કાઠકસંહિતા · અધ્યાય 39

અથૈકોનચત્વારિંશં સ્થાનકમ્ ।
યદક્રન્દઃ ।
યદક્રન્દઃ પ્રથમં જાયમાન ઉદ્યન સમુદ્રાદુત વા પુરીષાત્ ।
શ્યેનસ્ય પક્ષા હરિણસ્ય બાહૂ ઉપસ્તુત્યં મહિ જાતં તે અર્વન્ ॥
અભ્યસ્થાદ્વિશ્વાઃ પૃતના અરાતીસ્તદગ્નિરાહ તદુ સોમ આહ ।
બૃહસ્પતિસ્સવિતેન્દ્રસ્તદાહ પૂષા માધાત્ સુકૃતસ્ય લોકે ॥
આસ્થાદુદસ્થાદજનિષ્ટ વિપ્રો વ્યાસ્થન્ મૃધો અશિશીત બાહૂ ।
સમપૃક્ષિ જ્યોતિષા સૂર્યસ્ય પરા બાધસ્વ નિરૃતિં પરાચૈઃ॥
પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ ॥
દિવો મૂર્ધાસિ પૃથિવ્યા નાભિરૂર્ગપામોષધીનામ્ ।
વિશ્વાયુશ્શર્મ સપ્રથા નમસ્પથે વયસ્સ્વસ્સદઃ॥
પ્રાચીનમૂર્ધ્વમધરાગપાગુદગ્દેવાઃ પાન્તુ યજમાનમમૃતમૃતાત્ ।
તેન બ્રહ્મણા તેન ચ્છન્દસા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ॥
આપો રેવતીઃ ક્ષયથા હિ વસ્વઃ ક્રતું ચ ભદ્રં બિભૃથામૃતં ચ ।
રાયશ્ચ સ્થ સ્વપત્યસ્ય પત્નીસ્સરસ્વતી તદ્ગૃણતે વયો ધાત્ ॥
અર્થેતસ્સ્થાન્વગતોઽગ્નેર્વસ્તેજસા દેવતાભિર્ગૃહ્ણામિ શર્મ ચ સ્થ વર્મ ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ જ્યોતિષે વાઁ શુક્રાસ્સ્થ વીર્યાવતીરિન્દ્રસ્ય વ ઇન્દ્રિયાવતો દેવતાભિર્ગૃહ્ણામ્યમૃતં ચ સ્થ સત્યં ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ ચક્ષુષે વાં મન્દાસ્સ્થાભિભુવો વિશ્વેષાં વો દેવાનાં દેવતાભ્યો ગૃહ્ણામિ રક્ષોઘ્નીશ્ચ સ્થારાતિઘ્નીશ્ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ રેતસે વામધિપતિરસ્યૂર્જસ્વાનાદિત્યાનાં વો દેવાનાં દેવતાભિર્ગૃહ્ણામિ સપત્નઘ્નીશ્ચ સ્થાભિમાતિઘ્નીશ્ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ પ્રજાભ્યો વાં વ્રજક્ષિતસ્સ્થોર્ધ્વશ્રિતો બૃહસ્પતેર્વો બ્રહ્મણા દેવતાભિર્ગૃહ્ણામિ વસુ ચ સ્થ વામં ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ તેજસે વાં ક્ષત્રભૃતસ્સ્થૌજસ્વિનીર્મિત્રાવરુણયોર્વો દેવયોર્દેવતાભિર્ગૃહ્ણામિ ભૂતં ચ સ્થ ભવ્યં ચ સ્થ દેવસ્ય વસ્સવિતુઃ પ્રસવે મધુમતીસ્સાદયામિ વર્ચસે વાં દિવિ શ્રયસ્વાન્તરિક્ષમાપૃણ પૃથિવ્યાં કલ્પસ્વ

યદદસંપ્રયતીરહા અનદતા હતે । તસ્માદા નદ્યો નામ સ્થ તા વો નામાનિ સિન્ધવઃ ॥
યત્ પ્રેષિતા વરુણેનાચ્છીભઁ સમવલ્ગત । તદિન્દ્ર આપ્નોદ્યતીર્વસ્તસ્માદાપો અનુષ્ઠન ॥
અપકામઁ સ્યન્દમાના અવીવરત વો હિકમ્ ।
ઇન્દ્રો વશ્શક્તિભિર્દેવીસ્તસ્માદ્વાર્નામ વઃ પ્રિયમ્ ॥
એકો દેવો અપ્યતિષ્ઠત્ સ્યન્દમાના ઉપેત્ય । ઉદાનિષુર્મહીરિતિ તસ્માદુદકમુચ્યતે ॥
આપો દેવીર્ઘૃતમિદાપ આસન્નગ્નીષોમૌ બિભ્રત્યાપ ઇત્તાઃ ।
તીવ્રા રસો મધુપૃચામરંગમ આ મા પ્રાણેન સહ વર્ચસાગન્ ॥
તપો યોનિરસિ પ્રાજાપત્યં વિશ્વાભિસ્ત્વા ધીભિરુપદધામિ ॥
યે યજ્ઞઁ સમગૃભ્ણન્ દેવા દેવેભ્યસ્પરિ ।
તાન્ ગાયત્રી નયતુ પ્રજાનતી સ્વર્ગે લોકે અમૃતં દુહાના ॥
યે જ્યોતીઁષિ સંદધતિ સ્વરારોહન્તો અમૃતસ્ય લોકમ્ ।
તે યન્તુ પ્રજાનન્તો યજ્ઞં દધાનાસ્સુકૃતસ્ય લોકમ્ ॥
યઃ પન્થા વિતતો દેવયાનશ્છન્દોભિર્વિગૃહીત એતિ ।
તેનાતિષ્ઠ દિવમન્તરિક્ષં યજ્ઞં ગૃહીત્વા સુકૃતસ્ય લોકમ્ ॥
યે પશવો મેધ્યાસો યજ્ઞસ્ય યોનિમભિસંબભૂવુઃ ।
તાન્ દદન્તે કવયો વિપશ્ચિતો યજ્ઞં દુહાનાસ્સુકૃતસ્ય લોકે ॥
યો યજ્ઞસ્સહસ્રધારો દ્યાવાપૃથિવ્યોરધિ નિર્મિતઃ ।
તેનૈતુ યજમાનસ્સ્વસ્ત્યા દિવોઽધિ પૃષ્ઠમસ્થાત્ ॥
આયવે સ્વાહાયુષ્કૃતે સ્વાહાયોઃ પત્મને સ્વાહા વિષ્ણવે સ્વાહા બૃહસ્પતયે સ્વાહા ॥
અદ્ભ્યસ્સંભૃતઃ પૃથિવ્યા રસો વિશ્વકર્મણસ્સમવર્તતાધિ ।
તસ્ય ત્વષ્ટા વિદધદ્રૂપમેતિ તન્મર્ત્યસ્ય દેવમાજાનમગ્રે ॥
ત્રિવૃત્ તે અગ્ને શિરસ્તન્મે અગ્ને શિરઃ પઞ્ચદશૌ તે અગ્ને બાહૂ તૌ મે અગ્ને બાહૂ સપ્તદશસ્તે અગ્ન આત્મા સ મે અગ્ન આત્મૈકવિઁશૌ તે અગ્ન ઊરૂ તૌ મે અગ્ન ઊરૂ ત્રિણવૌ તે અગ્ને અષ્ઠીવન્તૌ તૌ મે અગ્ને અષ્ઠીવન્તૌ ત્રયસ્ત્રિઁશં તે અગ્ને પ્રતિષ્ઠાનં તન્મે અગ્ને પ્રતિષ્ઠાનં ત્રિવૃત્ તે અગ્ને શિરસ્તેન માભિપાહિ પઞ્ચદશૌ તે અગ્ને બાહૂ તાભ્યાં માભિપાહિ સપ્તદશસ્તે અગ્ન આત્મા તેન માભિપાહ્યેકવિઁશૌ તે અગ્ન ઊરૂ તાભ્યાં માભિપાહિ ત્રિણવૌ તે અગ્ને અષ્ઠીવન્તૌ તાભ્યાં માભિપાહિ ત્રયસ્ત્રિંશં તે અગ્ને પ્રતિષ્ઠાનં તેન માભિપાહિ

પ્રજાપતિસ્ત્વા સાદયતુ પૃથિવ્યાઃ પૃષ્ઠે જ્યોતિષ્મતી વ્યચસ્વતીં પ્રથસ્વતીં પ્રથોઽસિ પૃથિવ્યસિ ભૂરસિ ભૂમિરસ્યદિતિરસિ વિશ્વધાયા વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ધર્તી પૃથિવીં યચ્છ પૃથિવીં દૃઁહ પૃથિવીં મા હિંસીર્વિશ્વસ્મૈ પ્રાણાય વ્યાનાયાપાનાયોદાનાય પ્રતિષ્ઠાયૈ ચરિત્રાયાગ્નિષ્ટ્વાભિપાતુ મહ્યા સ્વસ્ત્યા છર્દિષા શંતમેન તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ॥
ચિતિં જુહોમિ મનસા યથા દેવા ઇહાગમન્ । વીતિહોત્રા ઋતાવૃધઃ॥
સમુદ્રસ્ય વયુનસ્ય પત્મઞ્જુહોમિ વિશ્વકર્મણે । વિશ્વાહાદાભ્યઁ હવિઃ ॥
સ્વાહોદપુરા નામાસ્યન્નેન વિષ્ટા વસવો રક્ષિતારોઽગ્નિરધિ વિયત્તો અસ્યાં તાં ત્વા પ્રપદ્યે સા મે શર્મ ચ વર્મ ચ ભવ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ જ્યોતિરસિ જ્યોતિર્મે યચ્છ પૃથિવીં દૃઁહ પૃથિવ્યા મા પાહિ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ભૂરસિ ભુવનસ્ય રેત ઇષ્ટકા સ્વર્ગો લોકો મનસા ત્વાન્વારોહામિ સૂરસિ સ્વરસીષ્ટકા સ્વર્ગે લોકે વાચા ત્વાન્વારોહામિ યાસ્તે અગ્ન આર્દ્રા યોનયો યાઃ કુલાયિનીર્યે તે અગ્ન ઇન્દવો યા ઉ નાભયો યાસ્તે અગ્ને તન્વ ઊર્જો નામ તાભિસ્ત્વમુભયીભિસ્સંવિદાનાસ્સ્વયંચિન્વાનાસ્તન્વો નિષીદ ॥
મધુ વાતા ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ । માધ્વીર્નસ્સન્ત્વોષધીઃ ॥
મધુ નક્તમુતોષસો મધુમત્ પાર્થિવં રજઃ । મધુ દ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા ॥
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાઁ અસ્તુ સૂર્યઃ । માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ ॥
સઁસર્પન્ ત્રીન્ સમુદ્રાન્ સ્વર્ગાનપાં પતિર્વૃષભ ઇષ્ટકાનામ્ ।
તત્ર ગચ્છ યત્ર પૂર્વે પરેતાઃ પુરીષં વસાનસ્સુકૃતસ્ય લોકમ્ ॥
અપાં ગમ્ભીરં ગચ્છ મા ત્વા સૂર્યઃ પરિતાપ્સીન્માગ્નિર્વૈશ્વાનરઃ ।
અનુ ત્વા દિવ્યા વૃષ્ટિસ્સચતામખિદ્રાઃ પ્રજા અભિવિપશ્ય ॥
મહી દ્યૌઃ પૃથિવી ચ ન ઇમં યજ્ઞં મિમિક્ષતામ્ । પિપૃતાં નો ભરીમભિઃ ॥
સ્યૂતા દેવેભિરમૃતેનાગાદુખા સ્વસારમધિ વેદિમસ્થાત્ ।
સત્યં પૂર્વેભિરૃષિભિશ્ચાક્લૃપાનોઽગ્નિઃ પ્રવિદ્વાઁ ઇહ તદ્દધાતુ ॥
પૃથિવિ પૃથિવ્યાઁ સીદ માતા માતરિ માતા સ્યોના સ્યોનાયામ્ ॥
ક્રતું દેવાનામમૃતત્વમીમહેઽગ્નિઁ સધસ્થે સદનેષ્વચ્યુતમ્ ।
વૈશ્વાનરં બ્રહ્મણા વિશ્વવ્યચસઁ સ્તોમસ્ય ધામન્નિદધે પુરીષ્યમ્ ॥
ન્યધુર્માત્રયા કવયો વયોધસમગ્નિઁ સધસ્થે સદનેષુ સુક્રતુમ્ ।
વૈશ્વાનરં બ્રહ્મણા વિશ્વવ્યચસઁ સ્તોમસ્ય ધામન્ ન્યધાં પુરીષ્યમ્ ॥
સમિધ્યમાનઁ સમિધા સમિન્ધતેઽગ્નિઁ સધસ્થે સદનેષ્વદ્ભુતમ્ ।
વૈશ્વાનરં બ્રહ્મણા વિશ્વવ્યચસઁ સ્તોમસ્ય ધામન્ પવમાનમાભૃતમ્ ॥
સમાસ્ત્વાગ્ને

વિશ્વકર્મા દિશાં પતિઃ પ્રજાપતિસ્સ નઃ પશૂન્ પાતુ સ માં પાતુ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ પ્રજાપતિર્દિશાં પતિઃ પ્રજાપતિસ્સ નઃ પશૂન્ પાતુ સ માં પાતુ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ રુદ્રો દિશાં પતિર્વરુણો દિશાં પતિરગ્નિર્દિશાં પતિઃ પ્રજાપતિસ્સ નઃ પશૂન્ પાતુ સ માં પાતુ તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ॥ મા છન્દસ્તત્ પૃથિવ્યગ્નિર્દેવતા પ્રમા છન્દસ્તદન્તરિક્ષં વાતો દેવતા પ્રતિમા છન્દસ્તદ્ દ્યૌસ્સૂર્યો દેવતાસ્રીવયશ્છન્દસ્તદ્દિશસ્સોમો દેવતા વિરાટ્ છન્દસ્તદ્વાગ્વરુણો દેવતા ગાયત્રી છન્દસ્તદજા બૃહસ્પતિર્દેવતા ત્રિષ્ટુપ્ છન્દસ્તદ્ધિરણ્યમિન્દ્રો દેવતા જગતી છન્દસ્તદ્ગૌઃ પ્રજાપતિર્દેવતાનુષ્ટુપ્ છન્દસ્તદાયુર્મિત્રો દેવતોષ્ણિહા છન્દસ્તચ્ચક્ષુઃ પૂષા દેવતા બૃહતી છન્દસ્તદ્વૃષ્ટિઃ પર્જન્યો દેવતા પઙ્ક્તિશ્છન્દસ્તદશ્વઃ પરમેષ્ઠી દેવતા તેન બ્રહ્મણા તેન ચ્છન્દસા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસ્સીદત

ઋતસદસિ સત્યસદસિ તેજસ્સદસિ વર્ચસ્સદસિ યશસ્સદસિ ગૃણાનાસિ ધામાસિ ધામ્ને ત્વા ધામભ્યસ્ત્વા ધામસુ સીદ સનિરસિ સન્યે ત્વા સનેયં વિત્તિરસિ વિત્ત્યૈ ત્વા વિદેયં કર્માસિ કર્મણે ત્વા ક્રિયાસઁ શક્તિરસિ શક્ત્યૈ ત્વા શકેયં ભૂતિરસિ ભૂત્યૈ ત્વા ભૂયાસં ગૂર્દોઽસિ ગૂર્દાય ત્વા ગૂર્દેભ્યસ્ત્વા ગૂર્દે સીદ ક્ષત્રં પાહિ ક્ષત્રં પિન્વ ક્ષત્રં જિન્વ ક્ષત્રં યચ્છ ક્ષત્રમસિ ક્ષત્રાય ત્વા ક્ષત્રેભ્યસ્ત્વા ક્ષત્રે સીદ વિશ્વેષુ ત્વા પાર્થિવેષુ સાદયામિ વિશ્વેષુ ત્વાન્તરિક્ષેષુ સાદયામિ વિશ્વેષુ ત્વા દિવ્યેષુ સાદયામિ વિશ્વાસુ ત્વાપ્સુ સાદયામિ વિશ્વાસુ ત્વૌષધિષુ સાદયામિ વિશ્વેષુ ત્વા વનસ્પતિષુ સાદયામિ વિશ્વાસુ ત્વા દિક્ષુ સાદયામિ વિશ્વાસુ ત્વા પ્રદિક્ષુ સાદયામિ ॥ દિવિ સીદ સ્વર્જિદસિ પૃતનાજિદસિ ભૂરિજિદસ્યભિજિદસિ વિશ્વજિદસિ સર્વજિદસિ સત્રાજિદસિ ધનજિદસિ ભ્રાડસિ વિભ્રાડસિ પ્રભ્રાડસિ સપત્નહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામિ રક્ષોહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામિ પિશાચહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામિ યાતુધાનહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામ્યરાતિહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામ્યભિમાતિહનં ત્વા વજ્રઁ સાદયામિ શત્રુહણમસિ શત્રુહણં ભ્રાતૃવ્યહણમસુરહણં ત્વૈન્દ્રં વજ્રઁ સાદયામિ

ઉદ્વદસ્યુદિતિરસ્યુદ્યત્યસ્યાક્રમમાણાસ્યાક્રામન્ત્યસ્યાક્રાન્તિરસિ સંક્રમમાણાસિ સંક્રામન્ત્યસિ સંક્રાન્તિરસિ સ્વર્ગાસિ સ્વરસીષિ સીદોર્જિ સીદ ભગે સીદ દ્રવિણે સીદ સુભૂતે સીદ પૃથિવ્યા યજ્ઞિયે સીદ વિષ્ણોઃ પદે સીદેડાયાઃ પદે સીદ ઘૃતવતિ સીદ પિન્વમાને સીદ સંવત્સરે સીદ પરિવત્સરે સીદેદાવત્સરે સીદાનુવત્સરે સીદોદ્વત્સરે સીદૈકસ્યાઁ સીદ દશસુ સીદ શતે સીદ સહસ્રે સીદાયુતે સીદ પ્રયુતે સીદ નિયુતે સીદાર્બુદે સીદ ન્યર્બુદે સીદ બદ્વે સીદ સમુદ્રે સીદ મધ્યે સીદાન્તે સીદ પરાર્ધે સીદ ॥ પિન્વમાનાસિ પિન્વમાનાય ત્વા પિન્વમાનેભ્યસ્ત્વા પિન્વમાને સીદર્તમસ્યૃતાય ત્વર્તેભ્યસ્ત્વર્તે સીદ સત્યમસિ સત્યાય ત્વા સત્યેભ્યસ્ત્વા સત્યે સીદ સંધિરસિ સંધયે ત્વા સંધિભ્યસ્ત્વા સંધિષુ સીદ સઁશ્લિડસિ સઁશ્લિષે ત્વા સઁશ્લિડ્ભ્યસ્ત્વા સઁશ્લિટ્સુ સીદ સંપદસિ સંપદે ત્વા સંપદ્ભ્યસ્ત્વા સંપત્સુ સીદ

પ્રાચી દિગ્ગાયત્રી છન્દો રથન્તરઁ સામાગ્નિર્દેવતા વસન્ત ઋતુસ્ત્રિવૃત્સ્તોમઃ પઞ્ચદશવર્તનિસ્ત્રિયવિર્વયઃ કૃતમયાનાં પુરોવાતો વાતસ્સાનગ ઋષિર્દક્ષિણા દિક્ ત્રિષ્ટુપ્ છન્દો બૃહત્સામેન્દ્રો દેવતા ગ્રીષ્મ ઋતુઃ પઞ્ચદશસ્સ્તોમસ્સપ્તદશવર્તનિર્દિત્યવાડ્વયસ્ત્રેતાયાનાં દક્ષિણાદ્વાતો વાતઃ પ્રત્ન ઋષિઃ પ્રતીચી દિગ્જગતી છન્દો વૈરૂપઁ સામ મરુતો દેવતા વર્ષા ઋતુસ્સપ્તદશસસ્સ્તોમ એકવિઁશવર્તનિસ્ત્રિવત્સો વયો દ્વાપરોઽયાનાં પશ્ચાદ્વાતો વાતસ્સનાતન ઋષિરુદીચી દિગનુષ્ટુપ્ છન્દો વૈરાજઁ સામ વિશ્વે દેવા દેવતા શરદૃતુરેકવિઁશસ્સ્તોમસ્ત્રિણવવર્તનિસ્તુર્યવાડ્વય આસ્કન્દોઽયાનામુત્તરાદ્વાતો વાતઃ પુરાણ ઋષિરૂર્ધ્વા દિક્ પઙ્ક્તિશ્છન્દશ્શાકરં રૈવતઁ સામ મિત્રાવરુણૌ દેવતા હેમન્તશિશિરા ઋતૂ ત્રિણવસ્સ્તોમસ્ત્રયસ્ત્રિઁશવર્તનિઃ પષ્ઠવાડ્વયોઽભિભૂરયાનાં વિષ્વગ્વાતો વાતસ્સુપર્ણ ઋષિઃ પિતરઃ પિતામહાઃ પરેઽવરેભ્યસ્તે નઃ પાન્તુ તે નોઽવન્ત્વસ્મિન્ બ્રહ્મણ્યસ્મિન્ ક્ષત્રેઽસ્યામાશિષ્યસ્યાં પુરોધાયામસ્યાં દેવહૂત્યાં તેન બ્રહ્મણા તેન ચ્છન્દસા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસ્સીદત

આયુષઃ પ્રાણઁ સંતનુ પ્રાણાદ્વ્યાનઁ સંતનુ વ્યાનાદપાનઁ સંતન્વપાનાચ્ચક્ષુસ્સંતનુ ચક્ષુષશ્શ્રોત્રઁ સંતનુ શ્રોત્રાદ્વાચઁ સંતનુ વાચ આત્માનઁ સંતન્વાત્મનઃ પૃથિવીઁ સંતનુ પૃથિવ્યા અન્તરિક્ષઁ સંતન્વન્તરિક્ષાદ્દિવઁ સંતનુ દિવસ્સ્વસ્સંતનુ પૃથિવી વશામાવસ્યા ગર્ભો વનસ્પતયો જરાય્વગ્નિર્વત્સોઽગ્નિહોત્રં પીયૂષોઽન્તરિક્ષં વશા ધાતા ગર્ભો રુદ્રા જરાયુ વાયુર્વત્સો ઘર્મઃ પીયૂષો દ્યૌર્વશા સ્તનયિત્નુર્ગર્ભો નક્ષત્રાણિ જરાયુ સૂર્યો વત્સો વૃષ્ટિઃ પીયૂષ ઋગ્વશા બૃહદ્રથન્તરે ગર્ભઃ પ્રૈષનિવિદો જરાયુ યજ્ઞો વત્સો દક્ષિણા પીયૂષો વિડ્વશા રાજન્યો ગર્ભઃ પશવો જરાયુ રાજા વત્સો બલિઃ પીયૂષઃ

ભૂમસ્કૃદસિ વરિવસ્કૃદસિ પ્રાચ્યસ્યૂર્ધ્વાસ્યન્તરિક્ષમસિ તેજોદાં ત્વા તેજસિ સાદયામિ વર્ચોદાં ત્વા વર્ચસિ સાદયામિ પયોદાં ત્વા પયસિ સાદયામિ યશોદાં ત્વા યશસિ સાદયામિ દ્રવિણોદાં ત્વા દ્રવિણે સાદયામિ પૃથિવ્યાસ્ત્વા દ્રવિણે સાદયામ્યન્તરિક્ષસ્ય ત્વા દ્રવિણે સાદયામિ દિવસ્ત્વા દ્રવિણે સાદયામિ દિશાં ત્વા દ્રવિણે સાદયામિ દ્રવિણોદાં ત્વા દ્રવિણે સાદયામ્યપ્સુષદસિ વયસ્સદસિ શ્યેનસદસિ ગૃધ્રસદસિ સુપર્ણસદસિ ॥
યા દેવ્યસીષ્ટક આયુર્દા ઉપશીવરી । સા મામુપશેષ્વ જાયેવ પતિમિત્ સદા ॥
યા દેવ્યસીષ્ટકે પ્રાણદા વ્યાનદા અપાનદાશ્ચક્ષુર્દાશ્શ્રોત્રદા વાગ્દા આત્મદાઃ પૃથિવિદા અન્તરિક્ષદા દ્યૌર્દાસ્સ્વર્દાઃ કુમારીદાઃ પ્રફર્વીદાઃ પ્રથમૌપશદા યુવતિદા ઉપશીવરી ॥ સા મામુપશેષ્વ જાયેવ પતિમિત્ સદા

ઇયમેવ સા યા પ્રથમા વ્યૌચ્છત્ સાવાસ્વન્તશ્ચરતિ પ્રવિષ્ટા ।
વધૂર્મિમાય નવગજ્જનિત્રી ત્રય એનાં મહિમાનસ્સચન્તે ॥
છન્દસ્વતી ઉષસૌ પેપિશાને સમાનં યોનિમનુસંચરેતે ।
સૂર્યપત્ની વિચરતઃ પ્રજાનતી કેતુમતી અજરે ભૂરિરેતસા ॥
ઋતસ્ય પન્થામનુ તિસ્ર આગુસ્ત્રયો ઘર્માસો અનુ રેતસાગુઃ ।
પ્રજામેકા રક્ષત્યૂર્જમેકા ક્ષત્રમેકા રક્ષતિ દેવયૂનામ્ ॥
ચતુષ્ટોમમદધાદ્યા તુરીયા યજ્ઞસ્ય પક્ષા ઋષયો ભવન્તી ।
ગાયત્રી ત્રિષ્ટુબ્જગતી વિરાડર્કં યુઞ્જાનાસ્સ્વરાભરન્નિદમ્ ॥
પઞ્ચભિર્ધાતા વિદધા ઇદં યત્ તાસાઁ સ્વસૄરજનન્ પઞ્ચ પઞ્ચ ।
તાસામુ યન્તિ પ્રયવેણ પઞ્ચ નાના રૂપાણિ ક્રતવો વસાનાઃ ॥
પઞ્ચ વ્યુષ્ટીરનુ પઞ્ચ દોહા ગાં પઞ્ચનામ્નીમૃતવોઽનુ પઞ્ચ ।
પઞ્ચ દિશઃ પઞ્ચદશેન ક્લૃપ્તાસ્સમાનમૂર્ધ્નીરભિ લોકમેકમ્ ॥
જ્યોતિષ્મતી પ્રતિમુઞ્ચતે નભ ઉષા દેવી સૂર્યસ્ય વ્રતેન ।
વિપશ્યન્તિ પશવો જાયમાના નાનારૂપા માતુરસ્યા ઉપસ્થે ॥
ત્રિઁશત્ સ્વસાર ઉપયન્તિ નિષ્કૃતઁ સમાનં કેતું પ્રતિમુઞ્ચમાનાઃ ।
ઋતૂઁસ્તન્વતે કવયઃ પ્રજાનતીર્મધ્યેછન્દસઃ પરિયન્તિ ભાસ્વતીઃ ॥
શુક્રર્ષભા નભસા જ્યોતિષાગાદ્વિશ્વરૂપા શવલ્યગ્નિકેતુઃ।
સમાનમર્થઁ સ્વપસ્યમાના બિભ્રતી જરામજર ઉષ આગાઃ ॥
ઋતૂનાં પત્ની પ્રથમેયમાગાદહ્નાં નેત્રી જનિત્રી પ્રજાનામ્ ।
એકા સતી બહુધોષો વ્યુચ્છાજીર્ણા ત્વં જરય સર્વમન્યત્ ॥
ઋતસ્ય ધામ પ્રથમા વ્યૂષુષ્યપામેકા મહિમાનં બિભર્તિ ।
સૂર્યસ્યૈકા ચરતિ નિષ્કૃતાનિ ઘર્મસ્યૈકા સવિતૈકાં નિયચ્છતે ॥
એકાષ્ટકા તપસા તપ્યમાના જજાન ગર્ભ મહિમાનમિન્દ્રમ્ ।
તેન દસ્યૂન્ વ્યસહન્ત દેવા હન્તાસુરાણામભવચ્છચીભિઃ ॥
અનાનુજામનુજાં મામકર્ત સત્યં વદન્ત્યનુયચ્છ એતત્ ।
ભૂયાસમસ્ય સુમતૌ યથા યૂયમન્યા વો અન્યામતિ મા પ્રયુક્ત ॥
અભૂન્નુ નસ્સુમતૌ વિશ્વવેદા આષ્ટ પ્રતિષ્ઠામવિદન્નુ ગાધમ્ ।
ભૂયાસમસ્ય સુમતૌ યથા યૂયમન્યા વો અન્યામતિ મા પ્રયુક્ત ॥
પ્રથમા હ વ્યુવાસ સા ધેનુરભવદ્યમે । સા નઃ પયસ્વતી દુહામુત્તરામુત્તરાઁ સમામ્

અગ્નિનર્તાષાટ્ ક્રત્વા શચીપતિસ્સૌહાર્દ્યેન સ્વર્ગો યજ્ઞેન મઘવાન્મન્યુના વૃત્રહા વૃષભેન ત્વષ્ટા વષટ્કારેણાર્ધભાક્ પૃથિવ્યા સ્તૃણીકોઽન્નેન ગયસ્સામ્ના તનૂમાનૃગ્ભિરન્નાદસ્તપસાનાધૃષ્ટસ્સૂર્યેણ વિરાડૃતુભિઃ પ્રાભવત્ સંવત્સરેણ પર્યભવદભીષાટ્ ચાભીષાહ્યશ્ચાભિવયાશ્ચોર્ધ્વવયાશ્ચ સવયાશ્ચ બૃહદ્વયાશ્ચ સાસહ્વાઁશ્ચ સહીયાઁશ્ચ સહમાનશ્ચ સહસ્વાઁશ્ચાભિ ત્વા શૂર નોનુમસ્ત્વામિદ્ધિ હવામહે

કયા નશ્ચિત્ર આભુવદૂતી સદાવૃધસ્સખા । કયા શંચિષ્ઠયા વૃતા ।
કસ્ત્વા સત્યો મદાનાં મઁહિષ્ઠો મત્સદન્ધસઃ । દૃઢા ચિદારુજે વસુ ॥
અભી ષુ ણસ્સખીનામવિતા જરિતૄણામ્ । શતં ભવાસ્યૂતિભિઃ ॥
ઇન્દ્રો દધીચો અસ્થભિર્વૃત્રાણ્યપ્રતિષ્કુતઃ । જઘાન નવતીર્નવ ॥
ઇચ્છન્નશ્વસ્ય યચ્છિરઃ પર્વતેષ્વપશ્રિતમ્ । અવિન્દચ્છર્યણાવતિ ॥
અત્રાહ ગોરમન્વત નામ ત્વષ્ટુરપીચ્યમ્ । ઇત્થા ચન્દ્રમસો ગૃહે ॥
તમિન્દ્રં વાજયામસિ મહે વૃત્રાય હન્તવે । સ વૃષા વૃષભો ભુવત્ ॥
ઇન્દ્રસ્સ દામને કૃત ઓજિષ્ઠસ્સ બલે વૃધી । દ્યુમ્ની શુક્લી સ સોમ્યઃ ॥
ગિરા વજ્રો ન સંભૃતસ્સબલો અનપચ્યુતઃ । વવક્ષ ઉગ્રો અસ્તૃતઃ ॥
ઇન્દ્રમિદ્ગાથિનો બૃહદિન્દ્રમર્કેભિરર્કિણઃ । ઇન્દ્રં વાણીરનૂષત ॥
ઇન્દ્ર ઇદ્ધર્યોસ્સચા સંમિશ્લ આ વચોયુજા । ઇન્દ્રો વજ્રી હિરણ્યયઃ ॥
ઇન્દ્ર વાજેષુ નો વહ સહસ્રપ્રધનેષુ ચ । ઉગ્ર ઉગ્રાભિરૂતિભિઃ ॥
અભિ ત્વા શૂર નોનુમોઽદુગ્ધા ઇવ ધેનવઃ ।
ઈશાનમસ્ય જગતસ્સ્વર્દૃશમીશાનમિન્દ્ર તસ્થુષઃ । ઈશાનમિન્દ્ર તસ્થુષઃ ॥
ન ત્વાવાઁ અન્યો દિવ્યો ન પાર્થિવો ન જાતો ન જનિષ્યતે ।
અશ્વાયન્તો મઘવન્નિન્દ્ર વાજિનો ગન્યન્તસ્ત્વા હવામહે ॥
ત્વામિદ્ધિ હવામહે સાતા વાજસ્ય કારવઃ ।
ત્વાં વૃત્રેષ્વિન્દ્ર સત્પતિં નરસ્ત્વાં કાષ્ઠાસ્વર્વતઃ । ત્વાં કાષ્ઠાસ્વર્વતઃ ॥
સ ત્વં નશ્ચિત્ર વજ્રહસ્ત ધૃષ્ણુયા મહસ્સ્તવાનો અદ્રિવઃ ।
મહસ્સ્તવાનો અદ્રિવો ગામશ્વં રથ્યમિન્દ્ર સંકિર સત્રા વાજં ન જિગ્યુષે ॥
યજ્ઞા યજ્ઞા વો અગ્નયે ગિરા ગિરા ચ ચક્ષસે ।
પ્ર પ્ર વયમમૃતં જાતવેદસં પ્રિયં મિત્રં ન શઁસિષમ્ ।
પ્રિય મિત્રં ન શઁસિષમ્ ॥
ઊર્જો નપાતઁ સ હિનાયમસ્મયુર્દાશેમ હવ્યદાતયે દાશેમ હવ્યદાતયે ।
ભુવદ્વાજેષ્વવિતા ભુવદ્વૃધ ઉત ત્રાતા તનૂનામ્

અગ્ને દેવાઁ ઇહાવહ જજ્ઞાનો વૃક્તબર્હિષે । અસિ હોતા ન ઈડ્યઃ ॥
અગન્મ મહો નમસા યવિષ્ઠં યો દીદાય સમિદ્ધસ્સ્વે દુરોણે ।
ચિત્રભાનું રોદસી અન્તરુર્વી સ્વાહુતં વિશ્વતઃ પ્રત્યઞ્ચમ્ ॥
મેધાકારં વિદથસ્ય પ્રસાધનમગ્નિં હોતારં પરિભૂતમં મતિમ્ ।
ત્વામર્ભસ્ય હવિષસ્સમાનમિત્ત્વાં મહો વૃણતે નાન્યં ત્વત્ ॥
મનુષ્વત્ ત્વા નિધીમહિ મનુષ્વત્ સમિધીમહિ ।
અગ્ને મનુષ્વદઙ્ગિરો દેવાન્ દેવયતે યજ ॥
અગ્નિર્હિ વાજિનં વિશે દદાતિ વિશ્વચર્ષણિઃ।
અગ્ની રાયે સ્વાભુવં સં પ્રીતો યાતિ વાર્યમિષઁ સ્તોતૃભ્ય આભર ॥
અગ્નિર્દેવતા કૃત્તિકા નક્ષત્રં પ્રજાપતિર્દેવતા રોહિણી નક્ષત્રં મરુતો દેવતેન્વકા નક્ષત્રં રુદ્રો દેવતા બાહુર્નક્ષત્રમદિતિર્દેવતા પુનર્વસુર્નક્ષત્રં બૃહસ્પતિર્દેવતા તિષ્યો નક્ષત્રઁ સર્પા દેવતાશ્લેષા નક્ષત્રં પિતરો દેવતા મઘા નક્ષત્રં ભગો દેવતા ફલ્ગુનીર્નક્ષત્રમર્યમા દેવતોત્તરાઃ ફલ્ગુનીર્નક્ષત્રઁ સવિતા દેવતા હસ્તૌ નક્ષત્રં ત્વષ્ટા દેવતા ચિત્રા નક્ષત્રં વાયુર્દેવતા નિષ્ટ્યા નક્ષત્રમિન્દ્રાગ્ની દેવતા વિશાખં નક્ષત્રં મિત્રો દેવતાનૂરાધા નક્ષત્રમિન્દ્રો દેવતા જ્યેષ્ઠા નક્ષત્રં નિરૃતિર્દેવતા મૂલં નક્ષત્રમાપો દેવતાષાઢા નક્ષત્રં વિશ્વે દેવા દેવતોત્તરા અષાઢા નક્ષત્રં વિષ્ણુર્દેવતાશ્વત્થો નક્ષત્રં વસવો દેવતા શ્રવિષ્ઠા નક્ષત્રં વરુણો દેવતા શતભિષઙ્ નક્ષત્રમજ એકપાદ્દેવતા પ્રોષ્ઠપદા નક્ષત્રમહિર્બુધ્ન્યો દેવતોત્તરે પ્રોષ્ઠપદા નક્ષત્રં પૂષા દેવતા રેવતી નક્ષત્રમશ્વિનૌ દેવતાશ્વયુજૌ નક્ષત્રં યમો દેવતાપભરણીર્નક્ષત્રમગ્ને રુચસ્સ્થ પ્રજાપતેસ્સોમસ્ય ધાતુર્ભૂયાસં પ્રજનિષીય તેન બ્રહ્મણા તેન ચ્છન્દસા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવાસ્સીદત

અગ્નિર્મૂર્ધાયમગ્નિસ્ત્વામગ્ને પુષ્કરાદધિ ॥
હુવે વસ્સુદ્યોત્માનઁ સુવૃક્તિં વિશામગ્નિમતિથિઁ સુપ્રયસમ્ ।
મિત્ર ઇવ યો દિધિષાય્યો ભૂદ્દેવ આદેવે જને જાતવેદાઃ ॥
પુરો વો મન્દ્રં દિવ્યઁ સુવૃક્તિં પ્રયતિ યજ્ઞે અગ્નિમધ્વરે દધિધ્વમ્ ।
પુર ઉક્થેભિસ્સ હિ નો વિભાવા સ્વધ્વરા કરતિ જાતવેદાઃ॥
કા ત આકૂતિર્મનસો વરાય ભુવદગ્ને શંતમા કા મનીષા ।
કો વા યજ્ઞૈઃ પરિ દક્ષં ત આપ કેન વા તે મનસા દાશેમ ॥
જનસ્ય ગોપા અજનિષ્ટ જાગૃવિરગ્નિસ્સુદક્ષસ્સુવિતાય નવ્યસે ।
ઘૃતપ્રતીકો બૃહતા દિવિસ્પૃશા દ્યુમદ્વિભાતિ ભરતેભ્યશ્શુચિઃ ॥
ત્વામગ્ને અઙ્ગિરસો ગુહા હિતમન્વવિન્દઞ્છિશ્રિયાણં વને વને ।
સ જાયસે મથ્યમાનસ્સહો મહત્ત્વામાહુસ્સહસસ્પુત્રમઙ્ગિરઃ ॥
યજ્ઞસ્ય કેતું પ્રથમં પુરોહિતમગ્નિં નરસ્ત્રિષધસ્થે સમીધિરે ।
ઇન્દ્રેણ દેવૈસ્સરથં સ બર્હિષિ સીદન્નિ હોતા યજથાય સુક્રતુઃ ॥
ત્વામગ્ને હવિષ્મન્તો દેવં મર્તાસ ઈડતે । મન્યે ત્વા જાતવેદસઁ સ હવ્યા વક્ષ્યાનુષક્ ॥
ત્વાં ચિત્રશ્રવસ્તમ હવન્તે વિક્ષુ જન્તવઃ । શોચિષ્કેશં પુરુપ્રિયાગ્ને હવ્યાય વોઢવે ॥
યદ્વાહિષ્ઠં તદગ્નયે બૃહદર્ચ વિભાવસો । મહિષીવ ત્વદ્રયિસ્ત્વદ્વાજા ઉદીરતે ॥
આ તે અગ્ન ઇધીમહિ ॥
આ તે અગ્ન ઋચા હવિશ્શુક્રસ્ય શોચિષસ્પતે ।
સુશ્ચન્દ્ર દસ્મ વિશ્પતે હવ્યવાટ્ તુભ્યઁ હૂયત ઇષઁ સ્તોતૃભ્ય આભર ॥
અગ્નિં તં મન્યે યો વસુરસ્તં યં યન્તિ ધેનવઃ ।
અસ્તમર્વન્ત આશવોઽસ્તં નિત્યાસો વાજિન ઇષઁ સ્તોતૃભ્ય આભર

અગ્નિં નરો દીધિતિભિરરણ્યોર્હસ્તચ્યુતી જનયન્ત પ્રશસ્તમ્ । દૂરેદૃશં ગૃહપતિમથર્યુમ્ ॥
તમગ્નિમસ્તે વસવો ન્યૃણ્વન્ સુપ્રતિચક્ષમવસે કુતશ્ચિત્ ।
દક્ષાય્યો યો દમ આસ નિત્યઃ॥
પ્રેદ્ધો અગ્ને દીદિહિ પુરો નોઽજસ્રયા સૂર્મ્યા યવિષ્ઠ ।
ત્વાઁ શશ્વન્ત ઉપયન્તિ વાજાઃ॥
એના વો અગ્નિં નમસોર્જો નપાતમાહુવે ।
પ્રિયં ચેતિષ્ઠમરતિઁ સ્વધ્વરં વિશ્વસ્ય દૂતમમૃતમ્ ॥
અગ્ન આયાહ્યગ્નિભિર્હોતારં ત્વા વૃણીમહે ।
આ ત્વામનક્તુ પ્રયતા હવિષ્મતી યજિષ્ઠં બર્હિરાસદે ॥
ઉદસ્ય શોચિરસ્થાદાજુહ્વાનસ્ય મીઢુષઃ।
ઉદ્ધૂમાસો અરુષાસો દિવિસ્પૃશસ્સમગ્નિમિન્ધતે નરઃ ॥
અગ્ને વાજસ્ય ગોમત ઈશાનસ્સહસો યહો । અસ્મે ધેહિ જાતવેદો મહિ શ્રવઃ॥
સ ઇધાનો વસુષ્કવિરગ્નિરીડેન્યો ગિરા । રેવદસ્મભ્યં પુર્વણીક દીદિહિ ॥
ક્ષપો રાજન્નુત ત્મનાગ્ને વસ્તોરુતોષસઃ । સ તિગ્મજમ્ભ રક્ષસો દહ પ્રતિ ॥
ભદ્રો નો અગ્નિરાહુતો ભદ્રા રાતિસ્સુભગ ભદ્રો અધ્વરઃ । ભદ્રા ઉત પ્રશસ્તયઃ॥
યસ્સમિધા ય આહુત્યા યો વેદેન દદાશ મર્તો અગ્નયે । યો નમસા સ્વધ્વરઃ ॥
તદગ્ને દ્યુમ્નમાભર યત્ સાસાહત્ સદને કંચિદત્રિણમ્ । મન્યં જનસ્ય દૂઢ્યઃ॥
અગ્નિઁ હોતારં મન્યે દાસ્વન્તં વસુઁ સૂનુઁ સહસો જાતવેદસં વિપ્રં ન જાતવેદસમ્ ।
ય ઊર્ધ્વયા સ્વધ્વરો દેવો દેવાચ્યા કૃપા ।
ઘૃતસ્ય વિભ્રાષ્ટિમનુવષ્ટિ શોચિષાજુહ્વાનસ્ય સર્પિષઃ ॥
યજિષ્ઠં ત્વા યજમાના હુવેમ જ્યેષ્ઠમઙ્ગિરસાં વિપ્ર મન્મભિર્વિપ્રેભિશ્શુક્ર મન્મભિઃ ।
પરિજ્માનમિવ દ્યાઁ હોતારં ચર્ષણીનામ્ ।
શોચિષ્કેશં વૃષણં યમિમા વિશઃ પ્રાવન્તુ જૂતયે વિશઃ ॥
એવેન સદ્યઃ પર્યેષિ પાર્થિવં મુહુર્ગીરિતો વૃષભઃ કનિક્રદદ્ દધદ્રેતઃ કનિક્રદત્ ।
શતં ચક્ષાણો અક્ષભિર્દેવો વનેષુ તુર્વણિઃ ।
સદો દધાન ઉપરેષુ સાનુષ્વગ્નિઃ પરેષુ સાનુષુ ॥
અચેત્યગ્નિશ્ચિકિતિર્હવ્યવાટ્ સ સુમદ્રથઃ ।
અગ્નિશ્શુક્રેણ શોચિષા બૃહત્ સૂર્યો અરોચત ॥
ઘ્નન્ મધ્રાણ્યપ દ્વિષો દહન્ રક્ષાઁસિ વિશ્વહા ।
અગ્નિર્વિશ્વસ્ય રાજતિ । અગ્નિર્વિશ્વં વિરાજતિ । અગ્નિસ્સર્વં વિરાજતિ

॥ ઇતિ શ્રીયજુષિ કાઠકે ચરકશાખાયામોરિમિકાયાં યદક્રન્દો નામૈકોનચત્વારિંશં સ્થાનકં સંપૂર્ણમ્