્ગિની શૂલિની ખરા ॥

છુચ્છુન્દરી વિડાલી ચ ઞકારે દેવતાગણાઃ
પારસે તુ મહાદેવ્યો અધિકારં પ્રકુર્વતે ॥

ધ્વાઙ્ક્ષો નામેતિ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો ભયાનકઃ
રાજા દક્ષિણદેશે તુ ચવર્ગે ચ ક્રમીશ્વરી ॥

મૃગા ચ શશિરેખા ચ હરિણી રોહિણી તથા
અમૃતોદ્ભવા પર્ણજીવી જીવરક્ષા સુજીવિકા ॥

હરિણાક્ષી સુજીવા ચ ચન્દ્રોદયામૃતોદ્ભવા
ટકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ કુશદ્વીપે વ્યવસ્થિતાઃ ॥

ક્ષેત્રપાલો જયભદ્રઃ કુશદ્વીપપ્રપાલકઃ
વ્યોમની વ્યોમરૂપા ચ વ્યોમવ્યાપી શુભોદયા ॥

ગ્રહચારી સુચારી ચ વિષહારી વિષાન્તિકા
જૃમ્ભોદ્યાના ચ ફેત્કારી દેવકી દુર્જયા મહા ॥

ઠકારે દેવતાઃ પૂજ્યાઃ શાલ્મલીદ્વીપમ્ આશ્રિતાઃ
ક્ષેત્રપાલો મહાદિવ્યઃ કપાલહસ્તો મહાબલઃ ॥

ચઞ્ચલા ચપલા ચણ્ડા ડમરી ડામરી શુભા
ડિણ્ડિની મુણ્ડિની મુણ્ડા શાકિની ડાકિનીતિ ચ ॥

કર્તની કાકિની દેવી હટ્ટકી ડાકિની મહા
ડકારે દેવતા હ્ય્ એતાશ્ ચીનદ્વીપે વ્યવસ્થિતાઃ ॥

દધીચિઃ ક્ષેત્રપાલસ્ તુ તત્ર દેશે પ્રપૂજયેત્
યમદંષ્ટ્રા મહાદંષ્ટ્રા અન્ત્રમાલા કરાલિકા ॥

વિકરાલા કરાલિન્યા તાલજઙ્ઘા સુજઙ્ઘિકા
લોહજઙ્ઘાતિજઙ્ઘા ચ મહાવેગાતિવેગગા ॥

વજ્રશઙ્ખી નટી ચૈવ બલા ચૈવ તથાપરા
ઢકારે દેવતા નામ કુમારીદ્વીપમ્ આશ્રિતાઃ ॥

ક્ષેત્રપાલઃ કુમારીશો રક્ષપાલસ્ તથૈવ ચ
બલા ચાતિબલા ચૈવ અજિતા ચાપરાજિતા ॥

જયા ચ વિજયા દેવી જૃમ્ભની સ્તમ્ભની તથા
અન્ધની મોહની માયા નિગડા કીલની તથા ॥

યવદ્વીપે સ્થિતા દેવ્ય અધિકારં પ્રકુર્વતે
મહાદંષ્ટ્રસ્ તુ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ ॥

ણકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ કામરૂપનિવાસિતાઃ
દન્તુરા રૌદ્રભાષા ચ અભ્રમાલ કુલાસુભા ॥

ચલજિહ્વાગ્રણેત્રા ચ રુરુ[ર્] હૂંકારિકા તથા
ખાદકા રૂપનામ ચ સંહારી ચ ક્ષયાન્તિકા ॥

કણ્ડની પેષણી ચૈવ મહાગ્રાસી કૃતાન્તિકા
તકારે દેવતાઃ ખ્યાતાઃ પુષ્કરદ્વીપમ્ આશ્રિતાઃ ॥

નાયકા દેવતા નામ ક્ષેત્રપાલઃ શ્રુતીધરઃ
ડમ્ભકી ડિમ્ભિડિમ્ભા ચ કૈવર્તરજલેહિકા ॥

દ્રવણી દ્રાવણી ક્ષોભા પ્લવની પ્લાવનીતિ ચ
મદોત્કટા મદક્ષોભા મદવાહા મહાબલા ॥

કામસન્દીપની દેવી અતિરૂપા મનોહરા
થકારે દેવતા નામ સંસ્થિતા[ઃ ] પરતીરકે ॥

ક્ષેત્રપાલો મહાધ્વાઙ્ક્ષઃ ખડ્ગહસ્તો મહાબલઃ
અરુણા ઘોષદેવી ચ રેવતી ઘોરદાયિકા ॥

સ્તમ્ભની ઘોરરક્ષા ચ ઘોરરૂપા ચ ઘોરિણી
ઘોરઘોરતરાઘોરા ઘોરા વિકટનાયિકા ॥

વાનરી ક્રોષ્ટકી ચૈવ સુરાસવમધુપ્રિયા
દકારે દેવતા રાજાશ્ ચીનદેશે સુવાસિતાઃ ॥

ક્ષેત્રપાલો મહાનન્દી શૂલહસ્તો મહાબલઃ
ભીમરાવા સુરાવા ચ સંસ્તારી સવરાક્ષિકા ॥

સ્તમ્ભની રોષણી રૌદ્રા રુદ્રવત્યા છલાપહા
મહાશક્તિઃ ક્ષાન્તિશીલા વજ્રતુણ્ડી વૃકોદરી ॥

ધકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ પૂજનીયાઃ સદા બુધૈઃ
ક્ષેત્રપાલઃ સુગન્ધી ચ ગન્ધર્વો વીણહસ્તકઃ ॥

ચન્દ્રદ્વીપે સુવાસિન્યો આર્તાનામ્ આર્તિનાશની[ઃ]
કલની કૃન્તની કાલી કાલસંવર્તની કલા ॥

અન્તેષ્ઠી ચ પ્રતિષ્ઠા ચ શાન્તિપુષ્ટિકરી તથા
જયા ધૃતિકરી સૌમ્યા કામદા શુભદાનના ॥

સુતેજા કામમતિકા નકારે દેવતાઃ શુભાઃ
જનદ્વીપરતા નિત્યં સાધકાનાં તુ વત્સલાઃ ॥

ક્ષેત્રપાલસ્ તુ ગોપાલો ધર્મજ્ઞઃ સત્યવાદિનઃ
ધર્મા ધર્મવતી શીલા પાપહા ધર્મવર્ધની ॥

ધર્મરક્ષિતવાર્તા ચ ધર્માધર્મવતીતિ ચ
ધર્મકર્તા ધર્મપ્રિયા ધર્મસન્દીપનીતિ ચ ॥

પકારે દેવતા રાજા રત્નદ્વીપાર્ણવે સ્થિતાઃ
ક્ષેત્રપાલો મહાકાયસ્ તસ્મિન્ દેશે ઽ ધિપો મહાન્ ॥

સુમતિર્ દુર્મતિર્ મેધા વિમલા મનવિકાશિની
શુદ્ધિર્ બુદ્ધિર્ મતિઃ કાન્તિર્ બલોત્સાહનવર્ધની ॥

બલા ચાતિબલા ચૈવ પ્રાણવૃદ્ધિકરી પરા
નિર્લેપા નિર્ઘૃણા માયા સર્વપાપક્ષયઙ્કરી ॥

ફકારે દેવતા રાજા સરદ્વીપે સુવાસિનઃ
પુષ્પદન્તસ્ તુ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ ॥

રક્તા ચૈવ વિરક્તા ચ ઉદ્વેગા શોકવર્ધની
કામતૃષ્ણા ક્ષુધા મોહા નિદ્રાલસભયા જરા ॥

સુકૃષ્ણા રોદની કુષ્મા મલાઙ્ગી શિશુનાશની
બકારે દેવતા રાજા હ્ય્ એતા ગોમેદમણ્ડલે ॥

ધનદો નામ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાયશઃ
તૃષ્ણા ચ કામદા ભોગા નિર્દુઃખા સુખદા તથા ॥

આનન્દા ચ સુનન્દા ચ મહાનન્દા શુભઙ્કરી
વીતરાગા મહોત્સાહા જિતરાગા મનોરમા ॥

ભકારે દેવતા હ્ય્ એતા મધ્યે ગર્ભોદમણ્ડલે
વિપુલો નામ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ ॥

મનોન્મની મનઃક્ષોભા મદોન્મત્તા મદાકુલા
મદા ગજમદા નામ કામાનન્દસુવિહ્વલા ॥

મહાવેગા સુવેગા ચ મહાવેગા ક્ષણાપહા
ક્રમણી ચૈવ નામા ચ ક્રામણી ચ તથાપરા ॥

સૂર્યદ્વીપે મહાયોગી[ઃ] સર્વાઃ કનકપિઙ્ગલાઃ
મકારસ્ય ઇમા દેવ્યો રાજા અધિપતિર્ મહાન્ ॥

આનન્દો નામ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલઃ સદા સ્થિતઃ
હયવેગા સુવેગા ચ અતિવેગવતી મહા ॥

ચક્રવેગા વિરુદ્ધા ચ ચલચિત્તવતી મતી
રોદની ક્ષોદની બાલા ઽતિરોષા કલહપ્રિયા ॥

વિદ્રુતા ત્રાસની દેવી મનોવેગા ચ ચઞ્ચલા
યકારે દેવતા રાજા આસવદ્વીપસંસ્થિતાઃ ॥

શુક્રો નામેતિ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ
વિદ્યુજ્જિહ્વા મહાજિહ્વા શૃઙ્ગાટા કુટિલા સ્ફુટા ॥

જ્વાલા ચૈવ સુજ્વાલા ચ મહાજ્વાલા તથૈવ ચ
જ્વાલાવતી વિસ્ફુલિઙ્ગા જ્વાલાભસ્મક્ષયાન્તકા ॥

રકારમધ્યગા દેવ્યો મરુદેશાધિપો મહાન્
વિડાલઃ ક્ષેત્રપાલશ્ ચ મહાબલપરાક્રમઃ ॥

ઉલ્લેખા ચ પતાકા ચ ભોગા ભોગવતી મહા
મહાભોગાતિભોગા ચ ભોગાઢ્યા ભોગપારગા ॥

ઋદ્ધિર્ વૃદ્ધિર્ ધૃતિઃ કાન્તિર્ લકારે દેવતાઃ શુભાઃ
વસન્તદ્વીપવાસિન્યઃ ક્ષેત્રપાલશ્ ચ કારુણી ॥

વરિષ્ઠા ચ પરા દિવ્યા અમૃતા તુ ફલાશિની
હરિણાક્ષી સુવર્ણા ચ કનકરેણુપિઞ્જરા ॥

રત્ના ચ રત્નદ્વીપા ચ સુદ્વીપા રત્નમાલિની
રત્નશોભા મહાશોભા રોમશોભા પરાદ્યુતિઃ ॥

વકારે દેવતા હ્ય્ એતાઃ સરદ્વીપાધિવાસિતા[ઃ]
ક્ષેત્રપાલસ્ તુ વિખ્યાતઃ શુભાનનો બલોત્કટઃ ॥

સવરી બર્બરી ગૃધ્રી ઘણ્ટકર્ણા ખરાનના
હયગ્રીવા ચ જઙ્ઘા ચ સર્વગ્રાસા કૃતાન્તકા ॥

સર્વાશી ચ મહાભક્ષા મહાદંષ્ટ્રાતિરૌરવા
શકારે દેવતા નામ કથિતાશ્ ચ મહાયશાઃ ॥

અમૃતાસવદ્વીપે ચ ક્ષેત્રપાલો રતિપ્રિયઃ
રાગા રાગવતી ક્રોધા મહાભોગા ચ રૌરવા ॥

ક્રુદ્ધની રોષણી કલહા કલકાલી કલાન્તિકા
દુર્ભેદ્યા દુર્ભટા ચૈવ દુમિરીક્ષા સુભીષણા ॥

યમાન્તકા કલી નામ ષકારે દેવતાઃ શુભાઃ
આનન્દદ્વીપવાસિન્યો દેવ્યો અક્ષયયૌવનાઃ ॥

દેવશ્ ચ ક્ષેત્રપાલો ઽત્ર સુરાસવવરપ્રિયઃ
નટી નાટી કુનાટી ચ વાટકી હાટકી વિટી ॥

કઙ્કટા વિકટા ચૈવ સુભટા ચ ભટોદ્ભવા
સકારે દેવતા નામ ગાન્ધર્વદ્વીપવાસિનઃ ॥

વીણાવંશરતા દેવી નોદં ગન્ધર્વકિન્નરૈઃ
ચિત્રાઙ્ગઃ ક્ષેત્રપાલશ્ ચ મેરૂર્ધ્વવલયે સ્થિતઃ ॥

નાદાક્ષી નાદરૂપા ચ સર્વાકારી ગમાગમા
અન્તચારી સુચારી ચ ઊર્ધ્વનાદી સુવાહિની ॥

સંયોગા ચ વિયોગા ચ હંસાખ્યા ચ વિસાલિની
અઙ્ગારદ્વીપવાસિન્યો હકારાક્ષરસમ્ભવાઃ ॥

વિડાલો નામ વિખ્યાતઃ ક્ષેત્રપાલો મહાબલઃ
સર્વગ્રાસી કૃતાન્તી ચ પવની પાવની તથા ॥

ભેદની છેદની ચૈવ સર્વકારી ક્ષુધાશની
ઉચ્છુષ્મા દેવગાન્ધારી ભસ્માન્તા વડવાનલા ॥

બહ્વાશી અગ્નિદ્વીપા ચ ક્ષમા ક્ષેમકરી પરા
ક્ષકારે દેવતા હ્ય્ એતા નગ્નદ્વીપરતાઃ પ્રિયે ॥

પ્રદ્યુમ્નઃ ક્ષેત્રપાલશ્ ચ મહાબલપરાક્રમઃ ॥