Kubjikamatatantra · અધ્યાય 11

મન્ત્રતન્ત્રૈસ્ ત્વયા દેવ ભ્રામિતાહં ક્રિયાદિભિઃ
ધ્યાનધારણયોગૈશ્ ચ ઇદાનીં કથય સ્ફુટમ્ ॥

પૂર્વતન્ત્રે ત્વયા દેવ સૂચિતં ન પ્રકાશિતમ્
અધુના શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ ષટ્પદાર્થવિનિર્ણયમ્ ॥

મહાનન્દકરં વાક્યં મહાશ્ચર્યકરં પરમ્
ગોપિતં સર્વદેવાનાં તથા તે કથયામ્ય્ અહમ્ ॥

અનાદિનિધનેશાનાચ્ છિવાત્ પરમકારણાત્
દિવ્યાજ્ઞાયાઃ ક્રમો જાતઃ પારમ્પર્યૌઘસન્તતિઃ ॥

અકુલં ચ કુલં ચૈવ કુલાકુલવિનિર્ણયમ્
અધુના કથયિષ્યામિ નવધા નિર્ણયો યથા ॥

પરસ્ય પરમાં વિદ્ધિ યોનિમ્ આદ્યાં મહામ્બિકે
રૂપાતીતાદિયોગેન પરેચ્છેયં ચતુર્વિધા ॥

રૂપાતીતં તુ કામાખ્યં રૂપં પૂર્ણગિરિર્ મહાન્
પદં જાલન્ધરાખ્યં તુ પિણ્ડમ્ ઓડ્રં પ્રકીર્તિતમ્ ॥

અન્તિમામૃત સૂક્ષ્મા ચ સુસૂક્ષ્માદ્યં ચતુષ્ટયમ્
અકુલેશ્વરદેવસ્ય સમ્બન્ધઃ પ્રથમઃ સ્મૃતઃ ॥

રૂપાતીતાત્ પરો હિન્દુઃ શક્ત્યાધિષ્ઠિત ભાસ્વરઃ
તતો નાદો નિરોધશ્ ચ અર્ધચન્દ્રમ્ અનુક્રમાત્ ॥

એતત્ તત્ પઞ્ચકં પ્રોક્તં જ્ઞાનરત્નમહોદયમ્
સા યોનિઃ પરમા જ્ઞેયા ક્રિયાધ્વાનમહોદધિઃ ॥

બિન્દુતત્ત્વાત્ પરો બિન્દુર્ મકારોકાર-મ્-એવ ચ
અકારસ્ તુ સમાખ્યાતઃ ષટ્પદાર્થવિભેદકઃ ॥

રૂપાત્ પદં સમુત્પન્નં કાલરૂપં ષડાનનમ્
ષડ્વિધાધ્વાનયોગેન સૃજતે સંહરન્તિ ચ ॥

આધારાધેયયોગેન ષટ્પદાર્થપદેન ચ
કુરુતે વિવિધાં સૃષ્ટિં યેન તત્ કથ્યતે ઽ ધુના ॥

આત્મા ધારયતે શક્તિમ્ આત્મા હંસોપરિસ્થિતઃ
હંસઃ સમીરણાન્તસ્થઃ સ ચ નાડીપથે સ્થિતઃ ॥

નાડ્યઃ પિણ્ડે સકર્માદ્યઃ પશુર્ માયામલાન્વિતાઃ
એતત્ ષટ્કં સમાખ્યાતં કુલમાર્ગપ્રબોધકમ્ ॥

અત્ર જાતં જગત્ સર્વં ક્રિયાકારણગોચરમ્
પરાચ્ ચ શામ્ભવં જ્ઞાનં વિજ્ઞાનાનેકસઙ્કુલમ્ ॥

વિશુદ્ધિર્ બોધજનની ષોડશાન્ત-મ્-અધોર્ધ્વતઃ
મણિપૂરક શબ્દસ્થં દશપઞ્ચાવતારકમ્ ॥

સા તુ માયા પરા જ્ઞેયા ચતુર્યોનિર્ મહામ્બિકે
શબ્દસૂત્રેણ યેનૈતાઃ પઞ્ચાશ મણયો મહાન્ ॥

આપૂરિતાશ્ ચ મહતા તેનેદં મણિપૂરકમ્
અસ્યાધારં તુ વિજ્ઞેયં કર્ણકુબ્જં મહાપુરમ્ ॥

વિજ્ઞાનૈઃ પઞ્ચદશભિઃ પૂરિતં ભુક્તિમુક્તિદમ્
મણિપૂરકમાલાયાં ગ્રન્થિર્ જાતા ચતુર્વિધા ॥

મણ્ડલં મન્ત્રવિદ્યાશ્ ચ મુદ્રા ગ્રન્થિશ્ ચતુર્વિધા
માયાયન્ત્રોદરે ચાન્યા પુંસાં સૃષ્ટિર્ અનાહતા ॥

નદતે દશધા સા તુ દિવ્યાનન્દપ્રદાયિકા
ચિણીતિ પ્રથમં શબ્દં ચિઞ્ચિની તુ દ્વિતીયકમ્ ॥

ચીરવાકી તૃતીયં તુ શઙ્ખશબ્દં ચતુર્થકમ્
પઞ્ચમં તન્ત્રિનિર્ઘોષં ષષ્ઠં વંશરવસ્ તથા ॥

સપ્તમં કંસતાલં તુ મેઘશબ્દં તુ ચાષ્ટમમ્
નવમં દાઘનિર્ઘોષં દશમં દુન્દુભિસ્વનઃ ॥

નવશબ્દમ્ પરિત્યજ્ય દશમં મોક્ષદં પરમ્
હનનેન વિના યેન વ્યાહરેદ્ દશધા રવમ્ ॥

તેનૈવાનાહતં જાતં કર્ણકુબ્જાદ્ વિનિર્ગતમ્
દશધા રવતે-દ્-એવમ્ અષ્ટપત્ત્રોપરિસ્થિતમ્ ॥

દશધા ગુણદાતારં ચિચ્ચેતાહૃદયાત્મકમ્
પ્રમાણપદયોગેન ક્ષોભયિત્વા નવાન્ બહૂન્ ॥

કલાકર્મસમાયોગાત્ સ્વાધિષ્ઠાનં વિનિર્મિતમ્
શતકોટિસુવિસ્તીર્ણં ભુવનાનેકસઙ્કુલમ્ ॥

માયાકાલકલાકીર્ણમ્ આધારં બ્રહ્મણસ્ તુ તત્
ચતુષ્કલસમોપેતં શિવશક્તિસમન્વિતમ્ ॥

ષટ્પ્રકારમ્ ઇદં કુબ્જિ સ્વાધિષ્ઠાનં પૃથક્ પૃથક્
ષટ્પદાર્થવિભાગો ઽયં દુર્લભઃ પ્રકટીકૃતઃ ॥

ક્રિયાતત્ત્વાર્થનિર્દેશં કુબ્જિકે ઽન્યત્ર ગોપિતમ્
કુલાકુલમ્ ઇદં ષટ્કમ્ ઉત્તરં તે પ્રકાશિતમ્ ॥

દક્ષિણસ્યાપિ ષટ્કસ્ય સામ્પ્રતં નિર્ણયં શૃણુ
મણિપૂરકદેવસ્ય તત્ તેજો ભાસ્વરસ્ તુ યઃ ॥

તત્ર તદ્ દક્ષિણં ષટ્કમ્ આજ્ઞાપૂર્વં કુલોદ્ભવમ્
સૃષ્ટિમાર્ગક્રમાયાતં શિવશક્તેઃ કુલાકુલમ્ ॥

સંહારપદષટ્કસ્ય કુલં શક્ત્યાન્તદક્ષિણમ્
ગુદમ્ આધારમ્ ઇત્ય્ ઉક્તં સ્વાધિષ્ઠાનં તુ લિઙ્ગજમ્ ॥

મણિપૂરક નાભિસ્થં હૃદિસ્થં ચ અનાહતમ્
વિશુદ્ધિઃ કણ્ઠદેશે તુ આજ્ઞા નેત્રદ્વયાન્તરે ॥

વિશુદ્ધિઃ ષોડશૈર્ ભેદૈર્ દશધા તુ અનાહતમ્
મણિપૂરક વિજ્ઞેયં ભેદૈર્ દ્વાદશભિઃ સ્થિતમ્ ॥

અનેકાર્થગુણાધારં સ્વાધિષ્ઠાનં તુ ષટ્કલમ્
ચતુષ્કલં તુ આધારમ્ આજ્ઞાભેદદ્વયં વિદુઃ ॥

આજ્ઞાભેદદ્વયં નાથ કથં તત્ પરમેશ્વર
આચચક્ષ્વ પ્રયત્નેન યેન ભ્રાન્તિર્ વિનશ્યતિ ॥

લક્ષવારસહસ્રૈસ્ તુ વારં વારં પુનઃ પુનઃ
એષ સાઙ્કેતિકો હ્ય્ અર્થઃ કથ્યમાનં ન બુધ્યસિ ॥

શામ્ભવં કથિતં જ્ઞાનં સૃષ્ટિમાર્ગેણ શક્તિગમ્
ઇચ્છાશક્તિસમાયુક્તમ્ ઉત્તરં તે પ્રકાશિતમ્ ॥

ઇચ્છાજ્ઞાનં પરિત્યજ્ય શમ્ભુર્ અત્રાપિ દક્ષિણમ્
ક્રિયાશક્તિર્ અધોભાગે સંયોગાત્ પ્રત્યયાયતે ॥

ઊર્ધ્વશક્તિનિપાતેન અધઃશક્તિનિકુઞ્ચનાત્
કુરુતે વિવિધાં સૃષ્ટિમ્ અનેકાકારરૂપિણીમ્ ॥

ન શિવેન વિના શક્તિર્ ન શિવઃ શક્તિવર્જિતઃ
ક્રિયાતત્ત્વસ્ય માર્ગો ઽયં પરેચ્છાધ્વં તુ કેવલમ્ ॥

ઉત્તરસ્ય તુ માર્ગસ્ય યચ્ છતુષ્કં સુસૂક્ષ્મગમ્
ક્ષોભિતં તેન ચાત્માનં પુનઃ ષોડશધા કૃતમ્ ॥

વિશુદ્ધં પરતત્ત્વાન્તં તેનાત્માનં વિસર્પિતમ્
ચતુસ્ત્રિંશતિભેદેન તસ્માન્ ઽનેકવિધાકૃતિઃ ॥

સપ્રત્યયગુણાધારમ્ અવસ્થાગુણદાયકમ્
લક્ષ્યતે યેન સુશ્રોણિ તચ્ છૃણુષ્વ યથાર્થતઃ ॥

મુક્તાફલનિભાકારં ક્વચિજ્ જ્વાલાચલાચલમ્
ક્વચિન્ મર્કટિજાલાભં મૃગતૃષ્ણેવ ચાપલમ્ ॥

રૂપાતીતં ચ રૂપં ચ પદપિણ્ડં ચતુર્વિધમ્
વિશુદ્ધતનુદેવસ્ય આદ્યભેદં ચતુષ્ટયમ્ ॥

સરહસ્યં પ્રબુદ્ધાનાં ક્ષુબ્ધાનાં તુ ક્રિયાધ્વરે
તસ્માત્ પીઠચતુષ્કં તુ સઞ્જાતં તુ કુલાકુલમ્ ॥

કલાભૃત્તનુદેવસ્ય કૈલાસોપરિસંસ્થિતમ્
મધ્યદેશે તુ રન્ધ્રસ્થં શ્રીમદોડ્રકુલેશ્વરમ્ ॥

પ્રથમં પીતવર્ણં તુ સશૈલવનકાનનમ્
વનોપવનસંયુક્તં હેમપ્રાકારમણ્ડિતમ્ ॥

નદીનદસમાકીર્ણમ્ અનેકાર્થસમાકુલમ્
સર્વબીજસમાકીર્ણં ચતુરસ્રં સમન્તતઃ ॥

વજ્રાર્ગલસમોપેતં વજ્રહસ્તા તુ માલિની
તત્રાધિપત્યયોગેન પીઠપીઠેશ્વરીયુતમ્ ॥

તસ્યૈવ દક્ષિણે કોણે ચન્દ્રાભં ચન્દ્રવર્ચસમ્
અર્ધચન્દ્ર પુરાકારં સરિ ત્સરસમાકુલમ્ ॥

જલકલ્લોલગમ્ભીરં ષડ્રસાર્ણવસઙ્કુલમ્
વીચીતરઙ્ગકલ્લોલૈસ્ તટાસ્ફાલનભીષણૈઃ ॥

તત્ત્વનાથોપરિસ્થં તુ પુરં તત્ પારમેશ્વરમ્
હિમચન્દ્રશિલાભિશ્ ચ સમન્તાન્ નિચિતં તુ તમ્ ॥

પ્રાકારેણ વિચિત્રેણ ગોપુરાટ્ટાલશોભિતમ્
અનેકગુણસઞ્છન્નમ્ અનેકાશ્ચર્યસઙ્કુલમ્ ॥

તત્ર તત્ત્વેશ્વરં દેવં દેવ્યાધિષ્ઠિતવિગ્રહમ્
શ્યામવર્ણં સુતેજાઢ્યં પાશહસ્તં સુલોચનમ્ ॥

આધારં સર્વસૃષ્ટેસ્ તુ મહાપીઠોપરિસ્થિતમ્
કૈલાસદક્ષિણે શૃઙ્ગે અનેકગુણસઙ્કુલમ્ ॥

શ્રીમજ્જાલન્ધરં પીઠં તત્રસ્થં લક્ષયેત્ પ્રિયે
કૈલાસસ્યોત્તરે શૃઙ્ગે અનેકાર્ચિસમાકુલમ્ ॥

ગ્રસન્તમ્ ઇવ ત્રૈલોક્યં સૂર્યકોટિસમપ્રભમ્
પિઙ્ગલં દહનાવસ્થં લેલિહાનં સુદારુણમ્ ॥

મમાપિ દેવિ દુષ્પ્રેક્ષ્યં કિં પુનસ્ ત્વ્ ઇતરૈર્ જનૈઃ
ત્રિકોણપુરમધ્યસ્થં વજ્રપ્રાકારમણ્ડિતમ્ ॥

વજ્રસ્તમ્ભમયં દિવ્યં પુરં વૈ પારમેશ્વરમ્
કાલાગ્નિગોપુરાટ્ટાલં સમન્તાત્ પરિવેષ્ટિતમ્ ॥

બહુરૂપસમાકીર્ણં વિદ્યાગુણવિભૂષિતમ્
અનેકાશ્ચર્યસમ્પન્નં જીવભૂતં જગત્ત્રયે ॥

આપૂરિતમ્ ઇદં યેન તેન તત્ પૂર્ણસંજ્ઞિતમ્
સપ્તજિહ્વાસમોપેતં કાલરૂપં ષડાનનમ્ ॥

પૂર્ણમાયા સમાયુક્તં સાઞ્જનં ચારુરૂપિણમ્
શક્તિહસ્તં મહાવીર્યં સૃષ્ટિસંહારકારકમ્ ॥

નપુંસકગુણાન્તસ્થં વ્યાપ્તિભૂતં વિનિર્ગતમ્
મધ્યપીઠસ્ય પૂર્વેણ ચાગ્રશૃઙ્ગે વ્યવસ્થિતમ્ ॥

પદ્મિનીદલસઙ્કાશં ધૂમ્રવત્ તામ્રવર્ચસમ્
મહાપ્રચણ્ડદણ્ડૌઘૈઃ સ્ફાલનોલ્લાલલાલસૈઃ ॥

ધૂયમાનં સમન્તાત્ તુ શોષયન્તં ચરાચરમ્
ષડસ્રમણ્ડલાન્તસ્થં સર્વવ્યાપિકુલેશ્વરમ્ ॥

ન તેન રહિતં કિઞ્ચિત્ સૃષ્ટિસંહારગોચરે
ઇન્દ્રનીલનિભૈઃ સ્તમ્ભૈઃ સમન્તાન્ નિચિતં પુરમ્ ॥

પ્રાકારગોપુરાટ્ટાલં ધ્વજાએકુશધનુર્ધરમ્
પઞ્ચબાણધરં દેવં કામદેવ્યા સમન્વિતમ્ ॥

દ્રાવયન્તં જગત્ સર્વં શ્રુતિરૂપં તનૂજ્ઝિતમ્
ચતુર્દશવિધસ્યાપિ નાયકો દણ્ડધારકઃ ॥

તસ્યેચ્છાપ્રેરિતં સર્વં કામાદ્યં સમ્પ્રવર્તતે
તેનેદં ચાગ્રકોટિસ્થં મનોન્મન્યોર્ધ્વસંસ્થિતમ્ ॥

સ્ત્રીપુંનપુંસકે દ્વે તુ પીઠવ્યાપ્તૌ પરે વિદુઃ લ્
કામેન ક્ષુભિતં તત્ત્વં સ્થાણુસંજ્ઞા મનોન્મનમ્ ॥

મનોન્મનેન સમનં દ્વાવ્ એતૌ તુ નપુંસકૌ
પુટરૂપૌ સમાખ્યાતૌ તસ્માન્ ઽન્યો વ્યાપિનઃ પરઃ ॥

સા તુ માયા પરા દેવી દુર્ભેદ્યા ચાક્ષયાવ્યયા
વ્યાપિની સર્વતત્ત્વાનામ્ આત્માદૌ ત્વ્ અપરે ઽધ્વનિ ॥

માયૈવ સા ષડધ્વસ્ય ષટ્ત્રિંશાનાં વિશેષતઃ
યયા વિભજ્ય ચાત્માનં સ્વરૂપે ચાધ્વનિર્મિતમ્ ॥

અર્ધકોટ્યા અધઃસ્થાને નાદાન્તં સન્નિવેશિતમ્
ઉન્મનઃ સમનશ્ ચૈવ વ્યાપિનો ધ્વનિર્ એવ ચ ॥

પીઠચતુષ્કમ્ એતત્ તુ સ એવાન્યોન્યતઃ ક્રમાત્
ધ્વનેર્ નાદઃ સમુત્પન્નઃ સ ચાનેકવિધઃ સ્થિતઃ ॥

સૂક્ષ્મશ્ ચૈવ સુસૂક્ષ્મશ્ ચ વ્યક્તાવ્યક્તો ઽથ કૃત્રિમઃ
આત્મનો ઽપ્ય્ અર્ધકોટ્યન્તે અધઃસ્થાને નિવેશિતઃ ॥

તસ્માત્ સ કુરુતે સૃષ્ટિમ્ અનેકાકારરૂપિણીમ્
સૂક્ષ્મનાદો ગુહાવાસી કાલાગ્નૌ તુ સુસૂક્ષ્મગઃ ॥

સ્વસ્થાનસ્થસ્ તુ અવ્યક્તઃ પદાન્તે વ્યક્ત-મ્-આશ્રિતઃ
કૃત્રિમશ્ ચૈવ સંયોગાત્ સ ચાકાશે વ્યવસ્થિતઃ ॥

તસ્માદ્ અક્ષરસન્તાનં વાગ્વિલાસં પ્રવર્તતે
તેન સઙ્ક્ષોભ્ય ચાત્માનં અવ્યક્તાવ્યક્તરૂપિણમ્ ॥

નિરોધિતં તુ તેનેદં સૂક્ષ્મભાવસ્ય સમ્ભવઃ
તેન નૈરોધિકં નામ ગોલાકારં વ્યવસ્થિતમ્ ॥

આત્મલગ્નસ્વરૂપેણ પ્રતિમૂર્તિ દ્વિતીયકમ્
તેન સઙ્ક્ષોભ્ય ચાત્માનમ્ અર્ધચન્દ્રવિનિર્મિતમ્ ॥

સ્રવન્તમ્ અમૃતં દિવ્યં સર્વસ્ય જગતઃ સ્થિતમ્
તસ્ય સમ્પ્લાવનાત્યર્થં વિસર્ગાભિરતસ્ તુ યઃ ॥

તત્રાદિત્યં સમુત્પન્નં વર્ણાનાં પ્રભુમ્ ઈશ્વરમ્
બિન્દુરૂપં જગન્નાથં ક્રિયાકાલગુણોત્તરમ્ ॥

વર્ણસૃષ્ટેસ્ તુ કર્તારં દેદીપ્યન્તં સુવર્ચસમ્
ઉન્મનાદિચતુષ્કસ્ય સઞ્જાતેદં ચતુષ્કલમ્ ॥

ક્ષુભિતં ક્રમયોગેન વિશુદ્ધતનુ શામ્ભવમ્
સ્થિતં ષોડશભેદેન ચતુષ્કેન પૃથક્ પૃથક્ ॥

કુલાતીતશરીરસ્ય પિણ્ડમ્ આદ્યં ચતુષ્કલમ્
દ્વાદશાઙ્ગં કુલેશસ્ય મસ્તકે સંવ્યવસ્થિતમ્ ॥

ચતુષ્કલં દ્વિતીયં તુ પીઠરૂપં જગામ્બિકે
નાદાન્તોર્ધ્વં તુ માયાદ્યં વિજ્ઞેયં તુ પુટત્રયમ્ ॥

લલાટોર્ધ્વં કુલેશસ્ય જ્ઞાતવ્યં તુ કુલેશ્વરિ
તદધઃ પઞ્ચધા નાદં કૃત્રિમં મુખમણ્ડલે ॥

નિરોધં તત્સમં જ્ઞેયં ચન્દ્રસૂર્યં તતોદરે
એવં વિશુદ્ધદેવેન ષોડશાવયવં તનુમ્ ॥

અકુલેશકુલેશાનં વિભજ્ય ચ નિવેશિતમ્
અત્ર યોગાભિપન્નાનામ્ અવસ્થાં શૃણુ ભાવિનિ ॥

રોમાઞ્ચશ્ ચાશ્રુપાતશ્ ચ વિષુવં ચન્દ્રદર્શનમ્
પિપીલિકાપરઃ સ્પર્શઃ સૂર્યં રાત્રૌ ચ પશ્યતિ ॥

ઉત્પતેદ્ ગગનામ્ભોભિઃ શબ્દાન્ મુઞ્ચતિ દારુણાન્
વાગીશત્વં પ્રપદ્યેત કિં ત્વ્ અબદ્ધપ્રલાપિનઃ ॥

ક્ષોભઃ ક્ષુધાજયો નિદ્રા ઉન્મનત્વં ક્ષનાત્ ક્ષનાત્
સુગન્ધશ્ ચ સુદીપ્તશ્ ચ વાચાસિદ્ધિઃ પ્રવર્તતે ॥

ષોડશૈતે મહાવસ્થાઃ પ્રત્યક્ષાનુભવેદ્ યદિ
તદા તેન તુ દેહેન ખેચરીકુલનન્દનઃ ॥

એતત્ તે સરહસ્યં તુ વિશુદ્ધં કથિતં મયા
ઇદાનીં શૃણુ કલ્યાણિ યથાવસ્થમ્ અનાહતમ્ ॥

કણ્ઠાધસ્તાત્ કુલેશસ્ય ઉદરોર્ધ્વમ્ અવસ્થિતમ્
ક્રોધશર્માદિભિઃ સિદ્ધૈશ્ ચક્રવર્તિદશાન્વિતઃ ॥

એકરુદ્રઃ સુશર્મા ચ ગ્રન્થૌ નાલે વ્યવસ્થિતઃ
ક્રોધાજેશાદયઃ સિદ્ધાશ્ ચક્રવર્તિદલે સ્થિતાઃ ॥

પૂર્વેશગોચરાન્તાસ્ તે મધ્યે દેવઃ સદાશિવઃ
ચારોચ્ચારવિચારૈશ્ ચ એભિઃ સાર્ધં રમેત્ તુ સઃ ॥

રાજ્યક્રીડામ્ અથોર્ધ્વે ચ સંહારાત્મા જગત્ત્રયમ્
માંસાદપિશુનત્વેન હ્ય્ અભિલાષો ઽ ધુના પુનઃ ॥

આપ્યાયિતમનો હૃષ્ટસ્ તુષ્ટચિત્તસ્ તુ વત્સલઃ
પૃથ્વીં ભ્રમામિ નિખિલાં વ્રજામો ગિરિગહ્વરમ્ ॥

દ્રવ્યમ્ આવર્જયામ્ આસ વિલસામો દદામ્ય્ અહમ્
પરં વૈરાગ્યમ્ આપન્નો મોક્ષાન્વેષણતત્પરઃ ॥

ગુરુમ્ અન્વેષયિષ્યામિ યેન ભૂયો ન સમ્ભવઃ
સન્ધિનાલાન્તરસ્થો ઽસૌ પાતાલમ્ અનુકાઙ્ક્ષતિ ॥

દિવ્યસિદ્ધો ભવિષ્યામઃ ક્રીડામઃ કામિનીજનૈઃ
મધ્યદેશાન્તરસ્થો ઽસૌ ન કિઞ્ચિદ્ અપિ ચિન્તયેત્ ॥

સુખાવસ્થો જિતક્રોધઃ સત્ત્વાવસ્થો જિતેન્દ્રિયઃ
તિષ્ઠતે ઽનાહતો દેવશ્ ચક્રવર્ત્યષ્ટકૈર્ વૃતઃ ॥

દશધાવસ્થિતે ચક્રે ભાવાભાવસમન્વિતઃ
ગુરુવક્ત્રગતો દેવશ્ ચક્રવર્તિસમન્વિતઃ ॥

સ્વભાવગુણસંયુક્તં ચિન્તયન્તોપદેશતઃ
અભ્યસન્તસ્ય દેવેશિ અવસ્થાઃ સમ્ભવન્તિ હિ ॥

પુંસો ભેદેન જાયન્તે સાત્ત્વરાજસતામસાઃ
ઉત્તમો મધ્યમશ્ ચેતિ કન્યસસ્ તુ તૃતીયકઃ ॥

કન્યસે તામસાવસ્થા રાજસા સાત્ત્વિકા પુનઃ
મધ્યમે રજસા યુક્તં સત્ત્વાવસ્થાદિતોત્તમઃ ॥

યાશ્ ચ તાઃ શૃણુ કલ્યાણિ યેષુ યોગસ્ય સાધનમ્
તમો મોહો રજઃ શોકશ્ ચતુષ્કં કન્યસાદિકમ્ ॥

લોલુપા રાગવત્યા ચ કામુકા ચાપલાયિની
મધ્યમાદિષ્વ્ અવસ્થૈતાઃ કન્યસે તુ દ્વિતીયકા ॥

પ્રભાવતી સુતારા ચ બિમ્બા બિમ્બખગેશ્વરી
જ્યેષ્ઠાદિમધ્યમે દ્વિસ્થા ત્રિસ્થા કન્યસગોચરે ॥

ઉદયન્તિ ક્રમા હ્ય્ એતાઃ સમાધિવિષયે સ્થિતાઃ
અન્તિમૈકા દ્વિમધ્યસ્થા ત્રિધાવસ્થા તુ કન્યસે ॥