કાત્યાયનસ્મૃતિ · શ્લોક 879-897

યલ્ લબ્ધં દાનકાલે તુ સ્વજાત્યા કન્યયા સહ ।
કન્યાગતં તુ તદ્ વિત્તં શુદ્ધં વૃદ્ધિકરં સ્મૃતમ્ ॥

વૈવાહિકં તુ તદ્ વિદ્યાદ્ ભાર્યયા યત્ સહાગતમ્ ।
ધનમ્ એવંવિધં સર્વં વિજ્ઞેયં ધર્મસાધકમ્ ॥

વિવાહકાલે યત્ કિંચિદ્ વરાયોદ્દિશ્ય દીયતે ।
કન્યાયાસ્ તદ્ ધનં સર્વમ્ અવિભાજ્યં ચ બન્ધુભિઃ ॥

ધનં પત્રનિવિષ્ટં તુ ધર્માર્થં ચ નિરૂપિતમ્ ।
ઉદકં ચૈવ દાસશ્ ચ નિબન્ધો યઃ ક્રમાગતઃ ॥

ધૃતં વસ્ત્રમ્ અલંકારો નાનુરૂપં તુ યદ્ ભવેત્ ।
યથા કાલોપયોગ્યાનિ તથા યોજ્યાનિ બન્ધુભિઃ ॥

ગોપ્રચારશ્ ચ રક્ષા ચ વસ્ત્રં યચ્ ચાઙ્ગયોજિતમ્ ।
પ્રયોજ્યં ન વિભજ્યેત ધર્માર્થં ચ બૃહસ્પતિઃ ॥

દેશસ્ય જાતેઃ સઙ્ઘસ્ય ધર્મો ગ્રામસ્ય યો ભૃગુઃ ।
ઉદિતઃ સ્યાત્ સ તેનૈવ દાયભાગં પ્રકલ્પયેત્ ॥

પ્રચ્છાદિતં યદિ ધનં પુનર્ આસાદ્ય તત્ સમમ્ ।
ભજેરન્ ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધમ્ અભાવે હિ પિતુઃ સુતાઃ ॥

અન્યોન્યાપહૃતં દ્રવ્યં દુર્વિભક્તં ચ યદ્ ભવેત્ ।
પશ્ચાત્ પ્રાપ્તં વિભજ્યેત સમભાગેન તદ્ ભૃગુઃ ॥

વિભક્તેનૈવ યત્ પ્રાપ્તં ધનં તસ્યૈવ તદ્ ભવેત્ ।
હૃતં નષ્ટં ચ યલ્ લબ્ધં પ્રાગ્ ઉક્તં ચ પુનર્ ભજેત્ ॥

બન્ધુનાપહૃતં દ્રવ્યં બલાન્ નૈવ પ્રદાપયેત્ ।
બન્ધૂનામ્ અવિભક્તાનાં ભોગં નૈવ પ્રદાપયેત્ ॥

ક્ષેત્રં સાધારણં ત્યક્ત્વા યો ઽન્યદેશં સમાશ્રિતઃ ।
તદ્ વંશ્યસ્યાગતસ્યાંશઃ પ્રદાતવ્યો ન સંશયઃ ॥

તૃતીયઃ પઞ્ચમો વાપિ સપ્તમશ્ ચાપિ યો ભવેત્ ।
જન્મનામ્ અપરિજ્ઞાને લભેતાંશં ક્રમાગતમ્ ॥

યં પરંપરયા મૌલાઃ સામન્તાઃ સ્વામિનં વિદુઃ ।
તદ્ અન્વયસ્યાગતસ્ય દાતવ્યા ગોતજૈર્ મહી ॥

વિભક્તાઃ પિતૃવિત્તાચ્ ચેદ્ અકત્ર પ્રતિવાસિનઃ ।
વિભજેયુઃ પુનર્ દ્વ્યંશં સ લભેતોદયો યતઃ ॥

વસેયુર્ દશ વર્ષાણિ પૃથગ્ધર્માઃ પૃથક્ક્રિયાઃ ।
ભ્રાતરસ્ તે ઽપિ વિજ્ઞેયા વિભક્તાઃ પૈતૃકાદ્ ધનાત્ ॥

અધ્યગ્ન્યધ્યાવાહનિકં દત્તં ચ પ્રીતિતઃ સ્ત્રિયૈઃ ।
ભ્રાતૃમાતૃપિતૃપ્રાપ્તં ષડ્વિધં સ્ત્રીધનં સ્મૃતમ્ ॥

વિવાહકાલે યત્ સ્ત્રીભ્યો દીયતે હ્ય્ અગ્નિસંનિધૌ ।
તદ્ અધ્યગ્નિકૃતં સદ્ભિઃ સ્ત્રીધનં પરિકીર્તિતમ્ ॥

યત્ પુનર્ લભતે નારી નીયમાના પિતુર્ ગૃહાત્ ।
અધ્યાવહનિકં ચૈવ સ્ત્રીધનં તદ્ ઉદાહૃતમ્ ॥

પ્રીત્યા દત્તં તુ યત્ કિંચિત્ શ્વશ્ર્વા વા શ્વશુરેણ વા ।
પાદવન્દનિકં ચૈવ પ્રીતિદત્તં તદ્ ઉચ્યતે ॥