કાત્યાયનસ્મૃતિ · શ્લોક 898-917

ગૃહોપસ્કરવાહ્યાનાં દોહ્યાભરણકર્મિણામ્ ।
મૂલ્યં લબ્ધં તુ યત્ કિંચિચ્ શુલ્કં તત્ પરિકીર્તિતમ્ ॥

વિવાહાત્ પરતો યત્ તુ લબ્ધં ભર્તૃકુલાત્ સ્ત્રિયા ।
અન્વાધેયં તદ્ ઉક્તં તુ લભ્દં બન્ધુકુલાત્ તથા ॥

ઊર્ધ્વં લબ્ધં તુ યત્ કિંચિત્ સંસ્કારાત્ પ્રીતિતઃ સ્ત્રિયા ।
ભર્તુઃ પિત્રોઃ સકાશાદ્ વા અન્વાધેયં તુ તદ્ ભૃગુઃ ॥

ઊઢયા કન્યયા વાપિ ભર્તુઃ પિતૃગૃહે ઽપિ વા ।
ભ્રાતુઃ સકાશાત્ પિત્રોર્ વા લબ્ધં સૌદાયિકં સ્મૃતમ્ ॥

પિતૃમાતૃપતિભ્રાતૃ જ્ઞાતિભિઃ સ્ત્રીધનં સ્ત્રિયૈ ।
યથાશક્ત્યા દ્વિસાહસ્રાદ્ દાતવ્યં સ્થાવરાદ્ ઋતે ॥

યત્ તુ સોપાધિકં દત્તં યચ્ ચ યોગવશેન વા ।
પિત્રા ભ્રાત્રાથ વા પત્યા ન તત્ સ્ત્રીધનમ્ ઇષ્યતે ॥

પ્રાપ્તં શિલ્પૈસ્ તુ યદ્ વિત્તં પ્રીત્યા ચૈવ યદ્ અન્યતઃ ।
ભર્તુઃ સ્વામ્યં તદા તત્ર શેષં તુ સ્ત્રીધનં સ્મૃતમ્ ॥

સૌદાયિકં ધનં પ્રાપ્ય સ્ત્રીણાં સ્વાતન્ત્ર્યમ્ ઇષ્યતે ।
યસ્માત્ તદાનૃશસ્યાર્થં તૈર્ દત્તમ્ ઉપજીવનમ્ ॥

સૌદાયિકે સદા સ્ત્રીણાં સ્વાતન્ત્ર્યં પરિકીર્તિતમ્ ।
વિક્રયે ચૈવ દાને ચ યથેષ્ટં સ્થાવરેષ્વ્ અપિ ॥

ભર્તૃદાયં મૃતે પત્યૌ વિન્યસેત્ સ્ત્રી યથેષ્ટતઃ ।
વિદ્યમાને તુ સંરક્ષેત્ ક્ષપયેત્ તત્ કુલે ઽન્યથા ॥

અથ ચેત્ સ દ્વિભાર્યઃ સ્યાન્ ન ચ તાં ભજતે પુનઃ ।
પ્રીત્યા નિસૃષ્ટમ્ અપિ ચેત્ પ્રતિદાપ્યઃ સ તદ્બલાત્ ॥

ગ્રાસાચ્છાદનવાસાનામ્ આચ્છેદો યત્ર યોષિતઃ ।
તત્ર સ્વમ્ આદદીત સ્ત્રી વિભાગં રિક્થિનાં તથા ॥

લિખિતસ્યેતિ ધર્મો ઽયં પ્રાપ્તે ભર્તૃકુલે વસેત્ ।
વ્યાધિતા પ્રેતકાલે તુ ગચ્છેદ્ બન્ધુજનં તતઃ ॥

ન ભર્તા નૈવ ચ સુતો ન પિતા ભ્રાતરો ન ચ ।
આદાને વા વિસર્ગે વા સ્ત્રીધને પ્રભવિષ્ણવઃ ॥

યદિ હ્ય્ એકતરો ઽપ્ય્ એષાં સ્ત્રીધનં ભક્ષયેદ્ બલાત્ ।
સવૃદ્ધિકં પ્રદાપ્યઃ સ્યાદ્ દણ્ડં ચૈવ સમાપ્નુયાત્ ॥

તદ્ એવ યદ્ય્ અનુજ્ઞાપ્ય ભક્ષયેત્ પ્રીતિપૂર્વકમ્ ।
મૂલ્યમ્ એવ પ્રદાપ્યઃ સ્યાદ્ યદ્ય્ અસૌ ધનવાન્ ભવેત્ ॥

વ્યાધિતં વ્યસનસ્થં ચ ધનિકૈર્ વોપપીડિતમ્ ।
જ્ઞાત્વા નિસૃષ્ટં યત્ પ્રીત્યા દદ્યાદ્ આત્મેચ્છયા તુ સઃ ॥

જીવન્ત્યાઃ પતિપુત્રાસ્ તુ દેવરાઃ પિતૃબાન્ધવાઃ ।
અનીશાઃ સ્ત્રીધનસ્યોક્તા દણ્ડ્યાસ્ ત્વ્ અપહરન્તિ યે ॥

ભર્ત્રા પ્રતિશ્રુતં દેયમ્ ઋણવત્ સ્ત્રીધનં સુતૈઃ ।
તિષ્ઠેદ્ ભર્તૃકુલે યા તુ ન સા પિતૃકુલે વસેત્ ॥

ભગિન્યો બાન્ધવૈઃ સાર્ધં વિભજેરન્ સભર્તૃકાઃ ।
સ્ત્રીધનસ્યેતિ ધર્મો ઽયં વિભાગસ્ તુ પ્રકલ્પિતઃ ॥