Kubjikamatatantra · અધ્યાય 12

કિં તુ જ્યેષ્ઠચતુષ્કસ્ય દ્વે ઽવસ્થા ન ભવન્તિ હિ
કુલેશાનામ્ અવસ્થાનાં લક્ષણં વદ ભૈરવ
યેન વૈ ઽનાહતં દેવં જાનીમઃ પરમેશ્વર ॥

કથયામિ વરારોહે પ્રત્યયં તુ સલક્ષણમ્
તામ્ અવિજ્ઞાય ભ્રષ્ટત્વમ્ અવશ્યં હિતકારિણિ ॥

અક્રમાજ્ઞા ભવેદ્ યેષાં રભસાજ્ઞા પ્રકાશિતા
સામર્થ્યતો ઽથ દયયા ઉક્તકાલાદ્ અવાન્તરે ॥

તામસાસ્ તે સમાખ્યાતાસ્ તમોઽવસ્થાન્તરાન્વિતાઃ
સમયાનિ ન મન્યન્તે ગુર્વાજ્ઞાલોપકારકાઃ ॥

કલિદ્વન્દ્વપ્રિયા નિત્યં છિદ્રાન્વેષણતત્પરાઃ
ગુરોપવાદનિરતા નિરપેક્ષા મુહુર્ મુહુઃ ॥

અપવાદં રુષિત્વા તુ ગુરોર્ યાન્તિ પરાઙ્મુખાઃ
યેનાસૌ નિધનં યાતિ તત્ કરોતિ તમોઽન્વિતઃ ॥

મોહાવિષ્ટો ન જાનાતિ આત્મસમ્ભાવિતઃ કુધીઃ
અહઙ્કારતમોલુબ્ધઃ પૂર્વજાતિમ્ અનુસ્મરેત્ ॥

ગુરું વિચારયિત્વા તુ શોકેનાન્તરિતાત્મનઃ
પ્રયાતિ ગૃહસાયોજ્યં તમેનાકુલિતેક્ષણઃ ॥

તેનાધમપદં યાતિ જીવન્ન્ એવ મૃતસ્ તુ સઃ
બુદ્ધિમન્તો મહાપ્રાજ્ઞઃ સ્વાગમાર્થવિશારદઃ ॥

તતઃ ક્ષમાપયેન્ નાથં તદ્વિદામ્નાયપૂજનમ્
ત્રિસપ્તકં તુ મૌનેન સર્વોપસ્કરણૈઃ સહ ॥

અવસ્થાશ્ ચોપશામ્યન્તે તમો ઽવસ્થાચતુષ્ટયમ્
લોલુપાદૌ તુ ચત્વારિ ક્રમાદ્ ધ્ય્ એવં વ્યપોહયેત્ ॥

માયયા ભૃતચિત્તસ્ તુ દાસત્વેન તુ રઞ્જયેત્
ઉક્તકાલાર્ધમાનેન રઞ્જિતો ઽનુગ્રહેદ્ ગુરુઃ ॥

તીવ્રત્વે ઽપિ હિ સઞ્જાતે મન્દત્વં સમ્પ્રવર્તતે
ઉપદેશોપચારેણ અવસ્થાલક્ષણં ભવેત્ ॥

રાજસો ઽયં સમાખ્યાતશ્ ચાહઙ્કારગુણાન્વિતઃ
પણ્ડિતો ઽહં સુભક્તો ઽહં વક્તાહં બોધકો હ્ય્ અહમ્ ॥

જ્ઞાનિનો ઽહં સમર્થો ઽહં વયં સર્વગુણેશ્વરાઃ
કરોતિ ગુરુણા સાર્ધં વાદમ્ અજ્ઞાનચેતસઃ ॥

ઇદં તત્ત્વમ્ ઇદં તત્ત્વમ્ આગમોક્તં ન જાનથ
એવં ઽસૌ રજસાલિપ્તો યદ્ય્ આત્માનં ન સંસ્મરેત્ ॥

તદાવસ્થાચતુષ્કેણ લોલુપાદ્યેન ગૃહ્યતે
પરસ્ત્રિયં હસેન્ નિત્યં ધાવયિત્વા વિલગ્યતે ॥

સ શૃઙ્ગારી મદસ્રાવી નિત્ યમ્ એવં ગજો યથા
આત્માનં વિક્રયિત્વા તુ મદ્યમાંસં સમાચરેત્ ॥

વિવેકો યદિ ચિત્તસ્થસ્ તદારાધ્યં સમાશ્રયેત્
અથ ચેત્ પૂર્વવિહિતાં ક્રમપૂજાં સમાચરેત્ ॥

મધ્યમસ્ય તતઃ પશ્ચાદ્ અવસ્થા શુભદાયિકા
ઉત્તમં પરયા ભક્ત્યા આવિષ્ટસ્ તુ સદા ગુરોઃ ॥

ઉક્તકાલેન ચાદેશા નુગ્રહઃ સમ્પ્રપાદિતઃ
ત્રિશુદ્ધાન્તરભાવેન યસ્ય ભાવો ન ચાન્યથા ॥

તસ્ય ચૈવોત્તરે માર્ગે દક્ષિણામ્નાયપૂર્વકમ્
વિન્દતે નિખિલં જ્ઞાનં નિરહઙ્કારી દૃઢવ્રતઃ ॥

ઉદયન્તિ શુભાવસ્થાઃ પ્રભાવત્યાદિતઃ ક્રમાત્
ષટ્કમાર્ગેતિ યાઃ પ્રોક્તાઃ શુભાસ્ તાશ્ ચોદયન્તિ વૈ ॥

પ્રભાભિરઞ્જિતાત્મા વૈ પશ્યતે ભુવનત્રયમ્
તારકાન્તસ્થમ્ આત્માનં દેદીપ્યન્તં સુવર્ચસમ્ ॥

ચન્દ્રરૂપં યદા પશ્યેત્ તારામણ્ડલમધ્યતઃ
તારાવતી તુ સા પ્રોક્તા અવસ્થા સિદ્ધિદાયિકા ॥

અભ્યસ્યન્તઃ સ્વરૂપેણ સમાધિસ્થઃ પ્રપશ્યતિ
આત્મબિમ્બપુરસ્થં તુ બિમ્બા સાવશ્યસિદ્ધિદા ॥

સમાધિસ્થઃ સ્વબિમ્બં તુ આસનેન સમન્વિતમ્
ઉત્પતન્તં યદા પશ્યેત્ તદા સા બિમ્બખેચરી ॥

દૃષ્ટ્વૈતાં તુ મહાવસ્થાં સિદ્ધે[ર્] ભ્રાન્તિં ન કારયેત્
અવશ્યં યાતિ ખેચક્રે હ્ય્ ઉક્તકાલં કુલેશ્વરિ ॥

એષાવસ્થા સમાસાદ્ય દશાવસ્થા[સ્] ત્યજેત્ પુનઃ
ગુણાન્ ઉત્પાદયિત્વા તુ અનાહતપદં વ્રજેત્ ॥

અથાન્યત્ પરમં વક્ષ્યે મણિપૂરં યથા સ્થિતમ્
તથા ત્વં શૃણુ કલ્યાણિ કલ્યાણાનન્દવર્ધનમ્ ॥

સ્થિતં દ્વાદશભેદેન સોમેશાદૌ શિખાન્તિકમ્
નાભ્યુદરનિતમ્બોરુ જઙ્ઘાઙ્ઘ્રીમ્ અનુક્રમાત્ ॥

કુલનાથમહેશસ્ય સંસ્થિતો મણિપૂરકઃ
તનુચક્રે સમાવૃત્ય યથાવસ્થં તથા શૃણુ ॥

સોમેશોદરસંસ્થં તુ દ્વાદશાર્ચિસમન્વિતમ્
દ્વીપક્ષેત્રસમાયુક્તં તદ્ એવાન્યાન્ વિલક્ષયેત્ ॥

લાઙ્ગલી દક્ષિણે કુક્ષૌ વામે દારુકજં વિભુમ્
અર્ધનારીશ્વરં નાભૌ સ્વચક્રપરિવારિતમ્ ॥

દક્ષિણેન હ્ય્ ઉમાકાન્તં નિતમ્બે વામતો ઽષઢિમ્
ડિણ્ડિત્રિયુગલોરુભ્યાં જાનુભ્યાં મીનમેષકૌ ॥

લોહિતાખ્યં શિખીનાથં દક્ષાદૌ વામમ્ આશ્રિતૌ
પીઠનાથં તથા ક્ષેત્રં દ્વીપં દ્વીપાધિપૈઃ સહ ॥

મણિવદ્ દ્યોતયન્તં તુ પૂરયન્તં દિશો દશ
સૂર્યકાન્તિમણિપ્રખ્યં ભાસ્કરેવ પ્રપશ્યતે ॥

કાલસઙ્ખ્યાકરં દેવં કલૈર્ દ્વાદશભિર્ યુતમ્
પીઠનાથં તુ દ્વીપસ્થં માસમાસાદિતઃ ક્રમાત્ ॥

પૂરયેદ્ વર્ષસન્તાનં યુગમન્વન્તરાણિ ચ
કલ્પં ચેતિ મહાકલ્પં મણિદ્વાદશભિઃ ખિલમ્ ॥

યતઃ પૂરયેદ્ વિશ્વાત્મા તેનેદં મણિપૂરકમ્
શક્તિમાર્ગપ્રપન્નાનાં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ॥

એકૈકં ચિન્તયેચ્ ચક્રં નાથાજ્ઞા હ્ય્ ઉપદેશતઃ
ભવન્તિ સર્વસિદ્ધીનિ ઉત્તમાધમમધ્યમાઃ ॥

મણિપૂરક પાદસ્થં પીઠેશ્વરસમન્વિતમ્
દ્વીપદ્વીપાધિપૈર્ યુક્તં માસમ્ એકં યદાભ્યસેત્ ॥

પાદચારિ જગત્ સર્વં ક્ષોભયેદ્ અવિચારતઃ
પૂજાધ્યાનસમાધિસ્થઃ શક્તિમાર્ગેણ યોગવિત્ ॥

ષણ્માસેન અવશ્યં હિ વત્સરાન્તં ન સંશયઃ
અન્યચ્ છીઘ્રગતિસ્ તસ્ય આત્મનઃ સમ્પ્રવર્તતે ॥

પાદુકે પાદલેપં વા મનોવેગઃ પ્રજાયતે
એવં જાનુનિ અભ્યાસાદ્ ભૂતવેતાલનયકઃ ॥

કુરુતે વિવિધાશ્ચર્યં કલ્પસ્થાયી ભવેત્ તુ સઃ
આત્મવન્તો મહોત્સાહ ઊરુભ્યાં ઉરગેશ્વરઃ ॥

કિં તુ તદ્દ્વિગુણેનૈવ કાલેન પ્રથમાદિતઃ
ક્રમેણ સિધ્યતે સર્વમ્ આદ્યન્તેન વિલક્ષયેત્ ॥

નિતમ્બાભ્યાસયોગેન ગુહ્યકાનાં પતિર્ ભવેત્
યક્ષવિદ્યાધરાણં ચ પ્રેતપૈશાચરાક્ષસામ્ ॥

ક્રીડતે નાયકો ભૂત્વા પૂર્વમાર્ગવિધૌ સ્થિતઃ
કુક્ષિમાર્ગગતે ચક્રે અભ્યસન્તઃ શ્રિયં લભેત્ ॥

કિન્નરેન્દ્ર સગન્ધર્વો લોકાલોકેષુ પૂજ્યતે
વાયુવદ્ ભ્રમતે સો હિ સર્વત્રૈવમ્ અશઙ્કિતઃ ॥

મધ્યનાભિગતે ચક્રે મૂલમેઢ્રે યદાભ્યસેત્
શાન્તિપુષ્ટિવશાકર્ષં સર્વજ્ઞત્વં પૃથુશ્રિયમ્ ॥

સકૃત્સંસ્મરણાદ્ એવમ્ અભ્યસન્તઃ ખગેશ્વરઃ
બ્રહ્માણ્ડાન્તરનિઃશેષં ભ્રમતે કામરૂપિણઃ ॥

સાઙ્ખ્યજ્ઞાનવિદો ભૂત્વા વિચરેત્ સ્વપુરં પુનહ્
અથ સ્પષ્ટતરં દેવિ શક્તિત્યાગં શૃણુષ્વ મે ॥

યદ્ એતત્ પરમં બીજં હંસાખ્યં હૃદિ સંસ્થિતમ્
વિના તેનોપલબ્ધિં ચ ન જાનાતિ કદાચન ॥

તસ્ય રૂપત્રયં ભદ્રે નાદં સંયોગમ્ એવ ચ
વિયોગં ચેતિ સુશ્રોણિ લક્ષણીયં પ્રયત્નતઃ ॥

ચૈતન્યત્રિતયં ચાત્ર આત્મશક્તિશિવાત્મકમ્
અવિનાભાવયોગેન ચૈતન્યત્રિતયસ્થિતમ્ ॥

તેનોપચર્યતે ભદ્રે હંસદેવઃ પરાપરઃ
સઙ્કોચે તુ પરા શક્તિર્ વિકાસે ભૈરવઃ સ્મૃતઃ ॥

મધ્યે આત્મા સદા તિષ્ઠેત્ પૂર્યષ્ટકસમન્વિતઃ
વિકાસશ્ ચોર્ધ્વનાડિસ્ તુ સઙ્કોચોઽધઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥

મધ્યે નાભિર્ ઇતિ પ્રોક્તસ્ ત્રયમ્ એતત્ સુદુર્લભમ્
ઊર્ધ્વનાડીનિરોધેન અધોનાડીનિકુઞ્ચનાત્ ॥

મધ્યે ચિત્તં સમાદાય મથનં તત્ર કારયેત્
યોનિમધ્યગતં લિઙ્ગં યોન્યોદરપુટીકૃતમ્ ॥

તન્મધ્યે ચાત્મનો રૂપં લક્ષયેત પુનઃ પુનઃ
મથનં હ્ય્ એતદ્ આખ્યાતમ્ અજ્ઞાનમલનાશનમ્ ॥

મધ્યમન્થાનયોગેન જ્ઞાનાગ્નિર્ જ્વલતે કિલ
જ્વલિતે તુ તદા વહ્નૌ જ્યોતિર્ એવં પ્રવર્ધતે ॥

પ્રવર્ધનાન્ મહાજ્યોતેર્ આનન્દમ્ ઉપજાયતે
મથનાદ્ ભગલિઙ્ગાભ્યાં યથાનન્દઃ પ્રજાયતે ॥

મથનાચ્ છિવશક્ત્યોસ્ તુ તથાનન્દઃ પ્રજાયતે
નિશ્ચયત્વં ભવેદ્ દેવિ શિવશક્ત્યોર્ અભેદતઃ ॥

મથનં હ્ય્ એતદ્ એવોક્તમ્ અમૃતોત્પાદકં પ્રિયે
તેનામૃતેન ચાત્માનં પ્લાવ્યમાનં વિચિન્તયેત્ ॥

એષા સા પરમા વૃત્તિઃ પરતત્ત્વમ્ ઇદં સ્મૃતમ્
એતત્ તત્ પરમં બ્રહ્મ પરમાનન્દલક્ષણમ્ ॥

તદ્ આનન્દપરાનન્દં શક્તિત્યાગમ્ ઇતિ સ્મૃતમ્
એષ તે મણિપૂરસ્ તુ સરહસ્યં પ્રકાશિતમ્ ॥

ગોપિતં પૂર્વતન્ત્રેષુ કુબ્જિ તુભ્યં પ્રકાશિતમ્
દ્વીપમાર્ગવિભાગેન પીઠનાથક્રમેણ તુ ॥

દુર્લભં સિદ્ધમાર્ગસ્ય કિં પુનસ્ ત્વ્ ઇતરેષુ ચ
ઉક્તકાલેન સિધ્યન્તિ અવશ્યં નાનૃતં વચઃ ॥

શૃણુ દેવિ યથાવસ્થં સ્વાધિષ્ઠાનં વદામિ તે
કલાકલિતદેહસ્ય યથાસ્થાનં નિગદ્યતે ॥

પૂર્વમ્ એકાર્ણવે ઘોરે તમોભૂતે જગત્ત્રયે
લિઙ્ગરૂપધરશ્ ચાહં પરેચ્છાવશવર્તિનઃ ॥

ષણ્મુખઃ કાલરૂપો ઽહં લિઙ્ગાકારો વ્યવસ્થિતઃ
ષટ્કલાભિર્ વૃતો નિત્યં વિશ્વમધ્યે રમામ્ય્ અહમ્ ॥

ષટ્કૌષિકેન યુક્તો ઽહં પિણ્ડો ઽહં ઽનઙ્ગવર્ચસઃ
તતઃ પ્રવર્તિતા સૃષ્ટિર્ મમેચ્છા તુ પુનઃ પ્રિયે ॥

બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિભિઃ સિદ્ધૈઃ પૂજિતારાધિત[ઃ] સ્તુતઃ
તતો ઽહં વરમ્ આપન્નસ્ તેષુ ભાવાનુવર્તિનામ્ ॥

ષડસ્રં ચતુરસ્રં તુ આત્માનં ચ સમર્પિતમ્
તેન તે કારણત્વેન સૃષ્ટિકૃત્ કારણેશ્વરાઃ ॥

હર્તા કર્તા સ્વતન્ત્રાસ્ તે મદ્રૂપગુણચેતસઃ
પુનઃ સ્તોત્રં સમારબ્ધં તૈસ્ તુ નાથૈઃ પુનર્ હ્ય્ અહ્ અમ્ ॥

યાવન્ ઽનેકવિધાનેન તાવત્ તેષાં વરપ્રદઃ
પુનઃ સન્તોષિતો ઽતીવ વરં પ્રાર્થય પુષ્કલમ્ ॥

તૈર્ ઉક્તં દેવદેવેશ લિઙ્ગેદં સર્વતોમુખમ્
યેન પૂજ્યો ભવામીહ તદ્ વરં દદ મે પ્રભો ॥

અસ્ય લિઙ્ગસ્ય માહાત્મ્યં વ્યાપ્તિભૂતં યથાસ્થિતમ્
તથા કુરુ મહેશાન જાનીમો નિશ્ચયં યથા ॥

તતસ્ તેષાં મહાદેવિ વ્યાપ્તિમાર્ગ[ઃ] પ્રદર્શિતઃ
વ્યક્તલિઙ્ગં કૃતં પશ્ચાત્ ષડધ્વગુણગોચરમ્ ॥

ષડધ્વરોપદેશેન તનુસ્ તેષાં પ્રદર્શિતા
દ્વિરણ્ડેન કૃતં દેહં શેષા વક્ત્રાણિ ચોર્ધ્વતઃ ॥

વામાદિક્રમયોગેન સઞ્જાતાનિ વિદુર્ બુધાઃ
છગલણ્ડોત્તરં વક્ત્રં મહાકાલોર્ધ્વતઃ સ્થિતઃ ॥

વાલિવક્ત્રં ભવેત્ પૂર્વં પુરુષં જીવરૂપિણમ્
ભુજઙ્ગં દક્ષિને ક્રૂરં નાગરૂપં મહદ્ભુતમ્ ॥

પશ્ચિમં તુ પિનાકાખ્યં નિવૃત્તિસ્થં નિયામકમ્
અવિદ્યાખ્યં પુરા પ્રોક્તં ક્ષણધ્વંસીવિનાશકમ્ ॥

અત્ર મધ્યે ત્રયં શ્રેષ્ઠમ્ અવિનાશાક્ષયાવ્યયમ્
માયા શમ્ભુશ્ ચ પુરુષં ક્ષીયતે ન કદાચન ॥

પઞ્ચવક્ત્રતનૂદ્ભૂતં ષટ્કૌષકુલસમ્ભવમ્
તેષાં પ્રદર્શિતં રૂપં કલાધ્વં કુલનાયકમ્ ॥

સાધિતો ઽહં ત્વયા વિષ્ણો નિશ્ચલેનાન્તરાત્મના
ભાવાધિષ્ઠાનયોગેન તેનેદં દર્શિતં મયા ॥

સ્વાધિષ્ઠાનં પરં યોગં પ્રવિશ્ય મમ સર્વથા
લિઙ્ગં પ્રવિશ્ય મેધાવી યેન પૂજ્યો ભવિષ્યસિ ॥