કાત્યાયનસ્મૃતિ · શ્લોક 821-839

અચોરાદ્ દાપિતં દ્રવ્યં ચૌરાન્વેષણતત્પરૈઃ ।
ઉપલબ્ધે લભેરંસ્ તે દ્વિગુણં તત્ર દાપયેત્ ॥

યેન યેન પરદ્રોહં કરોત્ય્ અઙ્ગેન તસ્કરઃ ।
છિન્દ્યાદ્ અઙ્ગં નૃપસ્ તસ્ય ન કરોતિ યથા પુનઃ ॥

ત્રપુષે વારુકે દ્વે તુ પઞ્ચામ્રં પઞ્ચદાડિમમ્ ।
ખર્જૂરબદરાદીનાં મુષ્ટિં ગૃહ્ણન્ ન દુષ્યતિ ॥

માનવાઃ સદ્ય એવાહુઃ સહોઢાનાં પ્રવાસનમ્ ।
ગૌતમાનામ્ અનિષ્ટં યત્ પ્રાણ્યુચ્છેદદ્ વિગર્હિતમ્ ॥

સહોઢમ્ અસહોઢં વા તત્ત્વાગમિતસાહસમ્ ।
પ્રગૃહ્યાચ્ છિન્નમ્ આવેદ્ય સર્વસ્વૈર્ વિપ્રયોજયેત્ ॥

અયઃસન્દાનગુપ્તાસ્ તુ મન્દભક્તા બલાન્વિતાઃ ।
કુર્યુઃ કર્માણિ નૃપતેર્ આમૃત્યોર્ ઇતિ કૌશિકઃ ॥

પરદેશાદ્ ધૃતં દ્રવ્યં વૈદેશ્યેન યદા ભવેત્ ।
ગૃહીત્વા તસ્ય તદ્દ્રવ્યમ્ અદણ્ડં તં વિસર્જયેત્ ॥

ચોરાણાં ભક્તદા યે સ્યુસ્ તથાગ્ન્યુદકદાયકાઃ ।
ક્રેતારશ્ ચૈવ ભાણ્ડાનાં પ્રતિગ્રાહિણ એવ ચ ।
સમદણ્ડાઃ સ્મૃતા હ્ય્ એતે યે ચ પ્રચ્છાદયન્તિ તાન્ ॥

અવિદ્વાન્ યાજકો વા સ્યાત્ પ્રવક્તા ચાનવસ્થિતઃ ।
તૌ ઉભૌ ચોરદણ્ડેન વિનીય સ્થાપયેત્ પથિ ॥

દૂતોપચારયુક્તશ્ ચેદ્ અવેલાસ્થાનસંસ્થિતિઃ ।
ક્ણ્ઠકેશાણ્ ચલગ્રાહઃ કર્ણનાસાકરાદિષુ ।
એકસ્થાનાસનાહારાઃ સંગ્રહો નવધા સ્મૃતઃ ॥

સ્ત્રીષુ વૃત્તોપભોગઃ સ્યાત્ પ્રસહ્ય પુરુષો યદા ।
વધે તત્ર પ્રવર્તેત કાર્યાતિક્રમણં હિ તત્ ॥

કામાર્તા સ્વૈરિણી યા તુ સ્વયમ્ એવ પ્રકામયેત્ ।
રાજાદેશેન મોક્તવ્યા વિખ્યાપ્ય જનસંનિધૌ ॥

આરમ્ભકૃત્સહાયશ્ ચ તથા માર્ગાનુદેશકઃ ।
આશ્રયઃ શસ્ત્રદાતા ચ ભક્તદાતા વિકર્મિણામ્ ॥

યુદ્ધોપદેશકશ્ ચૈવ તદ્વિનાશપ્રદર્શકઃ ।
ઉપેક્ષાકાર્યયુક્તશ્ ચ દોષવક્ત્રનુમોકકઃ ॥

અનિષેદ્ધાક્ષમો યઃ સ્યાત્ સર્વે તત્કાર્યકારિણઃ ।
યથાશક્ત્યનુરૂપં તુ દણ્ડમ્ એષાં પ્રકલ્પયેત્ ॥

પત્યા ચાપ્ય્ અવિયોગિન્યા શુશ્રૂષ્યો ઽગ્નિર્ વિનીતયા ।
સૌભાગ્યવદ્ અવ્વૈધવ્ય કામ્યયા ભર્તૃભક્તયા ॥

મતિશુશ્રૂષયૈવ સ્ત્રી સર્વાન્ કામાન્ સમશ્નુતે ।
દિવઃ પુનર્ ઇહાયાતા સુખાનાં શેવધિર્ ભવેત્ ॥

મૃતે ભર્તરિ યા સાધ્વી બ્રહ્મચર્યે વ્યવસ્થિતા ।
સારુન્ધતીસમાચારા બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥

સકલં દ્રવ્યજાતં યદ્ ભાગૈર્ ગૃહ્ણન્તિ તત્ સમૈઃ ।
પિતરો ભ્રાતરશ્ ચૈવ વિભાગો ધર્મ્ય ઉચ્યતે ॥

પૈતામહં સમાનં સ્યાત્ પિતુઃ પુત્રસ્ય ચોભયોઃ ।
સ્વયં ચોપાર્જિતે પિત્રા ન પુત્રઃ સ્વામ્યમ્ અર્હતિ ॥