Kubjikamatatantra · અધ્યાય 13

એવં દેવિ મયાસૌ તુ પૂર્વં ચક્રધરઃ સુધીઃ
લિઙ્ગે સ્વાધિષ્ઠિતો યેન સ્વાધિષ્ઠાનં તુ તેન વૈ ॥

માયાશામ્ભવસંસ્થાનં કલાધિષ્ઠાનશાસનમ્
પુરુષાણુસમાયુક્તં સ્વાધિષ્ઠાનમ્ અતો ઽર્થતઃ ॥

રાગેણ રઞ્જિતાત્મા વૈ નિયત્યા યો નિયામિતઃ
અવિદ્યાપ્રેરિતો ગચ્છેત્ સ્વર્ગં વા સ્વભ્રમ્ એવ વા ॥

ત્રિતયં શુભમ્ ઉદ્દિષ્ટમ્ અશુભં તુ તથા ત્રિકમ્
ષટ્કૌષિકમ્ ઇદં સ્થાનં વ્યાપ્તિભૂતં મયા તવ ॥

શક્તે યં તુ સમાખ્યાતં શામ્ભવં પરતોત્તરે
કથયિષ્યામિ સુશ્રોણિ ઇદાનીં પ્રત્યયં શૃણુ ॥

સાધનં લોકવિખ્યાતં ષટ્સિદ્ધાધિષ્ઠિતં તુ તત્
સ્વાધિષ્ઠાનં તુ લિઙ્ગસ્થં યથા સ્થાનગતં શૃણુ ॥

દ્વિરણ્ડેન તનુસ્ તસ્ય છગલણ્ડાદિતઃ ક્રમાત્
યત્ર સ્થાને સ્થિતા માયા મહાકાલ મુખાગ્રતઃ ॥

વાલીશ્વરં તુ રન્ધ્રસ્થં ભુજઙ્ગ મણિમસ્તકે
પિનાકિનં તુ સીમન્યાં સંસ્થિતં તુ નિયામકમ્ ॥

અત્ર યોગં પ્રવક્ષ્યામિ યોગિનાં શુભદાયકમ્
યેન પશ્યન્તિ તં લિઙ્ગં પૂર્વોક્તં ગુણશાલિનમ્ ॥

દ્વીપદ્વીપેશ્વરં નાથં દ્વાદશાર્ચિસમન્વિતમ્
માસમાસાવધી ઽકૈકમ્ અભ્યસન્તો ગુણાન્ લભેત્ ॥

યુઞ્જન્તઃ શ્રિયમ્ આપ્નોતિ ષડ્રસાસ્વાદનં ક્રમાત્
કટુતિક્તકષાયામ્લં ક્ષારશ્ ચ મધુરાવધિ ॥

નાથં દ્વીપસ્ તુ દ્વીપાર્ચિ દ્વીપાદિક્રમસંયુતમ્
ધ્યાનસ્થાનસમાયોગાત્ તન્ નાસ્તિ યન્ ન સાધયેત્ ॥

ષડ્વક્ત્રં ચિન્ત્યમ્ આત્માનં દેવીં ચ ગુણલાલસામ્
મુખેન મુખમ્ આલગ્નં હ્ય્ આત્મલિઙ્ગોપરિસ્થિતમ્ ॥

ભાવાનન્દરસાલાઢ્યં હેલાદોલૈર્ વ્યવસ્થિતમ્
લિઙ્ગરન્ધ્રં તુ રન્ધ્રસ્થં તેન માર્ગેણ ચાભ્યસેત્ ॥

વિદ્યુજ્જ્યોતિલતાકારં વક્ત્રમણ્ડલનિઃસૃતમ્
તસ્ય વૈ હ્ય્ આત્મનઃ પશ્ચાત્ નિત્ યમ્ એવ સમભ્યસેત્ ॥

ષણ્માસેન વરારોહે સ્ફોટયેત્ પર્વતાન્ અપિ
દ્વિતીયે ઽનઙ્ગરૂપો ઽસૌ ક્ષોભયેત વરાઙ્ગનામ્ ॥

તત્સ્થાને તિર્યગાલોકાત્ કિં તુ રક્તારુણેન તુ
મર્ત્યજાન્ ખેચરાન્ યક્ષાન્ રક્ષઃપૈશાચગોચરાન્ ॥

ક્ષોભયેદ્ ધાટકીશસ્ય પુરં સાધકપુઙ્ગવઃ
તત્રૈવ બ્રહ્મયોગેન ચક્રાવર્તેન ચક્ષુષા ॥

કર્ષયેન્ નિખિલાન્ સર્વાન્ ફલપુષ્પાદિતઃ ક્રમાત્
મર્ત્યલોકાદિતઃ કૃત્વા પાતાલસ્વર્ગસંસ્થિતાન્ ॥

તૃતીયેન તુ યોગેન ચતુર્થં સ્તમ્ભને ક્ષમઃ
કિં તુ પીતેન તત્ત્વાક્ષશ્ ચક્ષુષા પરિપૂર્ણધીઃ ॥

સ્તમ્ભયેદ્ ગગનામ્ભોભિર્ વિમાનપવનૌ મહાન્
નાવાગતિ ગજાનાં ચ વાજિચૌરારિપન્નગાન્ ॥

પઞ્ચમેન તુ યોગેન તત્રસ્થઃ કૃષ્ણમણ્ડલે
મારયેદ્ યસ્ય ક્રુદ્ધો ઽસૌ યઃ ક્રુદ્ધો મ્રિયતે તુ સઃ ॥

સ દેવાસુરત્રૈલોક્યં દ્વિપદં વા ચતુષ્પદમ્
ચતુર્દશવિધસ્યાપિ ક્રુદ્ધઃ સંહરણે ક્ષમઃ ॥

ષષ્ઠમ્ ઊર્ધ્વપરં સ્થાનં બ્રહ્મદ્વારેતિ કીર્તિતમ્
અપ્રસિદ્ધેન માર્ગેણ હેલાદોલૈકતત્પરઃ ॥

વિદ્યુલ્લતાછટાટોપં વારં વારં મુહુર્ મુહુઃ
અભ્યસેદ્ યાવ યોગેશિ તાવદ્ આનન્દતાં વ્રજેત્ ॥

ત્યજેત્ સ્વાભાવિકં સર્વં સંસારપથગોચરમ્
નિઃસંજ્ઞો મૃતવદ્ યોગી કાષ્ઠવદ્ ઉપલક્ષ્યતે ॥

સાત્ત્વિકં રાજસં ભાવં તામસં તુ યદા ભવેત્
ત્રયાવસ્થગતો યોગી પૂર્વલિઙ્ગસમો ભવેત્ ॥

પૂજ્યતે સ સુરૈઃ સર્વૈઃ ખેચરસ્થૈર્ ન ચાપરૈઃ
ષટ્પ્રકારમ્ ઇદં લિઙ્ગં યો જાનાતિ સ તત્ત્વવિત્ ॥

એતત્ તે કથિતં સર્વં સરહસ્યં સુગોપિતમ્
ન દેયં દુષ્ટબુદ્ધીનાં જ્ઞાનચૌરેષુ શાસનમ્ ॥

યાવન્ ન સર્વભાવેન કાયક્લેશસહા નરાઃ
તતશ્ ચેદં પ્રદાતવ્યમ્ અન્યાયાન્ નરકં વ્રજેત્ ॥

એતત્ કુલેશ્વરં લિઙ્ગં પ્રલયોત્પત્તિકારકમ્
યો જાનાતિ વરારોહે સ સિદ્ધો હ્ય્ અત્ર શાસને ॥

તસ્માલ્લિઙ્ગં ન નિન્દેત યાવત્ તાવત્ તનૌ સ્થિતમ્
સર્વેષાં વિદ્યતે હ્ય્ એતત્ કલ્પના હ્ય્ અત્ર કારણમ્ ॥

દ્વિપદં મર્ત્યજં લિઙ્ગં રૌપ્યહેમમણિર્મયમ્
મન્ત્રમૂર્તિકુલેશાનમ્ આવાહ્યાપ્ય્ અત્ર રોપિતમ્ ॥

સ્વાધિષ્ઠાનં તુ તત્ તસ્ય પૂજનાત્ તત્ પદં લભેત્
પ્રથમં ન હિ સર્વસ્ય સર્વજ્ઞત્વં પ્રપદ્યતે ॥

તસ્માન્ ન નિન્દયેલ્લિઙ્ગં તન્મૂર્તિગુણશાલિનમ્
સર્વજ્ઞત્વે ઽપિ સમ્પ્રાપ્તે સમયાન્ સમ્પ્રપાલયેત્ ॥

તમોરજઃપ્રવિષ્ટાનામ્ અહઙ્કારવશાનુગામ્
ન તેષાં સાધનં સિદ્ધિર્ જાયતે પતનં પુનઃ ॥

શ્રીકુલેશ્વરદેવસ્ય લિઙ્ગાધારં શૃણુ પ્રિયે
વૃત્તાકારં સરન્ધ્રં તુ ચતુરસ્રં પ્રકીર્તિતમ્ ॥

ત્રિરન્ધ્રવલયાકારં શૃઙ્ગાટાકૃતિવર્ચસમ્
પિણ્ડિકોપરિલિઙ્ગસ્ય જગદ્યોનિર્ મહામ્બિકે ॥

ચતુષ્કલસમોપેતં ચતુષ્પીઠસમન્વિતમ્
ચતુઃસિદ્ધસમાયુક્તં જ્ઞાત્વા સિદ્ધિફલપ્રદમ્ ॥

ખડ્ગીશઃ પ્રથમે વૃત્તે જલપટ્ટે નિવેશિતઃ
બકશ્ ચાઙ્કુરરૂપેણ રન્ધ્રસન્ધૌ વ્યવસ્થિતઃ ॥

શ્વેતઃ પ્રણાલકે દ્વિસ્થઃ પ્રવાહે સંવ્યવસ્થિતઃ
ભૃગુર્ મેખલરૂપેણ સમન્તાત્ પરિમણ્ડલમ્ ॥

શૃઙ્ગાટકે તુ પીઠાનિ ખાતસ્યાગ્રે વિલક્ષયેત્
ઓ-જા-પૂ-કા-મતત્વં તુ મધ્યદક્ષિણવામતઃ ॥

અગ્રદેશે તુ કોટિસ્થં શૃઙ્ગાટં ચતુરસ્રકમ્
કૃ-ત્રે-દ્વા-ક-ક્રમાદ્ એવમ્ આધારં ચતુરઙ્ગુલમ્ ॥

તત્રાભ્યાસં પ્રકુર્વીત અભિષેકગુણાન્વિતઃ
આજ્ઞાલબ્ધપરો ભક્તશ્ ચતુર્માસાત્ ફલં લભેત્ ॥

જલપટ્ટગતં દેવમ્ આદિપીઠસમન્વિતમ્
શુક્લવર્ણં યદા ધ્યાયેચ્ છાન્તિપુષ્ટિપરં વ્રજેત્ ॥

તં ત્યજ્ય બકનાથાખ્યં દક્ષપીઠગતં યદા
તદા પુષ્ટિશ્રિયારોગ્યં પૂર્વાભ્યાસફલં લભેત્ ॥

શ્વેતં પ્રણાલરન્ધ્રસ્થં વામપીઠગતં યદા
અભ્યસેત્ ક્રમયોગેન વશ્યાકર્ષણમારણમ્ ॥

રોગવ્યાધિજયઃ પુષ્ટિઃ ક્રમાત્ ખેચરતાં વ્રજેત્
ભૃગુ[ં] કામસમાયોગાદ્ અભ્યસન્તો ગુણાન્ લભેત્ ॥

શાન્તિપુષ્ટિવશાકર્ષં પુરક્ષોભં પૃથુશ્રિયમ્
વલીપલિતનાશસ્ તુ વાગીશત્વં પ્રવર્તતે ॥

સઞ્જીવનં મૃતાનાં ચ દ્રુમાકૃષ્ટિ જલપ્લવમ્
વાતમેઘનદીનાં ચ સ્તમ્ભકૃદ્ વાચહારિણઃ ॥

વાચાસિદ્ધિઃ પ્રભુત્વં ચ સ્તોભકૃત્ પર્વતાદિષુ
સ્તમ્ભયેત્ સર્વસૈન્યાનિ આધારગતચેતસઃ ॥

આધારં ક્રમમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં તદ્ વિના સાધનં ન હિ
ન મોક્ષો ન ચ ભુક્તિશ્ ચ યાવામ્નાયો ન વેદિતઃ ॥

એતદ્ આધારમ્ ઇત્ય્ ઉક્તમ્ આજ્ઞાભેદમ્ અતઃ શૃણુ
યેન વિજ્ઞાતમાત્રેણ સર્વજ્ઞત્વં પ્રપદ્યતે ॥

ક્રમં શામ્ભવમ્ ઇત્ય્ આહુર્ યસ્માત્ સમ્ભવતે ઽખિલમ્
વાચાસિદ્ધેસ્ તુ આધારં વાચયાજ્ઞા પ્રવર્તતે ॥

શામ્ભવાભ્યાસમાત્રં તુ યત્ ક્રમાત્ સમ્પ્રવર્તતે
અથાણુરુદ્રશક્તિસ્થા ભાવભૂતેષુ શામ્ભવા ॥

અધિકારાત્મિકા હ્ય્ એષા વિશુદ્ધિગુણદાયિકા
ન મોક્ષો વિદ્યતે તેષાં પ્રસાદાજ્ઞા વિવર્જિતા ॥

પ્રસાદં ક્રમમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં ક્રમાજ્ જ્ઞાનં તુ શામ્ભવમ્
શામ્ભવેન સમસ્તાર્થાન્ વેત્તિ પશ્યતિ ચાગ્રતઃ ॥

યદા દૃષ્ટઃ સમસ્તાર્થો ગુરુતઃ શાસ્ત્રતઃ સ્વતઃ
તદાસૌ ક્રમિકઃ પ્રોક્તઃ ક્રમતુલ્યો ઽથવા હિ સઃ ॥

આજ્ઞાભ્યાસે ન મુક્તિસ્ તુ યાવામ્નયો ન વેદિતઃ
સબાહ્યાભ્યન્તરં ભદ્રે અતો ઽર્થં તોષયેદ્ ગુરુમ્ ॥

સર્વાઙ્ગભક્તિયુક્તસ્ તુ ત્રિશુદ્ધેનાન્તરાત્મના
ભક્ત્યા ચારાધયેન્ નાથં તસ્ય સર્વં પ્રપદ્યતે ॥

યા ભક્તિઃ સા ભવેચ્ છક્તિઃ શક્ત્યા સમ્ભવતે ક્રમઃ
ક્રમાત્ સમ્ભવતે વાચા વાચયાજ્ઞા પ્રવર્તતે ॥

યાદૃશેન તુ ભાવેન ગુરુદેવમ્ ઉપાસયેત્
તાદૃગ્ભાવેન તસ્યાજ્ઞા કિઞ્ચિચ્ ચાંશેન સઙ્ક્રમેત્ ॥

ઉપરોધપ્રસઙ્ગેન ઉક્તકાલાદ્ અવાન્તરે
કિઞ્ચિચ્ ચાજ્ઞા ભવેત્ તસ્ય ભૂતોર્મિગુણસઙ્કુલા ॥

પરિપક્વફલં યદ્વત્ સુસ્વાદગુણસંયુતમ્
તદ્વચ્ છિષ્યો ઽપિ કાલેન સમસ્તાર્થવિદો ભવેત્ ॥

રસોજ્ઝિતં ન સુસ્વાદં યથામ્લફલભક્ષણમ્
તથા હ્ય્ અપક્વશિષ્યાણાં વૃથાજ્ઞાનપરિશ્રમઃ ॥

સામર્થ્યેનાપિ દત્તાજ્ઞા ભૂતાંશેન સમાવિશેત્
ઊર્મિગ્રસ્તો હ્ય્ અહઙ્કારી અહઙ્કારાદ્ વિનશ્યતિ ॥

એકપક્ષઃ સમાખ્યાતઃ સામ્પ્રતં વૈ ઽધિકં શૃણુ
સ્થૂલમાર્ગેણ સૂક્ષ્મત્વં ક્રમાદ્ એવં પ્રજાયતે ॥

ભેદો રન્ધ્રં તથા છિદ્રમ્ એકા સંજ્ઞા યશસ્વિનિ
સબીજાશ્ ચેતિ નિર્બીજાઃ સ્થિતિભેદો દ્વિધા સ્થિતઃ ॥

કૂર્માનન્દં ચ પૈનાકં મહાકાલં તૃતીયકમ્
ક્રોધીશમ્ અર્ઘિણા યુક્તં વિદ્યા ચૈવ દ્વિતીયકમ્ ॥

ઝણ્ટીશેન સમાયુક્તં કુલવાગેશ્વરી સ્મૃતા
પ્રણવં કૌલિકં ગૃહ્ય લકુલીશાદ્ અનન્તરમ્ ॥

શ્રીકણ્ઠં ચોષ્મણા યુક્તં લકુલીશાદિમં પુનઃ
ઉપદેશસમાયુક્તં સર્વદં ભૃગુ-ર્-આવધિમ્ ॥

વજ્રરન્ધ્રાન્તરે યોજ્ય કોદણ્ડાન્તં વિચિન્તયેત્
શ્લોકદ્વાદશકોપેતં ચક્રદ્વાદશકાન્વિતમ્ ॥

ગુરુવક્ત્રસમોપેતં ધ્યાત્વા વાચાં પ્રસાધયેત્
સ્મરણમાત્રયોગેન કાલક્ષેપો ન ચાત્ર વૈ ॥

અથ ચેદ્ અભ્યસેદ્ એવં વજ્રકોદણ્ડકાન્તરમ્
સર્વજ્ઞત્વં ભવેત્ તસ્ય ક્રિયાખ્યં યાવ સુન્દરિ ॥

ક્રિયાતો ઽ ઘં પ્રવર્તેત વાચાજ્ઞામોઘશાલિની
વાગીશત્વં પુનઃ પશ્ચાદ્ વાગીશઃ સૃજતે ઽખિલમ્ ॥

જ્વલન્તં સ્વેન તેજેન લકુલી વામમાર્ગતઃ
સ જ્યેષ્ઠઃ કુલસન્તાને રૌદ્રશક્તિભિર્ આવૃતઃ ॥

ત્રયસ્ત્રિંશતિમે તત્ત્વે હ્ય્ અધિકારો લયઃ પરે
સંવર્તઃ કેવલો નાથઃ સબીજો બીજવર્જિતઃ ॥

અસ્ય રન્ધ્રાન્તરસ્થાનમ્ આજ્ઞાધ્યાનં તુ શામ્ભવમ્
ન મન્ત્રોચ્ચારણં જ્ઞાનં ન મુદ્રા ધ્યાન ચિન્તનમ્ ॥

નાયામો ન નિરોધશ્ ચ ગ્રન્થિભેદો ન ધારણા
સર્વોપાયવિહીનો ઽસૌ કિં તુ સ્થાનવિકલ્પના ॥

અધોર્ધ્વરોમસંસ્થાને તત્ર ભાવં વિનિક્ષિપેત્
ઊર્ધ્વગ્રન્થિર્ અધઃકન્દો મધ્યે કિઞ્ચિન્ ન વિદ્યતે ॥

તત્ સ્થાનં શામ્ભવં વિદ્ધિ શમ્ભુરન્ધ્રોપલક્ષિતમ્
ન કિઞ્ચિચ્ ચિન્તયેત્ તત્ર ઈષદારોપણં ચિતૌ ॥

એવં સંસ્મરણાદ્ એવ જ્ઞાનાનન્દં પ્રવર્તતે
વાચામાત્રેણ ચાન્યેષાં કુરુતે પ્રત્યયાન્ બહૂન્ ॥

સકૃત્સંસ્મરણાદ્ એવમ્ અભ્યસન્તઃ શ્રિયં લભેત્
વિજ્ઞાનાનિ ચ સર્વાણિ ષણ્માસાભ્યાસયોગતઃ ॥

ચતુસ્ત્રિંશપદેશાનં વિન્દતે વત્સરાષ્ટકાન્
તત્ સ્થાનં સહજં તસ્ય સંયોગં યદિ તસ્ય વૈ ॥

ભુજઙ્ગાનુગ્રહીશેન મન્ત્રયુક્તેન તત્ પ્રિયે
ઉચ્ચરન્તો હનેત્ સૃષ્ટિં લકુલીશાન્તકારકઃ ॥

ભોગશ્ ચાસ્ય હિ નાદાન્તે લયઃ સ્યાદ્ વ્યાપિનીપદે
આજ્ઞાભેદદ્વયં નાથે હ્ય્ એતત્ તત્ પરમાર્થતઃ ॥

શક્તિમાર્ગગતં વિદ્ધિ શેષો ઽન્યચ્ ચોત્ તરે પુનઃ
એતત્ ષટ્કં પરં શાક્તં દક્ષિણં પરિકીર્તિતમ્ ॥

યોગિષટ્કસમાયુક્તં સદ્યોમેલકદાયકમ્
ત્વયા મહ્યં મયા તુભ્યં ત્વયાહં ત્વં મયા પુનઃ ॥

કથિતં તવ સુશ્રોણિ ત્વત્સઙ્ગાન્યેષુ મોક્ષદમ્
પશુ પક્ષિ તથા વૃક્ષાસ્ તૃણગુલ્મસરીસૃપમ્ ॥

વ્યાખ્યાનં યત્ર માર્ગસ્ય મુ ચ્ય્ અન્તે તાન્ય્ અવશ્યતઃ
યેન વર્ષસહસ્રાણિ ભક્ત્યા આરાધિતો હ્ય્ અહમ્ ॥

જન્મન્ય્ અપશ્ચિમે પુંસાં જાયતે ઽદં સુદુર્લભમ્
ચેતશ્ચિત્તવિહીનાનાં પ્રસઙ્ગાન્ મુક્તિદં પ્રિયે ॥

કિં પુનશ્ ચિત્તયુક્તાનાં સઙ્ગાદ્ એવ ન મુક્તિદમ્
અતો ઽર્થં સહ સંયોગં ખાનપાનં સહાસનમ્ ॥

વસ્ત્રમાલ્યોપહારાણિ સ્વજુષ્ટાન્યં ન દાપયેત્
અસત્સઙ્ગં ન કર્તવ્યં સત્સઙ્ગં ન વિવર્જયેત્ ॥

શુદ્ધાશયસમાચારં જ્ઞાનાધારં પ્રપૂજયેત્
વિશુદ્ધં કાઞ્ચનં યદ્વન્ નાગસઙ્ગાદ્ વિનશ્યતિ ॥

એવં વિશુદ્ધતત્ત્વો ઽપિ અસત્સઙ્ગાદ્ વિનશ્યતિ
યોગિનીકુલગર્ભસ્થઃ કુલવીરાઙ્ગસમ્ભવઃ ॥

સિદ્ધો ઽસૌ સિદ્ધસન્તાને ષટ્પાદાર્થં સ વિન્દતિ
એતત્ તે કથિતં સર્વં દક્ષિણેદં સલક્ષણમ્ ॥

યોગષટ્કં કુલાધારં પૃચ્છસ્વાન્યદ્ યદ્ ઇચ્છસિ ॥