કથાસરિત્સાગર, વેતાલપઞ્ચવિંશતિકા · અધ્યાય 12.22

તતો ગત્વા પુનઃ પ્રાપ્ય વેતાલં શિંશપાતરોઃ ।
સ ત્રિવિક્રમસેનસ્ તમ્ આદાયોદચલત્ પુનઃ ॥

આયાન્તં તં ચ રાજાનં સ વેતાલો ઽંસપૃષ્ઠગઃ ।
જગાદ ભૂયો ઽપ્ય્ એતાં તે રાજન્ વચ્મિ કથાં શૃણુ ॥

અભૂન્ નેપાલવિષયે નામ્ના શિવપુરં પુરમ્ ।
યથાર્થનામા તત્રાસીદ્ યશઃકેતુઃ પુરા નૃપઃ ॥

સ મન્ત્રિણિ ન્યસ્ય ભરં પ્રજ્ઞાસાગરસંજ્ઞકે ।
ચન્દ્રપ્રભાખ્યયા દેવ્યા સાર્ધં ભોગાન્ અસેવત ॥

કાલેન તસ્યાં દેવ્યાં ચ તસ્યાજાયત કન્યકા ।
રાજ્ઞઃ શશિપ્રભા નામ જગન્નેત્રશશિપ્રભા ॥

ક્રમેણ યૌવનસ્થા સા મધુમાસે કદાચન ।
યયૌ યાત્રોત્સવં દ્રષ્ટુમ્ ઉદ્યાનં સપરિચ્છદા ॥

તત્રૈકદેશે ઽપશ્યત્ તાં કુસુમાવચયોદ્યતામ્ ।
ઉત્ક્ષિપ્તબાહુલતિકાલક્ષિતૈકપયઃધરામ્ ॥

પ્રસૂનવૃન્તવિગલત્સંદંશકરશોભિનીમ્ ।
આઢ્યપુત્રો મનઃસ્વામી નામ યાત્રાગતો દ્વિજઃ ॥

સ તયા દૃષ્ટયા સદ્યો હૃતસ્ય મનસો યુવા ।
મનઃસ્વામ્ય્ અપિ નૈવાભૂત્ સ્વામી મદનમોહિતઃ ॥

માર્ગણાનાં કૃતે કિં સ્વિદ્ રતિર્ એષા મનઃભુવઃ ।
વસન્તસંભૃતાનીહ પુષ્પાણ્ય્ ઉચ્ચિનુતે સ્વયમ્ ॥

કિં વાર્ચયિતુકામેયં માધવં વનદેવતા ।
ઇતિ સંચિન્તયન્તં તં સાપ્ય્ અપશ્યન્ નૃપાત્મજા ॥

દૃષ્ટમાત્રે ચ સા તસ્મિન્ સાઙ્ગે નવ ઇવ સ્મરે ।
ન પુષ્પાણિ ન ચાઙ્ગાનિ સોત્કા નાત્માનમ્ અસ્મરત્ ॥

ઇત્ય્ અન્યોઽન્યનવપ્રેમસરસૌ યાવદ્ અત્ર તૌ ।
તિષ્ઠતસ્ તાવદ્ ઉદભૂદ્ ધાહાહેતિ મહારવઃ ॥

કિમ્ એતદ્ ઇતિ ચોત્ક્ષિપ્તકમ્ધરં પશ્યતોસ્ તયોઃ ।
આયાદ્ અત્રોપલબ્ધાન્યગજગન્ધોત્થયા રુષા ॥

ભગ્નાલાનો વિનિર્ગત્ય મત્તો માર્ગદ્રુમાન્ રુજન્ ।
પતિતાધોરનો ધાવંલ્ લમ્બમાનાઙ્કુશઃ કરી ॥

તતઃ પરિજને ત્રસ્તવિદ્રુતે તાં સસંભ્રમમ્ ।
રાજપુત્રીં પ્રધાવ્યૈવ દોર્ભ્યામ્ ઉત્ક્ષિપ્ય ચૈકકામ્ ॥

અઙ્ગૈઃ કિમ્ચિત્ કૃતાશ્લેષાં ભયપ્રેમત્રપાકુલામ્ ।
નિનાય સ મનઃસ્વામી સુદૂરં ગજગોચરાત્ ॥

અથાગતૈઃ પરિજનૈઃ સ્તુવદ્ભિસ્ તં દ્વિજોત્તમમ્ ।
મુહુર્ વિવૃત્ય પશ્યન્તી સા નિન્યે નિજમન્દિરમ્ ॥

તત્ર તસ્થૌ તમ્ એવાર્તા સ્મરન્તી પ્રાણદાયિનમ્ ।
સ્મરાગ્નિપુટપાકેન પચ્યમાના દિવાનિશમ્ ॥

સો ઽપ્ય્ ઉદ્યાનાન્ મનઃસ્વામી તદા તસ્માદ્ અનુવ્રજન્ ।
સ્વાન્તઃપુરપ્રવિષ્ટાં તાં દૃષ્ટ્વા સોત્કો વ્યચિન્તયત્ ॥

નૈતાં વિનાધુના સ્થાતું જીવિતું વાહમ્ ઉત્સહે ।
તન્ મે શ્રીમૂલદેવો ઽત્ર ધૂર્થઃ સિદ્ધો ગુરુર્ ગતિઃ ॥

ઇતિ સંચિન્ત્ય કથમ્ અપ્ય્ અસ્મિન્ન્ અવસિતે દિને ।
પ્રતો યયૌ ગુરોસ્ તસ્ય મૂલદેવસ્ય સો ઽન્તિકમ્ ॥

દદર્શ તં ચ મિત્રેણ શશિના નિત્ય સંગતમ્ ।
સિદ્ધમાયાદ્ભુતપથં સશરીરમ્ ઇવામ્બરમ્ ॥

ન્યવેદયચ્ ચ તત્ તસ્મૈ પ્રણમ્ય સ્વમનીષિતમ્ ।
સો ઽપિ સાધયિતું તસ્ય પ્રતિપેદે વિહસ્ય તત્ ॥

તતઃ સ યોગગુલિકાં ક્ષિપ્ત્વા ધૂર્તપતિર્ મુખે ।
મૂલદેવો વ્યધાદ્ વૃદ્ધબ્રાહ્મણાકૃતિમ્ આત્મનઃ ॥

દ્વિતીયાં ગુલિકાં દત્ત્વા મુખક્ષેપ્યાં ચકાર ચ ।
સુકાન્તકન્યકારૂપં તં મનઃસ્વામિનં દ્વિજમ્ ॥

તદ્રૂપં તં સમાદાય ગત્વા ધૂર્તાધિપો ઽથ સઃ ।
તત્પ્રિયાજનકં ભૂપમ્ આસ્થાને તં વ્યજિજ્ઞપત્ ॥

રાજન્ન્ એકો ઽસ્તિ મે પુત્રઃ કન્યા દૂરાચ્ ચ તત્કૃતે ।
મયૈષા યાચિતાનીતા સ ચ ક્વાપિ ગતો ઽધુના ॥

તમ્ અન્વેષ્ટુમ્ અહં યામિ તદ્ એષા રક્ષ્યતાં ત્વયા ।
આનયામિ સુતં યાવત્ ત્વં હિ વિશ્વસ્ય રક્ષિતા ॥

તચ્ છ્રુત્વા શાપભીત્યા ચ પ્રતિપદ્ય સ ભૂપતિઃ ।
સુતામ્ આનાયયામાસ યશઃકેતુઃ શશિપ્રભામ્ ॥

જગાદ ચૈતાં પુત્રીમાં કન્યાં રક્ષેઃ સ્વમન્દિરે ।
સ્વપાર્શ્વ એવ ચાહારં શય્યાં ચાસ્યાઃ પ્રકલ્પયેઃ ॥

ઇતિ પિત્રોક્તયા નિન્યે કન્યારૂપસ્ તથેતિ સઃ ।
અન્તઃપુરં મનઃસ્વામી રાજપુત્ર્યા તયા નિજમ્ ॥

યથારુચિ તતો યાતે મુલદેવે દ્વિજાકૃતૌ ।
કન્યારૂપઃ સ તત્રાસીન્ મનઃસ્વામી પ્રિયાન્તિકે ॥

દિનૈશ્ ચ તાં સખીપ્રીતિવિસ્રમ્ભં સમ્યગાગતામ્ ।
એકદા વિરહક્ષામાં શયનીયલુઠત્તનુમ્ ॥

રાત્રૌ રહો રાજસુતામ્ આસન્નશયનસ્થિતઃ ।
કન્યારૂપપ્રતિચ્છન્નો મનઃસ્વામી સ પૃષ્ટવાન્ ॥

સખિ કિં પાણ્ડુરછાયા ક્ષીયમાણા દિને દિને ।
કાન્તપક્ષવિયુક્તેવ દુઃખિતાસિ શશિપ્રભે ॥

બ્રૂહિ મે કો હ્ય્ અવિશ્વાસઃ સ્નિગ્ધમુગ્ધે સખિજને ।
ઇદાનીં નૈવ ભોક્ષ્યે ઽહં ન વદિષ્યસિ ચેન્ મમ ॥

તચ્ છ્રુત્વા સા વિનિઃશ્વસ્ય શનઈ રાજસુતાબ્રવીત્ ।
કિં મે ત્વય્ય્ અપ્ય્ અવિશ્વાસઃ શૃણુ તત્ સખિ વચ્મિ તે ॥

એકદાહં મધૂદ્યાનયાત્રાં દ્રષ્ટું ગતાભવમ્ ।
તત્રાપશ્યં ચ સુભગં કમ્ચિદ્ બ્રાહ્મણપુત્રકમ્ ॥

હિમમુક્તેન્દુસશ્રીકં દર્શનોદ્દીપિતસ્મરમ્ ।
મધુમાસમ્ ઇવાલોકક્રીડાલંકૃતકાનનમ્ ॥

ચકોરાયિતુમ્ એતે ચ પ્રવૃત્તે યાવદ્ ઉન્મુખે ।
તન્મુખેન્દુદ્યુતિસુધાપાયિની મે વિલોચને ॥

તાવત્ સ્રવન્મદજલસ્ તત્રાકસ્માન્ નિઃઅર્ગલઃ ।
અકાલકાલમેઘાભો ગર્જન્ન્ આગાન્ મહાગજઃ ॥

તત્સંભ્રમાત્ પરિજને નષ્ટે ઽહં ભયવિહ્વલા ।
ઉત્ક્ષિપ્ય વિપ્રપુત્રેણ નીતા તેનૈવ દૂરતઃ ॥

શ્રીખણ્ડેનાનુલિપ્તેવ સિક્તેવ સુધયા તથા ।
અહં તદઙ્ગસ્પર્શેન ન જાને કાં દશામ્ અગામ્ ॥

ક્ષનાચ્ ચ પરિવારેણ મિલિતેના-વશા તતઃ ।
ઇહાનીતાસ્મિ નિક્ષિપ્તા સ્વર્ગાદ્ ઇવ ભુવસ્ તલે ॥

તદાપ્રભૃતિ સંકલ્પૈસ્ તૈસ્ તૈઃ કલ્પિતસંગમમ્ ।
પશ્યામિ તં પ્રબુદ્ધાપિ પાર્શ્વસ્થં પ્રાણદં પતિમ્ ॥

સુપ્તા સ્વપ્ને ચ કુર્વાણં ચાટૂન્ય્ આલોકયામિ તમ્ ।
ત્યાજયન્તં હઠાલ્ લજ્જાં ચુમ્બનાલિઙ્ગનાધિભિઃ ॥

ન ચ પ્રાપ્નોમ્ય્ અભવ્યા તન્નામાદ્યજ્ઞાનમોહિતા ।
તદ્ એવં માં દહત્ય્ એષ પ્રાણેશવિરહાનલઃ ॥

ઇતિ વાક્સુધયા તસ્યાઃ પૂર્ણસ્વશ્રવણોદરઃ ।
સાનન્દઃ સ મનઃસ્વામી વિપ્રકન્યાવપુઃધરઃ ॥

કૃતાર્થમાની મત્વા તં કાલમ્ આત્મપ્રકાશને ।
સ્વરૂપં પ્રકટીચક્રે નિષ્કૃષ્ય ગુલિકાં મુખાત્ ॥

જગાદ ચ વિલોલાક્ષિ સો ઽહમ્ એવૈષો યસ્ ત્વયા ।
ઉદ્યાને દર્શનક્રીતો નીતો નિઃવ્યાજદાસતામ્ ॥

ત્વત્ સંસ્તવક્ષણભ્રંશાત્ ક્લેશં તં ચાપ્તવાન્ અહમ્ ।
યસ્યૈષઃ પરિણામો મે કન્યારૂપગ્રહો ઽભવત્ ॥

તસ્માત્ સફલયૈતાં મે વિસોઢાં વિરહવ્યથામ્ ।
આત્મનશ્ ચ ન તન્વઙ્ગિ ક્ષમતે ઽતઃ પરં સ્મરઃ ॥

એવં વદન્તં સહસા પ્રાણેશં તં વિલોક્ય સા ।
આસીદ્ રાજસુતા ક્ષિપ્રં સ્નેહાશ્ચર્યત્રપાકુલા ॥

અથાત્યૌત્સુક્યનિર્વૃત્તગાન્ધર્વોદ્વાહયોસ્ તયોઃ ।
પ્રેમ્ણસ્ તસ્ય મતો યાદૃક્ તાદૃશો ઽભૂદ્ રતોત્સવઃ ॥

તતઃ સો ઽત્ર મનઃસ્વામી કૃતી તસ્થૌ દ્વિરૂપભૃત્ ।
દિવા સગુલિકાઃ કન્યા રાત્રાવ્ અગુલિકાઃ પુમાન્ ॥

ગતેષ્વ્ અથ દિનેષ્વ્ અત્ર યશઃકેતોર્ મહીપતેઃ ।
મૃગાઙ્કદત્તસંજ્ઞેન સ્વશુર્યેણ નિજા સુતા ॥

દત્તા મૃગાઙ્કવત્યાખ્યા મહાર્હવિભવોત્તરા ।
દ્વિજાતયે મહામન્ત્રિપ્રજ્ઞાસાગરસૂનવે ॥

તસ્મિન્ માતુલપુત્ર્યાઃ સા રાજપુત્રી શશિપ્રભા ।
વિવાહે માતુલગૃહં તજ્ જગામ નિમન્ત્રિતા ॥

તયા સહ યયૌ સો ઽપિ કન્યકાપરિવારયા ।
વિપ્રપુત્રો મનઃસ્વામી કાન્તકન્યાસ્વરૂપધૃત્ ॥

તત્ર તં કન્યકારૂપધરં મન્ત્રિસુતો ઽથ સઃ ।
દૃષ્ટ્વા કિલ સ્મરવ્યાધગાઢબાણાહતો ઽભવત્ ॥

તતો મુષિતચિત્તઃ સંસ્ તયા કપટકન્યયા ।
યયૌ મન્ત્રિસુતઃ શૂન્યં સ્વગૃહં સ્વવધૂસખઃ ॥

તત્ર તન્મુખલાવન્યધ્યાનાસક્તો જગામ સઃ ।
તીવ્રરાગમહાવ્યાલદષ્ટો મોહમ્ અશઙ્કિતમ્ ॥

કિમ્ એતદ્ ઇતિ સંભ્રાન્તે જને તત્રોત્સવોજ્ઝિતે ।
તમ્ ઉપાગાદ્ દ્રુતં બુદ્ધ્વા સ પ્રજ્ઞાસાગરઃ પિતા ॥

તેન ચાશ્વાસ્યમાનો ઽપિ પિત્રા મોહાત્ પ્રબુધ્ય સઃ ।
પ્રલપન્ન્ ઇવ સોન્માદમ્ ઉજ્જગાર મનઃગતમ્ ॥

અસ્વાધીનં ચ તં મત્વા તત્ પિતર્ય્ અતિવિહ્વલે ।
તસ્મિન્ રાજાપિ તદ્ બુદ્ધ્વા તત્રૈવ સમુપાયયૌ ॥

સ તં દૃષ્ટ્વા ઝટિત્ય્ એવ ગાઢાભિષ્વઙ્ગતો ગતમ્ ।
સપ્તમીં મદનાવસ્થાં જગાદ પ્રકૃતીર્ નૃપઃ ॥

કથં બ્રાહ્મણનિક્ષેપઃ કન્યા સાસ્મૈ પ્રદીયતે ।
તયા વિના ચ નિયતં પશ્ચિમામ્ એત્ય્ અસૌ દશામ્ ॥

અસ્મિન્ નષ્ટે પિતાસ્યૈષો મમ મન્ત્રી વિનઙ્ક્ષ્યતિ ।
એતન્નાશે રાજ્યનાશસ્ તદ્ ઇહ બ્રૂત કા ગતિઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તાસ્ તેન રાજ્ઞા તાઃ સર્વાઃ પ્રકૃતયો ઽબ્રુવન્ ।
રાજ્ઞો ધર્મં નિજં પ્રાહુઃ પ્રજાનાં ધર્મરક્ષણમ્ ॥

મૂલં તસ્ય વિદુર્ મન્ત્રં સ ચ મન્ત્રિષ્વ્ અવસ્થિતઃ ।
મન્ત્રિનાશે મૂલનાશાદ્ રક્ષ્યા ધર્મક્ષતિર્ ધ્રુવમ્ ॥

પાપં ચ સ્યાદ્ દ્વિજસ્યાસ્ય સસૂનોર્ મન્ત્રિણો વધાત્ ।
તસ્માદ્ રક્ષ્યો ઽયમ્ આસન્નો ઽવશ્યં તે ધર્મવિપ્લવઃ ॥

દાતવ્યા મન્ત્રિપુત્રાય વિપ્રન્યસ્તા કુમારિકા ।
કાલાન્તરાગતે વિપ્રે ક્રુદ્ધે પ્રતિવિધાસ્યતે ॥

એવમ્ ઉક્તઃ પ્રકૃતિભિસ્ તથેતિ પ્રત્યપદ્યત ।
સ રાજા મન્ત્રિપુત્રાય દાતું તાં કૂટકન્યકામ્ ॥

આનીતશ્ ચ સ નિશ્ચિત્ય લગ્નં રાજસૂતાગૃહાત્ ।
કન્યારૂપો મનઃસ્વામી તં જગાદ મહીપતિમ્ ॥

અન્યેનાન્યાર્થમ્ આનીતામ્ અન્યસ્મૈ માં દદાસિ ચેત્ ।
કામં તદ્ અસ્તુ રાજા ત્વં ધર્માધર્મૌ તવાદ્ય તૌ ॥

અહં વિવાહમ્ ઇચ્છામિ સમયેનેદૃશેન તુ ।
એકશય્યાં ન નેતવ્યા પત્યા તાવદ્ અહં હઠાત્ ॥

યાવત્ તીર્થાનિ ષણ્માસાન્ પરિભ્રમ્ય સ નાગતઃ ।
એવં ન ચેત્ કૃત્તજિહ્વાં દન્તૈર્ જાનીહિ માં મૃતામ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે સમયે તેન યૂના કન્યાવપુઃભૃતા ।
રાજ્ઞા સ બોધિતઃ પ્રાપ નિઃવૃત્તિં મન્ત્રિપુત્રકઃ ॥

તથેતિ પ્રતિપદ્યૈતત્ કૃત્વોદ્વાહં કિલાશુ તમ્ ।
એકસ્મિન્ સ્થાપયિત્વા ચ વાસકે તે સુરક્ષિતે ॥

તાં મૃગાઙ્કવતીમ્ આદ્યાં વધૂં કૂટવધૂં ચ તામ્ ।
જગામ તીર્થયાત્રાયૈ મૂડઃ કાન્તાપ્રિયેચ્છયા ॥

સ ચોવાસ મનઃસ્વામી સ્ત્રીરૂપો ઽત્ર તયા સહ ।
મૃગાઙ્કવત્યેકગૃહે સમાનશયનાસનઃ ॥

તથા સ્થિતં કદાચિત્ તં સા મૃગાઙ્કવતી નિશિ ।
શય્યાગૃહે રહો ઽવાદીદ્ બહિઃસુપ્તે પરિચ્છદે ॥

કથાં કામ્ચિત્ ત્વમ્ આખ્યાહિ નિદ્રા નાસ્તિ હિ મે સખિ ।
તચ્ છ્રુત્વાકથયત્ સો ઽસ્યૈ સ્ત્રીરૂપસ્ તાં કથાં યુવા ॥

યત્રેલાખ્યસ્ય રાજઋષેઃ સૂર્યવંશભુવઃ પુરા ।
પ્રાપ્તસ્ય ગૌરીશાપેન સ્ર્તીત્વં વિશ્વૈકમોહનમ્ ॥

અન્યોન્યદર્શનપ્રીત્યા દેવોદ્યાનવનાન્તરે ।
અભૂદ્ બુધેન સંયોગઃ સમભૂચ્ ચ પુરૂરવાઃ ॥

તાં કથાં કથયિત્વા ચ ધૂર્તઃ પુન ઉવાચ સઃ ।
તદ્ એવં દેવતાદેશાન્ મન્ત્રૌષધવશેન વા ॥

પુરુષઃ સ્ત્રી કદાચિત્ સ્યાત્ સ્ત્રી વા જાતુ પુમાન્ ભવેત્ ।
ભવન્તિ ચૈવં સંયોગાઃ કામજા મહતામ્ અપિ ॥

શ્રુત્વૈતત્ તરુણી મુગ્ધા વિવાહપ્રોષિતાનુકા ।
સા મૃગાઙ્કવતી સ્માહ વિશ્વસ્તા સહવાસતઃ ॥

શ્રુત્વૈતાં મે કથામ્ એતદ્ અઙ્ગં સિમિસિમાયતે ।
હૃદયં સીદતીવેદં તદ્ એતત્ સખિ કિં વદ ॥

તચ્ છ્રુત્વા સો ઽઙ્ગનારૂપો વિપ્રઃ પુન ઉવાચ તામ્ ।
એતાનિ કામચિહ્નાનિ નન્વ્ અપૂર્વાણિ તે સખિ ॥

મયૈતાન્ય્ અનુભૂતાનિ નિગૂહે ન હ્ય્ અહં તવ ।
ઇતિ તેનોદિતાવાદીત્ સા મૃગાઙ્કવતી શનૈઃ ॥

સખિ પ્રાણસમા ત્વં મે તત્ કાલજ્ઞા ન વચ્મિ કિમ્ ।
અપિ પુંસઃ પ્રવેશઃ સ્યાદ્ ઉપાયેન હિ કેનચિત્ ॥

એવમ્ ઉક્તવતીમ્ એતાં સ ચ લબ્ધાશયસ્ તદા ।
પ્રાહ ધૂર્તપતેઃ શિષ્યો યદ્ય્ એવં તદ્ વદામિ તે ॥

વૈષ્ણવો ઽસ્તિ પ્રસાદો મે યેનાહં સ્વેચ્છયા નિશિ ।
પુરુષઃ સ્યાં તદ્ એષ અદ્ય ભવામિ ત્વત્કૃતે પુમાન્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ મનઃસ્વામી નિષ્કૃષ્ય ગુલિકાં મુખાત્ ।
યૌવનોદ્દામમ્ આત્માનં તસ્યૈ કાન્તમ્ અદર્શયત્ ॥

તતઃ કથિતવિસ્રમ્ભઃ સર્વસ્વગતયન્ત્રણઃ ।
કાલોચિતરસઃ કો ઽપિ તયોર્ આસીદ્ રતોત્સવઃ ॥

અથ તત્ર તયા સાકં સ મન્ત્રિસુતભાર્યયા ।
તસ્થૌ દ્વિજો દિવા નારી રાત્રૌ ચ પુરુષો ભવન્ ॥

આસન્નાગમનં તં ચ બુદ્ધ્વા મન્ત્રિસુતં દિનૈઃ ।
તામ્ આદાય નિશિ સ્વૈરં પલાય્ય સ યયૌ તતઃ ॥

એતસ્મિંશ્ ચ કથાસંધૌ મૂલદેવઃ સ તદ્ગુરુઃ ।
બુદ્ધ્વા તદ્ અખિલં ભૂત્વા ભૂયો વૃદ્ધદ્વિજાકૃતિઃ ॥

શશિનાનુગતઃ સખ્યા તરુણદ્વિજરૂપિણા ।
આગત્ય તં યશઃકેતું પ્રહ્વો રાજાનમ્ અબ્રવીત્ ॥

આનીતો ઽયં મયા પુત્રો દેહિ મે તાં સ્નુષામ્ ઇતિ ।
તતઃ સંમન્ત્ર્ય સ નૃપઃ શાપભીતસ્ તમ્ અભ્યધાત્ ॥

બ્રહ્મન્ ન જાને ક્વ ગતા સા સ્નુષા તે ક્ષમસ્વ તત્ ।
અપરાધાત્ સુતસ્યાર્થે દદામિ સ્વસુતાં તવ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ધૂર્તરાજં તં કૃતકક્રોધનિષ્ઠુરમ્ ।
વિબ્રુવાણં જરદ્વિપ્રરૂપં પ્રાર્થ્ય સ ભૂપતિઃ ॥

તત્સખ્યે કૃતતત્પુત્રવ્યપદેશાય તાં દદૌ ।
તનયાં શશિને તસ્મૈ યથાવિધિ શશિપ્રભામ્ ॥

તતઃ સ મૂલદેવસ્ તૌ યથાભૂતૌ વધૂવરૌ ।
આદાય સ્વાસ્પદં પ્રાયાદ્ રાજાર્થેષ્વ્ અકૃતસ્પૃહઃ ॥

તત્ર તસ્મિંશ્ ચ મિલિતે મનઃસ્વામીન્ય્ અભૂન્ મહાન્ ।
વિવાદો મૂલદેવાગ્રે શશિનસ્ તસ્ય ચોભયોઃ ॥

મનઃસ્વામ્ય્ અબ્રવીદ્ એષા દીયતાં મે શશિપ્રભા ।
કન્યૈવ હિ મયોદૂડા પ્રાગ્ અસૌ ગુર્વનુગ્રહાત્ ॥

શશી જગાદ કો ઽસ્યાસ્ ત્વં મૂર્ખ દારા ઇયં મમ ।
અગ્નિસાક્ષિકમ્ એષા હિ પિત્રા મે પ્રતિપાદિતા ॥

એવં માયાબલપ્રાપ્તરાજપુત્રીનિમિત્તતઃ ।
વિવાદાસક્તયોર્ નાસીત્ પરિચ્છેદસ્ તયોર્ દ્વયોઃ ॥

તદ્ રાજંસ્ ત્વં મમ બ્રૂહિ તાવત્ કસ્યોપપદ્યતે ।
ભાર્યા સા સંશયં છિન્ધિ પૂર્વોક્તઃ સમયો ઽસ્તિ તે ॥

ઇતિ વેતાલતઃ શ્રુત્વા તસ્માત્ સ્કન્ધાગ્રવર્તિનઃ ।
સ ત્રિવિક્રમસેનસ્ તં નૃપતિઃ પ્રત્યભાષત ॥

મન્યે શશિન એવાસૌ ભાર્યા ન્યાય્યા નૃપાત્મજા ।
યસ્મૈ પ્રદત્તા પ્રકટં પિત્રા ધર્મ્યેણ વર્ત્મના ॥

મનઃસ્વામી તુ તાં ભેજે ચૌર્યાદ્ ગાન્ધર્વધર્મતઃ ।
ચૌરસ્ય તુ પરસ્વેષુ સ્વત્વં ન્યાય્યં ન જાતુ ચિત્ ॥

ઇતિ તસ્ય વચો નિશમ્ય રાજ્ઞો વેતાલઃ સ યયૌ પુનસ્ તદ્ એવ ।
સહસૈવ તદ્ અંસતઃ સ્વધામ ક્ષિતિપઃ સો ઽપિ તમ્ અન્વિયાય તૂર્ણમ્ ॥