કથાસરિત્સાગર, વેતાલપઞ્ચવિંશતિકા · અધ્યાય 12.23

અથ ગત્વા પુનઃ સ્કન્ધે વેતાલં શિંશપાદ્રુમાત્ ।
સ ત્રિવિક્રમસેનસ્ તમ્ આદાયોદચલત્ તતઃ ॥

આગચ્છન્તં ચ તં ભૂપં સ વેતાલો ઽબ્રવીત્ પુનઃ ।
રાજઞ્ શૃણુ કથામ્ એકામ્ ઉદારાં કથયામિ તે ॥

અસ્તીહ હિમવાન્ નામ નગેન્દ્રઃ સર્વરત્નભૂઃ ।
યો ગૌરીગઙ્ગયોસ્ તુલ્યઃ પ્રભવો હરકાન્તયોઃ ॥

શૂરા-સંસ્પૃષ્ટસ્પૃષ્ઠશ્ ચ યો મધ્યે કુલભૂભૃતામ્ ।
અભિમાનોન્નતઃ સત્યં ગીયતે ભુવનત્રયે ॥

તસ્યાસ્તિ સાનુન્ય્ અન્વર્થં તત્ કાઞ્ચનપુરં પુરમ્ ।
ન્યાસીકૃતમ્ ઇવાર્કેણ રશ્મિવૃન્દં વિભાતિ યત્ ॥

જીમૂતકેતુર્ ઇત્ય્ આસીત્ તસ્મિન્ પુરવરે પુરા ।
વિદ્યાધરેશ્વરઃ શ્રીમાન્ મેરાવ્ ઇવ શતક્રતુઃ ॥

તસ્યાસીત્ સ્વગૃહોદ્યાને કલ્પવૃક્ષો ઽન્વયાગતઃ ।
યથાર્થનામા પ્રથિતો યો મનઃરથદાયકઃ ॥

તં પ્રાર્થ્ય દેવતાત્માનં સ રાજા તત્ પ્રસાદતઃ ।
પ્રાપ જાતિસ્મરં પુત્રં બોધિસત્ત્વાંશસંભવમ્ ॥

દાનવીરં મહાસત્ત્વં સર્વભૂતાનુકમ્પિનમ્ ।
ગુરુશુશ્રૂષણપરં નામ્ના જીમૂતવાહનમ્ ॥

સંપ્રાપ્તયૌવનં તં ચ યૌવરાજ્યે ઽભિષિક્તવાન્ ।
તનયં પ્રેરિતઃ સદ્ભિસ્ તદ્ગુણૈઃ સચિવૈશ્ ચ સઃ ॥

યૌવરાજ્યસ્થિતશ્ ચૈષો જાતુ જીમૂતવાહનઃ ।
હિતૈષિભિર્ ઉપાગત્ય જગદે પિતૃમન્ત્રિભિઃ ॥

દેવ કલ્પતરુર્ યો ઽયમ્ અસ્તિ વઃ સર્વકામદઃ ।
અધૃષ્યઃ સર્વભૂતાનાં સૈષ પૂજ્યઃ સદા તવ ॥

નાસ્મિન્ સતિ હિ શક્રો ઽપિ બાધેતાસ્માન્ કુતો ઽપરઃ ।
એતચ્ છ્રુત્વા સ જીમૂતવાહનો ઽન્તરચિન્તયત્ ॥

અહો બતેદૃશમ્ ઇમં સંપ્રાપ્યા-મરપાદપમ્ ।
નાસાદિતં કિમ્ અપ્ય્ અસ્માત્ પૂર્વૈર્ નસ્ તાદૃશં ફલમ્ ॥

કેવલં કૈઃચિદ્ અપ્ય્ અર્થૈર્ અર્થિતૈઃ કૃપણોચિતૈઃ ।
આત્મા ચૈષો મહાત્મા ચ નીતૌ દ્વાવ્ અપિ લાઘવમ્ ॥

તદ્ અહં સાધયીષ્યામિ કામમ્ અસ્માન્ મનઃગતમ્ ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય સ યયૌ મહાસત્ત્વો ઽન્તિકં પિતુઃ ॥

તત્ર સંવિહિતા-શેષશુશ્રૂષાપરિતોષિતમ્ ।
સુખાસીનં તમ્ એકાન્તે પિતરં સ વ્યજિજ્ઞપત્ ॥

તત ત્વમ્ એવ જાનાસિ યદ્ એતસ્મિન્ ભવામ્બુધૌ ।
આશરીરમ્ ઇદં સર્વં વીચિવિભ્રમચઞ્ચલમ્ ॥

વિશેષેના-ચિરસ્થાયિપ્રકાશપ્રવિલાયિની ।
સંધ્યા વિદ્યુચ્ ચ લક્ષ્મીશ્ ચ દૃષ્ટા કુત્ર કદા સ્થિરા ॥

એકઃ પરોપકારસ્ તુ સંસારે ઽસ્મિન્ન્ અનશ્વરઃ ।
યો ધર્મયશસી સૂતે યુગાન્તશતસાક્ષિણી ॥

તત્ તાત ક્ષણિકેષ્વ્ એષુ ભોગેષ્વ્ અસ્માભિર્ ઈદૃશઃ ।
એષ કલ્પતરુઃ કસ્ય કૃતે મોઘો ઽભિરક્ષ્યતે ॥

યૈર્ વા મમ મમેત્ય્ એવમ્ આગ્રહેનૈષો રક્ષિતઃ ।
પૂર્વૈસ્ તે કુત્ર કુત્રાયં તેષાં કશ્ ચૈષઃ કો ઽસ્ય વા ॥

તસ્માત્ પરોપકારૈકફલસિદ્ધ્યૈ ત્વદાજ્ઞયા ।
તાતૈનં વિનિયુઞ્જે ઽહં કામદં કલ્પપાદપમ્ ॥

એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ પિત્રા ચ દત્તાનુજ્ઞો ઽથ તેન સઃ ।
જીમૂતવાહનો ગત્વા કલ્પદ્રુમમ્ ઉવાચ તમ્ ॥

અભીષ્ટાઃ પૂરિતાઃ કામાઃ પૂર્વેષાં દેવ નસ્ ત્વયા ।
તન્ મમૈકમ્ ઇમં કામમ્ અનન્યં પરિપૂરય ॥

અદરિદ્રાં યથા પૃથ્વીમ્ ઇમાં દ્રક્ષ્યે તથા કુરુ ।
ભદ્રં તે વ્રજ દત્તો ઽસિ લોકાયાર્થાર્થિને મયા ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવતિ જીમૂતવાહને રચિતાઞ્જલૌ ।
ત્યક્તસ્ ત્વયૈષો જાતો ઽસ્મીત્ય્ ઉદભૂદ્ વાક્ તરોસ્ તતઃ ॥

ક્ષણાચ્ ચોત્પત્ય સ દિવં કલ્પવૃક્ષસ્ તથા વસુ ।
વવર્ષ ભુવિ નૈવાસીત્ કો ઽપ્ય્ અસ્યાં દુઃગતો યથા ॥

તતસ્ તસ્ય તયા તીવ્રસર્વસત્ત્વાનુકમ્પયા ।
જીમૂતવાહનસ્યાત્ર ત્રૈલોક્યે પપ્રથે યશઃ ॥

તેન તદ્ગોત્રજાઃ સર્વે માત્સર્યાદ્ અસહિષ્ણવઃ ।
તં લોકસાત્કૃતાર્તિઘ્નકલ્પવૃક્ષવિનાકૃતમ્ ॥

જેયં સપિતૃકં મત્વા સંભૂય કૃતનિશ્ચયાઃ ।
યુદ્ધાય સમનહ્યન્ત તદ્ રાજ્યાપજિહીર્ષયા ॥

તદ્ દૃષ્ટ્વા પ્રાહ પિતરં સ્વં સ જીમૂતવાહનઃ ।
તાત કસ્યાપરસ્યાસ્તિ શક્તિસ્ ત્વયિ ધૃતાયુધે ॥

કિં ત્વ્ અસ્ય પાપકસ્યાર્થે શરીરસ્ય વિનાશિનઃ ।
હત્વા બન્ધૂન્ અકૃપનો રાજ્યં કો નામ વાઞ્છતિ ॥

તત્ કિં રાજ્યેન નઃ કાર્યં ગત્વાન્યત્ર ક્વચિદ્ વયમ્ ।
ધર્મમ્ એવ ચરિષ્યામો લોકદ્વયસુખાવહમ્ ॥

મોદન્તાં કૃપણા એતે દાયાદા રાજ્યલોલુપાઃ ।
ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં જીમૂતકેતુસ્ તં સ પિતાબ્રવીત્ ॥

અહં ત્વદર્થમ્ ઇચ્છામિ રાજ્યં પુત્ર ત્વમ્ એવ ચેત્ ।
તજ્ જહાસિ કૃપાવિષ્ટસ્ તન્ મે વૃદ્ધસ્ય તેન કિમ્ ॥

એવં કૃતાભ્યનુજ્ઞેન પિત્રા માત્રા ચ સો ઽન્વિતઃ ।
મલયાદ્રિમ્ અગાત્ ત્યક્તરાજ્યો જીમૂતવાહનઃ ॥

તત્ર ચન્દનસંછન્નવહન્ નિઃઝરકન્દરે ।
શુશ્રૂષમાણઃ પિતરં સ તસ્થૌ કલ્પિતાશ્રમઃ ॥

મિત્રં ચાસ્યાત્ર સંપેદે મિત્રાવસુર્ ઇતિ શ્રુતઃ ।
વિશ્વાવસોઃ સુતઃ સિદ્ધરાજસ્યૈતન્નિવાસિનઃ ॥

એકદા ચાત્ર સ ભ્રામ્યન્ વિવેશોપવનસ્થિતમ્ ।
દ્રષ્ટુમ્ આયતનં દેવ્યા ગૌર્યા જીમૂતવાહનઃ ॥

તત્રોપવીણયન્તીં ચ દદર્શ વરકન્યકામ્ ।
સખીજનાન્વિતાં શૈલતનયારાધનોદ્યતામ્ ॥

આકર્ણ્યમાનસંગીતમઞ્જુવીણારવાં મૃગૈઃ ।
દૃષ્ટલોચનલાવન્યલજ્જિતૈર્ ઇવ નિઃચલૈઃ ॥

દધતા તારકં કૃષ્ણમ્ અર્જુનેન સ્વચક્ષુષા ।
પાણ્ડવીયામ્ ઇવ ચમૂં કર્ણમૂલં વિવિક્ષતીમ્ ॥

પરઃપરવિમર્દેન મુખેન્દોર્ ઇવ દર્શનમ્ ।
અતૃપ્તાવ્ ઇવ વાઞ્છન્તૌ બિભ્રન્તીં સંમુખૌ સ્તનૌ ॥

ધાતુર્ ઘટયતો મુષ્ટિગ્રહેણેવ નિપીડિતે ।
વલીમગ્નાઙ્ગુલીમુદ્રે મધ્યે ક્ષામમનઃરમામ્ ॥

દૃષ્ટયા ચ તયા સદ્યઃ સો ઽભૂજ્ જીમૂતવાહનઃ ।
તન્વ્યા મુષિતચિત્તો ઽન્તો દૃષ્ટિમાર્ગપ્રવિષ્ટયા ॥

સાપિ તં ભૂષિતોદ્યાનં દૃષ્ટ્વોત્કણ્ઠાવિકારદમ્ ।
કામાઙ્ગદાહવૈરાગ્યાદ્ વનં મધુમ્ ઇવાશ્રિતમ્ ॥

તથાનુરાગવિવશા ભેજે કન્યા વિહસ્તતામ્ ।
યથા સખીવ વીણાસ્યા વ્યાકુલાલાપતાં યયૌ ॥

તતઃ સ પપ્રચ્છ સખીં તસ્યા જીમૂતવાહનઃ ।
કિં ધન્યં નામ સખ્યાસ્ તે કો વંશો ઽલંકૃતો ઽનયા ॥

તચ્ છ્રુત્વા સા સખી પ્રાહ નામ્ના મલયવત્ય્ અસૌ ।
મિત્રાવસુસ્વસા સિદ્ધરાજવિશ્વાવસોઃ સુતા ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા સહૃદયા સા તં જીમૂતવાહનમ્ ।
નામાન્વયૌ ચ પૃષ્ટ્વાસ્ય મુનિપુત્રં સહાગતમ્ ॥

તાં બ્રવીતિ સ્મ મલયવતીં સ્મિતમિતાક્ષરમ્ ।
સખિ વિદ્યાધરેન્દ્રસ્ય નાસ્યાતિથ્યં કરોષિ કિમ્ ॥

જગત્પૂજ્યો ઽતિથિર્ હ્ય્ એષ પ્રાપ્ત ઇત્ય્ ઉદિતે તયા ।
સાભૂદ્ વિદ્યાધરસુતા તૂષ્ણીં લજ્જાનતાનના ॥

લજ્જાવતીયં મત્તો ઽર્ચા ગૃહ્યતામ્ ઇતિ વાદિની ।
એકાથ તત્ સખી તસ્મૈ સાર્ઘ્યાં માલામ્ ઉપાનયત્ ॥

સ ચાદાયૈવ જીમૂતવાહનઃ પ્રેમનિઃભરઃ ।
કણ્ઠે મલયવત્યાસ્ તાં માલાં તસ્યાઃ સમર્પયત્ ॥

સાપિ તિર્યક્પ્રસૃતયા પશ્યન્તી સ્નિગ્ધયા દૃશા ।
નીલોત્પલમયીં માલામ્ ઇવ તસ્મિન્ ન્યવેશયત્ ॥

ઇત્ય્ અન્યોઽન્યકૃતા-શબ્દસ્વયમ્વરવિશેષયોઃ ।
તયોર્ એત્ય જગાદૈકા ચેટી તાં સિદ્ધકન્યકામ્ ॥

જનની રાજપુત્રિ ત્વાં સ્મરત્ય્ આગચ્છ માચિરમ્ ।
તચ્ છ્રુત્વાકૃષ્ય કામેષુકીલિતામ્ ઇવ કૃચ્છ્રતઃ ॥

સોત્કાં પ્રિયમુખાદ્ દૃષ્ટિં કથમ્ચિત્ સા યયૌ ગૃહમ્ ।
જીમૂતવાહનો ઽપ્ય્ આગાત્ તન્ નતાત્મા સ્વમાશ્રમમ્ ॥

સાથ સ્વાં જનનીં દૃષ્ટા પ્રાણેશવિરહાતુરા ।
ગત્વા મલયવત્ય્ આશુ પપાત શયનીયકે ॥

અથાન્તર્ગતકામાગ્નિધૂમેનેવાવિલેક્ષણા ।
અશ્રુધારાં પ્રમુઞ્ચન્તી સંતાપક્વથિતાઙ્ગકા ॥

સખીભિશ્ ચન્દનૈર્ લિપ્તા વીજિતા ચાબ્જિનિદલૈઃ ।
રતિં ન ભેજે શયને નાઙ્કે સખ્યા ન ભૂતલે ॥

ગતે ઽથ વાસરે ક્વાપિ રક્તયા સહ સંધ્યયા ।
હસત્પ્રાચીમુખં ચન્દ્રે સમાક્રમ્ય ચ ચુમ્બતિ ॥

સ્મરેણ પ્રેર્યમાણાપિ દૂતીસંપ્રેષણાદિ સા ।
લજ્જયા નાશકત્ કર્તું જીવિતસ્પૃહયોજ્ઝિતા ॥

નિનાય ચ નિશામ્ ઇન્દુવિષમામ્ અબ્જિનીવ તામ્ ।
બદ્ધમોહાલિપટલે હૃદિ સંકોચમ્ એત્ય સા ॥

તાવચ્ ચ તદ્વિયોગાર્તઃ સો ઽપિ જીમૂતવાહનઃ ।
શયનસ્થો ઽપિ પતિતો હસ્તે કુસુમધન્વનઃ ॥

નૂતનોદ્ભિન્નરાગો ઽપિ પ્રોન્મિષત્પાણ્ડુરછવિઃ ।
હ્રીમૂકો ઽપિ વદન્ પીડાં કામજામ્ અનયન્ નિશામ્ ॥

પ્રાતશ્ ચાત્યુત્સુકો ભૂયસ્ તદ્ ગૌર્યાયતનં યયૌ ।
યત્ર દૃષ્ટાભવત્ તેન સા સિદ્ધાધિપપુત્રિકા ॥

તત્ર તેન સ મિત્રેણ મુનિપુત્રેણ પૃષ્ઠતઃ ।
આગત્યાશ્વાસ્યતે યાવન્ મદનાનલવિહ્વલઃ ॥

તાવત્ તત્રૈવ સાપ્ય્ આગાન્ નિર્ગત્યૈકૈવ નિઃજને ।
ગુપ્તં મલયવત્ય્ આત્મત્યાગાય વિરહા-સહા ॥

અલક્ષયન્તી કાન્તં સ્વં પાદપાન્તરિતં ચ સા ।
ઉદશ્રુલોચના બાલા દેવીં ગૌરીં વ્યજિજ્ઞપત્ ॥

ત્વદ્ભક્ત્યા દેવિ સંવૃત્તો નાસ્મિઞ્ જન્મનિ ચેન્ મમ ।
જીમૂતવાહનો ભર્તા તદ્ ભૂયાત્ સો ઽન્યજન્મનિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા રચયામાસ સ્વોત્તરીયેણ તત્ ક્ષણમ્ ।
અશોકતરુશાખાયાં પાશં સા ગિરિજાગ્રતઃ ॥

હા નાથ વિશ્વવિખ્યાતકરુણેનાપિ ન ત્વયા ।
કથમ્ અસ્મિ પરિત્રાતા દેવ જીમૂતવાહન ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા ગલે યાવત્ સા તં પાશં નિયચ્છતિ ।
ઉચ્ચચાર દિવસ્ તાવદ્ ભારતી દેવ્યુદીરિતા ॥

પુત્રિ મા સાહસં કાર્ષીશ્ ચક્રવર્તી પતિસ્ તવ ।
વિદ્યાધરેન્દ્રો જીમૂતવાહનો હિ ભવિષ્યતિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તવત્યાં દેવ્યાં સ શ્રુત્વૈવ સવયસ્યકઃ ।
જીમૂતવાહનો હૃષ્ટાં પ્રિયામ્ ઉપજગામ તામ્ ॥

સ એષ દેવ્યા વરઃ પશ્ય વિતીર્ણઃ સત્ય એવ તે ।
ઇતિ જલ્પતિ બાલાં તાં તન્મિત્રે મુનિપુત્રકે ॥

જીમૂતવાહનસ્ તત્ તદ્ બ્રુવન્ પ્રણયપેશલમ્ ।
સ્વહસ્તેનૈવ તં તસ્યાઃ કણ્ઠાત્ પાશમ્ અપાનયત્ ॥

તતો ઽકસ્માત્ સુધાવર્ષમ્ ઇવ મન્વાનયોસ્ તયોઃ ।
ભુવં મલયવત્યાં ચ લિખન્ત્યાં હ્રીતયા દૃશા ॥

ચિન્વાનાગત્ય સહસા સખી હૃષ્ટા જગાદ તામ્ ।
સખિ કલ્યાણિની દિષ્ટ્યા વર્ધસે ઽભીષ્ટસિદ્ધિતઃ ॥

અદ્યૈવ હિ મહારાજસ્ તવ વિશ્વાવસુઃ પિતા ।
કુમારમિત્રાવસુના વિજ્ઞપ્તઃ સંનિધૌ મમ ॥

ઇહાગતો જગન્માન્યસ્ તાત કલ્પતરુપ્રદઃ ।
વિદ્યાધરેન્દ્રતનયો યો ઽયં જીમૂતવાહનઃ ॥

અતિથિત્વાત્ સ નઃ પૂજ્યો વરશ્ ચાન્યો ન તાદૃશઃ ।
તસ્માન્ મલયવત્યાસૌ કન્યારત્નેન પૂજ્યતામ્ ॥

તથેતિ શ્રદ્ધિતે રાજ્ઞા ભ્રાતા મિત્રાવસુઃ સ તે ।
તાદર્થ્યેન મહાભાગસ્યાસ્યાશ્રમપદં ગતઃ ॥

જાને સદ્યશ્ ચ ભાવી તે વિવાહસ્ તત્ સ્વમન્દિરમ્ ।
આયાહિ યાતુ ચૈષો ઽપિ મહાભાગઃ સ્વમ્ આસ્પદમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તા સા તયા સખ્યા રાજપુત્રી શનૈસ્ તતઃ ।
યયુઃ સહર્ષા સોત્કા ચ મુહુઃવલિતકંધરા ॥

જીમૂતવાહનો ઽપ્ય્ આશુ ગત્વા સ્વાશ્રમમ્ આગતાત્ ।
મિત્રાવસોર્ યથાભીષ્ટં કાર્યં શ્રુત્વાભિનન્દ્ય ચ ॥

જાતિસ્મરઃ સમાચખ્યૌ તસ્મૈ સ્વં પૂર્વજન્મ સઃ ।
યત્ર મિત્રં સ તસ્યાસીત્ સા ચ ભાર્યૈવ તત્સ્વસા ॥

તતો મિત્રાવસુઃ પ્રીતસ્ તત્પિત્રોઃ પરિતુષ્યતોઃ ।
આવેદ્ય ગત્વા પિતરૌ કૃતાર્થઃ સ્વાવ્ અનન્દયત્ ॥

નિનાય ચ તદૈવ સ્વાન્ ગૃહાઞ્ જીમૂતવાહનમ્ ।
ચક્રે ચોત્સવસંભારં સ્વસિદ્ધ્યુચિતવૈભવમ્ ॥

તસ્મિન્ન્ એવ ચ ધન્યે ઽહ્નિ તસ્ય વિદ્યાધરપ્રભોઃ ।
સ્વસુર્ મલયવત્યાશ્ ચ વિવાહં સમપાદયન્ ॥

તતો નવોઢયા સાકં તયા જીમૂતવાહનઃ ।
તસ્થૌ મલયવત્યા સ તત્ર સિદ્ધમનઃરથઃ ॥

એકદા કૌતુકાચ્ ચાત્ર સ મિત્રાવસુના સહ ।
મલયાદ્રૌ ભ્રમન્ન્ અબ્ધેર્ વેલાવનમ્ ઉપેયિવાન્ ॥

તત્રાસ્થિરાશીન્ સુબહૂન્ દૃષ્ટ્વા મિત્રાવસું સ તમ્ ।
કેષામ્ એતે ઽસ્થિસંઘાતાઃ પ્રાણિનામ્ ઇતિ પૃષ્ટવાન્ ॥

તતો મિત્રાવસુઃ શ્યાલસ્ તં કારુણિકમ્ અબ્રવીત્ ।
શૃણુ વૃત્તાન્તમ્ અત્રેમં સંક્ષેપાદ્ વર્ણયામિ તે ॥

નાગમાતા પુરા કદ્રૂર્ વિનતાં તાર્ક્ષ્યમાતરમ્ ।
નિનાય કિલ દાસત્વં સવ્યાજપણનિર્જિતામ્ ॥

તેન વૈરેણ ગરુડસ્ તામ્ ઉન્મોચ્યાપિ માતરમ્ ।
બલી ભક્ષયિતું નાગાન્ કદ્રૂપુત્રાન્ પ્રચક્રમે ॥

સદા પ્રવિશ્ય પાતાલં સો ઽથ કાન્ચિજ્ જઘાસ તાન્ ।
કાન્ચિન્ મમર્દ કેચિત્ તુ સ્વયં ત્રાસાદ્ વિપેદિરે ॥

તદ્ દૃષ્ટ્વૈકપદે સર્વક્ષયમ્ આશઙ્ક્ય નાગરાટ્ ।
વાસુકિઃ પ્રાર્થનાપૂર્વં તાર્ક્ષ્યસ્ય સમયં વ્યધાત્ ॥

એકમ્ એકમ્ અહં નાગમ્ આહારાર્થં ખગેન્દ્ર તે ।
પ્રત્યહં પ્રેષયામ્ય્ અત્ર પુલિને દક્ષિણોદધેઃ ॥

ત્વયા તુ ન પ્રવેષ્ટવ્યં પાતાલે ઽસ્મિન્ કથમ્ચન ।
કો હિ સ્વાર્થો વિનષ્ટેષુ નાગેષ્વ્ એકપદે તવ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે નાગરાજેન સમયં પ્રત્યપદ્યત ।
સ્વાર્થદર્શી તથેત્ય્ એવ ગરુડો ગુરુવિક્રમઃ ॥

તદાપ્રભૃતિ ચૈકૈકં નાગં ભુઙ્ક્તે દિને દિને ।
વાસુકિપ્રેષિતં સો ઽત્ર ખગેન્દ્રઃ પુલિને ઽમ્બુધેઃ ॥

અતસ્ તદ્ભક્ષ્યમાણાનાં નાગનામ્ અસ્થિસંચયાઃ ।
એતે ઽત્ર ગિરિશૃઙ્ગાભા વૃદ્ધિં કાલક્રમાદ્ ગતાઃ ॥

ઇતિ મિત્રાવસોર્ વક્ત્રાત્ સાન્તઃદુઃખો નિશમ્ય સઃ ।
નિજગાદ દયાધૈર્યનિધિર્ જીમૂતવાહનઃ ॥

શોચ્યઃ સ વાસુકી રાજા યઃ સ્વહસ્તેન વિદ્વિષે ।
ઉપહારીકરોતિ સ્વાઃ પ્રજાઃ ક્લીબો દિને દિને ॥

ધૃતાનનસહસ્રઃ સન્ન્ એકેનાપ્ય્ આનનેન સઃ ।
મામ્ આદૌ ભુઙ્ક્ષ્વ તાર્ક્ષ્યેતિ ભાષિતું નાશકત્ કથમ્ ॥

કથં ચાભ્યર્થયામાસ નિઃસત્ત્વઃ સ્વકુલક્ષયમ્ ।
તાર્ક્ષ્યં નાગાઙ્ગનાક્રન્દનિત્યાકર્ણનનિઃઘૃણઃ ॥

તાર્ક્ષ્યો ઽપિ કાશ્યપિર્ વીરઃ કૃષ્ણાધિષ્ઠાનપાવનઃ ।
ઈદૃશં કુરુતે પાપમ્ અહો મોહસ્ય ગાઢતા ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ મહાસત્ત્વો હૃદિ ચક્રે મનઃરથમ્ ।
અપ્ય્ અસારેણ દેહેન સારમ્ અત્રાપ્નુયામ્ અહમ્ ॥

એકસ્યાપ્ય્ અદ્ય નાગસ્ય કુર્યાં જીવિતરક્ષણમ્ ।
અબાન્ધવસ્ય ભીતસ્ય દત્ત્વાત્માનં ગરુત્મતે ॥

ઇતિ સંચિન્તયત્ય્ એવ તસ્મિઞ્ જીમૂતવાહને ।
મિત્રાવસોઃ પિતુઃ પાર્શ્વાત્ ક્ષત્તાહ્વાનાર્થમ્ આયયૌ ॥

વ્રજ ત્વમ્ અહમ્ એષ્યામિ પશ્ચાદ્ ઇતિ તતશ્ ચ તમ્ ।
મિત્રાવસું સ જીમૂતવાહનો વ્યસૃજદ્ ગૃહમ્ ॥

ગતે તસ્મિન્ સ ચાત્રૈકો વાઞ્છિતાર્થોન્મુખો ભ્રમન્ ।
કૃપાલુર્ અશૃનોદ્ દૂરાત્ કરુણં રુદિતધ્વનિમ્ ॥

ગત્વા દદર્શ ચોત્તુઙ્ગશિલાતલસમીપગમ્ ।
યુવાનમ્ એકં પુરુષં દુઃખિતં સુન્દરાકૃતિમ્ ॥

પુંસા રાજભટેનેવ ત્યક્તમ્ આનીય તત્ ક્ષણમ્ ।
નિવર્તયન્તં રુદતીં વૃદ્ધાં સાનુનયં સ્ત્રિયમ્ ॥

કો ઽયં સ્યાદ્ ઇતિ યાવચ્ ચ જિજ્ઞાસુઃ સો ઽત્ર તિષ્ઠતિ ।
કરુણાકુલિતશ્ છન્નઃ શૃણ્વઞ્ જીમૂતવાહનઃ ॥

તાવત્ સા તત્ર વૃદ્ધા સ્ત્રી દુઃખભારાતિપીડિતા ।
પ્રાવર્તત યુવાનં તં દૃષ્ટ્વા દૃષ્ટ્વાનુશોચિતુમ્ ॥

હા શઙ્ખચૂડ હા દુઃખશતસંપ્રાપ્ત હા ગુણિન્ ।
કુલૈકતન્તો હા પુત્ર ક્વ ત્વાં દ્રક્ષ્યામ્ય્ અહં પુનઃ ॥

વત્સ ત્વન્મુખચન્દ્રે ઽસ્મિન્ ગતે ઽસ્તં સ પિતા તવ ।
સોકાન્ધકારપતિતઃ કથં વૃદ્ધો ભવિષ્યતિ ॥

અથાર્કકરસંસ્પર્શાદ્ અઙ્ગં દૂયેત યત્ તવ ।
કથં શક્ષ્યતિ તત્ સોઢું તાર્ક્ષ્યભક્ષણજાં રુજમ્ ॥

વિસ્તીર્ણે નાગલોકે ઽપિ ધાત્રા નાગાધિપેન ચ ।
લબ્ધસ્ ત્વં કિમ્ અભવ્યાયા વિચિત્યૈકસુતો મમ ॥

ઇતિ તાં વિલપન્તીં ચ સ યુવા તનયો ઽબ્રવીત્ ।
દુઃખાર્તમ્ અપિ મામ્ અમ્બ કિં દુઃખયસિ હા ભૃશમ્ ॥

નિવર્તસ્વ ગૃહાન્ એષ પ્રણામઃ પશ્ચિમસ્ તવ ।
ઇહાગમનવેલા હિ ભવેજ્ જાતુ ગરુત્મતઃ ॥

તચ્ છ્રુત્વા હા હતાસ્મીહ કો મે પાસ્યતિ પુત્રકમ્ ।
ઇત ચક્રન્દ સા વૃદ્ધા દિક્ષુ ક્ષિપ્તાર્તલોચના ॥

તાવચ્ ચ બોધિસત્ત્વાંશઃ સ તજ્ જીમૂતવાહનઃ ।
શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા ચ કૃપયા ગાઢાક્રાન્તો વ્યચિન્તયત્ ॥

હન્તાયં શઙ્ખચૂડાખ્યો નાગો વાસુકિના બત ।
આહારહેતોસ્ તાર્ક્ષ્યસ્ય તપસ્વી પ્રેષિતો ઽધુના ॥

ઇયં ચૈતસ્ય જનની સ્નેહેનેહાન્વગ્ આગતા ।
એતદેકસુતા વૃદ્ધા દુઃખદીનપ્રલાપિની ॥

તદ્ એનમ્ એકમ્ આર્તં ચેદ્ દેહેનૈકાન્તનાશિના ।
રક્ષામિ નામુના નાગં તન્ મે ધિગ્ જન્મ નિઃફલમ્ ॥

ઇત્ય્ આલોચ્યોપગમ્યૈવ મુદા જીમૂતવાહનઃ ।
વૃદ્ધામ્ ઉવાચ તાં માતઃ પુત્રં રક્ષામ્ય્ અહં તવ ॥

તચ્ છ્રુત્વા ભાવિતભયા વૃદ્ધા ગરુડશઙ્ખિની ।
સંત્રસ્તા તાર્ક્ષ્ય માં ભુઙ્ક્ષ્વ માં ભુઙ્ક્ષ્વેતિ જગાદ સા ॥

શઙ્ખચૂડસ્ તતો ઽવાદીન્ નૈષસ્ તાર્ક્ષ્યો ઽમ્બ મા ત્રસીઃ ।
ક્વાયં ચન્દ્ર ઇવાહ્લાદી ક્વ સ તાર્ક્ષ્યો ભયંકરઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે શઙ્ખચૂડેન પ્રાહ જીમૂતવાહનઃ ।
વિદ્યાધરો ઽહમ્ આયાતો રાક્ષિતું સુતમ્ અમ્બ તે ॥

દાસ્યામિ હિ શરીરં સ્વં વસ્ત્રછન્નં ગરુત્મતે ।
ક્ષુધિતાય પ્રયાહિ ત્વમ્ આદાયૈનં સુતં ગૃહમ્ ॥

તચ્ છ્રુત્વા સાબ્રવીદ્ વૃદ્ધા મૈવં ત્વં હ્ય્ અધિકો મમ ।
પુત્રો યસ્યેદૃશે કાલે કૃપાસ્માસ્વ્ ઇયમ્ ઈદૃશી ॥

એતચ્ છ્રુત્વા સ જીમૂતવાહનઃ પુનર્ અબ્રવીત્ ।
ન મે મનઃરથસ્યાસ્ય ભઙ્ગં કર્તુમ્ ઇહાર્હથ ॥

ગ્રહાદ્ એવં બ્રુવાણં ચ શઙ્ખચૂડો જગાદ તમ્ ।
દર્શિતૈવ મહાસત્ત્વ ત્વયા સત્યં કૃપાલુતા ॥

ન ત્વ્ અહં ત્વચ્છરીરેણ રક્ષ્યામિ સ્વશરીરકમ્ ।
રત્નવ્યયેન પાષાણં કો હિ રક્ષિતુમ્ અર્હતિ ॥

માદૃશૈસ્ તુ જગત્ પૂર્ણં સ્વાત્મમાત્રાનુકમ્પિભિઃ ।
અનુકમ્પ્યં જગદ્ યેષાં વિરલાસ્ તે ભવાદૃશાઃ ॥

ન ચાહં મલિનીકર્તું શઙ્ખપાલકુલં શુચિ ।
કલઙ્ક ઇવ તીક્ષ્ણાંશુબિમ્બં શક્ષ્યામિ સન્મતે ॥

ઇતિ તં પ્રતિષિધ્યૈવ શઙ્ખચૂડઃ સ્વમાતરમ્ ।
જગાદામ્બ નિવર્તસ્વ કાન્તારાદ્ દુઃગમાદ્ ઇતઃ ॥

ન પશ્યસિ કિમ્ અત્રૈતન્ નાગાસૃક્કર્દમોક્ષિતમ્ ।
કૃતાન્તલીલાપર્યઙ્કરૌદ્રં વધ્યશિલાતલમ્ ॥

અહં ચાબ્ધિતટે ગત્વા નત્વા ગોકર્ણમ્ ઈશ્વરમ્ ।
આગચ્છામિ દ્રુતં યાવન્ નાયાતિ ગરુડો ઽત્ર સઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા કૃપણાક્રન્દાં પ્રણમ્યાપૃચ્છ્ય માતરમ્ ।
સ ગોકર્ણપ્રણામાર્થં શઙ્ખચૂડો યયૌ તતઃ ॥

અસ્મિંશ્ ચેદ્ અન્તરે પ્રાપ્તસ્ તાર્ક્ષ્યઃ સિદ્ધો મમેપ્સિતઃ ।
પરાર્થેતિ જીમૂતવાહનો ઽપ્ય્ અકરોદ્ ધૃદિ ॥

તાવચ્ ચાસન્નપક્ષીન્દ્રપક્ષાનિલચલાંસ્ તરૂન્ ।
વિલોક્યાત્ર સ મા મેતિ નિવારણપરાન્ ઇવ ॥

મત્વા ગરુડવેલાં ચ પ્રાપ્તાં જીમૂતવાહનઃ ।
પરાર્થપ્રાણદો વધ્યશિલામ્ અધ્યારુરોહ તામ્ ॥

પવનાઘૂર્ણિતે ચાબ્ધૌ સ્ફુરદ્રત્નપ્રભાદૃશા ।
તં સત્ત્વાતિશયં તસ્ય પશ્યતીવ સવિસ્મયમ્ ॥

આગત્યાચ્છાદિતનભા નિપત્યૈતચ્છિલાતલાત્ ।
ચઞ્ચ્વા ગરુત્માન્ આહત્ય મહાસત્ત્વં જહાર તમ્ ॥

સ્રુતાસૃગ્ધારમ્ ઉત્ખાતશિરઃરત્નં ચ તં જવાત્ ।
નીત્વા ભક્ષયિતું શૃઙ્ગે મલયાદ્રેઃ પ્રચક્રમે ॥

એવમ્ એવ પરાર્થાય દેહઃ સ્યાત્ પ્રતિજન્મ મે ।
મા ભૂતાં સ્વર્ગમોક્ષૌ તુ પરોપકૃતિવર્જિતૌ ॥

ઇતિ તાર્ક્ષ્યાદ્યમાનસ્ય તસ્યાનુધ્યાયતસ્ તદા ।
વિદ્યાધરેન્દોર્ અપતત્ પુષ્પવૃષ્ટિર્ નભઃતલાત્ ॥

અત્રાન્તરે સ તદ્ રક્તધારાસ્રવશિરઃમણિઃ ।
તસ્યા મલયવત્યાશ્ ચ તત્પત્ન્યાઃ પ્રાપતત્ પુરઃ ॥

સા તદ્ દૃષ્ટ્વા પરિજ્ઞાય ચૂડારત્નં સુવિહ્વલા ।
અન્તિકસ્થા શ્વશુરયોસ્ તાભ્યાં સાશ્રુર્ અદર્શયત્ ॥

તૌ ચ જાયાપતી સૂનોઃ શિરઃરત્નં વિલોક્ય તમ્ ।
કિમ્ એતદ્ ઇતિ સંભ્રાન્તૌ સહસૈવ બભૂવતુઃ ॥

તતઃ સ્વવિદ્યાનુધ્યાનાદ્ યથાવૃત્તમ્ અવેત્ય તત્ ।
રાજા જીમૂતકેતુઃ સા રાજ્ની કનકવત્ય્ અપિ ॥

વધ્વા મલયવત્યા તૌ પ્રાવર્તેતાં સહ દ્રુતમ્ ।
ગન્તું તત્રૈવ તૌ યત્ર તાર્ક્ષ્યજીમૂતવાહનૌ ॥

તાવત્ સ શઙ્ખચૂડો ઽત્ર નત્વા ગોકર્ણમ્ આગતઃ ।
દદર્શ રુધિરાર્દ્રં તદ્ વિગ્નો વધ્યશિલાતલમ્ ॥

હા હતો ઽસ્મિ મહાપાપો ધ્રુવં તેન મહાત્મના ।
આત્મા ગરુત્મતે દત્તો મત્કૃતે સુકૃપાલુના ॥

તદ્ અન્વિષ્યામિ નીતઃ સ ક્ષણે ઽસ્મિન્ ક્વાહિવૈરિણા ।
મજ્જેયં ના-યશઃપઙ્કે જીવન્તં ચેત્ તમ્ આપ્નુયામ્ ॥

ઇત્ય્ ઉદશ્રુર્ વદન્ સો ઽથ સાધુર્ દૃષ્ટ્વા નિઃઅન્તરામ્ ।
પતિતાં ભુવિ તદ્રક્તધારામ્ અનુસરન્ યયૌ ॥

અત્રાન્તરે ભક્ષયંસ્ તં દૃષ્ટ્વા જીમૂતવાહનમ્ ।
હૃષ્ટં વિરમ્ય ગરુડશ્ ચિન્તયામાસ તત્ ક્ષણમ્ ॥

અહો અપૂર્વઃ કો ઽપ્ય્ એષ ભક્ષ્યમાનો ઽપિ યો મયા ।
પ્રહૃષ્યતિ મહાસત્ત્વો ન તુ પ્રાણૈર્ વિયુજ્યતે ॥

બિભર્તિ લુપ્તશેષે ચ ગાત્રે રોમાઞ્ચકઞ્ચુકમ્ ।
કિં ચોપકારિણીવાસ્ય મયિ દૃષ્ટિઃ પ્રસીદતિ ॥

તન્ નૈષો નાગઃ કો ઽપ્ય્ એષ સાધુઃ પૃચ્છામિ નાદ્મ્ય્ અમુમ્ ।
ઇતિ તાર્ક્ષ્યં વિમૃશ્યન્તં પ્રાહ જીમૂતવાહનઃ ॥

પક્ષીન્દ્ર કિં નિવૃત્તો ઽસિ ન હિ મે માંસશોણિતમ્ ।
દેહે નાસ્તિ ન ચાદ્યાપિ પરિતૃપ્તો ઽસિ બુઙ્ક્ષ્વ તત્ ॥

એતચ્ છ્રુત્વાતિસાશ્ચર્યસ્ તં પપ્રચ્છ સ પક્ષિરાટ્ ।
નાગો નૈવાસિ તદ્ બ્રૂહિ મહાત્મન્ કો ભવાન્ ઇતિ ॥

નાગ એવાસ્મિ કો ઽયં તે પ્રશ્નઃ પ્રકૃતમ્ આચર ।
પ્રસ્તુતાર્થવિરુદ્ધં હિ કો ઽભિદધ્યાદ્ અબાલિશઃ ॥

એવં પ્રતિવદત્ય્ એવ તાર્ક્ષ્યં જીમૂતવાહને ।
પ્રાપ્તઃ સ શઙ્ખચૂડો ઽત્ર દૂરાદ્ એવાભ્યભાષત ॥

મા મા કૃથા મહાપાપં સાહસં વિનતાત્મજ ।
કો ઽયં ભ્રમસ્ તે ન હ્ય્ એષ નાગો નાગો ઽહમ્ એષ તે ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા દ્રુતમ્ આગત્ય મધ્યે સ્થિત્વા તયોર્ દ્વયોઃ ।
દૃષ્ટ્વા ચ તાર્ક્ષ્યં વિભ્રાન્તં શઙ્ખચૂડો ઽબ્રવીત્ પુનઃ ॥

કિં ભ્રામ્યસિ ફણાઃ કિં મે જિહ્વે દ્વે ચ ન પશ્યસિ ।
વિદ્યાધરસ્ય કિં ચાસ્ય સૌમ્યાં પશ્યસિ નાકૃતિમ્ ॥

શઙ્ખચૂડે વદત્ય્ એવં ભાર્યા ચ પિતરૌ ચ તૌ ।
જીમૂતવાહનસ્યાત્ર સર્વે સત્વરમ્ આયયુઃ ॥

વિલુપ્તાઙ્ગં ચ તં દૃષ્ટ્વા પિતરૌ તસ્ય તત્ ક્ષણમ્ ।
ચક્રન્દતુસ્ તૌ હા પુત્ર હા હા જીમૂતવાહન ॥

હા કારુણિક હા વત્સ પરાર્થપ્રત્તજીવિત ।
હા કથં વૈનતેયેદમ્ અવિમૃશ્ય કૃતં ત્વયા ॥

એતચ્ છ્રુત્વૈવ તાર્ક્ષ્યો ઽત્ર સો ઽનુતપ્તો વ્યચિન્તયત્ ।
હા કથં બોધિસત્ત્વાંશઃ સંમોહાદ્ ભક્ષિતો મયા ॥

જીમૂતવાહનઃ સો ઽયં પરાર્થપ્રાણદાયકઃ ।
યસ્ય ભ્રમતિ કૃત્સ્ને ઽસ્મિંસ્ ત્રૈલોક્યે કીર્તિઘોષણા ॥

તન્ મે મૃતે ઽસ્મિન્ પાપસ્ય પ્રાપ્તમ્ અગ્નિપ્રવેશનમ્ ।
અધર્મવિષવૃક્ષસ્ય પચ્યતે સ્વાદુ કિં ફલમ્ ॥

ઇતિ ચિન્તાકુલે તાર્ક્ષ્યે દૃષ્ટ્વા બન્ધૂન્ નિપત્ય સઃ ।
વ્રણવ્યથાયાં પઞ્ચત્વં પ્રાપ જીમૂતવાહનઃ ॥

તતો વિલપતોસ્ તત્ર તત્પિત્રોઃ શોકદીનયોઃ ।
ઉત્ક્રુશ્ય મુહુર્ આત્માનં શઙ્ખચૂડે ચ નિન્દતિ ॥

ભાર્યા મલયવત્ય્ અસ્ય નભો દૃષ્ટ્વાશ્રુગદ્ગદમ્ ।
પૂર્વપ્રસન્નાં વરદામ્ ઇત્ય્ ઉપાલભતામ્બિકામ્ ॥

વિદ્યાધરાધિપો ભાવિચક્રવર્તી પતિસ્ તવ ।
ભવિતેત્ય્ અહમ્ આદિષ્ટા દેવિ ગૌરી તદા ત્વયા ॥

તન્ મિથ્યાવાદિની જાતા ત્વમ્ અપ્ય્ અસિ કથં મયિ ।
ઇત્ય્ ઉક્તવત્યાં તસ્યાં સા ગૌરી પ્રત્યક્ષતામ્ અગાત્ ॥

ન મે મિથ્યા વચઃ પુત્રીત્ય્ ઉક્ત્વા સા સ્વકમણ્ડલોઃ ।
અમૃતેનાશુ જીમૂતવાહનં સિઞ્ચતિ સ્મ તમ્ ॥

તેન સો ઽક્ષતસર્વાઙ્ગઃ પૂર્વાધિકતરદ્યુતિઃ ।
જીવન્ સદ્યઃ સમુત્તસ્થૌ કૃતી જીમૂતવાહનઃ ॥

ઉત્થિતં પ્રણતં તં ચ સર્વેષુ પ્રણમત્સુ સા ।
ઉવાચ દેવી તુષ્ટાસ્મિ દેહદાનેન તે ઽમુના ॥

તદ્ એષા ત્વાભિષિઞ્ચામિ પુત્રાત્મીયેન પાણિના ।
વિદ્યાધરાણામ્ આકલ્પં ચક્રવર્તિપદે ઽધુના ॥

એવં વદન્તી જીમૂતવાહનં કલશામ્બુધિઃ ।
તમ્ અભ્યષિઞ્ચચ્ છર્વાની પૂજિતા ચ તિરઃદધે ॥

નિપેતુશ્ ચાત્ર તત્ કાલં દિવ્યાઃ કુસુમવૃષ્ટયઃ ।
નદન્તિ સ્મ ચ સાનન્દં દેવદુન્દુભયો દિવિ ॥

અથોવાચ સ તં પ્રહ્વસ્ તાર્ક્ષ્યો જીમૂતવાહનમ્ ।
ચક્રવર્તિન્ન્ અહં પ્રીતઃ પુરુષાતિશયે ત્વયિ ॥

અપૂર્વોદારમતિના ત્રિજગત્કૌતુકાવહમ્ ।
બ્રહ્માણ્ડભિત્તિલિખિતં યેન ચિત્રમ્ ઇદં કૃતમ્ ॥

તન્ માં પ્રશાધિ મત્તશ્ ચ વૃણુષ્વાભીપ્સિતં વરમ્ ।
ઇત્ય્ ઉક્તવન્તં ગરુડં મહાસત્ત્વો જગાદ સઃ ॥

ન ભક્ષ્યાઃ સાનુતાપેન ભૂત્વા નાગાઃ પુનસ્ ત્વયા ।
તે ઽપ્ય્ અસ્થિશેષા જીવન્તુ યે ત્વયા પૂર્વભક્ષિતાઃ ॥

એવમ્ અસ્તુ ન ભોક્ષ્યે ઽહં નાગાઞ્ શાન્તમતઃ પરમ્ ।
પ્રાગ્ યે ચ ભુક્તાસ્ તે જીવન્ત્વ્ ઇતિ તાર્ક્ષ્યો ઽપ્ય્ ઉવાચ સઃ ॥

તતો ઽસ્તિશેષા યે ઽપ્ય્ આસન્ નાગાસ્ તત્પૂર્વભક્ષિતાઃ ।
તે ઽપિ સર્વે સમુત્તસ્થુસ્ તદ્વરામૃતજીવિતાઃ ॥

સુરૈર્ નગૈર્ મુનિગનૈઃ સાનન્દૈર્ મિલિતૈર્ અથ ।
સ લોકત્રિતયાભિખ્યામ્ ઉવાહ મલયાચલઃ ॥

તત્ કાલં તં ચ જીમૂતવાહનોદન્તમ્ અદ્ભુતમ્ ।
ગૌર્યાઃ પ્રસાદાદ્ વિવિદુઃ સર્વે વિદ્યાધરેશ્વરાઃ ॥

આગત્ય તે ચ ચરણાવનતા હિમાદ્રિં નિન્યુઃ ક્ષણાન્ મુદિતબન્ધુસુહૃત્સમેતમ્ ।
તં પાર્વતીસ્વકરકૢપ્તમહાભિષેકં સચ્ચક્રવર્તિનમ્ અથ પ્રતિમુક્તતાર્ક્ષ્યમ્ ॥

તત્ર સ પિત્રા માત્રા મિત્રાવસુના ચ મલયવત્યા ચ ।
નિજગૃહગતાગતેન ચ સંયુક્તઃ શઙ્ખચૂડેન ॥

લોકોત્તરચરિતાદ્ભુતસિદ્ધાં જીમૂતવાહનઃ સુચિરમ્ ।
અભજત રત્નોપચિતાં વિદ્યાધરચક્રવર્તિધુરમ્ ॥

ઇત્ય્ અત્યુદારસરસામ્ આખ્યાય કથાં તદા સ વેતાલઃ ।
પુન એવ તં ત્રિવિક્રમસેનં પપ્રચ્છ રાજાનમ્ ॥

તદ્ બ્રૂહિ શઙ્ખચૂડઃ કિં વા જીમૂતવાહનો ઽભ્યધિકઃ ।
સત્ત્વેન તયોર્ ઉભયોઃ પૂર્વોક્તશ્ ચાત્ર સમયસ્ તે ॥

ઇત્ય્ અસ્માદ્ વેતાલાચ્ છ્રુત્વા મૌનં વિહાય શાપભયાત્ ।
તમ્ ઉવાચ સ ત્રિવિક્રમસેનો નૃપતિર્ નિઃઉદ્વેગઃ ॥

બહુજન્મસિદ્ધમ્ એતચ્ ચિત્રં જીમૂતવાહનસ્ય કિયત્ ।
શ્લાઘ્યઃ સ શઙ્ખચૂડો મરણોત્તીર્ણો ઽપિ યો રિપવે ॥

અન્યપ્રત્તાત્માનં પ્રાપ્ય સુદૂરં ગતાય તાર્ક્ષ્યાય ।
પશ્ચાદ્ ધાવન્ ગત્વા સ્વં દેહમ્ ઉપાનયત્ પ્રસભમ્ ॥

એતન્ નિશમ્યૈવ નૃપસ્ય તસ્ય વાક્યં સ વેતાલવરો જગામ ।
પુનઃ સ્વધામૈવ તદંસપૃષ્ઠાન્ નૃપો ઽપિ તં સો ઽનુયયૌ તથૈવ ॥