કાત્યાયનસ્મૃતિ · શ્લોક 601-620

ગ્રાહ્યસ્ તૂપનિધિઃ કાલે કાલહીનં તુ વર્જયેત્ ।
કાલહીનં દદદ્દણ્ડં દ્વિગુણં ચ પ્રદાપ્યતે ॥

સર્વેષૂપનિધિષ્વ્ એતે વિધયઃ પરિકીર્તિતાઃ ॥

યૈશ્ ચ સંસ્ક્રિયતે ન્યાસો દિવસૈઃ પરિનિશ્ચિતૈઃ ।
તદૂર્ધ્વં સ્થાપયેચ્ શિલ્પી દાપ્યો દૈવહતે ઽપિ તત્ ॥

ન્યાસદોષાદ્ વિનાશઃ સ્યાચ્ શિલ્પિનં તન્ ન દાપયેત્ ।
દાપયેચ્ શિલ્પિદોષાત્ તત્ સંસ્કારાર્થં યદ્ અર્પિતમ્ ॥

સ્વલ્પેનાપિ ચ યત્ કર્મ નષ્ટં ચેદ્ ભૃતકસ્ય તત્ ।
પર્યાપ્તં દિત્સતસ્ તસ્ય વિનશ્યેત્ તદ્ અગૃહ્ણતઃ ॥

યદિ તત્ કાર્યમ્ ઉદ્દિશ્ય કાલં પરિનિયમ્ય વા ।
યાચિતો ઽર્ધકૃતે તસ્મિન્ન્ અપ્રાપ્તે ન તુ દાપ્યતે ॥

પ્રાપ્તકાલે કૃતે કાર્યે ન દદ્યાદ્ યાચિતો ઽપિ સન્ ।
તસ્મિન્ નષ્ટે વાપિ ગ્રહીતા મૂલ્યમ્ આહરેત્ ॥

યાચ્યમાનો ન દદ્યાદ્ વા દાપ્યસ્ તત્ સોદયં ભવેત્ ॥

અથ કાર્યવિપત્તિસ્ તુ તસ્યૈવ સ્વામિનો ભવેત્ ।
અપ્રાપ્તે વૈ સ કાલે તુ દાપ્યસ્ ત્વ્ અર્ધકૃતે ઽપિ તત્ ॥

યો યાચિતકમ્ આદાય ન દદ્યાત્ પ્રતિયાચિતઃ ।
સ નિગૃહ્ય બલાદ્ દાપ્યો દણ્ડ્યશ્ ચ ન દદાતિ યઃ ॥

અનુમાર્ગેણ કાર્યેષુ અન્યસ્મિન્ વચનાન્ મમ ।
દદ્યાસ્ ત્વમ્ ઇતિ યો દત્તઃ સ ઇહાન્વાધિર્ ઉચ્યતે ॥

અસ્વામિવિક્રયં દાનમ્ આધિં ચ વિનિવર્તયેત્ ॥

અભિયોક્તા ધનં કુર્યાત્ પ્રથમં જ્ઞાતિભિઃ સ્વકમ્ ।
પશ્ચાદ્ આત્મવિશુધ્યર્થં ક્રયં કેતા સ્વબન્ધુભિઃ ॥

નાષ્ટિકસ્ તુ પ્રકુર્વીત તદ્ ધનં જ્ઞાતૃભિઃ સ્વકમ્ ।
અદત્તત્યક્તવિક્રીતં કૃત્વા સ્વં લભતે ધનમ્ ॥

પ્રકાશં વા ક્રયં કુર્યાન્ મૂલં વાપિ સમર્પયેત્ ।
મૂલાનયનકાલસ્ તુ દેયો યોજનસંખ્યયા ॥

પ્રકાશં ચ ક્રયં કુર્યાત્ સાધુભિર્ જ્ઞાતિભિઃ સ્વકૈઃ ।
ન તત્રાન્યા ક્રિયા પ્રોક્તા દૈવિકી ન ચ માનુષી ॥

યદા મૂલમ્ ઉપન્યસ્ય પુનર્ વાદી ક્રયં વદેત્ ।
આહરેન્ મૂલમ્ એવાસૌ ન ક્રયેણ પ્રયોજનમ્ ॥

અસમાહાર્યમૂલસ્ તુ ક્રયમ્ એવ વિશોધયેત્ ।
વિશોધિતે ક્રયે રાજ્ઞા ન વક્તવ્યઃ સ કિંચન ॥

અનુપસ્થાપયન્ મૂલં ક્રયં વાપ્ય્ અવિશોધયન્ ।
યથાભિયોગં ધનિને ધનં દાપ્યો દમં ચ સઃ ॥

યદિ સ્વં નૈવ કુરુતે જ્ઞાતિભિર્ નાષ્ટિકો ધનમ્ ।
પ્રસઙ્ગવિનિવૃત્ત્યર્થં ચોરવદ્દણ્ડમ્ અર્હતિ ॥