Kubjikamatatantra · અધ્યાય 20

પુરા મહ્યં ત્વયા દેવ દ્વીપામ્નાયઃ પ્રચોદિતઃ
પરમાર્થોપદેશેન યથા ત્વ્ એવં વદ પ્રભો ॥

સત્યેદં સાધુ દેવેશિ યત્ ત્વયા પરિપૃચ્છિતમ્
દ્વીપામ્નાયાવતારં તુ સુગોપ્યં પ્રકટામિ તે ॥

આદ્યકલ્પાવતારે તુ ઉદ્યાનાર્ણવમધ્યતઃ
કૃષ્ણરક્તજનાકીર્ણં દેદીપ્યાર્ચિસમપ્રભમ્ ॥

ઓઘસૃષ્ટેસ્ તુ સંસ્થાનં માતઙ્ગદ્વીપમ્ ઉત્તમમ્
દ્વિતીયે ઽત્ર પરે કલ્પે સિન્દૂરારુણસપ્રભમ્ ॥

પીતરક્તજનાકીર્ણં બ્રહ્મઘ્નં દ્વીપનાયકમ્
તેજઃસૃષ્ટેસ્ તુ સંસ્થાનં કરાલાગ્નિસમપ્રભમ્ ॥

તૃતીયે દ્વાપરે કલ્પે કુસુમ્ભોદકસન્નિભમ્
પીતારુણજનાકીર્ણં રજસા દ્વીપમ્ ઉજ્જ્વલમ્ ॥

ક્રીડાસૃષ્ટેસ્ તુ સંસ્થાનં ચણ્ડોગ્રાક્ષિસમપ્રભમ્
ઉદ્યાનભૈરવામ્ભોભિઃ કલ્લોલાલીસમાકુલમ્ ॥

મહાકલ્પે ચતુર્થે તુ પદ્મરાગસમપ્રભમ્
શ્વેતરક્તજનાકીર્ણં વિશુદ્ધામોઘસમ્પદમ્ ॥

ઇચ્છાસૃષ્ટેસ્ તુ સંસ્થાનમ્ અત્રોદ્યાનં મહાવનમ્
ગન્ધમાલ્યસુપુષ્પાઢ્યં મહોચ્છુષ્મોપશોભિતમ્ ॥

પઞ્ચમે દિવ્યકલ્પે તુ ચન્દ્રકોટિસમપ્રભમ્
ચન્દ્રકાન્તિમયં દિવ્યં વિશુદ્ધોદધિમધ્યગમ્ ॥

કામાનન્દજનાકીર્ણં ચતુઃસૃષ્ટિપ્રવર્તકમ્
અનેકાનન્દસમ્પન્નં ચન્દ્રદ્વીપગુણાવૃતમ્ ॥

ચતુર્વર્ણગુણાનન્દં ચતુર્વર્ગફલોદયમ્
ચતુર્માયાજનાતીતં ચતુર્થાન્તમૃતાત્મકમ્ ॥

જ્ઞાનક્રિયામ્ અધિષ્ઠાનમ્ અવ્યક્તાવ્યક્તરૂપિણમ્
સૃષ્ટિસન્દોહમ્ આનન્દં ચન્દ્રદ્વીપગુણાસ્પદમ્ ॥

પઞ્ચદ્વીપોપચારો ઽયમ્ ઉપદ્વીપાન્ય્ અતઃ શૃણુ
ચત્વાર્ય્ એવ સબીજાનિ વ્યક્તિં યાન્તિ કુલાધ્વરે ॥

ઉપદ્વીપારુણં ચાદ્યં વારુણં તુ દ્વિતીયકમ્
નરસિંહં તૃતીયં તુ લોકાલોકં ચતુર્થકમ્ ॥

દ્વીપોપદ્વીપસમ્ભૂતં સર્વમ્ એતચ્ ચરાચરમ્
વ્યક્તાવ્યક્તં તુ તં યસ્માત્ કારણં તં નિગદ્યતે ॥

પરે ચત્વારિ દ્વીપાનિ ચત્વાર્ય્ એવં પરાણિ ચ
ચન્દ્રદ્વીપં પરં તેભ્યો મધ્યસ્થં વ્યક્તિકારણમ્ ॥

દ્વીપસૃષ્ટિપરાનન્દમ્ ઉદ્યાનાર્ણવમધ્યગમ્
લક્ષિતવ્યોપદેશેન શેષાન્યદ્ વિસ્તૃતં પુરા ॥

દ્વીપાનન્દં કથં દેવ કથિતં તુ મયા શ્રુતમ્
તથાપિ મે મનોગ્લાનિઃ કથયસ્વ યથા સ્ફુટમ્ ॥

વ્યાપ્યવ્યાપકભાવેન યત્સ્થાને સંસ્થિતાનિ તુ
યસ્માદ્ ઉત્પત્તિસંસ્થાનમ્ એતત્ સર્વં વદ પ્રભો ॥

સાધુ સાધુ મહાભાગે સાધુ માલિનિ સર્વથા
પૃચ્છિતં શૃણુ કલ્યાણિ નિરવદ્યં વદામિ તે ॥

આદૌ ષોડશ પીઠાનિ પીઠે દ્વીપસમુદ્ભવઃ
તાનિ દ્વાદશધા વિદ્ધિ એકૈકં ચ પૃથક્ પૃથક્ ॥

કુલચક્રસમાયુક્તં ત્રિઃપ્રકારં વિલક્ષયેત્
પીઠોપપીઠસંયુક્તં ક્ષેત્રસન્દોહલક્ષિતમ્ ॥

ઉપક્ષેત્રોપસન્દોહે દ્વે દ્વે પીઠસમાવૃતે
લક્ષિતવ્યાનિ યત્નેન ઉપાસ્ય ગુરવં પ્રિયે ॥

ચતુસ્ત્રિંશતિ દ્વીપાનિ દ્વીપસ્થં ત્રિચતુષ્ટયમ્
માતરાણાં વરારોહે એકૈકસ્મિન્ વ્યવસ્થિતમ્ ॥

દૂરસ્થાનિ પુરસ્થાનિ દેહસ્થાનિ વિલક્ષયેત્
તૈર્ વિના સાધનં સિદ્ધિર્ યત્નેનાપિ ન જાયતે ॥

ઇતરસ્ય બહિસ્થાનિ ક્ષેત્રસ્થાનિ તુ સાધકે
દેહસ્થાનિ તુ તસ્યૈવ કિં ત્વ્ એવં હિ સ મુક્તિભાક્ ॥

કુરુતે યત્ર સંસ્થાનં ક્વચિત્ સાધકપુઙ્ગવઃ
સાધનં મન્ત્રયોગસ્ય લિઙ્ગસંસ્થાપનેઽપિ વા ॥

પ્રતિમા ચાધિકારાર્થં જ્ઞાત્વા સ્થાનં સમાશ્રયેત્
અન્યથા નૈવ ભુક્તિસ્ તુ દ્વન્દ્વદ્વેષો રુજાન્વિતઃ ॥

દ્વીપં દ્વીપાધિપં દેવ્યા દ્વીપનાથસમન્વિતમ્
પીઠભિન્નક્રમં જ્ઞાત્વા સિધ્યતે હ્ય્ અવિચારતઃ ॥

ક્ષેત્રગ્રામપુરસ્યૈવ પીઠસ્ય નગરસ્ય વા
જ્ઞાત્વા પઞ્ચસુ સંસ્થાનં સંસ્થાનં કારયેત્ તદા ॥

પઞ્ચ પઞ્ચ તથા પઞ્ચ પઞ્ચમાન્તં કુલાન્તિકમ્
ચલસૌમ્યે ચતુષ્કં તુ ઈશ્વરૈકં દિશાદિતઃ ॥

પીઠવ્યૂહવરં મધ્યે દ્વીપવ્યૂહં બહિસ્થિતમ્
પુરં નામ ભવેદ્ યત્ર તાં દિશં તુ સમાશ્રયેત્ ॥

અસ્થિગૂથાવૃતં ચાપિ દોષૈર્ દ્વિષ્ટં યથા ભવેત્
તથાપિ ભોગમ્ આપ્નોતિ તત્સ્થાનન્યાસયોગતઃ ॥

નાક્ષરેણ ભવેન્ મન્ત્રં યોગશ્ ચૈવ ગુણાન્વિતઃ
અક્ષરેણાપિ મન્ત્રસ્ય કિં તુ તત્સ્થાનયોગતઃ ॥

મન્ત્રસ્થાપિતલિઙ્ગાનિ નિસ્ફુરાણિ યશસ્વિનિ
દૃશ્યન્તે સ્થાનહીનાનિ સિદ્ધૈઃ સંસ્થાપિતાનિ તુ ॥

સ્થાનવૈકલ્યભાવેન યસ્યાશ્ચર્યં કુલેશ્વરિ
સ્વતેજોદીપિતં શમ્ભું ક્વચિદ્ દૃશ્યતિ નિસ્ફુરમ્ ॥

સર્વજ્ઞં સર્વદં મન્ત્રમ્ અજસ્રં ભાવપૂર્વકમ્
સર્વદં સર્વકાલસ્થં કાલરૂપામૃતાત્મકમ્ ॥

ગોપિતં સર્વતન્ત્રેષુ દ્વીપામ્નાયેન ગોપિતમ્
દ્વીપાક્ષરં તથા વારં તિથિનક્ષત્રસંયુતમ્ ॥

સાધકાક્ષરસંયુક્તં મન્ત્રમ્ એતત્ સુરાર્ચિતમ્
પીઠયુક્તં પ્રમેયેન ભિદ્ય પીઠેન ચેતરમ્ ॥

દશ-મ્-એકાદશેનૈવ કૂટસ્થં વા સમેકતઃ
પુરસ્યાદ્યક્ષરં વાપિ સ્વસ્થાને ક્ષોભકૃદ્ ભવેત્ ॥

સર્વસ્યાપિ હિ ક્ષેત્રસ્ય પ્રવેશે જપમ્ આરભેત્
સ્વસ્થાનાત્મકમન્ત્રેણ સ્વસ્થાનેન પુરં વિશેત્ ॥

દિશામ્ આલોક્ય જપ્તવ્યં સપ્તવારાવધિ પ્રિયે
તાવત્ ક્ષુભ્યતિ તત્ ક્ષેત્રં બાલવૃદ્ધયુવાન્ અપિ ॥

સ્થિતિર્ વૈ યત્ર મન્તવ્યા તત્રૈવ વિધિમ્ આચરેત્
સકૃદ્ અન્યત્ર ચોચ્ચારં જપમાનં પુરં વિશેત્ ॥

તત્રાન્નપાનશયનં કિઞ્ચિદ્ દુઃખં ન જાયતે
યઃ પુનઃ સર્વભાવેન ભક્તિયુક્તઃ સમભ્યસેત્ ॥

દ્વીપસ્થાનં સમાસ્થાય સ્વેષ્ટમન્ત્રસ્ય સાધયેત્
તત્રાપિ તસ્ય સિદ્ધીનિ ભવન્ત્ય્ અષ્ટવિધા પ્રિયે ॥

દ્વીપાધિપમ્ અજાનન્તો વર્ષપૂર્ણશતેન વા
તથાપિ ન હિ સિધ્યન્તિ યોગાદ્ ધ્યાનાચ્ ચ મન્ત્રિણઃ ॥

પીઠાધિપતયઃ પ્રોક્તાઃ ષોડશૈવ વરાનને
તૈસ્ તુ વ્યાપ્તમ્ ઇદં સર્વં ચતુસ્ત્રિંશાન્તગોચરમ્ ॥

દ્વીપાધિપતયઃ પ્રોક્તાશ્ ચતુસ્ત્રિંશતિ કેવલાઃ
પીઠાધિપતિભિર્ યુક્તાઃ પઞ્ચાશ પતયસ્ તુ તે ॥

આદ્યન્તસંસ્થિતં ભદ્રે મધ્યે લિઙ્ગસ્ય લક્ષયેત્
પીઠગ્રામપુરસ્યાપિ લક્ષયિત્વા નિરાકુલમ્ ॥

પાલકસ્યાક્ષરં યત્ર યદ્ ઇદં ન તદ્ આદિમમ્
કસ્માત્ પીઠેષુ અધિપાઃ પીઠભિન્નં ન પૂજયેત્ ॥

ન ગુરું નાદિમં ચાન્તં ન મધ્યં પીઠસંયુતમ્
કેવલં યદિ લભ્યેત તદાદ્યં તુ સુરાર્ચિતે ॥

લિઙ્ગસંજ્ઞા તુ નામસ્ય સર્વતો અધિપાવૃતમ્
તસ્માદ્ એકતમં ગૃહ્ય લિઙ્ગમૂલં યદ્ અક્ષરમ્ ॥

તં તુ ગૃહ્ય વિકલ્પેન મધ્યાન્તં વર્જયેત્ પ્રિયે
એવં જ્ઞાત્વા તતઃ સિદ્ધિર્ જાયતે નિર્વિકલ્પતઃ ॥

અવિજ્ઞાય ન પૂજ્યેતાં યસ્ તુ કુર્વીત સાધનમ્
મમ તુલ્યાસ્ તુ કુર્વન્તિ વિઘ્નં વૈ પાલકાઃ પ્રિયે ॥

અત્ર સારતરં પ્રોક્તં નિશ્ચયમ્ અધિપાન્ પ્રતિ
શ્રુતં દેવિ ત્વયા સર્વં નામ પઞ્ચાશકેષ્વ્ અપિ ॥

અઘોર્યાડામરે તન્ત્રે સૂચિતો ઽપ્ય્ અસ્ય નિર્ણયઃ
સંસ્ફુટં સર્વભાવેન નિર્ણીતં કુબ્જિનીમતે ॥

કથં દેવ સ્થિતા દેહે પીઠદ્વીપાધિપાશ્રયમ્
ક્વ સ્થાને સંસ્થિતા દેવ એતદ્ આચક્ષ્વ નિશ્ચયમ્ ॥

શૃણુ દેવિ યથા દેહે પીઠૈઃ ષોડશભિઃ શિરઃ
આવૃતં વંશગુહ્યાન્તં દ્વીપૈઃ કોદણ્ડકાવધિમ્ ॥

ગ્રીવાધો વાંશમાર્ગેણ કન્દોર્ધ્વં યાવ સંસ્થિતમ્
પઞ્ચ દ્વીપાનિ દેવેશિ બ્રહ્મણ્યાધિષ્ઠિતાનિ તુ ॥

પઞ્ચ નાભિગતા ભદ્રે માહેશ્યાલઙ્કૃતાસ્ તુ તે
જઠરે પઞ્ચ વૈષ્ણવ્યા કૌમાર્ય્ એવ હૃદિ સ્થિતા ॥

પઞ્ચદ્વીપાન્વિતા કાલી કણ્ઠાન્તે સંવ્યવસ્થિતા
ઐન્દ્ર્ય્ આકાશપદસ્થા તુ ચતુષ્કપરિવારિતા ॥

ચતુર્દ્વીપસમાયુક્તા ચામુણ્ડા તુ ભ્રુવોત્તરે
મહાકાલી તુ કોપસ્થા સંહારપથવર્તિણી ॥

દેવ્યાધિષ્ઠાનદ્વીપેષુ યો યત્રાન્તવ્યવસ્થિતઃ
દણ્ડધારી પ્રચણ્ડશ્ ચ દંષ્ટ્રાલી વજ્રતુણ્ડકઃ ॥

ત્રિજટી શઙ્ખતુણ્ડશ્ ચ કપાલી ત્રિશિરસ્ તથા
એતે વર્ગાધિપાઃ પ્રોક્તા અષ્ટૌ વસુમહાબલાઃ ॥

યાં દિશં સંસ્થિતાસ્ તે વૈ તન્મુખસ્ તુ પ્રપૂજયેત્
સબાહ્યાભ્યન્તરં મત્વા તતો ઽસૌ સિદ્ધિભાજનઃ ॥

એષ દેવિ સમાસેન દ્વીપામ્નાયઃ પ્રકાશિતઃ
શેષો ઽન્યો વિસ્તરો ઽપ્ય્ અસ્ય કુલસારે વદામ્ય્ અહમ્ ॥

વિજ્ઞાન ઋદ્ધિસમ્પન્નં જ્ઞાનમણ્ડલપૂરિતમ્
તેનેદં શ્રીમતં પ્રોક્તં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્ ॥

જ્ઞાતેન તન્ત્રસારેણ અનુષ્ઠાનં વિના પ્રિયે
ભાજનો ભુક્તિમુક્તીનાં યદ્ય્ એવં ગોપયેત્ સુધીઃ ॥

શ્રીમતેન વિના યુક્તાઃ ખણ્ડજ્ઞાનવિમોહિતાઃ
હસ્ત્યન્ધવદ્ વિભજ્યન્તે દૃષ્તિહીના યતસ્ તુ તે ॥

આગતં તુ ગજં શ્રુત્વા અન્ધવૃન્દેન સૌ વૃતઃ
પુચ્છકર્ણાઙ્ઘ્રિહસ્તાભ્યાં પૃષ્ઠકુક્ષોદરેષુ ચ ॥

યેન યત્ર ગજઃ સ્પૃષ્ટસ્ તદ્ભાવસ્ તેન મન્ત્રિતઃ
પુચ્છહસ્તા વદન્ત્ય્ એવં ગજો ઽયં ચામરાકૃતિઃ ॥

કર્ણલગ્નાસ્ તુ સૂર્પેવ પાદલગ્નોખલં યથા
ભિત્તિરૂપં તુ કુક્ષિસ્થા પૃષ્ઠસ્થા ગૃહરૂપિણઃ ॥

સ્તમ્ભોભૌ હસ્તલગ્નૌ તુ મુષલૌ દન્તિદન્તગૌ
એવમ્ અન્ધગના મૂઢા અન્યોન્યં સ્પર્ધયન્તિ તે ॥

અન્યૈશ્ ચક્ષુર્યુતૈસ્ ત્વ્ એવં યુધ્યમાનાઃ પરસ્પરમ્
તાન્ દૃષ્ટ્વા હાસ્યમ્ આરબ્ધં તં શ્રુત્વા વિસ્મિતાસ્ તુ તે ॥

અથ શ્રુત્વા મહાહાસ્યં કિમર્થં હસિતા વયમ્
ઊચુસ્ ત્વ્ એવાક્ષિયુક્તેન મા યુધ્યૈવં વિમોહિતાઃ ॥

દૃષ્ટિહીનાસ્ ત્વ્ અહો તુભ્યં હસ્તિરૂપો ઽન્યથા સ્થિતઃ
હસ્તિનો ઽઙ્ગાનિ સર્વાણિ યાનિ સ્પૃષ્ટાનિ તત્પરૈઃ ॥

પટલાન્તરિતા દૃષ્ટિર્ ગત્વા વૈદ્યમ્ ઉપાશ્રયેત્
યેન પશ્યસિ સર્વાઙ્ગં શ્રીકુબ્જૌઘમહાગજમ્ ॥

ગજો યથાન્ધવૃન્દસ્ય તથા જ્ઞાનં પ્રવર્તતે
આજ્ઞાક્રમં વિના લોકસ્ તત્ક્રમં કુબ્જિનીમતે ॥

કથિતં નિરવદ્યં તે ગજસ્યાવયવો યથા
ગજાઙ્ગન્યાયતો યત્ર દક્ષવામોર્ધ્વકૌલિકે ॥

સર્વં સમ્પાદિતં તુભ્યમ્ આજ્ઞાનન્દકુલાર્ણવમ્
ઇદાનીં શૃણુ કલ્યાણિ કાલચક્રં યથાસ્થિતમ્ ॥