Kubjikamatatantra · અધ્યાય 14

દયા ચ પરમા મહ્યં મણ્ડલીશકુલાકુલમ્
ષટ્પદાર્થો મયા જ્ઞાતઃ ષડ્ યોગિન્યો વદ પ્રભો ॥

ઉવાચ ભગવાન્ નાથઃ કુબ્જીશાનિ વદામ્ય્ અહમ્
સદ્યઃપ્રત્યયકર્તારં સદ્યોમેલકદાયકમ્ ॥

કમ્-બ-મા-લમ્-વિ-કા દેવ્યઃ ક્રમાત્ ષટ્કં કુલાકુલે
મોક્ષભુક્તિપ્રદાતારઃ ષડ્ એતાઃ ષટ્કનાયિકાઃ ॥

ડ-ર-લ-ક-સ-હ-જોત્થાઃ સંસ્થિતાઃ કુલગોચરે
કુલષટ્કનિવાસિન્યો નિગ્રહાનુગ્રહે ઽપિ વા ॥

એકૈકાનુગ્રહન્ત્ય્ એતા નિગ્રહન્ત્ય્ અનુલોમકૃત્
ષટ્પત્ત્રે પૂજિતાઃ સન્ત્યઃ ષટ્પદાર્થફલપ્રદાઃ ॥

પુરતઃ પૃચ્છયિષ્યામિ પ્રારબ્ધં કથયસ્વ મે
ચતુષ્કપઞ્ચકાનાં ચ ચતુર્ણાં ચ ફલોદયમ્ ॥

ષટ્પદાર્થોપદેશેન સમસ્તં કથિતં મયા
તથાપિ કથયિષ્યામિ અધિકારો યથા સ્થિતઃ ॥

ઓ-જા-પૂ-કામુકો ભેદો દૃષ્ટ્વાક્ષરવિનિશ્ચિતમ્
મુદ્રાચતુષ્ટયોપેતં સઙ્કેતાત્ કથિતં પ્રિયે ॥

ચતુર્યુગં ચતુષ્પીઠં યોન્યશ્ ચત્વારિ યાઃ પ્રિયે
સબાહ્યાભ્યન્તરે સર્વં કથયામિ યથાર્થતઃ ॥

નાભ્યધોદરહૃત્કણ્ઠે કૃ-ત્રે-દ્વા-કમ્ અનુક્રમાત્
ઓ-જા-પૂ-કામરૂપિણ્યશ્ ચત્વાર્ય્ એવં વ્યવસ્થિતાઃ ॥

સબાહ્યાભ્યન્તરેણૈવ ચતુષ્કં પરિકીર્તિતમ્
ગુરૂપદેશસંયુક્તં પઞ્ચકં કથયામિ તે ॥

દેવ્યો દૂત્યસ્ તથા માત્ર્યો યોગિન્યઃ ખેચરીગણઃ
પઞ્ચધા હ્ય્ અધિકારો ઽયં કુર્વન્ત્ય્ એતાઃ કુલાકુલે ॥

દેવીચતુષ્ટયાધારં સ્વાધિષ્ઠાનં ષડાશ્રયમ્
રન્ધ્રકામશિખિર્ ગોલં ધ્વજકન્દાન્તકાવધિમ્ ॥

સપ્તમં તત્ત્વમ્ ઉદ્દિષ્ટં બ્રહ્મણઃ પદમ્ ઉત્તમમ્
અત્ર સૃષ્ટિઃ સમુત્પન્ના ષટ્કૌષકુલસમ્ભવા ॥

દેવ્યાધિષ્ઠિતમ્ ઈસાનં સ્વાધિષ્ઠાનગુણાશ્રયમ્
રન્ધ્રદ્વાદશકોપેતં કામદ્વાદશકાન્વિતમ્ ॥

વહ્નીશ્વરે તથાપ્ય્ એવં દ્વાદશં ધ્વજકન્દયોઃ
પિણ્ડદ્વાદશકોપેતં ચતુરાશીત્ય્ અનેકશઃ ॥

શામ્ભવાધિષ્ઠિતે યોગે સ્વાધિષ્ઠાને નિરામયે
ચતુરાશીતિગુણાનાં વિજ્ઞાનપદવીં લભેત્ ॥

અત્ર મધ્યે મહેશાનિ સર્વકારણકારણમ્
યથા નિષ્પદ્યતે પિણ્ડં તત્ તથા ચાવધારયેત્ ॥

આધારશક્તિમ્ આદૌ તુ બ્રહ્મશક્તિમ્ અતોર્ધ્વતઃ
એતદ્ બ્રહ્માણ્ડમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં સપ્તલોકસમન્વિતમ્ ॥

આધારં ચૈવ ભૂર્લોકં ભુવર્લોકં તુ કામગમ્
સ્વર્લોકં શિખિમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં મહર્લોકં તુ ગોલકમ્ ॥

ધ્વજસ્થં જનમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં તપોલોકં તુ કન્દગમ્
સત્યલોકં તુ તત્ત્વસ્થં બ્રહ્મગ્રન્થ્યાવધિસ્થિતમ્ ॥

સત્યલોકાદ્ અધઃ સૃષ્ટિઃ કલાદ્યા પિણ્ડસમ્ભવા
આજ્ઞાતઃ સમ્પ્રવર્તન્તે ત્રયાન્તં યાવ માનસી ॥

ચતુર્ણાં તુ પુનઃ સૃષ્ટિર્ અધસ્તાદ્ યોનિસમ્ભવા
મધ્યમન્થાનયોગેન શુભાશુભનિબન્ધનમ્ ॥

ભુવર્લોકાદ્ અધોલોકે વિવિધા સૃષ્ટિઃ પ્રવર્તતે
જરાયુજા ચ સા જ્ઞેયા બહુદુઃખસમાકુલા ॥

કન્દાત્ સઞ્જાયતે સૃષ્ટિઃ કન્દં વૈ સપ્તલૌકિકમ્
રન્ધ્રાદૌ ગ્રન્થિપર્યન્તં વિજ્ઞેયં સપ્તધાતુકમ્ ॥

કન્દાત્ સઞ્જાયતે ઽઙ્કુરઃ અઙ્કુરાન્ મૂલસમ્ભવઃ
મૂલાત્ પર્ણલતાશાખા[સ્] તતઃ પુષ્પફલાદિકમ્ ॥

ફલં શરીરમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં ધાતુવૃક્ષસમુદ્ભવમ્
પિણ્ડં કન્દોદ્ભવં તચ્ ચ શુભાશુભજલાન્તગમ્ ॥

ત્વગ્રક્તમાંસ રન્ધ્રાદૌ અશુભં કામવહ્નિગમ્
શુભં મેદોઽસ્થિમજ્જાન્તં ગોલકન્દધ્વજાન્વિતમ્ ॥

અશુભં તુ રજઃ સાક્ષાત્ ત્રિશક્તિગુણ માતૃજમ્
પૈતૃકં શુભમ્ ઉદ્દિષ્ટં રેતો હ્ય્ આત્માદિ-મ્-ઈશ્વરઃ ॥

પિણ્ડં સર્વત્ર સામાન્યમ્ ઉભયોર્ અપિ કુબ્જિકે
સઙ્ગમે શિવશક્તીનાં પિણ્ડબન્ધો ભવેત્ તદા ॥

યત્ કિઞ્ચિચ્ ચિન્તયેન્ માતા યત્ કિઞ્ચિચ્ ચિન્તયેત્ પિતા
ઉભૌ ભાવસમાયોગાત્ તદ્ભાવઃ સહજો ભવેત્ ॥

વિશ્વરૂપો મણિર્ યદ્વદ્ ઉપાધિવિષયો યથા
તત્કાલોપાધિચિન્તાયાં સ રાગઃ સહજો ભવેત્ ॥

એતદ્ અન્તરમ્ આસાદ્ય પિણ્ડઃ કારણરૂપધૃક્
બન્ધતે પઞ્ચધાત્માનં પઞ્ચપઞ્ચાદિભિઃ ક્રમાત્ ॥

પુરુષં પ્રકૃતિશ્ ચૈવ ગુણો ઽહઙ્કાર ધીર્ મનઃ
ષણ્મુખસ્ તુ પરો હ્ય્ આત્મા ચતુષ્કપરિવેષ્ટિતઃ ॥

અધોર્ધ્વં નીયતે જીવઃ કોષકીટ-મ્-ઇવ સ્થિતઃ
પ્રકાશયતિ ચાત્માનં બધ્નાતિ ચ પુનઃ પુનઃ ॥

નિયામિકાચતુષ્કેણ સન્નદ્ધો ભ્રમતે હ્ય્ અણુઃ
એકૈકં તં ચતુર્ધા તુ દેવીચક્રં પ્રકીર્તિતમ્ ॥

નિયામિકા ભવેત્ પૃથ્વી પ્રતિષ્ઠા શબ્દપૂર્વિકા
શ્રોત્રપૂર્ણા ભવેદ્ વિદ્યા શાન્તિર્ વાગેશ્વરી સ્મૃતા ॥

ક્ષોણી તુ પ્રથમા જ્ઞેયા શબ્દદેવી દ્વિતીયકા
તૃતીયા શ્રોત્રિકા નામ વાચાદેવી ચતુર્થિકા ॥

દેવીચતુષ્ટયં હ્ય્ એતદ્ એકૈકં તુ ચતુષ્ટયમ્
એતચ્ ચતુષ્ટયં દેવિ સંસારપથવર્ત્મનિ ॥

ચતુષ્ટયં તુ ભૂતાનાં તન્માત્રાણાં ચતુષ્ટયમ્
બુદ્ધીન્દ્રિયચતુષ્કં તુ ચતુષ્કં કર્મયાજિનામ્ ॥

પઞ્ચકં તત્ તુ વિજ્ઞેયં પુંસઃ ષડ્ગુણસંયુતમ્
એવં નિષ્પદ્યતે પિણ્ડં પઞ્ચધા પઞ્ચવિંશકમ્ ॥

ષટ્કૌશિકં તુ માર્ગો ઽયમ્ આદિદેવીચતુષ્ટયમ્
કથિતં સરહસ્યં તુ ષટ્સિદ્ધપુરનિશ્ચયમ્ ॥

ઉવાચ કુબ્જિકા નાથં ષટ્સિદ્ધપુરનિશ્ચયમ્
ન મે જ્ઞાતં કુલેશાન સંસ્ફુટં કથયસ્વ મે ॥

ઉવાચ ભગવાન્ નાથઃ કુબ્જીશાનિ મયા તવ
કથિતા સપ્તધા સૃષ્ટિઃ સિદ્ધાન્ સપ્ત વદામ્ય્ અહ્ અમ્ ॥

નવતત્ત્વેશ્વરો નાથો નવચક્રેશ્વરેશ્વરઃ
બ્રહ્માણ્ડશિવસિદ્ધો ઽ સૌ હર્તા કર્તાવતારકઃ ॥

સ નાથઃ સર્વસિદ્ધાનાં પતિત્વે સંવ્યવસ્થિતઃ
કન્દભૂતો ઽઙ્કુરો ઽસૌ વૈ ષટ્પુરાધિપતિઃ પ્રભુઃ ॥

પુમ્પુરં પ્રથમં કન્દં પ્રાકૃતં ચાપરં પુરમ્
ગુણાનન્દં તુ ગોલાખ્યં ગર્વં જાલન્ધરાત્મકમ્ ॥

ધીપુરં કામરૂપાખ્યમ્ આધારં તુ મનઃપુરમ્
પુમ્પુરે શ્રીમત્ખડ્ગીશઃ ખગીશઃ પ્રાકૃતે પુરે ॥

વિશ્વનાથો ગુણાનન્દે ઝણ્ટીશો ઽહમ્મહાપુરે
ધીપુરે ઽનુગ્રહીશાનો મિત્રેશાનો મનઃપુરે ॥

ષટ્પુરાધિપતિર્ નાથાઃ કૌલીશાઃ કુલનાયકાઃ
કુલસિદ્ધાઃ સમાખ્યાતાઃ ષટ્ક્રમૌઘપ્રકાશકાઃ ॥

ભવિષ્યન્તિ પુરા કલ્પે મર્ત્યલોકમ્ ઉપાગતાઃ
પ્રભુર્ આનન્દ યોગાખ્યમ્ આવલી પાદમ્ અન્તિમમ્ ॥

ભવિષ્યન્ત્ય્ અપરે કલ્પે કુલસિદ્ધાઃ કુલોત્થિતાઃ
કુલસિદ્ધાધિપો દેવ આજ્ઞામોઘકુલેશ્વરઃ ॥

ષટ્કુલાનાં ત્વ્ અસૌ નાથસ્ તસ્માત્ સર્વં કુલાન્વયમ્
નવાનાં ચક્રવર્તીનાં ચક્રવર્તિસ્ ત્વ્ અસૌ પ્રભુઃ ॥

તસ્માત્ પ્રવર્તતે સૃષ્ટિર્ બ્રહ્માદ્યા કુલસમ્ભવા
ષટ્પુરાણાં તમ્ આધારં કર્તારં કુલપદ્ધતૌ ॥

શાસ્તારં બ્રહ્મજન્તૂનાં દેવીનાં તુ ચતુષ્ટયમ્
અપરે બ્રહ્મણઃ સૃષ્ટૌ યત્ કિઞ્ચિદ્ વાઙ્મયાખિલમ્ ॥

તત્ સર્વં દેવિભિર્ વ્યાપ્તં ત્વયાધારાન્તકાવધિમ્
ચતુર્મુખેશ્વરસ્યાન્તે કન્દઃ સપ્તવિધશ્ ચ યઃ ॥

તત્ર જાતં જગત્ સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્
દેવીચતુષ્ટયાનાં તુ માર્ગો ઽયં કથિતો ઽખિલમ્ ॥

અધુના કથયિષ્યામિ દૂતીનાં લક્ષણં યથા
બ્રહ્માધારમ્ ઇતિ પ્રોક્તં સપ્તાધારસમન્વિતમ્ ॥

પ્રથમૈષા પરા સૃષ્ટિઃ શામ્ભવી યા કુલાધ્વરે
નવતત્ત્વેશ્વરેશસ્ય નાભ્યધસ્તાત્ તુ મણ્ડલમ્ ॥

શતકોટિસુવિસ્તીર્ણં દેવીકુલસમાશ્રયમ્
ત્રિકોણં ચૈવ ષટ્કોણં વૃક્ષવલ્લીક્રમસ્ તથા ॥

દ્વિવિધાજ્ઞાધિકારો ઽયં નિગ્રહાનુગ્રહં પ્રતિ ॥

બ્રહ્મણો ઽણ્ડકટાહસ્ય સમન્તાત્ પરિમણ્ડલમ્
સહસ્રકોટિવિસ્તીર્ણમ્ અપ્સુ વિષ્ણોઃ પુરં મહત્ ॥

અર્ધેન્દુશિખરાકારં પોતનાવાકુલં તુ તત્
અનેકતત્ત્વસઙ્કીર્ણં નવનાલોપશોભિતમ્ ॥

પદ્મપત્ત્રમ્ અનૌપમ્યં ષોડશારં સકર્ણિકમ્
યત્ર દૂત્યઃ સ્વભાવિન્યઃ ક્રીડન્તે વિવિધૈઃ સુખૈઃ ॥

યત્રાસૌ રમતે નિત્ યમ્ ઉત્તમઃ પુરુષોત્તમઃ
તત્ સ્થાનં પરમં પ્રોક્તં યત્ર દૂત્યો ઽમૃતોદ્ભવાઃ ॥

તાસ્ તુ ક્ષુબ્ધા યદા કાલે ઽમૃતં મુઞ્ચન્તિ ભાવિતાઃ
તદા ચતુર્વિધા સૃષ્ટિર્ બ્રહ્મચક્રે તુ નાન્યથા ॥

ષોડશારે મહાપદ્મે દિવ્યામૃતપરિપ્લુતે
તત્રસ્થો દૂતિભિઃ સાર્ધં પોષયેદ્ બ્રહ્મણઃ પદમ્ ॥

બ્રહ્મકન્દાન્તબીજાનામ્ ઊર્ધ્વરન્ધ્રાઙ્કુરત્રયમ્
તત્ર ગ્રન્થીશ્વરો ઽનન્તઃ સ્વશક્તિકિરણોજ્જ્વલઃ ॥

સ્થિતો મહામ્ભસિ મધ્યે નવદૂતીસમન્વિતઃ
સૃષ્ટિકૃદ્ ભગવાનન્તઃ પદાર્થપદ-મ્-ઈશ્વરઃ ॥

કપાલં ચણ્ડલોકેશં યોગેશં તુ મનોન્મનમ્
હાટકેશ્વર ક્રવ્યાદં મુદ્રેશં દિઙ્મહેશ્વરમ્ ॥

શ્રી અનન્તીશ નાથાન્તો નવૈતે ભાસ્વરેશ્વરાઃ
વિભજ્ય નવધાત્માનં પદસૃષ્ટિં વિનિર્મિતે ॥

એકૈકા નવધાત્માનં પુનશ્ ચૈવં સૃજન્તિ તે
નવનવ પદાનિ સ્યુર્ દૂતીનાં કારણાત્મકમ્ ॥

પદભુક્તિગતાનાં તુ દૂતીનાં ચ પૃથક્ પૃથક્
નામાનિ કીર્તયિષ્યામિ યા યસ્યાઙ્ગસમુદ્ભવાઃ ॥

શ્રી અનન્તાઙ્ગસમ્ભૂતાઃ સર્વે યાસ્ તુ નવૈવ હિ
અધિકારપદં તેષાં તત્ પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અશેષતઃ ॥

બિન્દુકા બિન્દુગર્ભા ચ નાદિની નાદગર્ભજા
શક્તી ચ ગર્ભિણી ચાન્યા પરા ગર્ભાર્થચારિણી ॥

નિરાચારપદાવસ્થા મધ્યસ્થાનન્તવર્ચસઃ
અધિકારં પ્રકુર્વન્તિ કુલાકુલસમાશ્રિતાઃ ॥

ચણ્ડા ચણ્ડમુખી ચૈવ ચણ્ડવેગા મનોજવા
ચણ્ડાક્ષી ચણ્ડનિર્ઘોષા ભૃકુટી ચણ્ડનાયિકા ॥

ચણ્ડીશનાયકોપેતા હ્ય્ અકુલેશપદે સ્થિતાઃ
તસ્માત્ પદાત્ પરા સૃષ્ટિર્ મનોન્મન્યાદિસમ્ભવા ॥

મનોજવા મનોઽધ્યક્ષા માનસી મનનાયિકા
મનોહારી મનોહ્લાદી મનઃપ્રીતિર્ મનેશ્વરી ॥

મનોન્મન્યા સમાયુક્તા ઉન્મનઃપદમ્ આશ્રિતાઃ
નવૈવ પરમા દૂત્યો મનશ્ ચોન્મનકારિકાઃ ॥

ઐન્દ્રી હુતાશની યામ્યા નૈરૃતી વારુણી તથા
વાયવી ચૈવ કૌબેરી ઐશાની કૌલિકેશ્વરી ॥

સમનૌઘપદાન્તસ્થા[ઃ] પરાકાશે વ્યવસ્થિતાઃ
જનયન્ત્ય્ અપરાં સૃષ્ટિં યોગાખ્યા વ્યાપિનીપદે ॥

હિરણ્યા ચ સુવર્ણા ચ કાઞ્ચની હાટકા તથા
રુક્મિણી ચ મનસ્વી ચ સુભદ્રા જમ્બુહાટકી ॥

વ્યાપિનીપદમ્ આપન્ના યોગદૂત્યો મહાબલાઃ
વ્યાપ્યવ્યાપકભાવેન વ્યાપયન્તિ ચરાચરમ્ ॥

વાગ્વતી વાક્ તથા વાણી ભીમા ચિત્રરથા સુધી
દેવમાતા હિરણ્યા ચ યોગેશી નવમા સ્મૃતા ॥

વાગેશ્વરપદાન્તસ્થા વાગીશ્વર્યસમન્વિતાઃ
મન્ત્રવિદ્યાઙ્ગસમ્ભૂતાઃ સર્વાર્થપ્રતિપાદિકાઃ ॥

વજ્રિણી શક્તિ દણ્ડી ચ ખડ્ગિની પાસિની ધ્વજી
ગદી ચ શૂલિની પદ્મી મુદ્રેશપદસમ્ભવાઃ ॥

પિઙ્ગદૂત્યો મહાવીર્યાઃ કલાકાલવિધાયિકાઃ
તેજોરૂપા મહાદેવ્યો અનન્તગુણસમ્ભવાઃ ॥

લમ્બા લમ્બસ્તની સુષ્કા પૂતિવક્ત્રા મહાનના
ગજવક્ત્રા મહાનાસા વિદ્યુત્ક્રવ્યાદનાયિકા ॥

કાલાનલાન્તરે દૂત્યઃ સંહારપદસંસ્થિતાઃ
અનન્તગુણવીર્યાસ્ તાઃ સંહરન્તિ ચરાચરમ્ ॥

સુપ્રબુદ્ધા પ્રબુદ્ધા ચ ચણ્ડી મુણ્ડી કપાલિની
મૃત્યુહન્તા વિરૂપાક્ષી કપર્દી કલનાત્મિકા ॥

નિયામિકાપદાન્તસ્થાઃ શુભાશુભનિયામિકાઃ
એકાશીતિવિભાગેન દૂત્યો હ્ય્ એવં મહાબલાઃ ॥

નવકેશ્વરદેવસ્ય ઉદરેદં પ્રકીર્તિતમ્
એકાશીતિપદૈર્ વ્યાપ્તમ્ અનેકાશ્ચર્યસઙ્કુલમ્ ॥

પદરૂપસમાયુક્તં રૂપાતીતાદિસંયુતમ્
પદ્મમાર્ગવિધાયિન્યસ્ ત્રિતત્ત્વપદવીં લભેત્ ॥