કાત્યાયનસ્મૃતિ · શ્લોક 801-820

આતતાયિનિ ચોત્કૃષ્ટે તપઃસ્વાધ્યાયજન્મતઃ ।
વધસ્ તત્ર તુ નૈવ સ્યાત્ પાપે હીને વધો ભૃગુઃ ॥

ઉદ્યતાસિવિષાગ્નિશ્ ચ ચાપોદ્યતકરસ્ તથા ।
આથર્વણેન હન્તા ચ પિશુનશ્ ચૈવ રાજનિ ॥

ભાર્યાતિક્રમકારી ચ રન્ધ્રાન્વેષણતત્પરઃ ।
એવમ્ આદ્યાન્ વિજાનીયાત્ સર્વાન્ એવાતતાયિનઃ ॥

યશોવૃત્તહરાન્ પાપાન્ આહુર્ ધર્માર્થહારકાન્ ।
અનાક્ષારિતપૂર્વો યસ્ ત્વ્ અપરાધે પ્રવર્તતે ।
પ્રાણદ્રવ્યાપહારે ચ તં વિદ્યાદ્ આતતાયિનમ્ ॥

નખિનાં શૃણ્ગિણાં ચૈવ દંષ્ટ્રિણાં ચાતતાયિનામ્ ।
હસ્ત્યશ્વાનાં તથાન્યેષાં વધે હન્તા ન દોષભાક્ ॥

ગર્ભસ્ય પાતને સ્તેનો બ્રાહ્મણ્યાં શસ્ત્રપાતેન ।
અદુષ્ટાં યોષિતં હત્વા હન્ત્વ્યો બ્રાહ્મણો ઽપિ હિ ॥

ક્ષતં ભઙ્ગોપમર્દૌ ચ કુર્યાદ્ દ્રવ્યેષુ યો નરઃ ।
પ્રાપ્નુયાત્ સાહસં પૂર્વં દ્રવ્યભાક્સ્વામ્યુદાહૃતઃ ॥

હરેદ્ ભિન્દ્યાદ્ દહેદ્ વાપિ દેવાનાં પ્રતિમાં યદિ ।
તગ્ગૃહં ચૈવ યો ભિન્દ્યાત્ પ્રાપ્નુયાત્ પૂર્વસાહસમ્ ॥

પ્રાકારં ભેદયેદ્ યસ્ તુ પાતયેચ્ છાતયેત્ તથા ।
બધ્નીયાદ્ અમ્ભસો માર્ગં પ્રાપ્નુયાત્ પૂર્વસાહસમ્ ॥

પ્રચ્છન્નં વા પ્રકાશં વા નિશાયામ્ અથ વા દિવા ।
યત્ પરદ્રવ્યહરણં સ્તેયં તત્ પરિકીર્તિતમ્ ॥

અન્યહસ્તાત્ પરિભ્રષ્ટમ્ અકામાદ્ ઉદ્ધૃતં ભુવિ ।
ચૌરેણ વા પરિક્ષિપ્તં લોપ્ત્રં યત્નાત્ પરીક્ષયેત્ ॥

તુલામાનપ્રતિમાન પ્રતિરૂપકલક્ષિતૈઃ ।
ચરન્ન્ અલક્ષિતૈર્ વાપિ પ્રાપ્નુયાત્ પૂર્વસાહસમ્ ॥

ગૃહે તુ મુષિતં રાજા ચૌરગ્રાહાંસ્ તુ દાપયેત્ ।
આરક્ષકાંશ્ ચ દિક્પાલાન્ યદિ ચૌરો ન લભ્યતે ॥

ગ્રામાન્તરે હૃતં દ્રવ્યં ગ્રામાધ્યક્ષં પ્રદાપયેત્ ।
વિવીતે સ્વામિના દેયં ચૌરોદ્ધર્તા વિવીતકે ॥

સ્વદેશે યસ્ય યત્ કિંચિદ્ ધૃતં દેયં નૃપેણ તુ ।
ગૃહ્ણીયાત્ તત્ સ્વયં નષ્ટં પ્રાપ્તમ્ અન્વિષ્ય પાર્થિવઃ ॥

ચૌરૈર્ હૃતં પ્રયત્નેન સ્વરૂપં પ્રતિપાદયેત્ ।
તદભાવે તુ મૂલ્યં સ્યાદ્ અન્યથા કિલ્વિષી નૃપઃ ॥

લબ્ધે ઽપિ ચૌરે યદિ તુ મોષસ્ તસ્માન્ ન લભ્યતે ।
દદ્યાત્ તમ્ અથ વા ચૌરં દાપયેત્ તુ યથેષ્ટતઃ ॥

તસ્મિંશ્ ચેદ્ દાપ્યમાનાનાં ભવેદ્ દોષે તુ સંશયઃ ।
મુષિતઃ શપથં દાપ્યો બન્ધુભિર્ વા વિશોધયેત્ ॥

યસ્માદ્ અપહૃતાલ્ લબ્ધં દ્રવ્યાત્ સ્વલ્પં તુ સ્વામિના ।
તચ્ શેષમ્ આપ્નુયાત્ તસ્માત્ પ્રત્યયે સ્વામિના કૃતે ॥

સ્વદેશઘાતિનો યે સ્યુસ્ તથા માર્ગનિરોધકાઃ ।
તેષાં સર્વસ્વમ્ આદાય રાજા શૂલે નિવેશયેત્ ॥