કાઠકસંહિતા · અધ્યાય 32

અથ દ્વાત્રિંશં સ્થાનકમ્ ।
યજમાન-બ્રાહ્મણમ્।
અગ્નીષોમાભ્યાં યજ્ઞશ્ચક્ષુષ્માનિત્યગ્નીષોમૌ વૈ યજ્ઞસ્ય ચક્ષુષી યજ્ઞસ્યૈવ ચક્ષુષા ચક્ષુરાત્મન્ ધત્તે ચક્ષુષ્માન્ ભવતિ ય એવં વેદાગ્નિરન્નસ્યાન્નપતિરિત્યગ્નિર્વૈ, દેવાનામન્નાદસ્સ એનં મનુષ્યેષ્વન્નાદ્યં પ્રાપયત્યન્નાદો ભવતિ ય એવં વેદ દબ્ધિરસ્યદબ્ધો ભૂયાસમમું દભેયમિત્યેતયા વૈ દબ્ધ્યા દેવા અસુરાનદભ્નુવઁસ્તયૈવ ભ્રાતૃવ્યં દભ્નોતિ નૈનં દિપ્સન્ દભ્નોતિ ય એવં વેદાગ્નીષોમૌ વૃત્રહણા ઇત્યગ્નીષોમાભ્યાં વૈ વીર્યેણેન્દ્રો વૃત્રમહઁસ્તાભ્યામેવ ભ્રાતૃવ્યઁ સ્તૃણુત ઇન્દ્રાગ્ન્યોરહં દેવયજ્યયૌજસ્વાન્ વીર્યાવાન્ ભૂયાસમિત્યોજો વૈ વીર્યમિન્દ્રાગ્ની ઓજ એવ વીર્યમાત્મન્ ધત્ત ઇન્દ્રસ્યાહં દેવયજ્યયેન્દ્રિયાવાન્ ભૂયાસમિતીન્દ્રિયં વા ઇન્દ્ર ઇન્દ્રિયમેવાત્મન્ ધત્તે॥ મહેન્દ્રસ્યાહં દેવયજ્યયા જેમાનં ભૂમાનં ગમેયમિતિ જેમાનમેવ ભૂમાનમુપૈતીન્દ્રસ્યાહં વિમૃધસ્ય દેવયજ્યયાસપત્નો ભૂયાસમિત્યસપત્ન એવ ભવતીન્દ્રસ્યાહમિન્દ્રિયાવતો દેવયજ્યયા પશુમાન્ ભૂયાસમિતીન્દ્રિયં વૈ પશવઃ પશૂનેવાત્મન્ ધત્તે સરસ્વત્યા અહં દેવયજ્યયા વાચમન્નાદ્યં પુષેયમિતિ વાગ્વૈ સરસ્વતી વાચૈવાન્નાદ્યમવરુન્દ્ધે પૂષ્ણોઽહં દેવયજ્યયા પુષ્ટિમાન્ પશુમાન્ ભૂયાસમિતિ પુષ્ટિર્વૈ પૂષા પુષ્ટિમેવાવરુન્દ્ધેઽદિત્યા અહં દેવયજ્યયા પ્રતિષ્ઠાં ગમેયમિતીયમદિતિરસ્યામેવ પ્રતિતિષ્ઠતિ ॥ વિશ્વેષામહં દેવાનાં દેવયજ્યયા પ્રાણાનાઁ સાયુજ્યં ગમેયમિતિ પ્રાણાનામેવ સાયુજ્યં ગચ્છતિ દ્યાવાપૃથિવ્યોરહં દેવયજ્યયા પ્રજનિષીય પ્રજયા પશુભિરિતિ પ્રજાપતિમેવોપૈત્યગ્નેરહઁ સ્વિષ્ટકૃતો દેવયજ્યયાયુઃ પ્રતિષ્ઠાં ગમેયમિત્યાયુરેવાત્મન્ ધત્તે પ્રતિ યજ્ઞેન તિષ્ઠતિ યો દેવતાશ્ચ યજ્ઞં ચ યજ્ઞે તર્પયિતવ્યાન્ વેદ તૃપ્યતિ પ્રજયા પશુભિરુપૈનઁ સોમપીથો નમત્યેતર્હિ વૈ સર્વા દેવતા યર્હિ સ્વિષ્ટકૃદેતર્હિ હ્યેનાસ્સર્વાસ્સંયજત્યેષ ખલુ વાવ પ્રત્યક્ષં યજ્ઞો યત્ સ્વિષ્ટકૃદતીતૃપદ્યજ્ઞે યજ્ઞમિતિ દેવતાશ્ચૈવૈતદ્યજ્ઞં ચ યજ્ઞે તર્પયતિ તૃપ્યતિ પ્રજયા પશુભિરુપૈનઁ સોમપીથો નમત્યયાડગ્નિરગ્નેઃ પ્રિયા ધામાનીતિ બ્રહ્મવર્ચસં તેનાવરુન્દ્ધે સોમસ્યાયાટ્ પ્રિયા ધામાનીતિ ક્ષત્રં તેનાગ્નીષોમયોરયાટ્ પ્રિયા ધામાનીત્યુપાઁશ્વનિરુક્તં તેનાવરુન્દ્ધેઽગ્નીષોમયોરયાટ્ પ્રિયા ધામાનીત્યુચ્ચૈર્નિરુક્તં તેનાનિરુક્તં ચ વા ઇદં નિરુક્તં ચ તસ્યૈવોભયસ્યાવરુદ્ધ્યા અથો શુષ્કહરિતે એવાવરુન્દ્ધે યદ્વૈ શુષ્કં તદાગ્નેયં યદ્ધરિતં તત્ સૌમ્યઁ શુષ્કં ચ વા ઇદઁ હરિતં ચ તસ્યૈવોભયસ્યાવરુદ્ધ્યૈ દેવાનામાજ્યપાનામયાટ્ પ્રિયા ધામાનીતિ પ્રયાજાનુયાજા વૈ દેવા આજ્યપાસ્તાનેવોભયાન્ પ્રીણાતિ તેઽસ્યોભયે પ્રીતા યજ્ઞે ભવન્તિ

બૃહતો મા વાજેન વાજય વામદેવ્યસ્ય મા વાજેન વાજયેતિ વામદેવો વા એતદ્ગોનામપશ્યત્ પશવ ઇડા પશુષ્વેવ પશૂન્ દધાતિ જુષ્ટે જુષ્ટિં તે ગમેયમુપહૂત ઉપહવં તેઽશીયેતિ દ્વ્યાશીર્વૈ યજ્ઞો યજ્ઞસ્યૈવૈતામાશિષમાશાસ્તે સુહવા મેહીતિ સુહવામેવૈનાં કુરુતે સહ રાયસ્પોષેણેતિ સહૈવૈવં રય્યાભ્યૈત્યસ્માસ્વિન્દ્ર ઇન્દ્રિયં દધાત્વિતીડાયા વા એષ દોહ ઇડામેવૈતદ્દુહેઽસ્માન્ રાયો મઘવાનસ્સચન્તામિતિ પશવો વૈ રાયો મઘવાનઃ પશૂનેવાત્મન્ ધત્તેઽસ્માકઁ સન્ત્વાશિષ ઇત્યાશિષમેવાશાસ્તે સંજયન્ ક્ષેત્રાણિ સહસાહમિન્દ્ર કુર્વાણો અન્યાઁ અધરાન્ સપત્નાનિત્યધરમેવ ભ્રાતૃવ્યં કુરુતે ॥ બ્રહ્મ તેજો મે પિન્વસ્વ ક્ષત્રમોજો મે પિન્વસ્વેત્યેતદેવાસા ઇડા સર્વં દુહે સર્વઁ હાસ્યૈતદ્ભવતિ ય એવં વેદ મયિ ત્યદિન્દ્રિયં મહદિતીન્દ્રિયં વા આપ ઇન્દ્રિયમેવાત્મન્ ધત્તે બ્રધ્ન પિન્વસ્વ કલ્પન્તાં દિશ ઇત્યસૌ વા આદિત્યો બ્રધ્નસ્સ યદોદેત્યથ દિશઃ કલ્પન્તે ય એવં વેદ યામબ્રાહ્મણઃ પ્રાશ્નાતિ સા સ્કન્નાહુતિસ્તસ્યા વૈ વસિષ્ઠ એવ પ્રાયશ્ચિત્તિં વિદાંચકાર બ્રધ્ન પિન્વસ્વેતિ પુરોડાશમભિમૃશતિ દક્ષિણીયેષ્વેવ યજ્ઞં પ્રતિષ્ઠાપયત્યસ્કન્નમવિક્ષુબ્ધમપિ હ વા અસ્ય યામબ્રાહ્મણઃ પ્રાશ્નાતિ સા હુતૈવ ભવત્યથ હ સ્માહ કપિવનો ભૌવાયનઃ કિમુ સ યજેત યો ગામિવ યજ્ઞં ન દુહે સુદોહતરો વા એષ ગોરિતિ સં યજ્ઞપતિરાશિષેતિ યજમાનો યજમાનભાગં પ્રાશ્નાતિ યજમાનો વૈ યજ્ઞપતિર્યજ્ઞો યજમાનભાગો યદ્યજમાનો યજમાનભાગં પ્રાશ્નાતિ યજ્ઞપતા એવ યજ્ઞં પ્રતિષ્ઠાપયતિ

દેવસ્યાહં બર્હિષો દેવયજ્યયા પ્રજાવાન્ ભૂયાસમિતિ બર્હિષા વૈ પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત પ્રજામેવ સૃજતે દેવસ્યાહં નરાશઁસસ્ય દેવયજ્યયા પશુમાન્ ભૂયાસમિતિ નરાશઁસેન વૈ પ્રજાપતિઃ પશૂનસૃજત પશૂનેવ સૃજતે દેવસ્યાહમગ્નેસ્સ્વિષ્ટકૃતો દેવયજ્યયાયુઃ પ્રતિષ્ઠાં ગમેયમિત્યાયુરેવાત્મન્ ધત્તે પ્રતિ યજ્ઞેન તિષ્ઠત્યા માશિષો દોહકામા ઇત્યાશિષો વૈ દોહકામા યજમાનમુપતિષ્ઠન્તે તા યથા ધેનવોઽદુગ્ધા અપક્રામન્ત્યેવં ત્વસ્માદ્યજમાનાદપક્રામન્ત્યથ ય એવં વેદાશિષ એવૈષ દુહે સા મે સત્યાશીર્દેવાન્ ગમ્યાદિતિ સત્યામેવાશિષં દેવાન્ ગમયિત્વા વરં વૃણીતે ॥ જુષ્ટાજ્જુષ્ટતરેતિ જુષ્ટાદેવૈનાં જુષ્ટતરાં કરોતિ પન્યાત્ પન્યતરેતિ પન્યાદેવૈનાં પન્યતરાં કરોત્યરેડતા મનસા દેવાન્ ગચ્છેત્યેવૈતદાહ યો દેવયાનઃ પન્થાસ્તેન દેવાન્ ગચ્છેતિ ય એવ દેવયાનઃ પન્થાસ્તમેવૈનમપિપાદયતિ રોહિતેન ત્વાગ્નિર્દેવતાં ગમયતુ હરિભ્યાં ત્વેન્દ્રો દેવતાં ગમયત્વિતિ યજમાનો વૈ પ્રસ્તરો હવિર્ભૂતમેવૈનઁ સ્વર્ગં લોકં ગમયતિ યજ્ઞ યજ્ઞં ગચ્છ યજ્ઞપતિં ગચ્છેતિ સ્વમેવૈનં યોનિં ગમયતિ યો યજ્ઞસ્યાયુર્વેદ સર્વમાયુરેતિ યજ્ઞસ્યાયુરસિ યજ્ઞો મ આયુર્દધાત્વિત્યેતદ્વૈ યજ્ઞસ્યાયુર્ય એવં વેદ સર્વમાયુરેતિ યદ્વૈ યુક્તો વિમુક્તશ્શમરથં વા કરોતિ પ્ર વા ક્ષિણાતિ વિ તે મુઞ્ચામિ રશનાં વિ રશ્મીનિતિ વિમોક એવાસ્યૈષ સ્વર્ગમેવ લોકં દેવતા ગમયિત્વા પ્રતિષ્ઠાપ્ય વિમુઞ્ચતિ વિષ્ણોશ્શમ્યોર્યજ્ઞસ્યાન્ત ઇતિ વિષ્ણુર્વૈ યજ્ઞોઽન્તત એવ યજ્ઞં પ્રતિષ્ઠાપયતિ

ઇષ્ટો યજ્ઞો ભૃગુભિર્દ્રવિણોદા યતિભિરિતિ યજ્ઞસ્ય વા એષ દોહો યજ્ઞમેવૈતદ્દુહે તસ્ય યજ્ઞસ્યેષ્ટસ્ય સ્વિષ્ટસ્ય દ્રવિણમાગચ્છત્વિત્યાશિષમેવાશાસ્તેઽઙ્ગિરસો મેઽસ્ય યજ્ઞસ્ય પ્રાતરનુવાકૈરહૌષુરિત્યાશિષામેવૈષ દોહો વસુર્યજ્ઞો વસુમાન્ યજ્ઞ ઇતિ વસુમન્તમેવ યજ્ઞં કુરુતે તસ્ય યજ્ઞસ્ય વસોર્વસુમતો વસુમાગચ્છત્વિત્યાશિષમેવાશાસ્તે સોમો રેતોધા ઇતિ સોમો વૈ દેવાનાં રેતોધાસ્સોમ એવાસ્મૈ રેતોધા રેતો દધાતિ ત્વષ્ટા રૂપાણાં વિકર્તેતિ ત્વષ્ટા વૈ રૂપાણાં વિકર્તા સોઽસ્મૈ રૂપાણિ વિકરોતિ દેવાનાં પત્નીરગ્નિર્ગૃહપતિર્મિથુનં યજમાનસ્યેત્યેતદ્વૈ દર્શપૂર્ણમાસયોર્મિથુનં દર્શપૂર્ણમાસયોરેવ મિથુનેન મિથુનમાત્મન્ ધત્તે તયોરહં દેવયજ્યયા મિથુનેન પ્રજનિષીયેતિ પ્ર પ્રજયા પ્ર પશુભિર્જાયતે યા વા એતસ્ય પત્ની સૈતઁ સંપ્રતિ પશ્ચાદાસીતાગ્નિરસ્યાઃ પ્રજા નિર્દહેદ્યદાહ પત્ન્યેષ તે પત્નિ લોક ઇતિ લોકમેવાસ્યૈ કરોત્યનિર્દાહુકોઽસ્યા અગ્નિઃ પ્રજા ભવતિ સં પત્ની પત્યા સુકૃતેષુ ગચ્છતામિતિ પત્ન્યા એવૈષ યજ્ઞસ્યાન્વારમ્ભસ્સહ સ્વર્ગે લોકે ભવતસ્સ્વાહા સ્વાહેષ્ટેભ્યો વષડનિષ્ટેભ્ય ઇતિ સ્વિષ્ટિશ્ચ વૈ દુરિષ્ટિશ્ચ યજ્ઞે સંયતેતે યસ્ય સ્વિષ્ટિર્યજ્ઞં યુવતે સ વસીયાન્ ભવતિ યસ્ય દુરિષ્ટિર્યજ્ઞં યુવતે સ પાપીયાન્ ભવતિ સ્વિષ્ટ્યૈવાસ્ય યજ્ઞઁ સમર્ધયતિ વસીયાન્ ભવત્યયાશ્ચાગ્નેઽસ્યનભિશસ્તિશ્ચેત્યયા વૈ નામૈવાગ્નેસ્તનૂરયા મર્યાધૈર્યેણેતિ ખલુ વા આહુર્યાં ચ વિદ્મ યજ્ઞસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તિં યાં ચ ન વિદ્મ યશ્ચ યજ્ઞસ્ય ક્રિયતે યશ્ચ ન ક્રિયતે તસ્યૈષોભયસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તિસ્સરસ્વત્યૈ વેશભગિન્યૈ સ્વાહેતિ વેશયમનં વા એતદપિ હ વા એનમાજીવન્ત ઉપાસતે વાચમસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય વા રાજન્યસ્ય વોપાસ્મહ ઇતિ ય એવં વેદ યજ્ઞસ્ય ત્વા પ્રમયાભિમયોન્મયા પ્રતિમયા પરિગૃહ્ણામીતિ ગાયત્રી વૈ યજ્ઞસ્ય પ્રમા ત્રિષ્ટુબભિમા જગત્યુન્માનુષ્ટુપ્ પ્રતિમૈતાવન્તિ વૈ છન્દાઁસિ યજ્ઞં વહન્તિ તૈરેવૈનં પરિગૃહ્ણાતિ તેષ્વેનં પ્રતિષ્ઠાપયતિ

પૂર્ણમસિ પૂર્ણં મે ભૂયા ઇતિ યેભ્ય એવ કામેભ્ય ઊનસ્તાનાપૂરયતેઽગ્નિર્વૈ ભૂયાઁસં યજમાનં પ્રદહતિ સંતતઁ સ્રાવયત્યપોઽતિમુચ્યમાના અનુ યજમાનોઽતિમુચ્યતેઽથો અદ્ભિરેવૈતદગ્નેરાત્માનમન્તર્ધત્તેઽપ્રદાહાય સર્વં વા એતસ્ય યજ્ઞો મૃષ્ટશ્શુચાભિષીદતિ યદ્ગૃહા યત્ પશવઃ પ્રાચ્યા દિશા દેવા ઋત્વિજો માર્જયન્તામિત્યેતા વૈ યજ્ઞસ્ય મૃષ્ટય એતાશ્શાન્તયો મૃષ્ટોઽસ્ય યજ્ઞો ભવતિ શાન્તોઽઘાતુકઃ પશુપતિઃ પશૂન્ પૃથિવીં વિષ્ણુર્વ્યક્રઁસ્ત ગાયત્રેણ ચ્છન્દસેતિ વિષ્ણુમુખા વૈ દેવાશ્છન્દોભિરેભ્યો લોકેભ્યો ઽસુરાન્ પ્રાણુદન્ત વિષ્ણુમુખ એવૈતદ્યજમાનશ્છન્દોભિરેભ્યો લોકેભ્યો ભ્રાતૃવ્યં પ્રણુદતેઽગન્મ સ્વરિતિ સ્વરેવ ગચ્છતિ સં જ્યોતિષાભૂમેતિ જ્યોતિર્વૈ યજ્ઞો યજ્ઞ એવ યજ્ઞમનુસંતનોતિ સૂર્યસ્યાવૃતમન્વાવર્ત ઇત્યમુષ્યૈવાદિત્યસ્યાવૃતમન્વાવર્તતેઽથો એવઁ હિ યજ્ઞ આવર્તતેદમહં યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મસ્તસ્ય પ્રાણં નિવેષ્ટયામીતિ યમેવ દ્વેષ્ટિ તસ્ય પ્રાણં નિવેષ્ટયતિ તેજોઽસિ તેજો મયિ ધેહીતિ તેજ એવાત્મન્ ધત્તે સમહં પ્રજયા સં મયા પ્રજેતિ પ્રજામેવાત્મન્ ધત્તે સમહં રાયસ્પોષેણ સં મયા રાયસ્પોષ ઇતિ પશવો વૈ રાયસ્પોષઃ પશૂનેવાત્મન્ ધત્તેઽગ્નેસ્તેજસા તેજસ્વી ભૂયાસમિતિ તેજ એવાત્મન્ ધત્તે વાયોરાયુષાયુષ્માન્ ભૂયાસમિત્યાયુરેવાત્મન્ ધત્તે સૂર્યસ્ય વર્ચસા વર્ચસ્વી ભૂયાસમિતિ વર્ચ એવાત્મન્ ધત્તે ઇન્દ્રસ્યેન્દ્રિયેણેન્દ્રિયાવાન્ ભૂયાસમિતીન્દ્રિયં વા ઇન્દ્ર ઇન્દ્રિયમેવાત્મન્ ધત્તે ॥ ધાતા મે ધામ્ના સુધાં દધાત્વિતિ ધાતૈવાસ્મૈ ધામ્ના સુધાં દધાતિ પ્રજાપતેઃ પ્રજયા પ્રજાવાન્ ભૂયાસમિતિ પ્રજામેવાત્મન્ ધત્તે પ્ર વા એષોઽસ્માલ્લોકાચ્ચ્યવતે યઃ પ્રક્રમાન પ્રક્રામતિ ચ્છન્દોભિર્હિ પરાઙ્ રોહતિ સ ઈશ્વરઃ પ્રમેતોરગ્ને ગૃહપત ઇતિ ગાર્હપત્યમુપતિષ્ઠતેઽસ્મિન્નેવ લોકે પ્રતિતિષ્ઠતિ

દેવાઞ્જનમગન્ યજ્ઞ ઇતિ જનં વા એતદ્યજ્ઞસ્યૈતિ યત્ સ્કન્દતિ જનાદેવ યજ્ઞસ્યાશિષમવરુન્દ્ધે પઞ્ચાનાં ત્વા વાતાનાં ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીત્યયં વાવ યઃ પવતે સ યજ્ઞઃ પાઙ્ક્તો યજ્ઞો યજ્ઞમેવાસ્મૈ ગૃહ્ણાતિ પઞ્ચાનાં ત્વા સલિલાનાં ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીતિ પશવો વૈ સલિલં પશૂનેવાસ્મૈ ગૃહ્ણાતિ પઞ્ચાનાં ત્વા પૃષ્ઠાનાં ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીતિ યજ્ઞો વૈ પૃષ્ઠાનિ યજ્ઞમેવાસ્મૈ ગૃહ્ણાત્યેતેન વૈ દર્શપૂર્ણમાસૌ પૃષ્ઠવન્તૌ પઞ્ચાનાં ત્વા દિશાં ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીતિ પઞ્ચ વૈ દિશો દિશ એવાસ્મૈ ગૃહ્ણાતિ સર્વા દિશોઽભિજયતિ સર્વા અસ્ય દિશોઽભિજિતા ભવન્તિ પઞ્ચાનાં ત્વા પઞ્ચજનાનાં ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીતિ ॥ છન્દાઁસિ વૈ પઞ્ચ પઞ્ચજના યજ્ઞશ્છન્દાઁસ્યુપૈનં યજ્ઞો નમતિ ભૂરસ્માકઁ હવ્યં દેવાનામાશિષો યજમાનસ્યેતિ ભૂતિમેવાત્મને ગૃહ્ણાતિ હવ્યં દેવેભ્ય આશિષો યજમાનસ્ય ચરોસ્ત્વા પઞ્ચબિલસ્ય ધર્ત્રાય ગૃહ્ણામીતીમે લોકાશ્ચરુઃ પઞ્ચબિલ ઇમાનેવાસ્મૈ લોકાન્ ગૃહ્ણાતિ ધામાસિ પ્રિયં દેવાનામનાધૃષ્ટં દેવયજનમિતિ પ્રજ્ઞાત આજ્યગ્રહઃ પથાગાન્ન યજ્ઞાદ્ધૂર્છતિ નાસ્માદ્યજ્ઞો હૂર્છતિ ય એવં વેદ યજ્ઞો વૈ દેવેભ્યોઽપાક્રામત્ તં વેદેનાન્વવિન્દઁસ્તદ્વેદસ્ય વેદત્વં યદ્વેદો ભવતિ યજ્ઞસ્યાનુવિત્ત્યૈ સ્ત્રી વૈ વેદિઃ પુમાન્ વેદો યદ્વેદેન વેદિં સંમાર્ષ્ટિ મિથુનમેવ કરોતિ પ્રજાપતેર્વા એતાનિ શ્મશ્રૂણિ યદ્વેદો યાં પત્નીં કામયેત પુત્રં વિન્દેતેતિ તસ્યા ઉપસ્થ આસ્યેન્મિથુનમેવ કરોતિ ॥ શિરો વા એતદ્યજ્ઞસ્ય યત્ પુરોડાશઃ કેશા વેદો યદ્વેદેન પુરોડાશઁ સમુન્માર્ષ્ટિ યજ્ઞસ્ય સર્વત્વાયૌષધયો વૈ વેદઃ પશવ ઓષધય એષ પશૂનાં ગોષ્ઠો યદન્તરાગ્ની યદ્વેદમન્તરાગ્ની સ્તૃણાતિ સ્વ એવ ગોષ્ઠે ભ્રાતૃવ્યસ્ય પશૂન્ વૃઙ્ક્તે દુરનુવેદો વા અમુત્ર યજ્ઞો યદ્વેદો ભવતિ યજ્ઞસ્યાનુવિત્ત્યૈ વિ વા એતદ્યજ્ઞશ્છિદ્યતે યદર્ધમાસેઽર્ધમાસે સઁસ્થાં ગચ્છતિ યત્ સંતતમાહવનીયાત્ સ્તૃણાતિ યજ્ઞમેવ સંતનોતિ તઁ સંતતમુત્તરેઽર્ધમાસ આલભતે ॥ યજ્ઞહનો વૈ દેવા યજ્ઞમુષસ્સન્તિ ત એષુ લોકેષ્વાસત આદદાના વિમથ્નાના યો દદાતિ યો યજતે તસ્ય યે દેવા યજ્ઞહનો યજ્ઞમુષઃ પૃથિવ્યામધ્યાસત ઇતિ ય એવ પૃથિવ્યાં યજ્ઞહનશ્ચ યજ્ઞમુષશ્ચ દેવાસ્તાનતીત્યાન્તરિક્ષં ગચ્છતિ ગચ્છેમ સુકૃતો વયમિત્યાશિષમેવાશાસ્તે યે દેવા યજ્ઞહનો યજ્ઞમુષોઽન્તરિક્ષેઽધ્યાસત ઇતિ ય એવાન્તરિક્ષે યજ્ઞહનશ્ચ યજ્ઞમુષશ્ચ દેવાસ્તાનતીત્ય દિવં ગચ્છતિ ગચ્છેમ સુકૃતો વયમિત્યાશિષમેવાશાસ્તે યે દેવા યજ્ઞહનો યજ્ઞમુષો દિવ્યધ્યાસત ઇતિ ય એવ દિવિ યજ્ઞહનશ્ચ યજ્ઞમુષશ્ચ દેવાસ્તાનતીત્ય સ્વર્ગં લોકં ગચ્છતિ ગચ્છેમ સુકૃતો વયમિત્યાશિષમેવાશાસ્તે ॥ ગોમાઁ અગ્નેઽવિમાઁ અશ્વી યજ્ઞ ઇતિ ગોમન્તમેવાવિમન્તમશ્વિનં યજ્ઞં કુરુતે નૃવત્ સખા સદમિદપ્રમૃષ્ય ઇતિ નૃવત્ સખા હ્યેષ સદમિદપ્રમૃષ્ય ઇડાવાઁ એષો અસુર પ્રજાવાનિત્યાશિષમેવાશાસ્તે દીર્ઘો રયિઃ પૃથુબુધ્નસ્સભાવાનિતિ પ્રથયત્યેવાગ્ને વ્રતમચારિષમિત્યગ્નિર્વૈ દેવાનાં વ્રતપતિર્વ્રતપતય એવ વ્રતઁ સંપ્રયચ્છતિ

દેવતાનાં વા એતદાયતનં યદાહવનીયો યદન્તરાગ્ની તત્ પશૂનાં મનુષ્યાણાં ગાર્હપત્યોઽન્વાહાર્યપચનઃ પિતૄણાં પૂર્વં ચાગ્નિમપરં ચ પરિસ્તરિતવા આહ મનુષ્યાણામિન્વૈપચ નવાવસાનં પ્રિયં નવાવસાનમેવાક્રન્ મેધ્યત્વાય સર્વા હ વા અસ્ય યક્ષ્યમાણસ્ય દેવતા યજ્ઞમાગચ્છન્તિ ય એવં વેદાગ્નેસ્તનૂરસિ વાચો વિસર્જનમિતિ પુરોડાશીયાનાવપતિ દેવતાનાં વા એષ ગ્રહો દેવતા એવૈતદગ્રહીદથ હ સ્માહારુણ
ઔપવેશિરહુતાસુ વા અહમાહુતિષુ દેવતા હવ્યં ગમયામિ સઁસ્થિતેન યજ્ઞેન સઁસ્થાં ગચ્છાનીતિ ય એવં વેદાહુતાસ્વેવાસ્યાહુતિષુ દેવતા હવ્યં ગચ્છતિ સઁસ્થિતેન યજ્ઞેન સઁસ્થાં ગચ્છત્યપઃ પ્રણેષ્યન્ વાચં યચ્છેદૌલૂખલેન વૈ દૃષદા દેવા યજ્ઞમુખાદ્રક્ષાઁસ્યપાઘ્નન્મનસા વૈ પ્રજાપતિર્યજ્ઞમતનુતૌલૂખલસ્યોદ્વદિતોરધ્વર્યુશ્ચ યજમાનશ્ચ વાચં યચ્છેતાં પ્રજાપતિરેવ ભૂત્વા મનસા યજ્ઞં તત્વા તેન સર્વાણિ સહ યજ્ઞાયુધાનિ પ્રહૃત્યાનિ માનુષં તત્ ક્રિયતે નૈકમેકં પિતૃદેવત્યં તદ્ દ્વે દ્વે પ્રહૃત્યે યાજ્યાનુવાક્યયો રૂપમુપવસત્યુભયાઁસ્તત્ પશૂનવરુન્દ્ધે ગ્રામ્યાઁશ્ચારણ્યાઁશ્ચ યદ્ગ્રામ્યસ્ય નાશ્નાતિ તેન ગ્રામ્યાન્ પશૂનવરુન્દ્ધે યદારણ્યસ્યાશ્નાતિ તેનારણ્યાનથો ઇન્દ્રિયં વા એતદ્યદારણ્યમિન્દ્રિયમેવાવરુન્દ્ધે ॥ ન માષાણામશ્નીયાદમેધ્યા વૈ માષા ન તસ્ય સાયમશ્નીયાદ્યેન પ્રાતર્યક્ષ્યમાણસ્સ્યાદપ્રતિજગ્ધેન વૈ હવ્યેન દેવા વસીયોભૂયમગચ્છન્ પ્રતિજગ્ધેનાસુરાઃ પરાભવન્નપ્રતિજગ્ધેન વૈ તદ્ધવ્યેન યજમાનો વસીયોભૂયં ગચ્છતિ યો વૈ શ્રદ્ધામનારભ્ય યજતે પાપીયાન્ ભવત્યાપશ્શ્રદ્ધા ન વાચા ગૃહ્ણાતિ ન યજુષાતિ વા એતા વાચં નેદન્ત્યતિ વર્ત્રં મનસ્તુ નાતિનેદન્તિ તદ્યર્હ્યપો ગ્રહીષ્યન્ સ્યાદિમાં તર્હિ મનસા ધ્યાયેદિયં વા એતાસાં પાત્રમનયૈવૈના ગૃહ્ણાતિ શ્રદ્ધામેવારભ્ય યજતે વસીયાન્ ભવતિ

॥ ઇતિ શ્રીયજુષિ કાઠકે ચરકશાખાયામોરિમિકાયાં યજમાન-બ્રાહ્મણં નામ દ્વાત્રિંશં સ્થાનકં સંપૂર્ણમ્