કામિક આગમ · અધ્યાય p1

પ્રથમઃ પટલઃ પશ્ચિમદ્વારાર્ચનવિધિઃ
પશ્ચિમસ્યાર્ચનં વક્ષ્યે નિષ્કલે સકલેઽપિ વા ।
મિશ્રે ચ ગૃહિણાં યોગ્યં પરાર્થયજનાર્થકમ્

રાજરાષ્ટ્ર વિવૃદ્ધ્યર્થં ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ।
પ્રાતરાવશ્યકં શૌચં કૃત્વા સ્નાનં વિધાય ચ

સૂર્યશ્ચેત્યાદિભિર્મન્ત્રૈઃ સંધ્યાસુ તિસૃષૂદકમ્ ।
પીત્વા સંમાર્જયેત્ તદ્વત્ દધિક્રાવિણ્ણેતિ ચાદિભિઃ

ઓં ભૂર્ભુવસ્સુવરાદિ મન્ત્રેણ વારત્રયમથાંજલિમ્ ।
પુનસ્તેનૈવ, મન્ત્રેણ દશવારં જપન્નયેત્

એતત્ પ્રતિદિનં કાર્યં દ્વિજત્વાપત્તિ સિદ્ધયે ।
શ્રુતિ સ્મૃત્યાદિ સંસિદ્ધિં અનુષ્ઠાનન્તુ યદ્ભવેત્

આવશ્યકેતુ શૌચેવા સ્નાને ત્વાચમનેઽપિવા ।
સંધ્યાયાં વન્દને વાપિ તર્પણે હોમકર્મણિ

ગૃહબલ્યાદિકે ચાન્યત્ દ્વિજાનાં વિહિતન્તુયત્ ।
કર્તવ્યં વા ન કર્તવ્યં શૈવમાવશ્યકં મતમ્

સ્વશાસ્ત્ર સન્ધ્યામન્ત્રાદિ તર્પણં ચ વિધાય ચ ।
વ્રજેદ્દેવાલયાદ્યં તુ પાદશૌચં વિધાય ચ

સમાચમ્ય પ્રવિશ્યાન્તઃ સ્વાસનસ્થ ઉદઙ્મુખઃ ।
ત્રિપુણ્ડ્રં ભસ્મના કૃત્વા સાન્દ્રેણ ધવલેન ચ

કરન્યાસં તતઃ કૃત્વા સુષિરં દેહમધ્યમે ।
ધ્યાત્વા જ્વલન્તં હુંકારં પ્રાણાન્ સંયમ્ય નિશ્ચલમ્

ફટ્કારાન્તં તુ તેનૈવ રેચકેન સમન્વિતમ્ ।
પઞ્ચગ્રન્થીં સ્તતો ભિત્વા તસ્માત્પ્રતિ નિવૃત્ય ચ

મૂર્તિ મન્ત્રેણ સંગૃહ્ય જીવં હુંકાર મૂર્ધનિ ।
કુંભકેન સમોપેતં વાયુમૂર્ધ્વગતં નયેત્

તેનૈવ દ્વાદશાન્તસ્થ શિવેન સહ યોજયેત્ ।
આત્મયોજન મેતત્સ્યાત્ તતો ભૂતાદિ શોધયેત્

નિવૃત્યાદીનિ ભૂતાનિ તાન્યધ્વાનં સમસ્તકમ્ ।
વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતાનીતિ મત્વા તાનિ વિશોધયેત્

દહનં વાથ ભૂતાનાં પરસ્પર વિશોધનમ્ ।
મણ્ડલાદિ સમાયુક્તં ભૂતશુદ્ધિરિહોદિતા

શોધ્યો પરાગરહિતં કલામાત્ર વ્યવસ્થિતમ્ ।
વિચિન્ત્ય દિવ્યદેહાર્થ મમૃતાપ્લાવનં નયેત્

ધ્યાત્વા કુણ્ડલિનીં શક્તિં અમૃતૈક સ્વરૂપિણીમ્ ।
તદુદ્ ભૂતામૃતસ્ત્રાવૈસ્સિક્તાં દિવ્યાં કલાં સ્મરેત્

ધ્યાત્વા હૃદ્યાસનં તસ્મિન્ મૂર્ત્યાત્માનં સમાનયેત્ ।
પુનરાપ્લાવનં કૃત્વા કરન્યાસં સમારભેત્

હસ્ત પૃષ્ઠતલેઽસ્ત્રેણ શોધયેચ્ચન્દનાન્વિતે ।
તયોર્બ્રહ્માણિ વિન્યસ્ય નેત્રં કરતલે ન્યસેત્

શિવં સાઙ્ગં ચ વિન્યસ્ય ભૂયસ્તત્ર શિવં ન્યસેત્ ।
કવચેનાવ કુણ્ઠયાથ સર્વકર્મસુ યોજયેત્

કરન્યાસઃ સમાખ્યાતો અઙ્ગન્યાસશ્ચ કથ્યતે ।
મૂર્ધાદિ પાદપર્યન્તં અઙ્ગબ્રહ્માણિ વિન્યસેત્

મૂલબ્રહ્માણિ વા વિદ્વાન્ અષ્ટત્રિંશત્ કલાં ન્યસેત્ ।
શિવં હૃદિ યથાસ્થાનં (હૃ) હૃદયાદ્યં નિવેશયેત્

નેત્રં નેત્રેષુ વિન્યસ્ય હેતિં દિક્ષુગતં ન્યસેત્ ।
મહામુદ્રાં તતઃ કૃત્વા શિવમન્ત્રં અનુસ્મરન્

મહામુદ્રા તાવત્ કરાભ્યાં સમ્મુખાભ્યાં પાદ પઙ્કજાત્
આમસ્તક સ્પર્શનરૂપા
અન્યોન્ય ગ્રથિતાઙ્ગુષ્ઠા પ્રસારિત કરાઙ્ગુલી
મહામુદ્રેય મુદિતા પરમીકરણે બુધૈઃ
મહામુદ્રેયમાખ્યાતા ન્યૂનાધિકં સમાપની
પ્રયોજયેદિમાં મુદ્રાં દેવતાહ્વાન કર્મણિ ॥
અષ્ટત્રિંશત્કલાન્યાસં હિત્વા બ્રહ્માણિ વિન્યસેત્ ।
લિપિન્યાસં તતઃ કુર્યાત્ રુદ્રશક્તિ સમન્વિતમ્

શ્રીકણ્ઠાદિ સમોપેતં અક્ષરન્યાસમેવ વા ।
કેવલં માતૃકાન્યાસં કુર્યાત્તદ્રહિતં તુ વા

એવં શૈવતનું કૃત્વા તતોઽન્તર્યજનં નયેત્ ।
પૂજા હોમસમાધિસ્યાત્ હૃદિ નાભૌ લલાટકે

આત્મશુદ્ધિરિયં ખ્યાતા સ્થાનશુદ્ધિસ્તતઃ પરમ્ ।
હસ્તાસ્ફાલન દિગ્બન્ધાવ કુણ્ઠૈશ્ચ સમ્મતા

પાત્રત્રયં સમાદાય યન્ત્રિકાકાર સંસ્થિતમ્ ।
પાદ્યાદિત્રિતયં તેષુ કલ્પયેદ્વિધિનામુના

ચન્દનોશીર સિદ્ધાર્થં દૂર્વા કાશ્મીર તોયયુક્ ।
ઉત્તમં પાદ્ય મુદ્દિષ્ટં મધ્યમં ગતકુંકુમમ્

ચન્દનોશીર યુક્તાંભઃ પાદ્યં કન્યસમુચ્યતે ।
વરાલોશીર કર્પૂર ત્રુટિ જાતિ લવઙ્ગયુક્

મુરેણૈવ સમાયુક્ત શ્રેષ્ઠ માચમનીયકમ્ ।
એલાલવઙ્ગ કર્પૂર મુર જાતિયુતં સમમ્

એલાલવઙ્ગં કર્પૂર જલૈસ્સાર્ધન્તુ કન્યસમ્ ।
આપઃક્ષીર કુશાગ્રૈસ્તુ યવાક્ષત તિલૈર્યુતમ્

શાલિ સિદ્ધાર્થયુક્ શ્રેષ્ઠં યવ સર્ષપ શાલિયુક્ ।
તણ્ડુલૈર્મધ્યમં પ્રોક્તં શાલિતણ્ડુલ સંયુતમ્

અર્ઘ્યં કન્યસમુદ્દિષ્ટ મન્યથા ચ નિગદ્યતે ।
સિદ્ધાર્થ ચન્દનોશીર દૂર્વાયુક્ પાદ્યમેવ ચ

એલાલવઙ્ગ, કર્પૂર વરાલફલસંયુતમ્ ।
એતદાચમનીયં વા યજેત્ યજનાઙ્ગકે

કથિતં ચાત્ર વા ગ્રાહ્યમત્રોક્તં તત્ર વા ભવેત્ ।
યવસર્ષપ સદ્ વ્રીહિ તણ્ડુલૈ રક્ષતં ભવેત્

વ્રીહિ તણ્ડુલં સંયુક્તં અક્ષતં તત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
પઞ્ચાઙ્ગ મથવા ત્ર્યઙ્ગં કેવં ચાર્ધ્યમેવ વા

કલ્પયેદ્ધૃદયેનૈવ કિઞ્ચાર્ઘ્યે સંહિતામનુઃ ।
દ્રવ્યાણ્યસ્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય કવચેનાવકુણ્ઠયેત્

હૃદાભિમન્ત્ર્ય પ્રત્યેકં મુદ્રયેદમૃતાખ્યયા ।
તિલકં ચન્દનં કૃત્વા પુષ્પં શિરસિ વિન્યસેત્

દ્રવ્યશુદ્ધિર્ભવેદેષા પ્રણવાદિ નમોન્તકમ્ ।
મન્ત્રમુચ્ચારયેન્મન્ત્રી મન્ત્રશુદ્ધિર્ભવેદિયમ્

સામાન્યાર્ઘ્યં ચ સંગૃહ્ય દ્વારાગ્રે વૃષભં યજેત્ ।
ગણપં ભારતીર્મૂર્ધ્વે નન્દિનં જાહ્નવીયુતમ્

મહાકાલેન યમુનાં સવ્યેઽસવ્યે સમર્ચયેત્ ।
વિમલં ચ સુબાહું ચ તલ્પયોશ્ચ ક્રમાદ્યજેત્

પ્રવિશ્ય સવ્યપાદેન દેહલ્યાં અસ્ત્રમર્ચયેત્ ।
વાસ્તોષ્પતિં તતશ્ચેષ્ટ્વા પૂજાં પર્યુષિતાં યજેત્

અપનીય ચ તાં લિંગાત્ ચણ્ડેશાય નિવેદયેત્ ।
પિણ્ડિકાં શિવલિઙ્ગં ચ જલેન ક્ષાલયેત્ સુધીઃ

લિઙ્ગશુદ્ધિ રિયંખ્યાતા શુદ્ધયઃ પઞ્ચ ચોદિતાઃ ।
સંપૂજ્ય દ્વારપાન્ વાથ પઞ્ચશુદ્ધિં સમાચરેત્

વિશુદ્ધ્યાસનં સંસ્કારોપચાર સ્કન્ધ સંયુતમ્ ।
યજનં દેવદેવસ્ય સર્વ કામાર્થ સાધનમ્

વિશુદ્ધિઃ કથિતા પૂર્વમાસનં ચાધુનોચ્યતે ।
ગણેશં ચ ગુરું શક્તિમનન્તં ધર્મસંમુખાન્

અધર્મપ્રમુખાનન્તે છદને પદ્મકર્ણિકે ।
વામાદિ નવ સૂર્યાદિ મણ્ડલં સેશ્વરં યજેત્

શિવાસનં તદન્તે ચ યજેત્ સ્વસ્વમનુસ્મરન્ ।
પઞ્ચાસનાત્મકં હ્યેતદેકાસન મુદીરિતમ્

અનન્તાધારશક્તિભ્યાં ભવેદાનન્તમાસનમ્ ।
ધર્મા ધર્માદિભિર્વર્ગૈશ્છદનાભ્યાં સમન્વિતૈઃ

સિંહાસન મિદં પ્રોક્તં, યોગં માયાબ્જમુચ્યતે ।
પદ્મં વૈઘેશ્વરં પદ્મમણ્ડલં વિમલાસનમ્

સ્નાનાઽવાહનકાલાદૌ પૃથગેતાન્ પ્રકલ્પયેત્ ।
સંકલ્પ્યાસનમેવં તુ મૂર્તિં તદુપરિ ન્યસેત્

તસ્મિન્ બ્રહ્માણિ વિન્યસ્ય ચાષ્ટત્રિંશત્કલાં ન્યસેત્ ।
લિપિન્યાસં તુ વા કુર્યાચ્છીકણ્ઠાદિ યુતં તુ વા

અષ્ટત્રિંશત્કલોપેતં પઞ્ચ બ્રહ્મણિ વિન્યસેત્ ।
વિદ્યાદેહં તતો ન્યસ્ત્વા શિવમાવાહયેત્તતઃ

સ્થાપનં સન્નિધાનં ચ સન્નિરોધં [ચ કુણ્ઠનમ્] સમાચરેત્ ।
સ્વસ્વ સ્થાને હૃદાદીનિ વિન્યસેદાનુપૂર્વકમ્

શિવં તદુપરિ ન્યસ્ય તદેકીકરણં નયેત્ ।
પ્રરોચનં વા કર્તવ્યં મહામુદ્રા પ્રયોગતઃ

પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘ્યં દૂર્વાદ્યં વિનિવેદયેત્ ।
સંસ્કારા દશ વિખ્યાતાઃ ઉપચારૈઃ શિવં યજેત્

ગન્ધં તુ ચન્દનાદ્યં સ્યાદિષ્ટમાનેન વા નયેત્ ।
નાનાવિધાનિ પુષ્પાણિ નૂતનાનિ પ્રકલ્પયેત્

લઘુચન્દન નિર્યાસ પ્રમુખૈઃ ધૂપમુચ્યતે ।
તૈલાજ્યકલ્પિતાન્ દીપાન્ કર્તુર્વાઞ્છાવશાન્નયેત્

અનિર્વાણ પ્રદીપાંશ્ચ તથૈવ પરિકલ્પયેત્ ।
આમન્ત્રણ હવિઃ પ્રોક્તં મુદ્ગાદ્યં ચાઢકાદિકમ્

ભૂષણાદિ તતો દત્વા પુનર્ધૂપં નિવેદયેત્ ।
તસ્મિન્ મઙ્ગલગાનૈશ્ચ સર્વાતોદ્ય સમન્વિતૈઃ

નાના નૃત્ત સમાયુક્તૈસ્તોષયેદ્ વૃષભધ્વજમ્ ।
આરાત્રિકં તતો દદ્યાત્ ધૂપદાનાવસાનકે

ભસ્મના ગન્ધમિશ્રેણ ત્વઙ્ગુષ્ટાનામિકાગ્રતઃ ।
ભ્રામયિત્વા તતસ્ત્યક્ત્વા તિલકં દાપયેચ્છિવે

દર્પણં દર્શયેચ્છત્રં ચામરં ચ નિવેદયેત્ ।
રાત્રૌ નીરાજનં કુર્યાત્ દીપદાનાવસાનકે

મહાહવિર્નિવેદ્યાન્તે બલિહોમૌ સમાચરેત્ ।
આમન્ત્રણ હવિઃ કાલે બલિં વા હોમમાચરેત્

ઉભયત્રોભયં વાપિ પૃથગ્વા પરિકલ્પયેત્ ।
સ્નપને મન્ત્રગેયં વા વીણા ગાન મથાપિ વા

વેદાધ્યયન મન્યદ્વા સ્તોત્રપાઠાદિકં ચ યત્ ।
તદૂર્ધ્વે ગૌડભાસાદ્યૈર્ગાનં ધૂપાન્તમાચરેત્

ઊર્ધ્વં દ્રાવિડભાષાદ્યૈ ર્ગાનં નૃત્તયુત્તં તુ વા ।
સંસ્કૃતં તદપભ્રંશં નાના સ્વર સમન્વિતમ્

યદષ્ટાદશ ભાષોત્થં ગાનં વા પરિકલ્પયેત્ ।
નાના દેશ પ્રસૂતં ચ નર્તનં પરિકલ્પયેત્

વિશેષાદુત્સવાદૌ ચ ગન્ધર્વૈ ર્બહુભિર્યુતમ્ ।
નિત્યોત્સવં તતઃ કુર્યાન્નાના સ્ત્રીભિસ્સમન્વિતમ્

રૂપયૌવનસંપન્ના યોષિતઃ કર્તૃવાંચ્છયા ।
મમ દાસ્યસ્સમાખ્યાતા રુદ્રકન્યા ભવન્તિ ચેત્

તાસાં સંખ્યા ભવેદ્ ગ્રામવિન્યાસ જન સંખ્યયા ।
ઉત્સવસ્સ્યાત્તદન્તે તુ નિત્યોત્સવ વિધાનતઃ

વાદકાનષ્ટ સંખ્યાતાન્ કલ્પયેત્ કલ્પવિત્તમઃ ।
તદન્તે શુદ્ધનૃત્તં સ્યાત્તદન્તે ચુલુકોદકમ્

વિસર્જનં તતઃ કુર્યાત્ લયાઙ્ગં વાથ વિન્યસેત્ ।
સાધકેન ચ સિદ્ધ્યર્થં પૂજામાહૃત્ય લિંગતઃ

લિંગં સંશોધ્ય ભૂયોઽપિ ગન્ધાદ્યૈ રર્ચયેચ્છિવમ્ ।
નેતત્પ્રતિદિનં કુર્યાત્ કિં તુ સાધ્યાવસાનકમ્

ઉત્તમં મધ્યમં નીચં ત્રિવિધં સ્યાન્મદર્ચનમ્ ।
કેવલૈશ્શુદ્ધ શૈવોક્તૈ ર્મન્ત્રૈરુત્તમ મુચ્યતે

મધ્યમં શૈવવેદોત્થૈરધમં વૈદિકૈર્મતમ્ ।
નિત્યે નૈમિત્તિકેઽપ્યેતદ્વિધાનં પરિકીર્તિતમ્

શૈવમન્ત્ર સમો મન્ત્રો નાસ્ત્યત્ર ભુવનત્રયે ।
તત્રાપિ મૂલમન્ત્રસ્તુ બીજાત્મા શ્રેષ્ઠમુચ્યતે

પ્રણવાદ્યાશ્ચ યે મન્ત્રા નિયુતાદ્યક્ષરાત્મકાઃ ।
બીજમન્ત્રસમુદ્ભૂતા રુદ્રાધ્યાયાદયોઽપિ ચ

તદર્થં બીજમન્ત્રં તુ તત્સ્થાને વિનિયોજયેત્ ।
બીજાણુ સદૃશો નાસ્તિ મમ પ્રીતિકરઃ પરઃ

એતત્સર્વં તુ સામાન્યં પૂર્વાસ્યે દક્ષિણાસ્યકે ।
કૌબેરાસ્યે ચ લિંગે ચ સકલે મિશ્ર લિંગકે

વિશેષઃ પશ્ચિમેદ્વારે શ્રૂયતાં પણ્ડિતેશ્વરાઃ ।
પ્રાગ્વદન્યત્સમુદ્દિષ્ટં વિશેષઃ કશ્ચિદિષ્યતે

દ્વારસ્યાભિમુખં ચોર્ધ્વ વક્ત્રં દેવં પ્રકલ્પયેત્ ।
વામે વા દક્ષિણે વાપિ સ્થાપનીયા મનોન્મની

દેવવન્મુખ સંયુક્તા દ્વિહસ્તૈક મુખાન્વિતા ।
ઈશાન મીશદેશે વા નિઋતૌ વા સમર્ચયેત્

પુરુષં પૂર્વદેશે વા પશ્ચિમે વાથ ચિન્તયેત્ ।
દક્ષિણે ચોત્તરે વાપિ બહુરૂપં વિચિન્તયેત્

ઉત્તરે દક્ષિણે વાપિ વામદેવં સ્મરેત્ ગુરુઃ ।
પશ્ચિમે પૂર્વ દેશે વા સદ્યવક્ત્રં સ્મરન્ ન્યસેત્

હૃદયં વહ્નિ દિગ્ભાગે વાયવ્યાં વા પ્રકલ્પયેત્ ।
શિરશ્ચૈશેથ નૈઋત્યાં શિખાં પિતરિ વૈશકે

કવચં વાયુદિગ્ભાગે આગ્નેયયાં વા પ્રકલ્પયેત્ ।
પૂર્વસ્મિન્ પશ્ચિમે વાપિ ચતુર્દિક્ષ્વસ્ત્રમર્ચયેત્

પૂર્વસ્માત્ પશ્ચિમાદ્વાપિ વિદ્યેશાવરણં યજેત્ ।
ગણેશાવરણં સોમાદ્દક્ષાદારભ્ય વાર્ચયેત્

લોકેશાઃ પ્રાગ્વદેવસ્યુર્વજ્રાદ્યાશ્ચ તથા મતાઃ ।
દેવાગ્રે વૃષભઃશૂલં ધ્વજસ્થાનં ચ ગોપુરમ્

પરિવારાર્ચનં પૂર્વદેશાદારભ્ય કારયેત્ ।
વારુણાદિ નિૠત્યન્તં પરિવારાર્ચનં તુ વા

નાલો વામે પ્રકર્તવ્યસ્સોમસ્યાભિમુખં યથા ।
ચણ્ડેશસ્ત્વીશ દેશે સ્યાત્ વિઘ્નરાટ્ પિતરિ સ્મૃતઃ

૯૨૧।૨ અન્યત્સર્વં સમાનં સ્યાત્પૂર્વદ્વારાર્ચનેન તુ ।
ઇતિ ઉત્તરકામાકાખ્યે મહાતન્ત્રે પશ્ચિમદ્વારાર્ચન વિધિઃ પ્રથમ પટલઃ
કરસ્થં પાયસં ત્યક્ત્વા કૂર્પરે લેડિ દુર્મતિઃ ।
ક્રન્યાસઃ
ઓં હાં શિવાસનાય નમઃ ઓં હાં શિવમૂર્તયે નમઃ
ઓં હોં ઈશાનમૂર્ધાય નમઃ
ઓં હેં તત્પુરુષવક્ત્રાય નમઃ
ઓં હું અઘોરહૃદયાય નમઃ
ઓં હિં વામદેવ ગુહ્યાય નમઃ
ઓં હં સદ્યોજાત મૂર્તયે નમઃ
ઓં હાં હૌં વિદ્યાદેહાય નમઃ
ઓં હૌં નેત્રેભ્યો નમઃ
ઓં હાં હૃદયાય નમઃ
ઓં હીં શિરેસે નમઃ
ઓં હૂં શિખાયૈ નમઃ
ઓં હૈં કવચાય નમઃ
ઓં હઃ અસ્ત્રાય નમઃ
ઓં હાં કવચાય નમઃ
ઓં હાં શિવાય વૌષટ્
અઙ્ગન્યાસઃ
ઓં હાં શિવાસનાય નમઃ
ઓં હાં શિવમૂર્તયે નમઃ
ઓં હોં ઈશાનમૂર્ધાય નમઃ
ઓં હેં તત્પુરુષવક્ત્રાય નમઃ
ઓં હું અઘોરહૃદયાય નમઃ
ઓં હિં વામદેવ ગુહચાય નમઃ
ઓં હં સદ્યોજાતમૂર્તયે નમઃ
ઓં હાં હૌં વિદ્યાદેહાય નમઃ
ઓં હૌં નેત્રેભ્યો નમઃ
ઓં હાં હૃદયાય નમઃ
ઓં હીં શિરેસે સ્વાહા
ઓં હૂં શિખાયૈ વષટ્
ઓં હૈં કવચાય હું
ઓં હઃ અસ્ત્રાય ફટ્
ઓં હઃ અસ્ત્રાય હુંફટ્
ઓં હઃ અસ્ત્રાય ફટ્
ઓં હાં શિવાય વૌષટ્
પાદ્યં પાદામ્બુજદ્વન્દ્વે વક્ત્રે ચ આચમનીયકમ્ ।
અર્ઘ્યં શિરસિ દેવસ્ય પુષ્પ દૂર્વાક્ષતાનિ ચ ॥
સુપ્રભેદાગમેઃ
ઉશીરં ચન્દનોપેતં દૂર્વા સિદ્ધાર્થ સંયુતમ્ ।
ચતુર્દ્રવ્ય સમાયુક્તં પાદ્યમેત દુદાહૃતમ્ ॥
એલાલવંગ કર્પૂર જમ્બૂ જાતી ફલં મુરમ્ ।
ષટ્ દ્રવ્ય રસ સંયુક્તં શિવસ્ય આચમનીયકમ્ ॥
આપઃ ક્ષીર કુશાગ્રાણિ તણ્ડુલાઃ સુમનાસ્તિલાઃ ।
અર્ઘ્યોષ્ટાઙ્ગ ઇતિ પ્રોક્તો યવૈઃ સિદ્ધાર્થકૈસ્સહ ॥
બભમયરલસંજ્ઞૈઃ અક્ષરૈઃ કૢપ્તપત્રે ।
સુખકરમુપવિષ્ટં પઙ્કજે પદ્મયોનિમ્ ॥
અભયવરદહસ્તં ગણ્ડિકાં ચાક્ષમાલા ।
કરયુગલમભયં ચિન્તયેદ્વિશ્વયોનિમ્ ॥
વશષસદલયુક્તે સૌમ્યમાધારપદ્મે
તરુણમરુણગાનં વારણાસ્યં ગણેશમ્ ।
અભયવરદહસ્તં ચારુપાશાઙ્કુશોદ્યત્
કરયુગલમનન્યં ચિન્તયેદ્વિઘ્નરાજમ્ ॥
ડાદ્યૈઃ ફલાન્તગતૈઃ પ્રકલ્પિતદલૈઃ પદ્મે નિવિષ્ટં હરિં ।
માર્તણ્ડદ્યુતિમાદિપૂરુષમજં નારાયણં શાર્ઙ્ગિણમ્
હસ્તામ્ભોજગદારશઙ્ખમમલં પીતામ્બરં કૌસ્તુભં ।
શ્રીવત્સાઙ્કિતમબ્ધિજાસહચરં ધ્યાયેજ્જગન્મોહનમ્ ॥
કાદ્યૈષ્ઠાન્તગતૈઃ પ્રકલ્પિતદલે પંકેરુહ પાર્વતી
કાન્તં કાન્તિશશાઙ્કકોટિસદૃશં પ્રખ્યં કપર્દોજ્વલમ્
શાન્તં ટઙ્કમૃગાભયેષ્ટવરદં યુક્તં કરૈઃ કઙ્કણૈઃ
ધ્યાયેદીશ્વરમીપ્સિતાર્થફલદં હૃત્પુણ્ડરીકે સ્થિતમ્
મૂર્ત્યંગેષુ નિવિષ્ટમઙ્ગરહિતં શાન્તં તુષારપ્રભં
વ્યાપ્તશેષચરાચરારૈર્ગુણગણૈઃ ભાવેન સંવેષ્ટિતમ્
મૂર્તામૂર્તમનેકમૂર્તમમલં જ્યોતિઃ પ્રદીપોપમં
સાક્ષાત્ ષોડશપત્રયુક્તકમલે જીવં પરં ચિન્તયેત્
હક્ષાભ્યાં પરિવૃત્તપત્રકમલે દિવ્યે જગત્કારણં
વિશ્વોત્તીર્ણમનેકદેહમમલં સ્વચ્છન્દમાત્મેચ્છયા ।
તત્તદ્યોગતયા સ્વદેશિકતનું ભાવેન દીપાંકુરં
પ્રત્યક્ષાક્ષરવિગ્રહં ગુરુપદં ધ્યાયેદ્વિભું શાશ્વતમ્ ॥
મહામુદ્રા તાવત્ કરાભ્યાં સંમુખાભ્યાં
પાદ પઙ્કજાત્ આમસ્તક સ્પર્શન રૂપા
અન્યોન્ય ગ્રથિતાઙ્ગુષ્ટા પ્રસારિત કરાઙ્ગુલી ।
મહામુદ્રેય મુદિતા પરમીકરણે બુધૈઃ ।
મહામુદ્રેય માખ્યાતા ન્યૂનાધિકં સમાપની ।
પ્રયોજયેદિમાં મુદ્રાં દેવતાહ્વાન કર્મણિ
દ્વિતીય પટલે દક્ષિણદ્વારાર્ચન વિધિઃ
વક્ષ્યે દક્ષિણવક્ત્રાર્ચાં ત્રિપ્રકારા તુ સા સ્મૃતા ।
લિંગે વા પ્રતિમાયાં વા મુખલિઙ્ગે તુ વા મતા

પ્રતિમા દક્ષિણાસ્યા ચેદુત્તમોત્તમ સંજ્ઞકા ।
મિશ્રે તુ મધ્યમા પ્રોક્તા લિઙ્ગેઽર્વા ત્વધમા મતા

પ્રતિમાયાં તુ મધ્યે યદ્ દક્ષાસ્ય યજનં દ્વિજાઃ ।
નૃત્તમૂર્તે ર્વિશેષેણ ત્વતિ શોભન મિષ્યતે

શ્રેષ્ઠં પશ્ચાન્મુખં લિંગં દક્ષાસ્યં બેરમુચ્યતે ।
અવ્યક્તં મોક્ષદં લિંગં વ્યક્તં ભૂતિપ્રદાયકમ્

ભુક્તિ મુક્તિ પ્રદં મિશ્રમેવં જ્ઞાત્વા સમાચરેત્ ।
શૌચમાચમનં સ્નાનં સન્ધ્યોપાસન મેવ ચ

કૃત્વા શિવાર્ઘ્ય હસ્તસ્તુ દક્ષિણ દ્વારમાશ્રયેત્ ।
દ્વાર મસ્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય દ્વારપાનર્ચયેત્ ક્રમાત્

ગણપં ભારતીમૂર્ધ્વે સવ્યેગઙ્ગાં ચ નન્દિનમ્ ।
યમુનાં ચ મહાકાલં ગન્ધાદ્યૈઃ ક્રમશોર્ચયેત્

સંપ્રવિશ્યાન્તરે વાસ્તુ પતિં સંપૂજ્ય ફૂજકઃ ।
પૂજયેત્ પૂર્વવક્ત્રસ્તુ શિવં ષડ્ગુણ સંયુતમ્

લિંગાર્ચનં ચેત્ પ્રાગ્વત્ સ્યાદીશાનં તુ સ્વગોચરે ।
અઘોરં પુરુષં વાપિ દક્ષિણે સમ્યગર્ચયેત્

અઘોરં વાથ સદ્યં વા પશ્ચિમે તુ સમર્ચયેત્ ।
સદ્યવક્ત્રં તુ વામાં વા સૌમ્યદેશે સમર્ચયેત્

પુરુષં વાથ વામં વા પૂર્વસ્મિન્ સંપ્રપૂજયેત્ ।
ઈશાનમગ્નિ દેશે તુ ન્યસેત્ પૂર્વે મનોન્મનીમ્

પિતૃવાયવગ્નિ ઈશેષુ હૃદયાદિ વ્યવસ્થિતમ્ ।
અથવા પ્રાગ્વદેવં સ્યાદ્ વિદ્યેશા દક્ષિણાદિતઃ

ગણેશઃપૂર્વ દેશે વા પ્રાગ્વદ્વા સંપ્રકીર્તિતાઃ ।
પૂર્વ દારભ્ય શક્રાદ્યા વજ્રાદ્યાશ્ચ તથા મતાઃ

ઉક્ષં દક્ષિણ સંસ્થં ચ બલિપીઠં ધ્વજાદિકમ્ ।
પ્રાગ્વદેવ વિધેયં સ્યાત્ અન્યત્સર્વં સમાહિતાઃ

લિંગાર્ચનં ચ દેવં સ્યાદ્ અથબેરાર્ચનં તુ ચેત્ ।
તદુચ્યતે સમાસેન શ્રૂયતાં મુનિસત્તમાઃ

લોહજે શૈલજે વાપિ મૃજ્જે ધતુજ રત્નજે ।
ચિત્રહીને શિલાબિંબે મૂલલિંગ વદાચરેત્

રત્નજે લોહજે પક્વ મૃણ્મયે બેરશોધનમ્ ।
અભીષ્ટ દિવસે કુર્યાદ્ યાવદ્બેરં સધૂસરમ્

વસ્ત્ર સંમાર્જનં પુણ્યદિવસે સ્નપનં મતમ્ ।
કર્માર્ચાર્યામથાન્યેષાં મણિલિઙ્ગેઽથ પીઠકે

અથવા બાણલિંગે વા દર્પણાદૌ સમર્ચયેત્ ।
આધારાખ્ય મનન્તં ચ ધર્માદ્યં હિ ચતુષ્ટયમ્

ગાત્રં તુર્યમધશ્ચોર્ધ્વચ્છદને પદ્મકર્ણિકે ।
વામાદિ નવકં સૂર્યમણ્ડલાદ્યં ચ સાધિપમ્

સંપૂજ્ય હૃત્પુટે નેત્રમન્ત્રં વિદ્યાતનું સ્મરેત્
ઈશાને સકલે મૂર્ધ્નિ પુરુષં વદને સ્મરેત્

અથાપરં સમાનં સ્યાત્ શિવલિંગાર્ચનેન તુ ।
કલાન્યાસસ્સમાખ્યાતઃ પ્રતિમાનાં વિશેષતઃ

પ્રતિમાલક્ષણં પ્રોક્તં ધ્યાનમત્રોપ લક્ષ્યતામ્ ।
હૃદ્બીજાત્પશ્ચિમે વર્ણે ષષ્ઠં બીજં નિયોજયેત્

માત્રાત્રય સમાયુક્તં મૂર્ધ્નિ બિન્દું નિયોજયેત્ ।
મન્ત્ર મેતત્સમુચ્ચાર્યાઽવાહયેત્ પ્રતિમાહૃદિ

ન્યાસ માર્ગેણ સંસ્થાપ્ય સન્નિધાન નિરોધને ।
વિધાયૈવં હૃદા પાદ્યં પાદયોસ્તુ નિવેદયેત્

સિદ્ધાર્થ ચન્દનોશીર દૂર્વા સઙ્કલ્પિતં દ્વિજાઃ ।
એલાલવઙ્ગ કર્પૂર વરાલ ફલ કલ્પિતમ્

દદ્યાદાચમનીયં તુ વક્ત્રે તત્પુરુષાહ્વયે ।
ક્ષીર સિદ્ધાર્થ સસ્યેન્દ્ર તિલશાલ્યક્ષાતાન્વિતમ્

કુશપુષ્પસમોપેતં દદ્યાદર્ધ્યં તુ મૂર્ધનિ ।
યવસર્ષપ સદ્ વ્રીહિ તણ્ડુલૈ રક્ષતં ભવેત્

વ્રીહિ તણ્ડુલ સંયુક્ત મચ્યુતં તત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
પાદ્યાદિ પઞ્ચકં હ્યેતત્ સકલે નિષ્કલેઽપિ ચ

સંમિશ્રેઽપિ વિધેયં સ્યાત્ અર્ચને સ્નપને મખે ।
પવિત્રાહોહણાદૌ ચ પ્રોક્તં વાથ સમાચરેત્

સર્વ દ્રવ્યસમાયુક્તં શ્રેષ્ઠમિત્યાભિધીયતે ।
એકહીનં તુ મધ્યં સ્યાદ્ દ્વાભ્યાં હીનં તુ કન્યસમ્

ત્રિભિહીનમ્ તુ નીચં સ્યાત્ સર્વદ્વારેષુ યોગ્યકમ્ ।
ગન્ધં પુષ્પં ચ ધૂપં ચ દીપં નૈવેદ્યમેવ ચ

તાંબુલં મૂલમન્ત્રેણ દદ્યાત્તુ પરમેશ્વરે ।
બલિ હોમોત્સવં નૃત્તં યથાકાલં સમાચરેત્

સન્ધ્યા તિથ્યર્ધ નાડી સ્નપન યજન
નૈવેદ્યબલ્યગ્નિકાર્યં-
નિત્યોક્તં ચોત્સવાન્તં ભવતિ વિધિરયં
શુદ્ધનૃત્તક્રમેણ ।
નાડીનામક્ષિપક્ષૈર્દરદરદલિતૈ ર્વ્યોમચન્દ્રૈર્યથાવ-
ન્ન્યૂનેઽસ્મિન્નર્ચનાઙ્ગૈસ્સ્મર શરમુનિ સંખ્યાર્ધ
નાડ્યોઽથવાસ્યુઃ

ઉત્તમોત્તમ પૂજા ચેત્ કાલોયામદ્વયેન તુ ।
મધ્યમે દશનાડ્યસ્સ્યાદ્યામ માત્રેણ કન્યસઃ

અન્તરા ત્વષ્ટધા ભક્ત્વા નવધા કાલમાદિશેત્ ।
કર્ષણાદિ પ્રતિષ્ઠાન્તં કર્મ સંવત્સરોત્સવમ્

પવિત્રારોહણં માસાર્ચન મઙ્કુર વાપનમ્ ।
નિત્યાર્ચનાદિકં સર્વં તન્ત્રેસ્મિન્ પ્રતિપાદિતમ્

સમાલોચ્ય વિધેયં સ્યાત્ સકલે નિષ્કલે શિવે ।
અનેનૈવ પ્રકારેણ ન્યાયેનાન્વીક્ષ્ય દેશિકઃ

સૌમ્ય વક્ત્રેશ પૂજાદ્યં કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
અન્તરાલં તુ પૂર્વસ્યાં દિશિ વ્યક્તે વિશિષ્યતે

કિમત્ર બહુનોક્તેન યસ્ય દેવસ્ય યન્મુખમ્ ।
તસ્ય દેવસ્ય સા પ્રાચી નિશ્ચિતા દ્વિજસત્તમાઃ

તદ્વશાદપરા કલ્પ્યા દિશો દિગ્વેદિભિસ્સદા ॥ ૪૦૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે દક્ષિણદ્વારાર્ચન વિધિઃ
દ્વિતીયઃ પટલઃ
સન્ધ્યા તિત્યર્થ નાડી સ્નપન યજન નૈવેદ્યબલ્યગ્નિકાર્યં-
નિત્યોક્તં ચોત્સવાન્તં ભવતિ વિધિરયં શુદ્ધનૃત્તક્રમેણ ।
નાડીનામક્ષિપક્ષૈર્દરદરદલિતૈ ર્વ્યોમચન્દ્રૈર્યથાવ-
ન્ન્યૂનેઽસ્મિન્નર્ચનાઙ્ગૈસ્સ્મરશરમુનિ સંખ્યાર્ધ નોડ્યોઽથ-વાસ્યુઃ
॥
ઉત્તમોત્તમ પૂજાચેત્ કાલોયામદ્વયેન તુ ।
મધ્યમે દશનાડ્યસ્યાત્ યામ માત્રેણ કન્યસઃ ॥
અન્તરા અષ્ટધા ભક્ત્વા નવધા કાલમાદિશેત્ ॥
પૂજયેત્ પૂર્વવક્ત્રસ્તુ શિવં ષડ્ગુણ સંયુતમ્
ષડ્ગુણ - ૧. સર્વજ્ઞત્વમ્ ૨. પરિતૃપ્તત્વમ્ ૩. અનાદિ બોધૃત્વમ્ ૪.
સ્વતન્ત્રત્વમ્ ૫. અલુપ્તશક્તિત્વમ્ ૬. અનન્તશવક્તિસ્વમ્
તૃતીય પટલે સકલાર્ચનાવિધિઃ
વક્ષ્યેહં સકલાર્ચ્ચાન્તુ સર્વાભીષ્ટફલપ્રદામ્ ।
શૌચમાચમનં સ્નાનં સન્ધ્યાવન્દનતર્પણમ્

કૃત્વા પ્રવિશ્ય હર્મ્યન્તુ પાદશૌચં વિધાય ચ ।
સમ્યગાચભ્ય સંગૃહ્ય ભસિતં વારિણા સહ

ત્રિપુણ્ડ્રં વિધિના કૃત્વા કરન્યાસં વિધાય ચ ।
તત્કરેણ ચ સંયોજ્ય શિવેહ્યાત્માનમાદરાત્

ભૂતશુદ્ધિં સુધાપ્લાવં આત્માવાહનમેવ ચ ।
કરન્યાસં ચ વિન્યાસં બ્રહ્મણામીશ પૂર્વકમ્

સ્વવિગ્રહે કલાન્યાસમીશાનં મૂર્ધ્નિ વિન્યસેત્ ।
પુરુષં વદને સર્વં મલામન્ત્રમનુસ્મરન્

અન્યત્પૂર્વસમાનં સ્યાદેકત્રિંશત્કલાં ન્યસેત્ ।
અન્તર્યાગમતઃ કૃત્વા સ્થાનશુધ્દિન્તતો નયેત્

વિશેષાર્ઘ્યઞ્ચ સંકલ્પ્ય ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈર્યુતમ્ । ૬૧।૨ ।
ઈક્ષણાદ્યૈર્ચતુર્ભિસ્તુ દ્રવ્યશુધ્દિન્તુ પૂર્વવત્ ।
કૃત્વાત્માનં સમભ્યર્ચ્ય મન્ત્રશુદ્ધિં સમાચરેત્ ॥ ૭૧।૨ ॥
દ્વારં સંપ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ વૃષમગ્રે સમર્ચયેત્ ।
દ્વારપાર્શ્વોભયંવાપિ ગણપઞ્ચસરસ્વતીં ॥ ૮૧।૨ ॥
નન્દિનઞ્ચ મહાકાલં ગંગાહ્વાં યમુનામપિ ।
સંપૂજ્યોદુમ્બરે શસ્ત્રં પ્રવિશ્યાન્તઃ પુરં પુનઃ ॥ ૯૯।૨ ॥
દત્વા પુષ્પશ્ચ વાસ્ત્વીશે દત્વાર્ઘ્યોદં શિરસ્યથ ।
શિવસ્યેશાનમન્ત્રેણ માલાદ્યમપનીય ચ ॥ ૧૦૧।૨ ॥
શુદ્ધિં કૃત્વા વિધાનેન પટાદ્યૈર્વોદકેન વા ।
આધારારવ્યમનન્તઞ્ચ ધર્માધર્માદ્યમેવ ચ ॥ ૧૧૧।૨ ॥
અધશ્ચોર્ધ્વશ્ચદેપઝકર્ણિકેશક્તિપુઞ્જકં ।
વામાદ્યં હૃદયોપેતં શિવાસનમનુસ્મરન્ ॥ ૧૨૧।૨ ॥
તસ્મિન્મૂર્તિં સમાવાહ્ય વિદ્યાદેહં પ્રકલ્પયેત્ ।
સદાશિવો મહેશશ્ચ રુદ્રશ્ચેચિ ત્રિધામતઃ ॥ ૧૩૧।૨ ॥
શિવદેહ-ઇતિ પ્રોક્તઃ વિદ્યાદેહસ્સ ઉચ્યતે ।
યા તસ્ય વિમલાશક્તિશ્શિવસ્ય સમવાયિની ॥ ૧૪૧।૨ ॥
તદ્દેહત્રયસિદ્ધ્યર્થં મૂર્તિમાદૌ પ્રકલ્પયેત્ ।
હૃત્સંપુટેન સંયોજ્ય તસ્યાં બ્રહ્માણિ વિન્યસેત્ ॥ ૨૦૧।૨ ॥
કલાન્યાસન્તતઃ કુર્યાત્તદ્વિધાનમિહોચ્યતે ।
સદેશે દેહ સિદ્ધ્યર્થમષ્ટત્રિંશત્કલા મતા ॥ ૨૧૧।૨ ॥
રુદ્રેશયોશ્શરીરાર્થમેકત્રિંશત્કલા મતા ।
અષ્ટત્રિંશત્કલાન્યાસં પ્રાગેવ પ્રતિપાદિતમ્ ॥ ૨૨૧।૨ ॥
એકત્રિંશત્કલાન્યાસે વિશેષઃ કશ્ચિદિષ્યતે ।
એકમેવ શિરોવક્ત્રં મહેશે રુદ્રવિગ્રહે ॥ ૨૩૧।૨ ॥
તત્રેશાનેન વક્ત્રેણ મમુના સકલેન ચ ।
મલાત્મના વિશિષ્ટન્તુ પૂર્વવત્પરિકલ્પયેત્ ॥ ૨૪૧।૨ ॥
ધ્યાત્વા સદાશિવરૂપન્તચ્ચતુર્દશસંયુતમ્ ।
ષષ્ઠસ્વરસમોપેતં બિન્દુનાદવિભૂષિતમ્ ॥ ૨૫૧।૨ ॥
સાન્તં હૃત્સંપુટં કૃત્વા વિદ્યાદેહં પ્રકલ્પયેત્ ।
બેરે સદાશિવેવાપિ લિંગેપ્યેવં સમાચરેત્ ॥ ૨૬૧।૨ ॥
મહેશનૃત્તમૂર્ત્યાદિ ધ્યાનં શાન્તમનુસ્મરન્ ।
પ્રતિમાલક્ષણોક્તઞ્ચ મહેશમનુનાયુતમ્ ॥ ૨૭૧।૨ ॥
કલાન્તકગજઘ્નાદિ રૂપં રૌદ્રમનુસ્મન્રન્ ।
તન્મન્ત્રેણ સમોપેતં વિદ્યાદેહં પ્રકલ્પયેત્ ॥ ૨૮૧।૨ ॥
મહેશરુદ્રમૂર્તૌ ચ મન્ત્રસ્સાદાશિવો યથા ।
વિદ્યાદેહાર્થમુદ્દિષ્ટસ્સર્વતશ્શિવ એવ ચ ॥ ૨૯૧।૨ ॥
આવાહ્ય સમનુર્મન્ત્રોદ્ધારે પ્રાગેવકીર્તિતાઃ ।
તેનાવાહ્ય શિવન્દેહત્રિતયે પૂર્વવર્ત્મના ॥ ૩૦૧।૨ ॥
સ્થાપનાદ્યન્તતઃ કુર્યાત્ પાદ્યઞ્ચ પરમેશ્વરે ।
ગન્ધં પુષ્પશ્ચ ધૂપશ્ચ દીપન્નૈવેદ્યમપ્ય ચ ॥ ૩૧૧।૨ ॥
તામ્બૂલસહિતં સર્વન્નિષ્કલાર્ચનવન્નયેત્ ।
પઞ્ચાવરણસંયુક્તઞ્ચતુસ્ત્રિદ્વયેકસંવૃતૌ ॥ ૩૨૧।૨ ॥
ઇષ્ટાવરણસંયુક્તં પ્રાગુક્તવિધિના ગુરુઃ ।
પરિવારયુતઞ્ચેત્તુ બલિન્તસ્મિન્સમાચરેત્ ॥ ૩૩૧।૨ ॥
હોમં નિત્યોત્સવં વાપિ સ્વપ્રધાને સમાચરેત્ ।
શુદ્ધનૃત્તઞ્ચયન્નોક્તં સર્વં પ્રકૃતિવન્નયેત્ ॥ ૩૪૧।૨ ॥
દ્વારપાલાર્ચનોપેતં બલિહોમસમન્વિતમ્ ।
શુદ્ધનૃત્તઞ્ચ હિત્વા વા કર્મ સર્વં સમાચરેત્ ॥ ૩૫૧।૨ ॥
પ્રદોષાદૌ નટેશસ્ય કુર્યાન્નીરાજનક્રિયામ્ ।
ઉત્સવં સ્નપનઞ્ચૈવ દમનારોહણક્રિયામ્ ॥ ૩૬૧।૨ ॥
પવિત્રારોહણં સંમ્યક્ કૃત્તિકાદીપમેવ ચ ।
સંવત્સરાદિ લેખાઞ્ચ વસન્તાખ્યં તદુત્સવમ્ ॥ ૩૭૧।૨ ॥
માસોત્સવં તથા માસેનવનૈવેદ્યકર્મ ચ ।
પ્રાયશ્ચિત્તઞ્ચ જીર્ણાનાં ઉદ્ધારઞ્ચ ગુરૂત્તમાઃ ॥ ૩૮૧।૨ ॥
દેવોક્તમખિલં સર્વં દેવ્યાશ્ચાપિ સમાચરેત્ ।
કિઞ્ચાષાઢેઽશ્વિની માસે પૂર્વફલ્ગુનિસંગમે ॥ ૩૯૧।૨ ॥
પૂરકર્માપિકર્તવ્યમાદિશક્તેર્દ્વિજોત્તમાઃ ।
ગૌરીમહેશ્વરીમૂર્તીસદેશે તુ મનોન્મની ॥ ૪૦૧।૨ ॥
મનોન્મન્યણુના મૂર્તિં મનોન્મન્યાં પ્રકલ્પયેત્ ।
ગૌરી મન્ત્રેણ ગૌર્યાસ્તુ ષડ્વિંશતિકલાન્વિતામ્ ॥ ૪૧૧।૨ ॥
આદિશક્ત્યણુના તસ્યામાદિશક્તિં પ્રપૂજયેત્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સકલાર્ચનાવિધિઃ
તૃતીયઃ પટલઃ
ઇન્દુ નિભ પઞ્ચ મુખ હસ્ત દશ યુક્તં ।
શૂલ વર ટઙ્ક મસિ વજ્ર મભયં સ્યાત્ ॥
પાશ વરદાઙ્કુશ મણિર્દહન વામે ।
શ્વેત કમલાસન સદાશિવ સ્વરૂપમ્ ॥
ચતુર્થે પટલે સ્નપનવિધિઃ
અથાતસ્સંપ્રવાક્ષ્યામિ સ્નપનં પરમેષ્ઠિનઃ ।
અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં વિષુવાયનસંક્રમે

ગ્રહણે માસનક્ષત્રે ચાર્દ્રાયાં પર્વણોર્દ્વયોઃ ।
સુયોગે સૂર્યવારે વા ચોત્સવાન્તે દિનં ત્રયમ્

કર્તુર્જન્મવિયોગર્ક્ષે તસ્યાપ્યનુદિનેથ વા ।
રાજ્ઞોભિષેકનક્ષત્રે દુર્ભિક્ષે દુર્નિમિત્તિકે

ભૂમિકમ્પે દિશાન્દાહે જ્વરમાર્યાદિ પીડને ।
પ્રતિષ્ઠાન્તે દ્ભુતે સર્વરોગોત્પત્તાવવગ્રહે

નિત્યે નૈમિત્તિકે કામ્યે કારયેચ્છંકરસ્ય ચ ।
સ્નપનન્તુ યથાન્માયં તચ્ચાનેકવિધં ભવેત્

અંકુરાર્પણમાદૌ સ્યાત્ મહાસ્નપન કર્મણિ ।
પ્રાગુક્તમણ્ટપે વાપિ વેદિકાવર્જિતેપિ વા

અથવા પૂર્વકૢપ્તૌ તુ તમ્માનાદ્યનપેક્ષયા ॥ ૬૧।૨ ॥
પઞ્ચહસ્તાદિષટ્સપ્તહસ્તપર્યન્તકેપિ વા ।
ચતુર્ગાત્રાદિકેષ્ટાષ્ટગાત્રપર્યન્ત સંયુતે ॥ ૭૧।૨ ॥
સર્વાલંકારસંયુક્તતોરણૈરન્વિતેપિ વા ।
નૃત્તવાદ્યાદિસંયુક્તે ગાનધ્વનિસમન્વિતે ॥ ૮૧।૨ ॥
અસ્ત્રેણ શોધયેત્ ભૂમિં વામદેવેન લેપયેત્ ।
સૂત્રન્યાસમઘોરેણ તાલમાત્રાન્તરં યથા ॥ ૯૧।૨ ॥
દ્વિતાલં શિવકુમ્ભસ્ય વર્દ્ધન્યાસ્તાલમાત્રકમ્ ।
ત્રિતાલં કર્ણિકામાનં સર્વસામાન્યમીરિતમ્ ॥ ૧૦૧।૨ ॥
અથવોત્તરવીથ્યાં સ્યાત્ કરકસ્ય સ્થિતિર્યદા ।
તદા દ્વિતાલમાનેન કર્ણિકામાનમીરિતમ્ ॥ ૧૧૧।૨ ॥
ચતુર્દલં યથા પઞ્ચકલશસ્થાપનં દિશિ ।
વિદિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્સમન્તાદેકમાવૃતમ્ ॥ ૧૨૧।૨ ॥
પઞ્ચવિંશતિસંખ્યાન્તં તત્સમન્તાત્સમાવૃતમ્ ।
એકોનપઞ્ચાશત્સંખ્યામષ્ટોત્તરશતં દ્વિજાઃ ॥ ૧૩૧।૨ ॥
આવૃતિદ્વયસંયુક્તં તત્બાહ્યે પરિકલ્પયેત્ ।
પઞ્ચવિંશતિસંખ્યાતાન્ કલશાન્ મધ્યમસ્થિતમ્ ॥ ૧૪૧।૨ ॥
પરિહૃત્ય સમન્તાત્તુ દ્વાભ્યાં વૈકેનમાર્ગિકમ્ ।
અષ્ટદ્વારસમાયુક્તં બહિષ્ઠાદાદવૃતિત્રયમ્ ॥ ૧૫૧।૨ ॥
મધ્યમે તિથિસંખ્યાસ્યુઃ નવકોણે વ્યવસ્થિતાઃ ।
મધ્યમે તિથિસંખ્યેતુ મધ્યમત્રિતયં ત્યજેત્ ॥ ૧૬૧।૨ ॥
અષ્ટોત્તરશતં હ્યેતત્ સહસ્રઞ્ચેન્નવાધિકમ્ ।
ચત્વારિંશચ્ચ વ્યૂહં સ્યાત્ પૃથક્ સ્યાત્ પઞ્ચવિંશતિઃ ॥ ૧૭૧।૨ ॥
એકદ્વિત્રિચતુર્ભિસ્તુ પદૈર્વ્યૂહાન્તરં સ્મૃતમ્ ।
મધ્યવ્યૂહસ્ય પરિતશ્ચતુષ્કુણ્ડન્તુ વાષ્ટકમ્ ॥ ૧૮૧।૨ ॥
સ્વસ્વસંખ્યા સમવ્યૂહે હોમાર્થં પરિકલ્પયેત્ ।
અન્તર્માર્ગં સમાવાહ્ય વીથિશ્શાસ્ત્રે સમીરિતમ્ ॥ ૧૯૧।૨ ॥
શિવવ્યૂહસ્ય પરિતઃ ષોડશૈવ પરિત્યજેત્ ।
સૂત્રન્યાસસ્સમાખ્યાતઃ અન્યથાપિ ભવિષ્યતિ ॥ ૨૦૧।૨ ॥
અષ્ટોત્તરશતાખ્યે તુ મધ્યમે પઞ્ચવિંશતિઃ ।
માર્ગબાહ્યે તુ કોણેસ્યાદેકવિંશતિ સંખ્યકઃ ॥ ૨૧૧।૨ ॥
શેષૈર્દિક્ષુ ચતુર્દ્વારં સહસ્રે પુનરુચ્યતે ।
સૂત્રદ્વયં ન્યસેત્પૂર્વાપરગં યામ્યસૌમ્યગમ્ ॥ ૨૨૧।૨ ॥
સાર્ધહસ્તાન્તરં હસ્તમાનાન્તરમથાપિ વા ।
સ્યાચ્ચતુર્દશસંખ્યાતા વીથિબાહ્યે ક્રમેણ ચ ॥ ૨૩૧।૨ ॥
તદ્બહિર્હોમમિષ્ટં સ્યાત્ ચતુર્દિક્ષુ અષ્ટદિક્ષુ વા ।
સ્થણ્ડિલં પુરુષેણસ્યાત્ ચતુઃ પ્રસ્થમિદં વરમ્ ॥ ૨૪૧।૨ ॥
ત્રિઃ પ્રસ્થં મધ્યમં હીનં દ્વિપ્રસ્થમિતિ કીર્તિતમ્ ।
હીનહીનતરં પ્રસ્થમાનમિત્યભિધીયતે ॥ ૨૫૧।૨ ॥
શાલિમાનમિદં તસ્માદ્ધીનન્નૈવ પ્રયોજયેત્ ।
અધશ્ચેધભિચારાર્થં ભવેદેવ ન સંશયઃ ॥ ૨૬૧।૨ ॥
આરમ્ય દ્વિગુણન્ત્વેકવૃદ્ધ્યા દશગુણાવધિ ।
માનન્તુ શિવકુમ્ભેસ્યાત્ તસ્યોર્ધ્વેકરકેમતઃ ॥ ૨૭૧।૨ ॥
વ્રીહ્યર્ધં તણ્ડુલં વિદ્યાત્ તદર્ધં તિલમાનકમ્ ।
તિલાર્ધં લાજમાનં સ્યાદષ્ટદ્રોણં સહસ્રકે ॥ ૨૮૧।૨ ॥
અષ્ટાધિક શિવવ્યૂહે શાલિમાનં પ્રકીર્તિતમ્ ।
હૃદયેન ન્યસેત્ મુમ્ભાન્ સ્વર્ણાદિવિનિવેશયેત્ ॥ ૨૯૧।૨ ॥
શિવાદિપ્રસ્થવૃદ્ધયા તુ સપ્તવિંશતિમાનકમ્ ।
શિવકુમ્ભસ્યમાનં સ્યાત્ તદર્થં કરકેમતમૂ ॥ ૩૦૧।૨ ॥
ચતુસ્ત્રિદ્વયેકસંખ્યાતપ્રસ્થમાનપ્રપૂરિતમ્ ।
કલશે વેષ્ટનં ત્રિદ્વિવ્યોમસૂત્રૈઃ ક્રમેણ તુ ॥ ૩૧૧।૨ ॥
અથવા વ્યોમસૂત્રેણ ત્રિતયં પરિવેષ્ટનમ્ ।
વર્મણાવિહિતં તચ્ચકુમ્ભન્યાસો હૃદામતઃ ॥ ૩૨૧।૨ ॥
ષટ્ત્રિંશત્તત્વપર્યન્તાન્ કુશાન્ત્ર્યાદીન્યથાન્યસેત્ ।
કૂર્ચાન્વૈશેનમન્ત્રેણ દ્રવ્યં મૂલેન વિન્યસેત્ ॥ ૩૩૧।૨ ॥
મણિક્કઞ્ચેન્દ્રનીલઞ્ચ વૈડૂર્યઞ્ચપ્રવાલકમ્ ।
મુક્તા ચ પઞ્ચરત્નં સ્યાદભાવે હેમસમ્મતમ્ ॥ ૩૪૧।૨ ॥
નિષ્કં પાદન્તુ પાદાર્ધં દશમાષાષ્ટમાષકે ।
તયોરર્ધં તદર્ધં વા માષં વાતિદરિદ્રકે ॥ ૩૫૧।૨ ॥
તસ્માદ્ધિ કરકેર્ધં સ્યાત્ દ્રવ્યાણિ કલશેષુ ચ ।
માદ્યમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં પઞ્ચગવ્યઞ્ચતુર્દિશિ ॥ ૩૬૧।૨ ॥
ગન્ધોદં વાથ શુદ્ધોદં પ્રથમે પરિકીર્તિતમ્ ।
કુશોદકં તતઃક્ષીરં દધિકોષ્ણં ઘૃતં ભવેત્ ॥ ૩૭૧।૨ ॥
ગન્ધોદં વાથ કોણેષુ ક્રમેણાષ્ટકમેવ વા ।
દ્વિતીયસ્થાપનં પ્રોક્તં તૃતીયઞ્ચ નિગદ્યતે ॥ ૩૮૧।૨ ॥
મધુલાજાશકૃચ્ચૂર્ણં લાજચૂર્ણં હરિદ્રકમ્ ।
ભૂતિક્ષુસાર કદલીતિલસર્ષપપાનસાઃ ॥ ૩૯૧।૨ ॥
ભસિતંતિલસારઞ્ચ કદલીતિલસર્ષપાન્ ।
નાલિકેરઞ્ચ નારંઙ્ગદ્વયંસ્યાન્માતુલંગકમ્ ॥ ૪૦૧।૨ ॥
ડાડિમઞ્ચાથબાહ્યે તુ ક્રમુકૌદ્રવમાદ્રકે ।
પનસામ્રકદલ્યુત્થ નાલિકેરઞ્ચ સર્ષપમ્ ॥ ૪૧૧।૨ ॥
તિલબિલ્વે તદન્તે તુ માતુલંગફલમ્મતમ્ ।
નારંગદ્વિતયન્તસ્માદ્યવનીવારલાજકમ્ ॥ ૪૨૧।૨ ॥
સત્વન્તેત્વથવાદૌ વા ક્ષૌદ્રમિત્યભિધીયતે ।
કુષ્ઠં ગુલં પયઃ પશ્ચાત્ સર્ષપઞ્ચ લવંગકમ્ ॥ ૪૩૧।૨ ॥
તક્કોલન્દધિમેઘઞ્ચ તિલોશીરઘૃતં શકૃત્ ।
સત્તુકન્નાલિકેરઞ્ચ હરિદ્રાચૂર્ણકન્તથા ॥ ૪૪૧।૨ ॥
એવં ત્રિવિધકન્નિત્યે ત્રિતયં પઞ્ચવિંશતેઃ ।
પઞ્ચવિંશતિ મધ્યે તુ સન્ત્યજેદન્તરાવૃતિમ્ ॥ ૪૫૧।૨ ॥
એવં કૃતે ભવન્ત્યત્ર કલશાનાન્તુ ષોડશ ।
ચતુર્દિક્ષુ ચ કોણેષુ પાદ્યાદ્યષ્ટકમીરિતમ્ ॥ ૪૬૧।૨ ॥
અન્તરાલેષુ મધ્યાદિ વસુ સંખ્યકમીરિતમ્ ।
ઊર્ધ્વમેકોનપઞ્ચાસત્ક્રમેણ પરિપઠ્યતે ॥ ૪૭૧।૨ ॥
ગુલચન્દનલોહાનિ કુષ્ઠકચ્ચોલપુષ્પકમ્ ।
પત્રકર્પૂરનીરઞ્ચ દાન્તં માંસિમુરન્તૃણમ્ ॥ ૪૮૧।૨ ॥
શમીદૂર્વા ચ શુક્લાર્કબિલ્વચમ્પકશંખિની ।
અપામાર્ગન્તતો વિષ્ણુક્રાન્તિ ધુર્તૂરસંજ્ઞકમ્ ॥ ૪૯૧।૨ ॥
નન્દ્યાવર્તસિતાબ્જઞ્ચ ચત્વારિંશન્નવાધિકે ।
અથવાન્યપ્રકારેણ તદેવ પુનરુચ્યતે ॥ ૫૦૧।૨ ॥
પાદ્મમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં ગવ્યં પૂર્વાદિદિક્ષુવૈ ।
ક્ષીરંદધિઘૃતં ક્ષૌદ્રમાગ્નેયાદિ વિદિક્ષુ ચ ॥ ૫૧૧।૨ ॥
તક્કોલં ભસ્મનિર્યાસં હરિબેરઞ્ચ મઞ્જરી ।
નાલિકેરઞ્ચ બિલ્વઞ્ચ જમ્બુકચ્ચોલપાટલી ॥ ૫૨૧।૨ ॥
પુન્નાગશંખપુષ્પૌ ચ લક્ષ્મી વ્યાઘ્રનખી તથા ।
સિમ્હધુર્તૂરસંજ્ઞે ચ ષોડશાસ્ત્રવિનિર્દિશેત્ ॥ ૫૩૧।૨ ॥
સદુર્વાસર્ષપામ્રાણિ નારંગપનસેમતે ।
કદલીશતપત્રઞ્ચ ધાતકી શ્વેતલોધકમ્ ॥ ૫૪૧।૨ ॥
ઇક્ષુસારઞ્ચ લાજઞ્ચ ચમ્પકં ગન્ધતૈલકમ્ ।
નીવારકુંકુમતિલમાઞ્જીમુરજસત્તુકમ્ ॥ ૫૫૧।૨ ॥
માતુલંગં મલયજમલયજમગરૂશીર રાત્રિજમ્ ।
પઞ્ચ કૢપ્તૌ ચ બ્રહ્માણિ હિત્વેશાનં દ્વિજોત્તમાઃ ॥ ૫૬૧।૨ ॥
વિદ્યેશા અષ્ટકૢપ્તૌસ્યુઃ બાહ્યે મૂર્તીશ્વરા દિશિ ।
અન્તરે વામદેવાદ્યાઃ પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યયા ॥ ૫૭૧।૨ ॥
અષ્ટૌ ગણેશ્વરા બાહ્યે ચાંગુષ્ઠપ્રમુખાસ્તથા ।
ક્રોધાદ્યા વસુસંખ્યાતાઃ શતરુદ્રાદિકસ્તુ વા ॥ ૫૮૧।૨ ॥
એકોનેન તુ પઞ્ચાશત્ સ્નપને દેવતામતાઃ ।
કૃત્વા પદાનિ ષટ્ત્રિંશત્ ત્યજેદંશં ચતુષ્ટયમ્ ॥ ૫૯૧।૨ ॥
દ્વાત્રિંશત્પદસંખ્યાસ્યાત્ પાદ્યદીંસ્તત્ર વિન્યસેત્ ।
દક્ષિણાર્ધં સમારભ્ય ચોત્તરાર્ધં સમાવધિ ॥ ૬૦૧।૨ ॥
અત્રાનુક્તમથૈકોન પઞ્ચાશત્સદૃશં મતમ્

અષ્ટોત્તરશતં વક્ષ્યે તચ્ચત્રિવિધમુચ્યતે ।
ચન્દનાગરુકુષ્ઠાનિ કચ્ચોલં પુષ્પપત્રકે

કર્પૂરં હરિબેરઞ્ચ દાન્તં માંસીમુરંતૃણમ્ ।
તૃતીયવરણસ્થાનિ દ્રવ્યાણિ દ્વાદશૈવ હિ

ચમ્પકં સહદેવી ચ શતપત્રી ચ રોચના ।
બિલ્વં યવા શમી દૂર્વા તક્કોલં મેઘસમ્જ્ઞકમ્

ધાત્રી મોચફલઞ્ચૈવ લક્ષ્મીભૂમ્યરવિન્દકમ્ ।
રાસ્ના ચ વ્યાપલાશઞ્ચ શ્વેતાર્કં કરવીરકમ્

ધાતકી દ્રોણધુર્તૂરં લોધ્રાપામાર્ગકાર્જુનાઃ ।
પ્લેક્ષેભપિપ્પલી સંજ્ઞા વિષ્ણુક્રાન્તિ નૃપાહ્વયા

અશ્વત્થં નાગપુષ્પઞ્ચ ચતુર્થે દ્રવ્યમીરિતમ્ ।
તુલસી તગરઞ્ચૈવ તુરુષ્કં તેજનીપુનઃ

બિલકં જીરકં કૃષ્ણજીરકઞ્ચ હરેણુકમ્ ।
શ્રીવેષ્ટકમ્ ગન્ધરસં ફલિની રક્તચન્દનમ્

સૌરિપકં વ્યાઘ્રનખં વલ્લકીસ્વર્ણપુષ્પકમ્ ।
દાર્વીશુક્તિનખં દારુ સિતાહ્વં ચ કુટં નટમ્

ગુગ્ગુલુઞ્ચૈવ મૃદ્વીકા સિતેતિ ગિરિકર્ણિકા ।
વટશૃંગેન્દ્રિયાહ્વઞ્ચ ફણિર્જમ્બુ મનશ્શિલા

શંખિની ભૃંગરાજશ્ચ નીવારં ગૈરિકં તથા ।
આમ્રમોચરસં જાતિઃ પાટલી માર્જનં પુનઃ

પઞ્ચમાવરણં હ્યેતદન્યથા ચ નિગદ્યતે ।
શમીદૂર્વાર્ક બિલ્વઞ્ચ ચમ્પકં શઙ્ખપુષ્પકમ્

અપામાર્ગં તથા વિષ્ણુક્રાન્તિર્ધુત્તરમેવ ચ ।
નન્દ્યાવર્તં તતઃ પ્રોક્તં શ્વેતપદ્મં તતો મતમ્

પુન્નાગં જાતિપુષ્પઞ્ચ પાટલી સહદેવિકા ॥ ૭૩૧।૨ ॥
શતપત્રઞ્ચ લક્ષ્મીસ્યાત્ ભૂપદ્મં ધાતકી પુનઃ ।
તુલસી કરવીરઞ્ચ કૃષ્ણવલ્લી ચ મલ્લિઆ ॥ ૭૪૧।૨ ॥
ગોક્ષુરાદૌ શતાવેરી તતસ્તસ્માત્કૃતાઞ્જલીઃ ।
મહાદ્રોણપુનર્દ્રોણમહાભદ્રીચ ભદ્રિકા ॥ ૭૫૧।૨ ॥
ઇન્દ્રવલ્લી રુદ્રપર્ણી ધાત્ર્યન્તે તુ હરીતકી ।
વ્યાઘ્રનખ્યા ચ મંજિષ્ઠં સરલં ભદ્રકોષ્ઠકમ્ ॥ ૭૬૧।૨ ॥
નવનીતં દ્રાવિડાહ્વં સજ્જં તક્કોલસંજ્ઞકમ્ ।
ચઞ્ચલાતિબલાચૈવ બલાસિંહાપ્રિયંગુકમ્ ॥ ૭૭૧।૨ ॥
લોઘ્રઞ્ચ કેસરન્નાગં પૂર્વં જમ્બૂ કપિત્થકમ્ ।
અશ્વત્થો ગુગ્ગુલુઞ્ચૈવ લાજિરં કૃષ્ણજીરકમ્ ॥ ૭૮૧।૨ ॥
સતિલં કુંકુમં મેઘમગરું કૃષ્ણરોચના ।
શ્રીવેષ્ટકો ગન્ધરસઃ પિપ્પલી હસ્તિપિપ્પલી ॥ ૭૯૧।૨ ॥
કૃષ્ણાગરું ચતગરં તતઃ પ્રોક્તંમનશ્શિલામ્ ।
રક્તચન્દનસંજ્ઞઞ્ચ લવંગં રાત્રિચૂર્ણકમ્ ॥ ૮૦૧।૨ ॥
કષાયં માર્જનઞ્ચાન્તે સ્થાપયેદ્ધૃદયાણુના ।
ચતુઃ ક્ષીર કુજોદ્ભૂતત્વક્સાર્વસ્યાત્કષાયકઃ ॥ ૮૧૧।૨ ॥
આમ્રજમ્બૂતરૂત્ત્થત્વક્ સારોપરિ ચ કીર્તિતઃ ।
દૂર્વાતિલકુશાગ્રૈસ્તુ માર્જનં ત્વભિધીયતે ॥ ૮૨૧।૨ ॥
અતિબલાન્તમિષ્ટં સ્યાદેકાશીતિઘટસ્થિતૌ ।
પાદ્યમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં ગવ્યં દિક્ષુ વિદિક્ષુ ચ ॥ ૮૩૧।૨ ॥
દધિસર્પિમધુક્ષીરમગ્નેઃ પ્રભૃતિ વિન્યસેત્ ।
તિલં શ્રીવૃક્ષપત્રઞ્ચ ચન્દનં મેઘસંજ્ઞકમ્ ॥ ૮૪૧।૨ ॥
ચમ્પકં હરિબેરઞ્ચ સર્ષપન્નાગકેસરં ।
તક્કોલઞ્ચ ફલં કુષ્ઠં કચ્ચોલં લોહસંજ્ઞકમ્ ॥ ૮૫૧।૨ ॥
લવંગપત્રકર્પૂરાન્ બાહ્યે ષોડશ વિન્યસેત્ ।
તૃતીયાવરણે સક્તૂન્ અગ્નૌ ભૂતઘટેષ્વપિ ॥ ૮૬૧।૨ ॥
ભસિતં રાત્રિચૂર્ણઞ્ચ શકૃચ્ચૂર્ણં ક્રમેણ ચ ।
ધાત્રી ચ નાલિકેરઞ્ચ લિકુચં માતુલંગકમ્ ॥ ૮૭૧।૨ ॥
તદ્બાહ્યેગ્ન્યાદિ કોણેષુ ચતુસ્સપ્તસુ વિન્યસેત્ ।
લક્ષ્મીઞ્ચ સહદેવીઞ્ચ વિષ્ણુક્રાન્તિં ક્રમેણ તુ ॥ ૮૮૧।૨ ॥
રુદ્રપર્ણ્યા સમાયુક્તં ચતુર્નવસુ વિન્યસેત્ ।
ગુઞ્જાદિ નિષ્કપર્યન્તં પાદ્યાદ્યંગં પ્રમાણકમ્ ॥ ૮૯૧।૨ ॥
એકદ્વિત્રિચતુઃપ્રસ્થં પઞ્ચગવ્યાદિ માનકમ્ ।
મધ્યમાનં તથા પ્રોક્તં પાદમર્ધં તથાપિ વા ॥ ૯૦૧।૨ ॥
આજ્યતૈલપ્રમાણઞ્ચ તથૈવ પરિકલ્પયેત્ ।
કર્પૂરકુંકુમાદીનાં માનમિષ્ટં પ્રદીયતામ્ ॥ ૯૧૧।૨ ॥
મધ્યે વિદ્યેશ્વરાઃ પૂજ્યાશ્શતરુદ્રાબહિર્મતાઃ ।
એવં ત્રિવિધરીત્યા તુ શતમષ્ટોત્તરં મતમ્ ॥ ૯૨૧।૨ ॥
નવસંખ્યૈર્નવવ્યૂહૈઃ કાષ્ઠાદ્વિતયમધ્યગૈઃ ।
અષ્ટાદ્વારસમાયુક્તૈ રેકાશીતિસ્તુ પૂજ્યતે ॥ ૯૩૧।૨ ॥
અષ્ટોત્તરસહસ્રાખ્યં અધુનાત્ર નિગદ્યતે ।
વરાલત્રુટિકર્પૂરત્વગેલોશીરજાતયઃ ॥ ૯૪૧।૨ ॥
એભિર્યુક્તં શિવામ્ભસ્યાચ્છિવમન્ત્રાભિમંત્રિતમ્ ।
તેનૈવ પૂરયેત્કુમ્ભાન્ વર્ધની કલશાનપિ ॥ ૯૫૧।૨ ॥
પાદ્યમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં પઞ્ચગવ્યં કુશોદકમ્ ।
ક્ષીરન્દધિઘૃતઞ્ચૈવ પ્રથમાવરણે ન્યસેત્ ॥ ૯૬૧।૨ ॥
ક્ષૌદ્રં યવં ગુલન્ન્યસ્ત્વા કુશં રમ્ભાફલં તથા ।
સર્ષપં નાલિકેરાખ્યં રજની માતુલંગકમ્ ॥ ૯૭૧।૨ ॥
લાજડાડિમસક્ત્વાખ્યાન્ પનસં ભસ્મચૂર્ણકમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિમધ્યસ્થ દ્રવ્યાણ્યેતાનિ ષોડશ ॥ ૯૮૧।૨ ॥
રત્ન લોહજધાતૂનાં બીજં ગન્ધોદકં ક્રમાત્ ।
પૂર્વસ્મિન્ સંસ્થિતં જ્ઞેયં કોણદ્વયવિવર્જિતમ્ ॥ ૯૯૧।૨ ॥
મૃન્માર્જનં પરિમુખં માર્જનં પત્રપુષ્પયુક્ ।
દક્ષિણે પશ્ચિમે જ્ઞેયં માન્યાસ્ત્રફલતોયયુક્ ॥ ૧૦૦૧।૨ ॥
કષાયાઢયોદકોપેતમુત્તરે પુનરુચ્યતે ।
કાન્તમૂલોદકં બ્રહ્મકૂર્ચં શાન્ત્યુદવલ્કલે ॥ ૧૦૧૧।૨ ॥
માણિક્કઞ્ચેન્દ્રેનીલઞ્ચ મુક્તાવૈડૂર્યવજ્રકમ્ ।
પુષ્પરાગં પ્રવાલઞ્ચ સ્ફટિકં (મરકતન્તથા) ॥ ૧૦૨૧।૨ ॥
પઞ્ચરત્નમિતિ જ્ઞેયં આદ્યા ભાવે દ્વિતીયકમ્ ।
રત્નોદકમિતિ પ્રોક્તં લોહોદકમતઃ પરમ્ ॥ ૧૦૩૧।૨ ॥
સુવર્ણં રજતં તામ્રમાયસં ત્રપુસીસકમ્ ।
આરકૂટં તતઃ કાંસ્યયુક્તં લોહોદકમ્ પરમ્ ॥ ૧૦૪૧।૨ ॥
સૌરાષ્ટ્રમઞ્જનં શ્યામા હરિતાલં મનશ્શિલા ।
ગૈરિકં રોચનં ચાન્તે ધાતૂદકમિદં મતમ્ ॥ ૧૦૫૧।૨ ॥
શાલિકોદ્રવનીવાર પ્રિયંગુતિલ સર્ષપાઃ ।
શ્યામાષ્ટકં યવો બીજો બીજોદકમિહોદિતમ્ ॥ ૧૦૬૧।૨ ॥
નવનીતઞ્ચ કર્પૂરં ત્વગેલાપત્રસંયુતમ્ ।
ચન્દનં લઘુકુષ્ઠઞ્ચ વરાલોશીરમુસ્તકાઃ ॥ ૧૦૭૧।૨ ॥
કુંકુમં હરિબેરઞ્ચ કચ્ચોલં જાતિરેવ ચ ।
એભિસ્તુ ચૂર્ણિતૈર્યુક્તં ગન્ધોદકમિતિ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૦૮૧।૨ ॥
પર્વતે ચ નદીતીરે વલ્મીકે કર્કટાવટે ।
વૃષશૃંગે ચ સત્ક્ષેત્રે સમુદ્રે ગજદન્તકે ॥ ૧૦૯૧। ૨ ॥
અષ્ટભિશ્ચ સમાયુક્તં મૃદમ્ભઃ પરિકીર્તિતમ્ ।
ગોક્ષુરા સહદેવી ચ વિષ્ણુક્રાન્તા કૃતાઞ્જલિ ॥ ૧૧૦૧।૨ ॥
શિરીષેન્દીવરં રાત્રિરેભિર્માર્જનમુચ્યતે ।
દૂર્વાંકુરઞ્ચ કુશાગ્રં ગૌરસર્ષપમ્ ॥ ૧૧૧૧।૨ ॥
ભદ્રાકૃતાઞ્જલીયુક્તં પરિમાણં તદુચ્યતે ।
તુલસીબિલ્વપત્રઞ્ચ તમાલઞ્ચ તપસ્વિની ॥ ૧૧૨૧।૨ ॥
અપામાર્ગસમાયુક્તં પત્રતોયમિહેરિતમ્ ।
પદ્મં રક્તોત્પલં પશ્ચાત્ પાટલી ચમ્પકં તથા ॥ ૧૧૩૧।૨ ॥
પુન્નાગકુરવનારંગનન્દ્યાવર્તં ચ મલ્લિકા ।
શ્વેતાર્કવકુલૈયુક્તં પુષ્પતોયમિહેરિતમ્ ॥ ૧૧૪૧।૨ ॥
કુષ્ઠં કુટન્નટં લોહઞ્ચન્દનં કુંકુમન્તથા ।
કર્પૂરોશીરસમ્યુક્તં માન્યોદકમિહેરિતમ્ ॥ ૧૧૫૧।૨ ॥
શૂલં કપાલહરિણી પિનાકઃ પરશુસ્તથા ।
પાશોક્ષમાલાઃહૈમાશ્ચ તૈરસ્ત્રોદકં ભવેત્ ॥ ૧૧૬૧।૨ ॥
પનસો નાલિકેરશ્ચ માતુલંગદ્વયં તતઃ ।
નારંગદ્વયરમ્ભાદ્યૈઃ ઉક્તમસ્મિન્ ફલોદકમ્ ॥ ૧૧૭૧।૨ ॥
પલાશોદુમ્બરાશ્વત્થમાયૂરપ્લક્ષપાટલી ।
જમ્બૂત્વગ્ભિસ્સમાયુક્તં કષાયોદકમીરિતમ્ ॥ ૧૧૮૧।૨ ॥
અભ્રકત્રિતયં પશ્ચાન્માક્ષિકત્રિતયન્તતઃ ।
ગન્ધત્રયસમાયુક્તમાઢ્યતોયમિતિ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૧૯૧।૨ ॥
સૂર્યકાન્તસ્ત્વયસ્કાન્તો ભ્રામકશ્ચન્દ્રકાન્તકમ્ ।
નિકુન્તઃ પઞ્ચભિર્યુક્તંકાન્તોદકમિતિ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૨૦૧।૨ ॥
ઉશીરો હરિબેરઞ્ચ પીવરિઃ પુષ્કરન્તથા ।
શ્રીકણ્ઠશ્ચેતિ પઞ્ચભિર્યુક્તમ્મૂલોદકં સ્મૃતમ્ ॥ ૧૨૧૧।૨ ॥
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરન્દધિસર્પિઃ કુશોદકમ્ ।
એભિર્દ્રવ્યૈસ્સમાયુક્તં બ્રહ્મકૂર્ચમિતિ સ્મૃતમ્ ॥ ૧૨૨૧।૨ ॥
મયૂરશિખિભૂર્જત્વગ્રોચનાભૃંગરાજકમ્ ।
કૃતાંજલિશ્ચ પઞ્ચભિર્યુક્તં સ્યાદ્વલ્કલોદકમ્ ॥ ૧૨૩૧।૨ ॥
અગ્નિકોણાત્ ક્રમાત્તૈલં ક્ષીરન્દધિઘૃતં ન્યસેત્ ।
ચત્વારિંશત્સુમધ્યસ્થકલશદ્રવ્યમીરિતમ્ ॥ ૧૨૪૧।૨ ॥
લક્ષ્મી ભદ્રા કુશોદાન્તો નીવારં ચમ્પકમ્ પુનઃ ।
વિભીતા ગોક્ષુરાદ્યષ્ટૌ ગર્ભાવરણગા મતાઃ ॥ ૧૨૫૧।૨ ॥
રક્તોત્પલં શમીપશ્ચાત્ પદ્મં સુરસ સંજ્ઞકમ્ ।
નદ્યાવર્તમપામાર્ગં દૂર્વા ચ કરવીરકમ્ ॥ ૧૨૬૧।૨ ॥
યવાહ્વાદ્રોણપુષ્પઞ્ચ વિષ્ણુક્રાન્તિઞ્ચ મલ્લિકા ।
જાતિ બિલ્વં સિતાર્કઞ્ચ એકપત્રારવિન્દકમ્ ॥ ૧૨૭૧।૨ ॥
દ્રવ્યાણિ ષોડશૈતાનિ પ્રતિવ્યૂહન્તૃતીયકમ્ ।
વૃત્તક્રમમથો વક્ષ્યે શિવકુમ્ભન્તુ મધ્યતઃ ॥ ૧૨૮૧।૨ ॥
તદ્વામે વર્ધની જ્ઞેયા રત્નાન્યષ્ટસુ વિન્યસેત્ ।
માણિક્કં શિવકુમ્ભે તુ પઞ્ચરત્નસમન્વિતમ્ ॥ ૧૨૯૧।૨ ॥
કર્ણિકા બાહ્યદેશે તુ દલમધ્યેષ્ટદિક્ષુ વા ।
પાદ્યાદિકં સહસ્રં તુ તદ્બહિર્વિન્યસેત્ ક્રમાત્ ॥ ૧૩૦૧।૨ ॥
પાદ્યમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં પઞ્ચગવ્યં કુશોદકમ્ ।
ક્ષીરન્દધિઘૃતઞ્ચૈવ પ્રથમાવરણે ન્યસેત્ ॥ ૧૩૧૧।૨ ॥
દ્વિતીયાવરણે સ્વર્ણં પદે ષોડશસંખ્યકે ।
ચતુર્વિંશતિ સંખ્યાતે નાલિકેરફલં બહિઃ ॥ ૧૩૨૧।૨ ॥
દ્વાત્રિંશત્સંખ્યકે પ્રોક્તસ્ત્વિક્ષુસારશ્ચતુર્થકે ।
ષટ્પઞ્ચાશત્ ઘટે પ્રોક્તો પઞ્ચમે મધુ કીર્તિતમ્ ॥ ૧૩૩૧।૨ ॥
ચતુષ્ષષ્ટિયુતો બાહ્યે નાનાપુષ્પઞ્ચ કીર્તિતમ્ ।
દ્વિસપ્તતિસમાયુક્તો સપ્તમે સર્વબીજકમ્ ॥ ૧૩૪૧।૨ ॥
અષ્ટમે ચતુરાશીતૌ વિન્યસેત્ કદલિફલમ્ ।
નવમેષણ્ણવત્યન્તે ભસિતન્તદનન્તરમ્ ॥ ૧૩૫૧।૨ ॥
દશમે શતસંયુક્તે પઞ્ચગવ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
ચતુર્યુક્તે શતેપઞ્ચગવ્યમેકાદશાંશકે ॥ ૧૩૬૧।૨ ॥
અષ્ટોત્તરશતં બાહ્યે કષાયોદકમુચ્યતે ।
ધાતુ લોહોદકં પશ્ચાત્ શતેષોડશસંયુતે ॥ ૧૩૭૧।૨ ॥

શતે વિંશતિસંયુક્તે બાહ્યે મૃદ્વારિકીર્તિતમ્ ।
સર્વગન્ધઞ્ચ સર્વેષુ કલશેષુ વિનિક્ષિપેત્ ॥ ૧૩૮૧।૨ ॥
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યે તુ પ્રતિવ્યૂહન્તુ મધ્યમે ।
ઘટં વા કલશં વાપિ ચત્વારિંશત્તુ સંખ્યયા ॥ ૧૩૯૧।૨ ॥
વર્ધન્યર્થં સુવર્ણઞ્ચ વસ્ત્રકૂર્ચાદિસંયુતમ્ ।
પ્રત્યેકં વિન્યસેત્સમ્યક્ દ્રવ્યં વા વિનિવેશયેત્ ॥ ૧૪૦૧।૨ ॥
ઉભયઞ્ચોત્તમં વિદ્યાત્ દ્રવ્યન્યાસે દ્વિજોત્તમાઃ ।
ઉક્તમાર્ગેષુ સર્વઞ્ચેલ્લબ્ધં શ્રેષ્ઠં પ્રકીર્તિતમ્ ॥ ૧૪૧૧।૨ ॥
અર્ધેન મધ્યમં પ્રોક્તં પાદાત્કન્યસમુચ્યતે ।
વિદ્યેશાઃ મધ્યમે દેવાસ્ત્વન્યત્ર શિવ એવ હિ ॥ ૧૪૨૧।૨ ॥
સ ચ નામ્નાં સહસ્રૈસ્તુ પઠ્યતેતદ્વિશેષતઃ ।
પઠન્વાપૂજયેદીશાં શિવનામ્નાથ કેવલમ્ ॥ ૧૪૩૧।૨ ॥
કૂટાક્ષરાદિસંયુક્તઞ્ચતુર્થ્યન્ત સમન્વિતમ્ ।
સ્વાહાન્તં વા નમસ્કારપ્રાન્તં પ્રણવપૂર્વકમ્ ॥ ૧૪૪૧।૨ ॥
અષ્ટોત્તરસહસ્રાત્તુ ત્યજેત્બાહ્યાવૃતિં ગુરુઃ ।
તત્રાગ્નેયાદિકોણસ્થઞ્ચતુર્વ્યૂહં સમાચરેત્ ॥ ૧૪૫૧।૨ ॥
અન્તઃ કોણચતુષ્કેષુ શિવવ્યૂહસ્ય બાહ્યતઃ ।
સ્થાપયેદ્દિક્ષુહોમાર્થમેતેષામન્તરાલકે ॥ ૧૪૬૧।૨ ॥
તત્બાહ્યે ષોડશવ્યૂહાઃ પૂર્વવત્સંવ્યવસ્થિતાઃ ।
અન્યત્ સર્વં સમાનં સ્યાદષ્ટપઞ્ચશતં ભવેત્ ॥ ૧૪૭૧।૨ ॥
અષ્ટસંખ્યા સમાયુક્તો દ્વિશતે મધ્યમેષ્ટકમ્ ।
તત્બહિઃ પઞ્ચવિંશચ્ચ દિગ્વિદિક્ષુ પ્રકલ્પયેત્ ॥ ૧૪૮૧।૨ ॥
બાહ્યે ષોડશસંખ્યાતાન્ ગૃહણીયાદ્દિગ્વિદિગ્ગતમ્ ।
અષ્ટવ્યૂહન્તથાત્વેતુ ઉક્ત સંખ્યાન્વિતં ભવેત્ ॥ ૧૪૯૧।૨ ॥
દ્રવ્યાણાન્તુ પ્રમાણં યત્ વિસ્તારાત્પુનરુચ્યતે ।
રત્નાનિ સ્વસ્વરૂપેણ શસ્તાનિ દ્વિજસત્તમાઃ ॥ ૧૫૦૧।૨ ॥
દશભાષાદિતદ્વૃદ્ધ્યા નિષ્કાન્તં લોહમાનકમ્ ।
લોહવૃદ્ધયા તુ માનં સ્યાત્તથા પાષાણમાનકમ્ ॥ ૧૫૧૧।૨ ॥
નિષ્કપાદાદિતદ્વૃદ્ધ્યા પલાન્તં બીજમાનકમ્ ।
તાવત્તણ્ડુલમાનં સ્યાત્ સિતામાનન્તથા મતમ્ ॥ ૧૫૨૧।૨ ॥
કિન્તુ નન્દપાલાન્તં સ્યાત્ દ્વિગુણં ગુલમાનકમ્ ।
ગન્ધદ્રવ્યપ્રમાણન્તુ ધાતુવત્પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૧૫૩૧।૨ ॥
ફલાનિ પત્રચૂર્ણાનિ તદ્વલ્લાજાશ્ચ સક્તવઃ ।
તિલસર્ષપહારિદ્રગોશકૃત્ભસ્મમાનકમ્ ॥ ૧૫૪૧।૨ ॥
પઞ્ચગવ્યન્દધિક્ષીરં માનં ભસ્મપ્રમાણકમ્ ।
ક્ષીરવત્ઘૃતમર્ધં વા પાદં ક્ષૌદ્રન્તથાપલમ્ ॥ ૧૫૫૧।૨ ॥
ફલાભાવે યથાલાભં શેષમદ્ભિઃ પ્રપૂરયેત્

ઘૃતવત્તૈલમાનં સ્યાત્ સર્વં વા પાત્રમાનયેત્ ।
અર્ધપાદન્તદર્ધં વા પુષ્પં હસ્તમિતં ભવેત્

ઓષધિસ્તત્સમં પ્રોક્તન્તન્માનઞ્ચ તથા મતમ્ ।
તથૈવ પાત્રમાનં તુ મૂલમાનન્તુ ગન્ધવત્

શુષ્ક પુષ્પફલાદીનામ્માનં ગન્ધવદિષ્યતે ।
મૃન્માનં પૂર્વવત્પ્રોક્તમન્યદપ્યેવમૂહ્યતામ્

વજ્રં સમસ્તરત્નાનાં લોહાનામગ્નિદૈવતમ્ ।
યવો નિખિલ બીજાનાં ધાતૂનાં હરિતાલકમ્

ઓષધીનામભાવે તુ સહદેવી પ્રશસ્યતે ।
ફલાનાં કદલીજાતં પત્રાણાં બિલ્વપત્રકમ્

નીલોત્પલન્તુ પુષ્પાણામુત્પલં વિધીયતે ।
ચન્દનં સર્વગન્ધાનાં મૃદસ્યુર્દર્ભમૂલજાઃ

ત્વચામાશ્વત્થજા પ્રોક્તા મૂલાનાન્તુ કુટન્નટમ્ ।
સિતાભાવે ગુલં પ્રોક્તમિક્ષૂગક્ષૌદ્રયોશ્ચ તત્

ફલપુષ્પાદ્યભાવે તુ તત્પત્રાદિકમેવ વા ।
દ્રવ્યાણ્યેતાનિ સર્વાણિ મૂલમન્ત્રેણ વિન્યસેત્

પિધાય બીજમુખ્યેન શરાવૈઃ પલ્લવૈસ્તુ વા ।
દત્વા હૃદયમન્ત્રેણ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ

વર્જયિત્વાતિ કૃષ્ણાનિ હીનાનિ શરહસ્તતઃ ।
ગન્ધં સ્વનામમન્ત્રેણ પુષ્પન્ધૂપન્તથૈવ હિ

દીપેન સહિતો મન્ત્રી લિંગમુદ્રાં પ્રદર્શયેત્ ।
કવચેનાવકુણ્ઠ્યાથ હોમકર્મ સમારભેત્

સહસ્રકલશે પઞ્ચશતહોમં સમાચરેત્ ।
કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાપિ સર્વલક્ષણસંયુતે

કૃત્વા કુણ્ડાદિસંસ્કારમગ્નિકાર્યોક્તવર્ત્મના ।
સમિદાજ્યાન્નલાજાંશ્ચ તિલં વૈ હોમયેત્ક્રમાત્

પલાશોદુમ્બરાશ્વત્થ વટાઃ પૂર્વાદિતઃ ક્રમાત્ ।
શમીરવાદિરમાયૂરશ્રીવૃક્ષાઃ પાવકાદિતઃ

અષ્ટપક્ષે તુ સમિધઃ ત્યજેત્કોણચતુષ્ટયમ્ ।
પઞ્ચપક્ષે તુ સમિધઃ ત્યજેચ્છમ્યાદિ સમ્ભવાઃ

ચતુર્હોમવિધાને તુ પ્રધાનેવાથ પૂર્વકે ।
શતમર્ધં તદર્ઘં વા મૂલહોમઃ પ્રકીર્તિતઃ

મૂલાદ્દશાંશતોંગાનાન્તથા બ્રહ્મ સુલોચને ।
કૃત્વા હોમં પ્રવિશ્યાન્તર્દ્વારપૂજાં વિધાય ચ

પ્રવિશ્ય ગર્ભગેહે તુ લિંગં સંશોદ્ધય પૂર્વવત્ ।
સંકલ્પ્ય ચાસનં પીઠે મૂર્તિમાવાહ્ય પૂજયેત્

બ્રહ્મભિઃ સકલીકૃત્ય વિદ્યાદેહં તતો ન્યસેત્ ॥ ૧૭૪૧।૨ ॥
પાદ્યાદિત્રિતયં દત્વા ગન્ધપુષ્પં સધૂપકમ્ ।
દીપઞ્ચ મૂલમન્ત્રેણ દત્વાતોદ્યસમન્વિતમ્ ॥ ૧૭૫૧।૨ ॥
નૃત્તગેયસમાયુક્તં શંખધ્વનિસમન્વિતમ્ ।
વેદસ્તોત્રરવોપેતં ઘણ્ટાનાદસમન્વિતમ્ ॥ ૧૭૬૧।૨ ॥
જયશબ્દસમોપેતં શિવં કુમ્ભઞ્ચ વર્ધનીમ્ ।
ઉદ્ધૃત્ય નીત્વા દેવાગ્રે ત્રિપાદોપરિ વિન્યસેત્ ॥ ૧૭૭૧।૨ ॥
દત્વા ઘટસ્થ દેવાય દેવ્યાઃ પાદ્યાદિકં ત્રયમ્ ।
ગન્ધપુષ્પં સધૂપઞ્ચ દીપમર્ઘ્યં વિધાય ચ ॥ ૧૭૮૧।૨ ॥
અપનીય પિધાનં તત્ દક્ષહસ્તેન દેશિકઃ ।
સકૂર્ચપુષ્પતોયાઢ્યં શિવમન્ત્રં સમુચ્ચરન્ ॥ ૧૭૯૧।૨ ॥
સંગૃહ્ય તત્વચિત્તસ્તુ લિંગમૂર્ધ્નિ મનું ન્યસેત્ ।
દેવેશીમપિ તદ્વામે દેવસ્ય વિનિવેશયેત્ ॥ ૧૮૦૧।૨ ॥
શિવમન્રં સ્મરન્કુમ્ભતોયેન સ્નાપયેચ્છિવમ્ ।
પિણ્ડિકા રૂપિણીં દેવીં સ્નાપયેત્તં મનુસ્મરન્ ॥ ૧૮૧૧।૨ ॥
દત્વા જાતેન પાદ્યન્તુ પાદયોસ્તન્મુખેષુ ।
ઈશાનાદ્યૈશ્ચ સદ્યાન્તૈઃ પઞ્ચભિર્વિનિવેશયેત્ ॥ ૧૮૨૧।૨ ॥
આચા * *? સ્ય ચૂડાન્તે શિરસ્યર્ઘ્યં પ્રદાપયેત્ ।
પઞ્ચગવ્યાભિષેકાદૌ મહાઘણ્ટારવાન્વિતમ્ ॥ ૧૮૩૧।૨ ॥
ઉપસ્થાનસમાયુક્તં ધૂપં વા વિનિવેશયેત્ ।
અવશ્યમાવૃતાન્તેસ્યાદુપસ્થાનં સધૂપકમ્ ॥ ૧૮૪૧।૨ ॥
નાનાફલાનિ ગવ્યાનિ પઞ્ચામૃતયુતાનિ ચ ।
વિદ્યન્તે ચેત્ તદાતૈશ્ચ સ્નાપયેત્ પરમેશ્વરમ્ ॥ ૧૮૫૧।૨ ॥
વિરુક્ષ્ય ગન્ધતોયેન સ્નાપયેલ્લિંગમાદરાત્ ।
અર્ચનોક્તં સમભ્યર્ચ્ય હોમોપેતં સમાપયેત્ ॥ ૧૮૬૧।૨ ॥
સકલસ્નપનઞ્ચેત્તુ સકલસ્થાપનોક્તવત્ ।
આસનં સંપ્રકલ્પ્યાસ્મિન્ કુમ્ભે મૂર્તિમનું સ્મરેત્ ॥ ૧૮૭૧।૨ ॥
બ્રહ્મભિસ્સકલીકૃત્ય તત્કલાસ્તત્ર વિન્યસેત્

ન્યસ્ત્વા વિદ્યાતનું તત્તદ્રૂપં ધ્યાત્વા સદાશિવમ્ ।
સ્નપનાદ્યઞ્ચ પાદ્યાદિ કૃત્વા દત્વા હૃદા ગુરુઃ

ગન્ધં પુષ્પઞ્ચ ધૂપઞ્ચ દીપમર્ઘ્યં વિધાય ચ ।
પ્રદર્શ્ય લિંગમુદ્રાન્તુ કવચેનાવકુણ્ઠયેત્

ઇષ્ટ્વા ગૌરીઞ્ચ વર્ધન્યાં યોનિમુદ્રાં પ્રદર્શ્ય ચ ।
વર્મણા ચાવકુણ્ઠ્યાથ રુદ્રાનાવરણસ્થિતાન્

પૂર્વોક્તવિધિનાવાપિ ક્રમેણાવાહ્ય પૂજયેત્ ।
ગત્વા સકલસામીપ્યમાસનં મૂર્તિમેવ ચ

સંકલ્પ્ય સકલિકૃત્ય વિદ્યાદેહમનું સ્મરન્ ।
સ્નપનાદ્યં તતઃ કૃત્વા દત્વા પાદ્યાદિકત્રયમ્

ગન્ધં પુષ્પઞ્ચ ધૂપઞ્ચ સદીપં વિનિવેદયેત્ ।
પ્રાગ્વત્ ઘટઞ્ચ કરકં નીત્વા હૃદિ મનું ન્યસેત્

તત્તદ્દેવીમનું દેવ્યા હૃદયે વિનિવેશયેત્ ।
સ્નાપયિત્વા ક્રમેણૈવ પાદ્યાદિદ્વિત્રિભાગિકમ્

દેવે દત્વાઽવશિષ્ટન્તુ દેવ્યાશ્ચ વિનિવેદયેત્ ।
પૃથગ્વા સ્થાપયિત્વા તુ દેવેશીમભિષેચયેત્

પાદમૂલઞ્ચ દેવસ્ય ગન્ધાદ્યૈર્વાભિષેચમેત્ ।
ચિત્રાદ્યૈર્દર્પણાદ્યૈશ્ચ સ્નાપયેત્ સ્નપનોક્તવત્

દેવ્યાશ્ચેત્ સ્નપનં મધ્યે કુમ્ભં વા કરકન્યસેત્ ।
દ્રવ્યેષુ ભેદા નાસ્ત્યત્ર દેવતાભેદ ઇષ્યતે

શાન્ત્યાદ્યાઃ પઞ્ચકૢપ્તૈસ્યુર્વામાદ્યા નવકલ્પને ।
ધારિકાદ્યા મહાદિક્ષુસ્ત્રીપાઠવશમાગતાઃ

અનન્તાદ્યાવિદિક્ષ્વષ્ટપઞ્ચવિંશતિસંજ્ઞકાઃ ।
પૃથિવ્યાદ્યાઃ પ્રધાનાન્તાસ્તત્ર દેવાસ્તુ વામતઃ

ઊર્ધ્વાનુદેવતાઃ પ્રોક્તાસ્ત્રીલિંગાન્તાસ્સમીરિતાઃ ।
અત્રૈવ સ્નપનં વક્ષ્યે ક્ષીરાદ્યૈર્દ્વિજસત્તમાઃ

પયોદધિઘૃતક્ષૌદ્રૈઃ પુષ્પૈર્વિશેષાન્નાલિકેરજૈઃ ।
સલિલૈસ્સત્ફલોપેતૈસ્સદ્ઘટાદિષુ સંસ્થિતૈઃ

ચૂર્ણૈર્હારિદ્રકૈઃ પુષ્પૈર્વિશેષાન્નાલિકેરજૈઃ ।
સલિલૈસ્સત્ફલોપેતૈસ્સદ્ઘટાદિષુ સંસ્થિતૈઃ

ગન્ધાદ્યૈરૌષધોપેતૈશ્શુદ્ધોદૈર્ગન્ધતૈલતઃ ।
ગંગાદિપ્રભવૈસ્તોયૈઃ પૂર્વોક્તેન ચ વર્ત્મના

સ્નાપયેત્ પરમેશાનં સર્વદોષાપનુત્તયે ।
સર્વાભીષ્ટ પ્રસિદ્ધ્યર્થં રાજ્ઞાં વિજયહેતવે

સદારોદ્યપ્રસિધ્યર્થમાયુષ્યાર્થં વિશેષતઃ ।
સર્વસમ્પત્પ્રસિદ્ધ્યર્થં બલાર્થં કાન્તિહેતવે

રાષ્ટ્રદુર્ભિક્ષનાશાય તત્સ્થદુષ્ટનિવૃત્તયે ।
રાષ્ટ્રક્ષોભેઽદ્ભુતપ્રાપ્તૌ દુર્નિમિત્તે વિશેષતઃ

વશ્યાર્થં સર્વલોકાનાં ગજાશ્વાદિ પ્રસિદ્ધયે ।
તેષાં રોગવિનાશાર્થં રોગાનુત્પત્તિહેતવે

યુદ્ધોદ્યતે સ્વસેનાયા બલાયામૃતિ હેતવે ।
ભયાર્થં પરસેનાયાઃ ક્ષયાર્થં તત્ભ્રમાર્થકમ્

નરનારી ગવાદીનાં રોગનાશાર્થમેવ ।
જન્મર્ક્ષે દિને રાજ્ઞામભિષેકે તથાપિ વા

તત્તચ્ચન્દ્રાષ્ટમર્ક્ષે વા તસ્ય વૈનાશિકોડુકે ।
અયને વિષુપે વાપિ ગ્રહણસ્થાપનાદિકે

ઉત્સવે ચ પવિત્રે ચ દમનારોપણેઽપિચ ।
કૃત્તિકા દીપનક્ષત્રે ચાન્યસ્મિન્ માસઋક્ષકે

અષ્ટમ્યાં વા ચતુર્દશ્યાં પઞ્ચદશ્યાં વિશેષતઃ ।
માર્ગશીર્ષે ચ માસેથત્વાર્દ્રાયાન્તુ વિશેષતઃ

પ્રાયશ્ચિત્તેષુ તત્કાર્યં નવનૈવેદ્યકર્મણિ ।
જનકલ્યાણકાલે ચ નરાણાં રક્ષણાર્થકે

વિશેષ પૂજાકાલે ચ ભક્તાનામુત્સવેપિ ચ ।
દેવભ્રમણકાલે વા મૃગયાયાં વિશેષતઃ

કુર્યાત્પ્રતિદિનં વાપિ ત્રિસંધ્યાયાં ગુરૂત્તમાઃ ।
સન્ધ્યાદ્વયે વા ચૈકસ્યાં સ્નપનં કારયેચ્છિવે

પ્રાગુત્તવર્ત્મના કશ્ચિત્ વિશેષસ્તત્ર ગદ્યતે ।
કુમ્ભેનૈકેન વા વ્યોમસંખ્યેન કલશેન વા

પ્રાગુત્તદ્રવ્યયુક્તેન વર્ધની સહિતેન વા ।
પઞ્ચબ્રહ્માધિપૈઃ પઞ્ચઘટૈર્વાકલશૈસ્તુ વા

એકદ્રવ્યયુતૈર્વાપિ વર્ધની સહિતૈસ્તુ વા ।
ઇષ્ટદ્રવ્યં ભવેન્મધ્યે તદ્વાન્યત્કરકસ્થિતમ્

એકદ્રવ્યંચતુર્દિક્ષુ ભિન્નદ્રવ્યમથાપિ વા ।
પાદ્યમાચમનઞ્ચાર્ઘ્યં પઞ્ચગવ્યન્તુ વા ભવેત્

નવકુમ્ભવિધાનેઽપિ વિધાનં સદૃશં મતમ્ ।
એકદ્રવ્યન્તુ વા હીને દિક્ષુ પાદ્યાદિકન્તુ વા

સ્વર્ણાદિ નિર્મિતે પાત્રે વિધાનં વૈતદીરિતં ।
પ્રાગુક્તત્રિતયઞ્ચૈતત્ વિશેષાન્નિત્યકર્મણિ

પઞ્ચવિંશતિસંખ્યાતમપિ નિત્યે પ્રશંસ્થિતમ્ ।
ઉત્તમોત્તમપૂજાયામષ્ટોત્તરશતાવધિ

સ્નપનં વા પ્રકર્તવ્યં નિત્યાદ્ધ્યાય પ્રચોદિતમ્ ।
નૈમિત્તિકં તદૂર્ધ્વસ્થં પૂર્વોક્તમપિ સંસ્થિતમ્

પઞ્ચવિંશતિસંખ્યાદિ સાષ્ટસાહસ્રકાવધૌ ।
અન્તરાવરણે કશ્ચિત્ વિશેષસ્ત્વભિધીયતે

હિત્વા ચતુષ્ટયં કોણસંસ્થિતન્તદ્યુતન્તુ વા ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશમુદગૈઃ પ્રાગ્વદેવ હિ

શ્રેષ્ઠ પૂજાદિ સંયુક્તે સ્થાને સ્નપનપૂર્વકમ્ ।
કર્મ તદ્વદ્વિધેયં સ્યાત્ શ્રેષ્ઠહીનાં ક્રિયાં ત્યજેત્

હીનકર્મણિ ન શ્રેષ્ઠાઃ ક્રિયાશસ્તા દ્વિજોત્તમાઃ ।
નિત્યં નૈમિત્તિકં કામ્યં સ્નપનં ત્રિવિધં મતમ્

નિત્ય નૈમિત્તિકે કાર્યે પ્રત્યવાયજિઘાંસયા ।
કામ્યાર્થં કામ્યકર્મેષ્ટન્નિષિદ્ધન્ન સમાચરેત્

કર્તવ્યં વા ન કર્તવ્યમિતિસન્દેહસંગતૌ ।
કરણેભ્યુદયો જ્ઞેયો કરણે દોષ ઇષ્યતે

સમશ્ચેલ્લોકશાસ્ત્રાભ્યાં વિધેર્ન્યાયસ્સમીરિતઃ ।
તાભ્યામેવ નિષિદ્ધે તુ સન્દિગ્ધં તત્પરિત્યજેત્

ક્રિયામન્ત્રાદિભેદેન શાસ્ત્રભેદેન વા ભવેત્ ।
ક્રિયામન્ત્રાદિભેદેન તન્ત્ર ભેદો યતસ્તતઃ

તસ્માત્તત્રચ શૈવોક્તં કર્તવ્યન્નાન્ય શાસ્ત્રતઃ ।
પ્રશસ્તન્નોદિતન્તત્ર શાસ્ત્રાન્તરમથાશ્રયેત્

તદ્વિધાનાનુપન્ને તત્રાપ્યેષો વિધીયતે ।
પ્રાયશ્ચિત્તાદિકેઽનુક્તે સ્વશાસ્ત્રે પરશાસ્ત્રતઃ

વર્તમાને તુ શાસ્ત્રાર્થે તદંગં સૃક્સ્રુવાદિકમ્ ।
સ્વશાસ્ત્રસિદ્ધં વાગ્રાહ્યમથ શાસ્ત્રાન્તરોદિતમ્

એકમાદિકમાલોચ્ય કારયેદ્યો નૃપોત્તમઃ ।
સોઽચિરેણ તુ કાલેન સકલાધિપતિર્ભવેત્

તસ્યાપ્યાયુષમારોગ્યમ્મનસ્સંકલ્પિતઞ્ચયત્ ।
સર્વન્તત્રભવેત્તસ્ય શિવે ભક્તિઃ પ્રજાયતે

વિપરીતક્રિયાન્દૃષ્ટ્વાપ્યૌદાસીનં કરોતિ યઃ ।
સ રાજા ક્ષયમાપ્નોતિ નાત્રકાર્યા વિચારણા

તસ્માદાચાર્યવર્યેણ પઞ્ચગોચરવર્તિના ।
શૈવાગમપરિજ્ઞાનપારગેણ ક્રિયાવતા

ક્રિયાનિર્વર્તનીયાસ્યાત્ સ્વસ્યરાષ્ટ્રાભિવૃદ્ધયે ।
ગુરો ર્ગુરૂત્તમો ગ્રાહ્યશ્શિવશાસ્ત્રવિશારદઃ

તેનૈવસ્નપનાદ્યન્તુ કારયેત્ મુનિસત્તમાઃ ।
વિશેષપૂજાતેનૈવ વર્તનીયેષ્ટસિદ્ધયે

પયોદધિઘૃતક્ષૌદ્રપ્રમુખૈર્દેવમીશ્વરમ્ ।
સંસ્નાપ્યામલપિષ્ટાદ્યૈર્વિરૂક્ષ્યેશં સંવેદિકમ્

ગન્ધતોયેન સંસ્નાપ્ય વાસસા પરિમાર્જયેત્ ।
ચન્દનાદ્યૈસ્સમાલિપ્ય પટ્ટાદ્યૈર્ભૂષયેચ્છિવમ્

ગન્ધપુષ્પસગાદ્યૈશ્ચ ધૂપયેત્તદનન્તરમ્ ।
કર્પૂરવર્તિસંયુક્તં દીપમારાત્રિકન્નયેત્

પઞ્ચવર્ણહવિષ્યં વા પાયસં શુદ્ધમેવ વા ।
નાનોપદંશસંયુક્તં નાનાફલસમન્વિતમ્

દત્વા તદન્તે તામ્બૂલમ્મુખવાસસમન્વિતમ્ ।
એલાલવંકેકર્પૂરજાતીતક્કોલચૂર્ણયુક્

મઞ્જિષ્ટાખણ્ડસમ્મિશ્રં મુખવાસમિદં ભવેત્ ।
પ્રણમ્યાધ્યેષ્યલબ્ધાજ્ઞો હોમાર્થં કુણ્ડમાશ્રયેત્

સમિધાજ્યેન ચરુણા તિલેનાપિ સમન્વિતમ્ ।
શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા પૂર્ણામન્તે સમાચરેત્

તસ્માત્ ભસ્મસમાદાય યજમાનાય દાપયેત્ ।
સંપ્રાર્થ્ય વાઞ્છિતં કર્મ પ્રણમેચ્ચ પુનઃ પુનઃ

દિનમેકં સમારભ્ય સપ્તાહાન્તં સમાચરેત્ ।
દ્વિગુણં ત્રિગુણં ચતુષ્પઞ્ચગુણન્તુ વા

ષટ્સપ્તગુણસંખ્યાતં કર્મસિદ્ધ્યર્થમેવ વા ।
પૂજાવૈશેષિકીખ્યાતા પૂર્વોક્તફલદાયિની

નૈમિત્તિકઞ્ચ નિત્યાન્તે કર્તવ્યમવિરોધતઃ ।
નિત્યેપ્રવર્તમાને તુ યદા નૈમિત્તિકં ભવેત્

સમાપ્યાલ્પેન કાલેન નિત્યનૈમિત્તિકઞ્ચરેત્ ।
સન્ધ્યાપરાર્દ્ધકાલાચેત્ પૂર્વાર્ધે વિદ્યતે યદિ

નૈમિત્તિકં સ્વકાલે તુ કર્તવ્યમવિચારતઃ ।
સન્ધ્યામપ્યલ્પકાલેન ચાપરાર્ધે સમાચરેત્

તન્ત્રૈણૈવાપ્યનુષ્ઠાનમુભયત્ર સમાચરેત્ ।
ધૂપાન્તં વાથ નૈવેદ્યપર્યન્તન્નિત્યકર્મ ચ

વિધાય પ્રાપ્તકાલે તુ નૈમિત્તિકમથાચરેત્ ।
નૈમિત્તિકં મહચ્ચેદ્ધિ સમારભ્યસ્વકાલકે

એકાદ્યાવરણાન્તં તુ સન્ધ્યાશેષં સમાપ્ય ચ ।
સન્ધ્યાન્તે સર્વકલશૈઃ સ્નાપયેદુક્તવર્ત્મના

નૈમિત્તિકદ્વયપ્રાપ્તૌ મહદાદૌ સમાચરેત્ ।
લઘ્વન્તે સદૃશન્તશ્ચેત્ કામચારો વિધીયતામ્

નૈમિત્તિકસ્યકાલોપિ દ્વિવિધઃ પરિકીર્તિતઃ ।
અલ્પાનલ્પવિભાગેન સ્વલ્પસ્યાદયનાદિકઃ

ગ્રહણાદિર્માહાકાલસ્વલ્પકાલોઽગ્રતો ભવેત્ ।
ગ્રસ્યમાને રવૌકુર્યાન્મુચ્યમાને નિશાકરે

ભવિષ્યત્યયને દક્ષે ત્વતીતે ચોત્તરાયણે ।
વિષુવે મધ્યકાલે ચ સ્નપનાદ્યં સમાચરેત્

કન્યાયાં મિધુને ધનુષ્યન્તે સમાચરેત્ ।
સિહ્મે ચ વૃશ્ચિકે કુમ્ભે વૃષેશ્ચાદૌ સમાચરેત્

અર્ધમેકં દ્વયં વાપિ યામં વા ઘટિકામપિ ।
આદૌ ચાન્તે ચ ગૃહ્ણીયાત્ સ્નપનાદિષુ કર્મસુ

આચાર્યં પૂજયેત્પશ્ચાદ્વસ્ત્રહેમાંગુલીયકૈઃ ।
ઉપયુક્તમિહદ્રવ્યં યાગે સ્વર્ણામ્બરાદિકમ્

આચાર્યાય પ્રદેયં સ્યાત્ નાન્યભોગાય કલ્પયેત્ ।
યાગાવશિષ્ટં યત્ દ્રવ્યં ભૂષણં મણ્ડપસ્ય તુ

સ્થણ્ડિલઞ્ચામ્બરં સ્વર્ણં કુમ્ભં વા કલશાદિકમ્ ।
તોરણં સ્રુક્સ્રુવાવષ્ટમંગલન્નવરત્નકમ્

તદ્ધોમચરુનૈવેદ્યશેષંયન્મણ્ડપસ્ય ચ ।
વલયન્તત્પ્રપાદીંશ્ચ મદન્યદુપયુક્તકમ્

આચાર્યાયૈવ દેયં સ્યાત્ પઞ્ચગોચરવર્તિને ।
નિષ્કાદિદશનિષ્કાન્તા દેશિકે દક્ષિણે મતા

નિષ્કાષ્ટમાંશં હીનસ્યાદધમાંશન્તદર્ધકમ્ ।
નવધા ધક્ષિણા ક્ષુદ્રક્રમે સ્યાદ્ધીન વૃત્તિકે

નિત્યે તુ કલ્પયેદ્વૃદ્ધિં મનસ્સન્તોષણં તથા ॥ ૨૬૯૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સ્પનવિધિઃ ચતુર્થઃ પટલઃ
સ્નપનવિધિ પટલઃ
પઞ્ચ હસ્તાદિ ષટ્ સપ્ત હસ્તપર્યન્તકેઽપિ વા ।
ચતુર્ગાત્રાદિકેઽષ્ટાષ્ટ ગાત્ર પર્યન્તકેઽપિ વા ॥
સૂત્રન્યાસ મધોરેણ તાલમાત્રાન્તરં યથા
કષાયોદકં
ચતુક્ષીરકુજોદ્ભૂત ત્વક્ સારસ્યાત્ કષાયકઃ ।
આમ્રજમ્બૂતરૂત્થત્વક્ સારો વા પરિકીર્તિતઃ ॥
માર્જનોદકં
દૂર્વાતીલ કુશાગ્રૈસ્તુ માર્જનં ત્વભિધીયતે ।
રત્નોદકમ્
માણિક્કં ચેન્દ્રનીલસ્ય મુક્તા વૈડૂર્ય રત્નકમ્ ।
પુષ્પરાગં પ્રવાલં ચ વજ્રં સ્ફટિક ખણ્ડકમ્ ॥
મરકતઞ્ચ રત્નાનિ નવરત્નાનિ પઞ્ચકમ્ ॥
પઞ્ચરત્નમિતિ જ્ઞેયં આદ્યભાવે દ્વિતીયકમ્ ॥
લોહોદકમ્
સુવર્ણં રજતં તામ્રં આયસં ત્રપુ સીસકમ્ ।
આરકૂટં તતઃ કાંસ્ય યુક્તં લોહોદક મતઃ પરમ્ ॥
ધાતૂદકમ્
સૌરાષ્ટ્રં મઞ્જનં શ્યામા હરિતાલં મનશ્શિલા ।
ગૌરિકં રોચના ચાન્તે ધાતૂદકમિતં મતમ્ ॥
બીજોદકમ્
શાલિકોદ્રવ નીવાર પ્રિયંગુતિલ સર્ષપાઃ ।
શ્યામાષ્ટકં યવો બીજો બીજોદક મિહોદિતમ્

ગન્ધોદકમ્
નવનીતં ચ કર્પૂરં ત્વગેલાપત્રસંયુતમ્ ।
ચન્દનં લઘુકુષ્ટં ચ વરાલો શીર મુસ્તકાઃ

કુંકુમં હરિબેરં ચ કચ્ચોલં જાતિરેવ ચ ।
એભિસ્તુ ચૂર્ણિતૈર્યુક્તં ગન્ધોદક મિતિ સ્મૃતમ્

મૃદોદકમ્
પર્વતે ચ નદીતીરં વલ્મીકે કર્કટાવટે ।
વૃષશૃંગે ચ સુક્ષેત્રે સમુદ્રે ગજદન્તકે ॥
અષ્ટભિશ્ચ સમાયુક્તં મૃદંભઃ પરિકીર્તિતમ્

માર્જનોદકમ્
ગોક્ષુરા સહદેવી ચ વિષ્ણુ ક્રાન્તા કૃતાઞ્જલી ।
શિરીષેન્દીવરં રાત્રિરેભિ ર્માર્જન મુચ્યતે

પરિમાણોદકમ્
દૂર્વાંકુરઞ્ચ પદ્મં ચ કુશાગ્રં ગૌર સર્ષપમ્ ।
ભદ્રા કૃતાઞ્જલીયુક્તં પરિમાણં તદુચ્યતે ॥
પત્રોદકમ્
તુલસી બિલ્વપત્રં તમાલશ્ચ તપસ્વિની ।
અપામાર્ગ સમાયુક્તં પત્રતોય મિહેરિતમ્ ॥
પુષ્પોદકમ્
પદ્મં રક્તોત્પલં પશ્ચાત્ પટલી ચમ્પકાકૃતઃ ।
પુન્નાગ કુરવ નારંગ નદ્યાવર્તં ચ મલ્લિકા ॥
શ્વેતાર્ક વકુલૈર્યુક્તં પુષ્પતોય મિહેરિતમ્ ॥
કુષ્ટં કુટન્નટં લોહઞ્ચન્દનં કુંકુમન્તથા ।
કર્પૂરોશીર સંયુક્ત માડયોદક મિહેરિતમ્ ॥
અસ્ત્રોદકમ્
શૂલં કપાલ હરિણી પિનાકઃ પરશુસ્તથા ।
પાશાક્ષમાલા હૈમાશ્ચ તૈરસ્ત્રોદકં ભવેત્ ॥
ફલોદકમ્
પનસો નાલિકેરશ્ચ માતુલુંગ દ્વયં તતઃ ।
નારઙ્ગદ્વયરંભાદ્યૈઃ ઉક્તમસ્મિન્ ફલોદકમ્
કષાયોદકમ્
પલાશોદુમ્બરાશ્વત્થ માયૂરપ્લક્ષ પાટલી ।
જમ્બૂ ત્વગ્ભિસ્સમાયુક્તં કષાયોદકમીરિતમ્
આઙ્યોદકમ્
અભ્રક ત્રિતયં પશ્ચાત્ આક્ષિક ત્રિતયન્તતઃ ।
ગન્ધત્રય સમાયુક્તં આડયતોય મિતિ સ્મૃતમ્ ॥
કાન્તોદકમ્
સૂર્યકાન્તસ્ત્વયસ્કાન્તો ભ્રામરશ્ચન્દ્રકાન્તકમ્ ।
નિકુન્દઃ પઞ્ચભિર્યુક્ત કાન્તોદક મિતિસ્મૃતમ્ ॥
મૂલોદકમ્
ઉશીરો હરિબેરશ્ચ પીવરિઃ પુષ્કરન્તથા ।
શ્રીકણ્ઠશ્ચેતિ પઞ્ચભિર્યુક્તમ્મૂલોદકં સ્મૃતમ્ ॥
વલ્કલોદકમ્
મયૂર શિખિ ભૂર્જત્વ ગ્રોચના ભ્રંગરાજકમ્ ।
કૃતાઞ્જલિશ્ચ પઞ્ચૈભિઃ યુક્તં સ્યાદ્વલ્કલોદકમ્ ॥
ત્વગોદકમ્
લક્ષ્મી ભદ્રા કુશાદાન્તો નીવારં ચમ્પકં પુનઃ ।
વિહિતા ગોક્ષુરાદ્યષ્ટૌ લોઘ્રત્વક્વારિ નિર્મિતમ્ ॥
ચતુર્દલં યથા પઞ્ચકલશ સ્થાપનં દિશિ ।
વિદિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્ [સમન્તાત્ એકમાવૃતમ્ ૧૨
વિધિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્સમન્તાદેકમાવૃતમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાન્તં તત્સમન્તાત્સમાવૃતમ્ ॥ ૪૯ । ૧૦૯ ॥
અષ્ટોત્તરશતાખ્યે તુ મધ્યમે પઞ્ચવિંશતિઃ
માર્ગબાહ્યે તુ કોણે સ્યાદેકવિંશતિ સંખ્યકઃ
શેષૈર્દિક્ષુ ચતુર્દ્વારં સહસ્રે પુનરુચ્યતે ૧૦૮
દ્વિતાલં શિવકુમ્ભસ્ય વર્દ્ધન્યાસ્તાલમાત્રકમ્ ।
ત્રિતાલં કર્ણિકામાનં સર્વસામાન્યમીરિતમ્

અથવોત્તરવીધિસ્યાત્ કરકસ્ય સ્થિતિર્યથા ।
તથા દ્વિતાલમાનેન કર્ણિકામાનમીરિતમ્

ચતુર્દલં યથા પઞ્ચકલશસ્થાપનં દિશિ । ૧૧૧।૨ ।
વિધિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્સમન્તાદેકમાવૃતમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાન્તં તત્સમન્તાત્સમાવૃતમ્ ॥
એકોનપઞ્ચાશત્સંખ્યામષ્ટોત્તરશતં દ્વિજાઃ
ચત્વારિંશચ્ચ વ્યૂહં સ્યાત્ પૃથક્ સ્યાત્પઞ્ચવિંશતિઃ
એકદ્વિત્રિચતુર્ભિસ્તુ પદૈર્વ્યૂહાન્તરં સ્મૃતમ્
મધ્ય વ્યૂહસ્ય પરિતઃ ચતુષ્કુણ્ડન્તુ વાષ્ટકમ્
સ્વ સ્વ સંખ્યા સમવ્યૂહે હોમાર્થં પરિકલ્પયેત્
અન્તર્માર્ગં સમાવાહ્ય વીથિશ્શાસ્ત્રે સમીરિતમ્
શિવવ્યૂહસ્ય પરિતઃ ષોડશૈવ પરિત્યજેત્
સૂત્રન્યાસસ્સમાખ્યાતઃ અન્યથાપિ નિગદ્યતે
૧૩ એકોનપઞ્ચાશત્સંખ્યામષ્ટોત્તરશતં દ્વિજાઃ
૧૪ આવૃતિદ્વયસંયુક્તં તદ્બાહ્યે પરિકલ્પયેત્
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાતાન્ કલશાન્ મધ્યમસ્થિતાન્
૧૫ પરિહૃત્યસમન્તાત્તુ દ્વાભ્યાં વૈકેન માર્ગિકમ્
અષ્ટદ્વારસમાયુક્તં બહિષ્ઠાદાવૃતિત્રયમ્
૧૬ મધ્યમે તિથિસંખ્યાસ્સ્યુઃ નવકોણે વ્યવસ્થિતાઃ
મધ્યમે તિથિસંખ્યે તુ મધ્યમં તત્રયં ત્યજેત્
૧૭ અષ્ટોત્તરશતં હ્યેતત્ સહસ્રં ચેન્નવાધિકમ્
સૂત્રદ્વયં ન્યાસેત્પૂર્વાપરગં યામ્યસૌમ્યગમ્
સાર્ધહસ્તાન્તરં હસ્તમાનાન્તરમથાપિવા
સ્યાચ્ચતુર્દશસંખ્યાતા વીથિબાહ્યે ક્રમેણ ચ
તદ્બહિર્હોમમિષ્ટં સ્યાત્ ચતુર્દિક્ષુ અષ્ટદિક્ષુ વા
૧૦ દ્વિતાલં શિવકુમ્ભસ્ય વર્દ્ધન્યાસ્તાલમાત્રકમ્ય ।
ત્રિતાલં કર્ણિકામાનં સર્વસામાન્યમીરિતમ્ ॥
૧૧ અથવોત્તર વીધિસ્યાત્ કરકસ્યસ્થિતિર્યથા ।
તથા દ્વિતાલમાનેન કર્ણિકામાનમીરિતમ્
૧૧૧।૨ ચતુર્દલં યથા પઞ્ચકલશસ્થાપનં દિશિ ।
૧૨ ચતુર્દલં યથા પઞ્ચકલશ સ્થાપનં દિશિ ।
વિદિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્ [સમન્તાત્ એકમાવૃતમ્]
વિદિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્સમન્તાદેકમાવૃતમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાન્તં તત્સમન્તાત્સમાવૃતમ્ ॥
વિદિક્ષ્વપિ નવાખ્યં સ્યાત્સમન્તાદેકમાવૃતમ્ ।
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાન્તં તત્સમન્તાત્સમાવૃતમ્
એકોનપઞ્ચાશત્સંખ્યામષ્ટોત્તરશતં દ્વિજાઃ ॥
૧૩ એકોનપઞ્ચાશત્સંખ્યામષ્ટોત્તરશતં દ્વિજાઃ ।
૧૪ આવૃતિદ્વયસંયુક્તં તદ્વાહ્યે પરિકલ્પયેત્
પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યાતાન્ કલશાન્ મધ્યમસ્થિતાન્
૧૫ પરિહૃત્ય સમન્તાત્તુ દ્વાભ્યાં વૈકેન માર્ગિકમ્
અષ્ટદ્વારસમાયુક્તં બહિષ્ઠાદાષ્ટતિત્રયમ્
૧૬ મધ્યમે તિથિ સંખ્યાસ્સ્યુઃ નવકોણે વ્યવસ્થિતાઃ
મધ્યમે તિથિસંખ્યે તુ મધ્યમં તત્રયં ત્યજેત્
૧૭ અષ્ટોત્તરંશતં હ્યેતત્ સહસ્રં ચેન્નવાધિકમ્
અષ્ટોત્તરશતાખ્યે તુ મધ્યમે પઞ્ચવિંશતિઃ
માર્ગબાહ્યે તુ કોણે સ્યાદેકવિંશતિ સંખ્યકઃ
શેષૈર્દિક્ષુ ચતુર્દ્વારં સહસ્રે પુનરુચ્યતે
૧૦૦૮ ચત્વારિંશચ્ચ વ્યૂહં સ્યાત્ પૃથક્ સ્યાત્પઞ્ચવિંશતિઃ ।
એકદ્વિત્રિચતુર્ભિસ્તુ પદૈર્વ્યૂહાન્તરં સ્મૃતમ્ ॥
મધ્ય વ્યૂહસ્ય પરિતઃ ચતુષ્કુણ્ડન્તુ વાષ્ટકમ્ ।
સ્વ સ્વ સંખ્યા સમવ્યૂહે હોમાર્થં પરિકલ્પયેત્ ॥
અન્તર્માર્ગં સમાવાહ્ય વીથિશ્શાસ્ત્રે સમીરિતમ્ ।
શિવવ્યૂહસ્ય પરિતઃ ષોડશૈવ પરિત્યજેત્ ॥
સૂત્રન્યાસસ્સમાખ્યાતઃ અન્યથાપિ નિગદ્યતે ॥
સૂત્રદ્વયં ન્યસેત્પૂર્વાપરગં યામ્ય સૌમ્ય સૌમ્યગમ્ ।
સાર્ધહસ્તાન્તરં હસ્તમાનાન્તરમથાપિવા ॥
સ્યાચ્ચતુર્દશ સંખ્યાતા વીથિ બાહ્યે ક્રમેણ ચ ।
તદ્બહિર્હોમમિષ્ટં સ્યાત્ ચતુર્દિક્ષુ અષ્ટદિક્ષુ વા ॥
પઞ્ચમે પટલે નિત્યોત્સવવિધિઃ
નિત્યોત્સવવિધિં વક્ષ્યે નિત્યપૂજાંગમુત્તમમ્ ।
શિવાગ્રે વાથ તદ્વામે વામે શુદ્ધમહીતલે

પ્રાસાદમણ્ટપાદૌ વા ગોમયેનોપલેપિતે ।
પ્રોક્ષિતેઽસ્ત્રેણ સંસ્થાપ્ય પાત્રં લક્ષણસંયુતમ્

સૌવર્ણં રાજતન્તામ્રં કાંસ્યનિર્મિતમેવ વા ।
તિથ્યંગુલં સમારભ્ય વ્યોમાંગુલવિવૃદ્ધિતઃ

દ્વાત્રિંશદંગુલાન્તં તુ પાત્રમાનમુદીરિતમ્ ।
વૃત્તમિષ્ટઘનોપેતં કર્ણિકાદલશોભિતમ્

તત્પાત્રે રસસપ્તાષ્ટનવદિગ્રુદ્રભાજિતે ।
એકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચષટ્ભાગૈઃ કર્ણિકા ભવેત્

શેષેણ દલમાખ્યાતં વિકારાષ્ટદલમ્મતમ્ ।
અર્ધત્રિપાદમાત્રં વા દ્વિમાત્રં કર્ણિકોચ્છ્રયમ્

તદ્વદોષ્ટસમોપેતં કેવલં પાત્રમેવ વા ।
કુડુપદ્વયમારભ્ય કુડુપાદાઢકાવધિ

તણ્ડુલં કલ્પયેદન્નલિંગાર્થં વાઽક્ષતાર્થકમ્ ।
મધ્વાજ્ય મિશ્રિતં વાન્નં પ્રક્ષિપેત્પાત્રમધ્યમે

તેનાન્નલિંગં કર્તવ્યં ભૂતમાત્રપ્રમાણતઃ ।
એકાંગુલં તુ દૈર્ઘ્યંસ્યાદ્યાવદષ્ટાદશાંગુલમ્

અંગુલત્રયમારભ્ય તિથિમાત્રં તુ વિસ્તરમ્ ।
અગ્રદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચમાત્રં ષણ્માત્રમેવ વા

નૈમિત્તિકાર્થન્નિત્યાર્થમન્નલિંગમુદાહૃતમ્ ।
ત્રિકાલમન્નલિંગં વા પ્રાતર્મધ્યાહ્નયોસ્તુ વા

મધ્યાહ્ને વાથ પૂર્વાહ્ને પુષ્પલિંગમુદાહૃતમ્ ।
પ્રદોષેઽક્ષતલિંગંસ્યાત્તત્રપાશુપતં યજેત્

ચન્દ્રશેખરસંયુક્તન્તદ્વિહીનકમેવ હિ ।
ત્રિધા પાશુપતો જ્ઞેયો મિશ્રશ્શાન્તોઽગ્રહેતુકઃ

સૌમ્યસ્સૌમ્યેક્ષણાપેતઃ દ્વિચતુર્હસ્ત સંયુતઃ ॥ ૧૩૧।૨ ॥
વિદ્યુન્માલાનિભશ્વેતઃ જટામકુટમણ્ડિતઃ ।
દક્ષેઽભયાક્ષમાલાયુગિતરે વરપાશયુક્ ॥ ૧૪૧।૨ ॥
વરદાભયપાણિર્વા સર્વલક્ષણસંયુતઃ ।
હિત્વાઽક્ષમાલાં પાશઞ્ચ પદ્મં ઘણ્ટાં ક્રમેણ વા ॥ ૧૫૧।૨ ॥
યોજયેત્સૌમ્યમૂર્તિસ્યાદુગ્રમૂર્તિરથોચ્યતે ।
શૂલમૂલાભયે દક્ષે શૂલાગ્રવરદેઽન્યતઃ ॥ ૧૬૧।૨ ॥
રૌદ્રદૃષ્ટિં જ્વલત્કેશં વ્યત્યાસકરશૂલકમ્ ।
ત્રિશૂલાક્ષકરં વાપિ ત્રિધા રૌદ્રં સ્મરન્યજેત્ ॥ ૧૭૧।૨ ॥
એવં રૌદ્રન્તુ મિશ્રં સ્યાત્ પરશું શૂલમાવહમ્ ।
દક્ષે પાશં મૃગં વામે ત્વન્યથા વા નિગદ્યતે ॥ ૧૮૧।૨ ॥
ત્રિશૂલમભયં સવ્યે પાશઞ્ચવરદપ્રદમ્ ।
દક્ષ દ્વિધા સમાખ્યાતં મિશ્રં પાશુપતં ત્રિધા ॥ ૧૯૧।૨ ॥
પુષ્પાક્ષતાન્નલિંગેષુ પૂજનીયસ્સ્વમન્ત્રતઃ ।
અથવા પ્રતિમાકારો વિધેયસ્તત્પ્રમાણતઃ ॥ ૨૦૧।૨ ॥
સપીઠે ગોલકાકારે વિપીઠે વા તમર્ચયેત્ ।
અન્નલિંગ પ્રમાણે તુ મૂલાગ્રસમવિસ્તરે ॥ ૨૧૧।૨ ॥
હસ્તાવધિપ્રમાણાન્તે સર્વલક્ષણલક્ષિતે ।
સ્થલિકામાનદણ્ડેન સહિતં વા સમર્ચયેત્ ॥ ૨૨૧।૨ ॥
ઇન્દુ શેખરમૂર્તિસ્યાત્ પ્રતિમાલક્ષણેન તુ ।
પાદુકે ત્ર્યંગુલે તસ્માદંગુલાંગુલવર્ધનાત્ ॥ ૨૩૧।૨ ॥
તિથિમાત્રાવસાનન્તુ તયોર્દૈર્ઘ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
દૈર્ઘ્યાનુસારતઃ કાર્યો વિસ્તારસ્યાર્ધ ઉચ્છ્રયઃ ॥ ૨૪૧।૨ ॥
અષ્ટાંશાવધિકો મધ્યમાનેન નવમાનકઃ ।
તયોસ્તુ વૃષભઃ પૂજ્યસ્ત્વનન્તો વા પ્રકીર્તિતઃ ॥ ૨૫૧।૨ ॥
સમન્તાલ્લોકપાઃ પૂજ્યાઃ પૂજાદાવવસાનકે ।
નવાન્નલિંગસંયુક્તમથ નિત્યોત્સવં નયેત્ ॥ ૨૬૧।૨ ॥
સર્વૈરેતૈસ્સમાયુક્તન્નિત્યોત્સવમથાચરેત્ ।
દ્વાભ્યાં ત્રિભિશ્ચતુર્ભિઃ વા પૂર્વાહ્ ણે ચ પ્રદોષકે ॥ ૨૭૧।૨ ॥
મધ્યાહ્ને કેવલઃ પૂજ્યો દેવઃ પાશુપતાહ્વયઃ ।
રંગે વા શિબિકાયાં વા પરિચારકમૂર્ધસુ ॥ ૨૮૧।૨ ॥
આરોપ્યલંકૃતાન્દેવાન્વિતાનેન સમન્વિતમ્ ।
છત્રચામરસંયુક્તં નાનાધ્વજસમન્વિતમ્ ॥ ૨૯૧।૨ ॥
ગીતનૃત્તસમાયુક્તં વાદ્યધ્વનિસમન્વિતમ્ ।
ધૂપદીપસમાયુક્તં પ્રદક્ષિણં સમાચરેત્ ॥ ૩૦૧।૨ ॥
આદ્યં પ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ મંગિણી તાલસંયુતમ્ ।
વૃષસ્ય બ્રહ્મતાલં સ્યાદગ્નેસ્તાલન્તુ ભૃંગિણી ॥ ૩૧૧।૨ ॥
માતૃણાં ચણ્ડવાદ્યં સ્યાત્ વિઘ્નરાજસ્ય ઢક્કરી ।
ષણ્મુખસ્યોદ્ઘટઞ્ચૈવ જ્યેષ્ઠાયાઃ કુઞ્ચિતતાલકમ્ ॥ ૩૨૧।૨ ॥
તટપ્રહારં દુર્ગાયાઃ ચણ્ડકે વિષમચિહ્નકમ્ ।
ગ્રામે વા નગરે વાપિ તથા પ્રાકાર એવ વા ॥ ૩૩૧।૨ ॥
દ્વિતીયભ્રમણં હ્યેતન્મહાપીઠપ્રદક્ષિણમ્ ।
એકં વાપિ દ્વયં વાપિ ત્રયં સ્યાચ્છબરીયુતમ્ ॥ ૩૪૧।૨ ॥
અથવા બલિપીઠન્તુ બ્રહ્મતાલસમન્વિતમ્ ।
ગણતાલેન સંયુક્તં દ્વયં કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણમ્ ॥ ૩૫૧।૨ ॥
પૈશાચેત્વેકમેવં સ્યાચ્ચબરીતાલસંયુતમ્ ।
ગોપુરે વાદ્યહીનં વા શંખધ્વનિસમન્વિતમ્ ॥ ૩૬૧।૨ ॥
ઇન્દ્રસ્ય સમતાલંસ્યાત્ ગાન્ધારસ્વરસંયુતમ્ ।
બદ્ધાવણં ભવેદગ્નેઃ કોલ્લિગાનસમન્વિતમ્ ॥ ૩૭૧।૨ ॥
દક્ષિણે ભૃંગિણી તાલં કૌશિકેન સમન્વિતમ્ ।
મલ્લતાલં સમાખ્યાતં નૈઋત્યાં નટ્ટભાષયા ॥ ૩૮૧।૨ ॥
પશ્ચિમે નવતાલન્તુ કામરધ્વનિસંયુતમ્ ।
વાયવ્યાં બલિતાલન્તુ તક્કેશીસ્વરસંયુતમ્ ॥ ૩૯૧।૨ ॥
સૌમ્યાયાં કોટિકઃ પ્રોક્તસ્તર્કરાગઃ સમન્વિતઃ ।
શાલા પાણિસમાયુક્તં શાંકરે ઢક્કરી મતા ॥ ૪૦૧।૨ ॥
એવં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા તૃતીયં ધામસંવિશેત્ ।
પક્ષાલિતાંઘ્રયસ્સર્વે પ્રવિશેયુશ્શિવાલયમ્ ॥ ૪૧૧।૨ ॥
અથવા મણ્ટપાદૌ તુ પીઠસંસ્થાન મૂર્તિષુ ।
પાદ્યાદ્યૈરુપચારૈસ્તુ પૂજયિત્વા પ્રવેશયેત્ ॥ ૪૨૧।૨ ॥
લિંગાદ્દેવં સમાહૃત્ય લિંગે દક્ષે નિવેશયેત્ ।
શિવસ્ય પાદૌ પૂજ્યૌ પાદુકે વામદક્ષિણૌ ॥ ૪૩૧।૨ ॥
અન્યેષામપિ દેવાનાં દેવીનાં મૂલબિમ્બવત્ ।
રૂપાન્તરં વા સ્વાધ્યાય સિદ્ધન્નિત્યોત્સવાર્થકમ્ ॥ ૪૪૧।૨ ॥
સંપાદ્ય તેન નિત્યન્તુ નિત્યોત્સવમથાચરેત્ ।
તદસ્ત્રમન્નલિંગાદૌ પૂજનીયં સ્વવાહનમ્ ॥ ૪૫૧।૨ ॥
પાદુકા દ્વિતયે પૂજ્યમન્યત્સર્વં સમાનકમ્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે નિત્યોત્સવવિધિઃ પઞ્ચમઃ પટલઃ
ષષ્ઠે પટલે મહોત્સવવિધિઃ
ઉત્સવં સંપ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વકમ્ ।
ધ્વજારોહાવરોહાન્તા ક્રિયા ઉત્સવ ઉચ્યતે

ધ્વજાંકુરો ધ્વજંગસ્યાત્ ધ્વજાત્ પૂર્વન્તુ તન્નયેત્ ।
તીર્થર્ક્ષમાદૌ નિશ્ચિત્ય તત્પૂર્વે ત્રિગુણેપિ વા

દ્વિગેણે તદ્દિને વાપિ ધ્વજારોહણમારભેત્ ।
માસભં તીર્થનક્ષત્રમાર્દ્રક્ષં સર્વમાસકે

રાજ્ઞાં જન્માવસાનર્ક્ષમાભિષેકર્ક્ષમેવ વા ।
માઘમાસે તુ ષષ્ઠ્યન્તં પર્વાન્તં સર્વમાસકે

વિષુવાયનપર્યન્તં ગ્રહણાન્તન્તુ તીર્થભમ્ ।
ભૂતાષ્ટમ્યન્તમન્યેષાં સ્વસ્વતીર્થાવસાનકમ્

ત્રિગુણે દ્વિગુણે વાપિ તદ્દિને વાહ્નિ રાત્રિકે ।
અધિવાસનપૂર્વન્તુ ધ્વજમારોપયેત્ ગુરુઃ

પઞ્ચહસ્તાદિ વિસ્વાન્તં ધ્વજદૈર્ઘ્યં પ્રકલ્પયેત્ ।
માનમેતત્ સમાખ્યાતં શિરઃ પુચ્છાન્તરે દ્વિજાઃ

તત્સંયુક્તઞ્ચ વા ગ્રાહ્યં ચતુસ્સપ્તસમાવધિ ।
ભાગં કૃત્વૈકભાગેન પટવિસ્તાર ઉચ્યતે

વિસ્તારેણ સમઃ પુચ્છસ્ત્રિપાદંવાર્ધમુચ્યતે ।
વિસ્તારાર્ધં શિરો જ્ઞેયં પુચ્છદ્વયસમન્વિતમ્

વેત્રદ્વયસમાયુક્તં તન્મધ્યે વૃષભં લિખેત્ ।
આયાદિ શુભસંયુક્તં સ્થિતં વા શયનાન્વિતમ્

શ્વેતં વા રક્તવર્ણં વા પીતં વાલસમન્વિતમ્ ।
રક્તશૃંગસમાયુક્તં તદ્વત્ ખુરસમન્વિતમ્

ગ્રામાભિમુખસંસ્થાનં ગ્રામાદિભ્રમણે વૃષમ્ ।
વિશ્વામિત્રાદિ ષટ્ત્રિંશન્માત્રોત્સધસમન્વિતમ્

જાત્યાયાંશસમાયુક્તં ત્રિવર્ણનયનાન્વિતમ્ ।
સર્વલક્ષણસંયુક્તં સ્વર્ણમાલાસમન્વિતમ્

માનં માત્રાંગુલાભ્યાં સ્યાત્ ધ્વજદણ્ડ પટોવૃષઃ ।
પદ્માસનસમાયુક્તં પાર્શ્વે દીપદ્વયાન્વિતમ્

ચામરદ્વયસંયુક્તં છત્રસંવૃતમસ્તકમ્ ।
પૂર્ણકુમ્ભયુતં વાપિ ત્રિશૂલેન યુતન્નવા

એવં વૃષં સમાપાદ્ય કૃત્વા વા નેત્રમોક્ષણમ્ ।
અસ્ત્ર તોયેન સંપ્રોક્ષ્ય શિવાગ્રે મણ્ટપેપિ વા

મનોરમ્યેઽન્યદેશે વા સ્થણ્ડિલદ્વયસંયુતે ।
સ્થાલિકોર્ધ્વે ન્યસેત્પાત્રં ત્રિપાદ્યુપરિસંસ્થિતમ્

ધ્વજન્નવઘટં વસ્ત્રહેમરત્નં સકૂર્ચકમ્ ।
સાપિધાનં સસૂત્રઞ્ચ મધ્યમે વૃષભાધિપમ્

કલશૈરષ્ટસંખ્યાતૈસ્સાપિધાનૈસ્સવસ્ત્રકૈઃ ।
સલોકપૈસ્સકૂર્ચૈસ્તુ વૃતં વૃષભપૂર્વકમ્

આધારાખ્યમનન્તઞ્ચ ધર્માદ્યઞ્ચ ચતુષ્ટયમ્ ।
વૃષાસનપદઞ્ચોક્ત્વા ચતુર્થ્યન્તં હૃદાન્વિતમ્

પ્રણવાદિ નમોન્તઞ્ચ કૃત્વોક્ષાસનમત્રહિ ।
વૃકારં હૃત્પુટં કૃત્વા વૃષમૂર્તિં પ્રકલ્પયેત્

ઊર્ધ્વે બ્રહ્માણિ વિન્યસ્ય મૂલન્તત્કલ્પિતન્યસેત્ ।
સંકલ્પિતહૃદાદીંશ્ચ ક્રમેણ વિનિવેશયેત્

તત્વતત્વેશ્વરોપેતં મૂર્તિમૂર્તિશ્વ્રાન્યસેત્ ।
આવાહનાદિકં પૂર્વં પ્રમુખં વૃષમૂલતઃ

કૃત્વા વૃષભગાયત્ર્યા ગન્ધાદ્યૈઃ ક્રમશોર્ચયેત્ ।
મધ્યકુમ્ભેઽપિ સંપૂજ્ય લોકપાન્ પરિતો યજેત્

વૃષભ ગાયત્રી- તીક્ષ્ણશૃઙ્ગાય વિગ્રહે વેદપાદાય ધીમહિ ।
તન્નો વૃષભઃ પ્રચોદયાત્ ॥
કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાપિ પૂર્વવત્પરિકલ્પિતે ।
નિરીક્ષણાદિ સંસ્કારૈશ્શિવાગ્નિં સંપ્રકલ્પયેત્

તન્મધ્યે વૃષમાવાહ્ય સાંગં સન્તર્પયેત્તદા ।
સામિદાજ્યેન ચરુણા શતેનાષ્ટોત્તરેણ ચ

તત્વતત્વેશ્વરાદીંશ્ચ હોમયેત્તદનન્તરમ્ ।
પૂર્ણાન્દત્વા સમૂલેન સર્વકામપ્રપૂરણીમ્

સંપૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ મુદ્ગાન્નન્તુ નિવેદયેત્ ।
પટસ્થાય ઘટસ્થાય વૃષાયાસન રૂપિણે

પ્રાતસ્સંપૂજ્ય ગન્ધાદ્યૈઃ પટં કુમ્ભં યથાક્રમમ્ ।
મુખવાસનતામ્બૂલં વૃષભાય નિવેદયેત્

પુનઃ પૂર્ણાહુતિન્દત્વા સર્વમંગલસંયુતમ્ ।
સર્વાતોદ્ય સમાયુક્તન્નૃત્તવાદ્યસમન્વિતમ્

રંગે વા શિબિકાયાં વા સમારોપ્ય વૃષધ્વજમ્ ।
ત્રિશૂલેન સમાયુક્તન્દેવેશેન યુતન્નવા

ગ્રામદક્ષિણન્નીત્વા પ્રવિશેદાલયં પ્રતિ ।
દણ્ડં સંસ્થાપયેત્પશ્ચાત્ સર્વલક્ષણસંયુતમ્

ધ્વજારોહણદિને વાપિ અધિવાસદિનેપિ વા ।
ધામોચ્ચસ્તારસદૃશઃ દ્વિગુણસ્ત્રિગુણોપિ વા

ષટ્સપ્તવસુહસ્તેન દણ્ડસ્યાદધમત્રયે ॥ ૩૩૧।૨ ॥
એકાદિતલપર્યન્તં ગોપુરાન્તમથાપિ વા

રુદ્રદ્વિગુણમધ્યસ્થકરસંખ્યામિતન્તુ વા ।
મધ્યેકનીયસે ચેત્તુ ખાતં ચેત્તદ્બહિષ્કૃતમ્

સર્વશ્શૂલોક્તવૃક્ષો વા ત્વક્સારક્રમુકાદિકઃ ॥ ૩૫૧।૨ ॥
પલાશખદિરાશ્વત્થવટચન્દન દારવઃ

સાલમ્માધૂકતાલં વા સારામ્રકમથાપિ વા ॥
વૈણવં જાતિ વૃક્ષૈ વા શમીબિલ્વમથાપિ વા

ચમ્પકો વા દ્વિરષ્ટાદિ ત્રિગુણાવધિનાહયુક્ ।
સ્વભાવનાહસંયુક્તસ્ત્વક્સારદ્રુમર્નિમિતઃ

ધ્વજદણ્ડસ્સમાખ્યાતો ધ્વજયષ્ટિશ્ચ કથ્યતે ।
દ્વિભાગાદિ નવાંશાન્તન્દણ્ડ દૈર્ઘ્યં વિધાય ચ

એકાંશેન વિધાતવ્યા ધ્વજયષ્ટિર્ગુરૂત્તમાઃ ।
પઞ્ચાંગુલં સમારભ્ય ચાંગુલાત્ષોડશાંગુલમ્

યાવત્તાવત્પરીણાહમુપદણ્ડસ્ય કલ્પયેત્ ।
પઞ્ચાંશાત્ દ્વાદશાંશાન્તં મૂલનાહં વિધાય ચ

એકાંશેનોનમગ્રંસ્યાત્તથા દણ્ડાગ્રમિષ્યતે ।
દણ્ડોક્તો વેણુવૃક્ષો વા ધ્વજયષ્ટિમહીરુહઃ

ઉભયોર્યોગાસિદ્ધ્યર્થં સ્કન્ધત્રયમથાહરેત્ ।
સ્કન્ધં દ્વયં તન્માનદ્વાદશાંગુલમાનતઃ

ષટ્ત્રિંશમ્માત્રપર્યન્તં સ્કન્ધદૈર્ઘ્યં પ્રકલ્પયેત્ ।
સપ્તાંગુલં સમારભ્ય ગાયત્ર્યર્ણાંગુલાવધિ

સ્કન્ધવિસ્તાર ઉદ્દિષ્ટો મૂલાંગ્રે તુ ત્રિભાગતઃ ।
અર્ધેન વા ત્રિપાદેન દર્વ્યાકારો યથા તથા

ચતુસ્ત્રિદ્વયંગુલં વાપિ માનમેષાં પ્રકીર્તિતમ્ ॥ ૪૫૧।૨ ॥
અર્ધછિદ્રમધસ્કન્ધ પ્રાન્તે યષ્ટ્યગ્રદેશકે

મૂલાગ્રસુષિરોપેત દણ્ડયષ્ટ્યનુરૂપતઃ ॥ ૪૬૧।૨ ॥
અર્ધછિદ્રમધસ્કન્ધ પ્રાન્તે યષ્ટ્યગ્રદેશકે

દણ્ડપ્રાન્તે વિધેયં સ્યાદ્વલયં સ્કન્ધ એવ વા ।
બૃહત્સ્કન્ધ ત્રિભાગાર્થં ત્રિપાદગુણમાનતઃ

ષડંગુલં સમારભ્ય ષડંગુલ વિવૃદ્ધિતઃ ।
દણ્ડખાતપ્રમાણાન્તન્દણ્દાગ્રા દ્વલય સ્થિતઃ

તદર્ધં વલયાદૂર્ધ્વં યષ્ટ્યગ્રં પરિકીર્તિતમ્ ।
ભૂ પ્રવિષ્ટ પ્રમાણં યદ્દણ્ડાગ્રે યષ્ટિદૈર્ઘ્યકમ્

કલ્પયેન્મહદલ્પં વા ખાતઞ્ચેત્તત્બહિષ્કૃતમ્ ।
દણ્ડાગ્રાવધિ સંસ્થાપ્યો વલયસ્કન્ધ એવ ચ

પઞ્ચવિંશતિમાત્રાદિ ત્રિત્ર્યંગુલવિવર્ધનાત્ ।
દ્વિગુણાન્તં વિધેયં વા ભૂમાનં ભૂગતદ્વિજાઃ

એકાંગુલં સમારભ્ય પાદમાત્રવિવૃદ્ધિતઃ ।
ત્રિમાત્રાન્તો વિધેયં સ્યાદ્વલયઃ કીલસંયુતઃ

વલયાકાશ એષો વા વલયસ્યાદ્યથા બલમ્ ।
રજ્જુર્વલયમધ્યેસ્યાજ્જ્યેષ્ઠાદ્યંગુલનાહયુક્

ધ્વજારોહક્રિયાયોગ્યદૈર્ઘ્યેણ ચ સમન્વિતમ્ ।
તન્તુ જસ્ત્રિપ્રદિષ્ટં સ્યાદશક્તૌ બન્ધનાહકમ્

એવં રજ્જું સમાપાદ્ય શુદ્ધિર્દણ્ડે વિધાય ચ ।
સંવેષ્ટ્ય દર્ભમાલાભિરૂર્ધ્વાત્સર્વં ક્રમેણ તુ

શતદર્ભકૃતં કૂર્ચં યષ્ટ્યગ્રે વિનિવેશયેત્ ।
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય શિવતત્વાદિકન્યસેત્

સાધિપઞ્ચ ત્રિધાદણ્ડં વિભજ્યાગ્રાત્ ક્રમેણ તુ ।
સ્કન્ધત્રયે ચ તાન્યેવ વલયે રવિમર્ચયેત્

રજ્જુ શક્તિસ્સમાખ્યાતા શિવસ્સ્યાદ્દણ્ડનાયકઃ ।
ગન્ધાદ્યૈરર્ચયેદ્દેવન્તતસ્સ્થાપનમારભેત્

રત્નન્યાસન્તતઃ કુર્યાદ્દણ્ડમૂલે નિવેશયેત્ ।
કૂર્મં વા વૃષભં વાઽપિ દણ્ડમૂલે નિવેશયેત્

હૈમગુઞ્જાદિ નિષ્કાન્તં માનન્દેવાલયાનનમ્ ॥ ૬૦૧।૨ ॥
અધોમુખઞ્ચ દષ્ડાધસ્સ્વસ્વમન્ત્રાર્ચિતં દ્વિજાઃ ।
તદૂર્ધ્વે સ્થાપયેદ્દણ્ડં યષ્ટિરગ્રે યથા ભવેત્ ॥ ૬૧૧।૨ ॥
દેવાલયાનનો દણ્ડો વૃષાગ્રે પૃષ્ટતોપિ વા ।
તથૈવ ગોપુરસ્યાપિ મહાપીઠાન્તિકેપિ વા ॥ ૬૨૧।૨ ॥
અન્તર્મણ્ડલસાલાદિ મધ્યગોપુરમધ્યતઃ ।
નવપઞ્ચૈકદણ્ડો વા વસુદિક્ષુ ચતસૃષુ ॥ ૬૩૧।૨ ॥
પ્રધાનસ્ત્વગ્રેદેશસ્થો ધ્વજાસ્તત્સંખ્યયામતાઃ ।
અષ્ટદિક્ષુ ચ વિદ્યેશાશ્ચતુર્દિક્ષુ નરાદિકાઃ ॥ ૬૪૧।૨ ॥
દણ્ડાધિપાસ્સમાખ્યાતા પટેષુ વૃષ એવ હિ ।
દણ્ડમૂલે તુ કર્તવ્યા વેદિકા સા ત્વનેકધા ॥ ૬૫૧।૨ ॥
હસ્તમાત્રં સમારભ્ય ત્ર્યંગુલાદિ વિવૃદ્ધિતઃ ।
દ્વિહસ્તમાનપર્યન્તં વેદિકા વિસ્તરો મતઃ ॥ ૬૬૧।૨ ॥
સમોત્તુંગા ત્રિપાદા વા અષ્ટાંશાત્ સપ્તપઞ્ચ વા ।
ચતુસ્ત્ર્યંશાર્ધતુંગં વા વેદિકા પરિકીર્તિતા ॥ ૬૭૧।૨ ॥
ત્રિમેખલા યુતા વાપિ પ્રત્યેકં વસુમાત્રતઃ ।
દ્વિત્ર્યંગુલક્ષયાદ્વાપિ મેખલા માનમીરિતમ્ ॥ ૬૮૧।૨ ॥
મેખલા રહિતે પીઠે મૂલેસ્યાદુપવેદિકા ।
દ્વયંગુલાત્ પાદવૃદ્ધયા તુ ષડંગુલસમાવિધિ ॥ ૬૯૧।૨ ॥
પાદાર્ધાર્ધત્ર્યંઘ્રિસમા ઉત્સેધાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
વેદ્યુર્ધ્વેબ્જં પ્રકર્તવ્યં ચતુરંગુલમાનતઃ ॥ ૭૦૧।૨ ॥
વ્યોમાંગુલવિવૃદ્ધ્યાષ્ટાદશાંગુલ સમાવધિ ।
પદ્મોત્સેધસ્સમાખ્યાતો વિસ્તારો વેદિકા સમઃ ॥ ૭૧૧।૨ ॥
એકૈકાંગુલ વેશાત્તુ રુદ્રમાત્રસમાવિધિ ।
પદ્મવેશસ્સમાખ્યાતઃ પદ્મં સ્યાત્ કર્ણિકાયુતમ્ ॥ ૭૨૧।૨ ॥
કર્ણિકા નિર્ગમો દણ્ડાત્ પાદાવૃદ્ધયૈકમાર્ગતઃ ।
ગુણાંગુલાવધિઃ કાર્યઃ તદુત્સેધનમુચ્યતે ॥ ૭૩૧।૨ ॥
ચતુરષ્ટદલં પદ્મં વિકારદલમેવ વા ।
વૃત્તં વા ચતુરશ્રં વા વિધેયન્દલવેષ્ટનમ્ ॥ ૭૪૧।૨ ॥
તથોપદલસંયુક્તં તદ્વિયુક્તન્તુ વા ભવેત્ ।
એવં સંપાદ્ય પીઠન્તુ કારયેછ્શિલ્પિતોષણમ્ ॥ ૭૫૧।૨ ॥
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ અસ્ત્રેણાભ્યુક્ષ્ય વેદિકમ્ ।
દર્ભૈઃ દણ્ડં સમાવેષ્ટ્ય વૃષકુમ્ભઞ્ચ તત્પટમ્ ॥ ૭૬૧।૨ ॥
ત્રિશૂલેન સમાયુક્તં મંગલાંકુરશોભિતમ્ ।
ધામ્નઃ પ્રદક્ષિણવશાન્નીત્વા દણ્ડસ્ય સન્નિધિમ્ ॥ ૭૭૧।૨ ॥
આધારાખ્યમનન્તઞ્ચ કૂર્મે તુ વિનિવેશયેત્ ।
કોણમધ્યે ચ ધર્માદીન્ અધર્માદીન્ પ્રકલ્પયેત્ ॥ ૭૮૧।૨ ॥
દલેષ્વષ્ટસુ વામાદ્યા કર્ણિકાયામ્મનોન્મનીમ્ ।
દણ્ડે સદાશિવઞ્ચેષ્ટ્વા ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ક્રમાત્ ॥ ૭૯૧।૨ ॥
ત્રિવર્ગસહિતા સા ચ સ્નપનોક્તવિધાનતઃ

બદ્ધ્વા વૃષપટં રજ્વા વૃષગાયત્રિમન્ત્રતઃ ।
ક્ષુદ્ર ઘણ્ટાં સમાયોજ્ય શસ્ત્રમન્ત્રમનુસ્મરન્

કુમ્બાત્બીજં સમાદાય વૃષરૂપં સ્મરન્ ગુરુઃ ।
વૃષેન્દ્રહૃદયે ન્યસ્ત્વા ગન્ધપુષ્પાદિભિર્યજેત્

આરોપયેદ્વૃષં શીઘ્રં વૃષમૂલેન દેશિકઃ ।
આદૌ સ્પૃષ્ટ્વા સ્વયઞ્ચાન્યંપ્રેરયેદ્રોહણાયવા

અધોમુખે વૃષેરાજ્ઞશ્શાન્તિર્ભૂમ્યાં વિશેષતઃ ।
પટોર્ધ્વગે વૃષેરાજ્ઞો જયો દેવાદિતૃપ્તયે

આપ્યેન્દુ શર્વપૂર્વાસુધ્વજસ્ય ગમનં શુભમ્ ।
ક્ષેમારોગ્યજયાઃ પુષ્ટિઃ ક્રમેણ ફલમીરિતમ્

તપોમૃત્યુર્મહારોગો વહ્નિકોણાત્ફલં ભવેત્ ।
વાયૌ ભયં વિજાનીયાત્ પુચ્છેપ્યેવં ફલં ભવેત્

આરોહણે નિરુદ્ધશ્ચેત્ પટે દેશિકદોષતઃ ।
દોષશાન્તિં તદા કુર્યાત્ બહુરૂપમનુસ્મરન્

શતમષ્ટોત્તરં બ્રહ્મ સમિદાજ્યાન્નસંયુતમ્ ।
વૃષકુમ્ભસ્થતોયેન પ્રોક્ષ્યેદ્દણ્ડમૂલકમ્

વૃષવિદ્યેશ્વરાનષ્ટૌ પૂર્વાદિષુ દલેષુ ચ ।
તત્તોયૈર્દલાનષ્ટૌ ક્રમેણ પ્રોક્ષયેત્ ગુરુઃ

ગન્ધપુષ્પાદિનાભ્યર્ચ્ય મુદ્નાન્નં વિનિવેદયેત્ ।
પુણ્યાહન્તત્સમારભ્ય યાવન્નૈવેદ્યદાનકમ્

સર્વાતોદ્યસમાયુક્તં ગાનધ્વનિસમન્વિતમ્ ।
ચતુર્દિઙ્નર્તનં કુર્યાદ્વિશેષાચ્છુદ્ધનર્તનમ્

અતઃ પ્રભૃતિતીર્થાન્તમવરોહાવસાનકમ્ ।
એકકાલંદ્વિકાલં વા ત્રિકાલં પૂજયેદ્વૃષમ્

યત્રૈતત્ ક્રિયતે રાષ્ટ્રે ધ્વજયષ્ટિનિવેશનમ્ ।
નાકાલમૃત્યુસ્તત્રાસ્તિ નાલક્ષ્મીઃ પાપકૃત્સ્વપિ

નોપસર્ગભયન્તત્ર ન પરાગમવિભ્રમઃ ।
વિપરીતા ન મતયો રોગિણામપિભૂયસા

સ્વકાલવર્ષી પર્જન્યસ્સુભિક્ષં વિજયી નૃપઃ ।
શાન્તાનિ સર્વપાપાનિ પયસ્વિન્યઃ પયોભૃતઃ

કૃતઘ્નો બ્રહ્મહાગોઘ્નો દૃષ્ટ્વા ધ્વજનિવેશનમ્ ।
પ્રાપ્નોતિ પાપનિર્મોક્ષં મખકર્તુઃ કુલદ્વયમ્

ભેરીસન્તાડનં રાત્રૌ કર્તવ્યન્તુ યથાવિધિ ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કુર્યાદ્દેવદેવસ્ય સન્નિધૌ

ષડુત્થમાસનં કુર્માચ્છૂલભેર્યાં ગુરૂત્તમાઃ ।
એકત્ર વિન્યસેચ્છૂલં ભેરીં તત્સન્નિધૌ ન્યસેત્

પૂર્વાપરાયતં પૂર્વસ્થિતન્દક્ષાનનાન્વિતમ્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વાદૌ ત્રિશૂલે દેવતાં ન્યસેત્

મધ્યપત્રે ભવેદ્રુદ્રો બ્રહ્માદક્ષિણપત્રકે ।
વામે વિષ્ણું સમાવાહ્ય પાલિકાયાં તુ પાર્વતી

સેનાનીઃ કુમ્ભદેશે તુ તદાસ્યે વિઘ્નરાજકઃ ।
દણ્ડાગ્રે મદને જ્ઞેયો ભાસ્કરો દણ્ડમધ્યમે

દણ્ડમૂલે તુ ચણ્ડેશો લક્ષ્મીઃ પૂર્વદલાગ્રકે ।
માતરસ્સપ્તદક્ષે તુ જ્યેષ્ઠાપશ્ચિમદિક્દલે

કાત્યાયની તુ કૌબેર્યાં શૂલમૂલે મતા ઇમે ।
રુદ્રાર્કવસવોશ્વિન્યાવષ્ટાદશગણાશ્ચયે

તાનાહૂયાશિષશ્ચોક્ત્વા ભેર્યાં તદ્દેવતાન્યસેત્ ।
ભેરીં વસ્ત્રેણ સંવેષ્ટય મધ્યે રુદ્રં સમર્ચયેત્

બ્રહ્માણન્દક્ષિણે વક્ત્રે વિષ્ણું વામમુખે યજેત્ ।
વલયે દક્ષિણે સૂર્યમિતરે ચન્દ્રમર્ચયેત્

સપ્તકીલેષુ માતૃશ્ચ નવકીલે નવગ્રહાન્ ।
રુદ્રાંસ્તત્સંખ્યકે ન્યસ્ત્વા ચર્મસૂત્રેષુ વાસુકીમ્

પ્રહરે ષણ્મુખં પૂર્વં મસ્તકેભ્યર્ચયેત્ ગુરુઃ ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિર્દ્રવ્યૈઃ નૈવેદ્યાન્તૈઃ પૃથક્ હૃદા

ભેર્યાસ્સન્તાડનં કુર્યાદસ્ત્રમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
એકપ્રહારતઃ પૂર્વં દ્વિતીયં દ્વિપ્રહારતઃ

તૃતીયં ત્રિઃપ્રહારેણ ત્રયંવૈકપ્રહારતઃ ।
સન્તાડ્ય વાદકં પ્રોક્ષ્ય મન્ત્રં પઞ્ચાક્ષરં સ્મરન્

વસ્ત્રં ગન્ધં ચ માલ્યઞ્ચ સોત્તરીયં સસૂત્રકમ્ ।
તદ્ધસ્તે કુસુમં દદ્યાત્તન્મન્ત્રં સમનુસ્મરન્

ભેર્યાં પુષ્પં વિનિક્ષિપ્ય દેશિકાનુજ્ઞયા તદા ।
ભેરીં સ્કન્દે સમારોપ્ય વાદયેત્ સર્વતાલવિત્

ગન્ધારાદિ સ્વરોપેતં સમતાલાદિ તાલકમ્ ।
ગીતનૃત્તસમાયુક્તમન્નલિંગસમાયુતમ્

પ્રતિમા સહિતં વાપિ ચણ્ડેશ્વરયુતન્તુ વા ।
સંગ્રહીત્વાસ્ત્રરાજાનં વિતાનચ્છત્રસંયુતમ્

ધૂપદીપસમાયુક્તં ઘણ્ટારવસમન્વિતમ્ ।
પ્રવિશ્ય નગરાદ્યન્તુ બ્રહ્માસ્થાનાદિતઃ ક્રમાત્

ઇદ્રસ્થાનાદિતો વાપિ બલિન્દદ્યાત્ સ્વનામતઃ ।
બલિદાનાવસાને તુ તાલસ્વરસમાયુતમ્

નર્તનેન સમાયુક્તં કારયેત્ સ્વસ્વદિક્ષુ ચ ।
બ્રહ્માણિ બ્રહ્મતાલં સ્યાત્ મેઘરાગસ્વરાન્વિતમ્

સમતાલઞ્ચ ગાન્ધારં કોલ્લી બદ્ધાવણન્તતઃ ।
ભૃંગિણી કૌશિકન્નટ્ટ ભાષયા મલ્લતાલકમ્

શ્રીકામરન્નવાખ્યેન તત્કેશ્યા બલિદાનકમ્ ।
કોટિકન્તર્કરાગેણ શાલાપાણ્યાતુ ડક્કરી

પૂર્વાદિ દિક્ષુસંયુક્તં પૂર્વતાલં યથા તથા ।
ધ્વજારોહણ પૂર્વં સ્યાદુત્સવે ત્રિગુણે દિને

ભેરીતાડન પૂર્વં ચેત્ તદ્દિને દ્વિગુણે મતમ્ ।
દેવસ્ય સન્નિધૌ કૃત્વા સ્થણ્ડિલાનાઞ્ચતુષ્ટયમ્

ન્યસ્ત્વાસ્ત્રમૂર્તિમાદૌ તુ તદગ્રે વિન્યસેત્પટમ્ ।
તદગ્રે વૃષકુંભંસ્યાત્ વૃષવિદ્યેશ્વરાન્વિતમ્

તદગ્રે વિન્યસેત્ ભેરીં સર્વલક્ષણસંયુતમ્ ।
ક્રમેણૈતાન્ સમભ્યર્ચ્ય ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ક્રમાત્

ભેરી કુમ્ભાન્તરે હોમં સ્થણ્ડિલે કલ્પયેત્તુ વા ।
પ્રાગુક્ત વિધિના ચેષ્ટ્વા તત્વાદીન્ વિનિવેશયેત્

ત્રિશૂલે દેવતાહ્વાનં કૃત્વા પ્રાગુક્તવર્ત્મના ।
ભેરીં સન્તાડ્ય સંગ્રાહ્ય ત્રિશૂલં વૃષભાન્વિતમ્

અન્નલિંગસમાયુક્તં સર્વાતોદ્યસમન્વિતમ્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણ કૃત્વા દેવતાવાહનાન્વિતમ્

બલિપ્રદાનકાલાન્તે ધ્વજસ્થાનં પ્રવિશ્ય ચ ।
ધ્વજસ્યારોહણં કુર્યાત્ પ્રાગુક્તવિધિના ગુરુઃ

રાત્રાવેતત્ સમુદ્દિષ્ટિં ભેરીતાડનપૂર્વકમ્ ।
ધ્વજસ્ય ભ્રમણઞ્ચાહ્નિં કુર્યાદ્વા સંસ્કૃતસ્ય ચ

દેવતાહ્વાનકાલે તુ વર્જયેત્ વૃષભભ્રમમ્ ।
તતોંકુરાર્પણં રાત્રૌ યાગારમ્ભદિને મતમ્

તદર્થમંકુરં કુર્યાત્ તત્પૂર્વે વર્જયેત્તુ વા ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણન્તીર્થાંકુરસ્યાવશ્યકમ્મતમ્

અન્યેષામપિ સર્વેષાં કારયેદ્વર્જયેત્તુ વા ।
અંકુરાર્પણ પૂર્વે તુ સાયાહ્નસમયેમૃદમ્

સંગ્રાહ્ય વાપયેત્ રાત્રૌ બીજાન્યંકુરસિદ્ધયે ।
તદ્દિનેચૈતદિષ્ટંસ્યાત્ ભેરીતાડનપૂર્વકમ્

અન્યત્સર્વં સમુદ્દિષ્ટમંકુરાર્પણ પૂર્વકે ।
તદ્રાત્રાવૈવકર્તવ્યઃ યાગારમ્ભશ્શિવસ્ય તુ

કેત્વંકુરો નવાહે સ્યાત્ સ્પ્તાહે ચોત્સવાંકુરમ્ ॥ ૧૩૨૧।૨ ॥
એવન્નિશ્ચિત્ય પૂર્વેદ્યુરસ્ત્રરાજન્તુ વાર્ચયેત્ ।
યાગશાલાન્તતઃ કુર્યાદગ્રે વા ત્વગ્રપાર્શ્વયોઃ ॥ ૧૩૩૧।૨ ॥
વામેઽવામે તથા પઞ્ચશાલાનામિષ્ટદેશકે ।
મધ્યાગારે વિશેષેણ પઞ્ચહસ્તપ્રમાણતઃ ॥ ૧૩૪૧।૨ ॥
એકહસ્તવિવૃદ્ધયા તુ તિથિહસ્તસમાવિધિઃ ।
પઙ્ક્તિત્રયસમાયુક્તં પઞ્ચપઙ્ક્તિસમન્વિતમ્ ॥ ૧૩૫૧।૨ ॥
સમાનપંક્તયોવાસ્યુર્માત્રાદેકાંશવર્ધનાત્ ।
નવાંગુલાન્તમાનેન ત્વધિકાઃ પઞ્ચપઙ્ક્તયઃ ॥ ૧૩૬૧।૨ ॥
એકપઙ્ક્તિયુતાવાપિ ચતુર્દ્વારં મહીયસી ।
એકદ્વારયુતાં વાપિ મણ્ડપાકારસંસ્થિતામ્ ॥ ૧૩૭૧।૨ ॥
શાલાકૂટનિભાં વાપિ નવપઞ્ચાગ્નિસંયુતામ્ ।
એકાગ્નિસહિતાં વાપિ વિતાનધ્વજસંયુતામ્ ॥ ૧૩૮૧।૨ ॥
દર્ભમાલાસમાયુક્તાં મુક્તાદામપ્રલમ્બિતામ્ ।
નાલિકેરફલોપેતાં સર્વમણ્ડનમણ્ડિતામ્ ॥ ૧૩૯૧।૨ ॥
મધ્યમે વેદિકોપેતાં વસુમાત્રપ્રમાણતઃ ।
એકાંગુલવિવૃદ્ધયાષ્ટાવિંશત્યંગુલકાવધિ ॥ ૧૪૦૧।૨ ॥
વેદિકોત્સેધ ઉદ્દિષ્ટો વિસ્તારસ્ય ત્રિભાગતઃ ।
અથવા પઙ્ક્તિમાનેન ચોપદેવી સમન્વિતમ્ ॥ ૧૪૧૧।૨ ॥
મુષ્ટ્યરત્નીમિતં કુણ્ડં કરમાનન્તુ વા ભવેત્ ।
યુગાશ્રં વર્તુલં વાપિ ત્રિમેખલસમન્વિતમ્ ॥ ૧૪૨૧।૨ ॥
મણ્ડપે માલિકાદૌ વા કુર્યાત્ યાગાધિવાસનમ્ ।
એવં સર્વઞ્ચ સંપાદ્ય શિલ્પિમોચનમાચરેત્ ॥ ૧૪૩૧।૨ ॥
પુણ્યાહં વાચયિત્વાન્તે વાસ્તુહોમં સમાચરેત્ ।
ભૂપરિગ્રહકં વાપિ સર્વાધ્વર શિરોયુતમ્ ॥ ૧૪૪૧।૨ ॥
સ્થણ્ડિલં વેદિકા મધ્યે કુર્યાલ્લક્ષણસંયુતમ્ ।
દ્રોણાત્ દ્રોણવિવૃદ્ધયાતુ નવદ્રોણાવસાનકમ્ ॥ ૧૪૫૧।૨ ॥
તદર્ધતણ્ડુલોપેતં તદર્ધતિલસંયુતમ્ ।
તદ્વલ્લાજસમોપેતં તદર્ધતિલસંયુતમ્ ॥ ૧૪૬૧।૨ ॥
વિચિત્રકર્ણિકોપેતં પ્રજ્વલદ્દલશોભિતમ્ ।
તિલલાજાદિરેખાઢ્યન્દર્ભવેષ્ટનસંયુતમ્ ॥ ૧૪૭૧।૨ ॥
પઞ્ચાદ્યેક વિવૃદ્ધયા તુ તત્વદર્ભાન્તસંખ્યયા ।
તન્મધ્યે સ્થાપયેત્કુમ્ભં શિવાખ્યં વર્ધનીયુતમ્ ॥ ૧૪૮૧।૨ ॥
અષ્ટવિદ્યેશ્વરોપેતં કુમ્ભાવરણસંયુતમ્ ।
સર્વે સસૂત્રવસ્ત્રાઢ્યાહેમપંકજભૂષિતાઃ ॥ ૧૪૯૧।૨ ॥
સાપિધાનાસ્સકૂર્ચાશ્ચ પક્વબિમ્બફલપ્રભાઃ ।
સ્નપનાદ્ધ્યાયસંસિદ્ધપ્રમાણેન સમન્વિતાઃ ॥ ૧૫૦૧।૨ ॥
શિવાખ્યે નવરત્નં સ્યાત્ વર્ધન્યાં પઞ્ચરત્નકમ્ ।
લોકેશાદિષુ હેમાનિ ક્ષિપેલ્બાહ્યઘટેષ્વપિ ॥ ૧૫૧૧।૨ ॥
આઢ્યેનૈવં પ્રકર્તવ્યં વસ્ત્રયુગ્મઞ્ચ મધ્યમે ।
તોરણદ્વારકુમ્ભાંશ્ચ લોકપાલઘટાનપિ ॥ ૧૫૨૧।૨ ॥
હિત્વા વિદ્યેશસહિતશિવં શક્તિસમન્વિતમ્ ।
મઙ્ગલાષ્ટકસંયુક્તં દશાસ્ત્રં વિનિવેશયેત્ ॥ ૧૫૩૧।૨ ॥
એવં સંપાદ્ય સર્વન્તુ કુર્યાત્પ્રતિસરક્રિયામ્ ।
સૌવર્ણં રાજતં સૂત્રં યદ્વા કાર્પાસનિર્મિતમ્ ॥ ૧૫૪૧।૨ ॥
સૌવરણં રાજતં બેરપ્રકોષ્ઠપરિણાહતઃ ।
સ્વલ્પાધિકપ્રમાણાઢ્ય નાગરાજફણાન્વિતમ્ ॥ ૧૫૫૧।૨ ॥
તત્પુચ્છસંયુતં સૂત્રં પટાકારસમન્વિતમ્ ।
અનન્તસ્ત્વધિ દેવસ્યાત્ સૌવર્ણે રાજતેઽપિ વા ॥ ૧૫૬૧।૨ ॥
સર્વકામપ્રસિદ્ધ્યર્થં સૂત્રમેકતમં ભવેત્ ।
ગ્રથિતં શ્રેષ્ઠમિત્યુક્તં વલયગ્રાહકાન્વિતમ્ ॥ ૧૫૭૧।૨ ॥
ક્ષૌમપટ્ટાદિસૂત્રોક્તં યદિ તત્વત્રયાત્મકમ્ ।
શાન્ત્યર્થં વિજયાર્થન્તત્કલાત્મકમિતિસ્મૃતમ્ ॥ ૧૫૮૧।૨ ॥
નવતત્વાત્મકં કાર્યમારોગ્યાર્થં પ્રમાણતઃ ।
ષડંગમૂર્તિપાંગઞ્ચેત્ પુત્રાયુષ્યફલપ્રદમ્ ॥ ૧૫૯૧।૨ ॥
એકદ્વિત્ર્યંગુલાધિક્યં યોગ્યનાહપ્રમાણતઃ ।
સંશોદ્ધ્ય વારિણા ચૈવઞ્ચન્દનેનોપલિપ્ય ચ ॥ ૧૬૦૧।૨ ॥
ભસ્માધારે ન્યસેત્ભસ્મ મધ્યેનેત્રમનુસ્મરન્ ।
પ્રત્યેકં સ્થણ્ડિલં કૃત્વા તદૂર્ધ્વે યન્ત્રિકોપરિ ॥ ૧૬૧૧।૨ ॥
પાત્રં સંસ્થાપ્ય સંપૂર્ય તણ્ડુલૈરુડુસન્નિભૈઃ ।
દ્વિપ્રસ્થાન્તૈર્નતદ્ધીનૈઃ દ્રોણાદ્યૈ ર્હૃદયં સ્મરન્ ॥ ૧૬૨૧।૨ ॥
તન્મધ્યે વિન્યસેત્સૂત્રં ભસ્માધારસમન્વિતમ્ ।
અભિન્નયુગ્મસુશ્લક્ષ્ણપૂગસારસમન્વિતમ્ ॥ ૧૬૩૧।૨ ॥
અચ્છિન્નમૂલપૂર્વોદક્ વક્ત્રતામ્બૂલકાન્વિતમ્ ।
તામ્બૂલં સૂત્રસહિતં સ્થણ્ડિલોપરિ વિન્યસેત્ ॥ ૧૬૪૧।૨ ॥
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ પ્રોક્ષયેદ્ધૃદયેન તુ ।
સ્થણ્ડિલે પૂજયેચ્છક્તિં યંત્રિકાયાં ત્રિતત્વકમ્ ॥ ૧૬૫૧।૨ ॥
પ્રધાનતત્વં પાત્રેસ્યાત્ દણ્ડવત્તણ્ડુલેમતા ।
ભસ્માધારે ઉમાખ્યાસ્યાત્ ભસિતે લકુલીશ્વરમ્ ॥ ૧૬૬૧।૨ ॥
અનન્તાદીંશ્ચ સૂત્રે તુ ગન્ધાદ્યૈરર્ચયેત્ક્રમાત્ ।
પાત્રમાચ્છાદ્ય પટ્ટાદ્યૈઃ માલાન્તદુપરિન્યસેત્ ॥ ૧૬૭૧।૨ ॥
સર્વાલંકારસંયુક્તં સર્વાતોદ્યસમન્વિતમ્ ।
ગ્રામદક્ષિણં વાથ પ્રાસાદસ્ય પ્રદક્ષિણમ્ ॥ ૧૬૮૧।૨ ॥
કારયેદ્વર્જયેદ્વાથ દેવેશં પૂજયેત્તતઃ ।
અંગુષ્ઠાનામિકાભ્યન્તુ ગ્રહીત્વા વામહસ્તકે ॥ ૧૬૯૧।૨ ॥
આલભેત્ ભસ્મ સંયુક્તં સૂત્રન્દક્ષાંગુલદ્વયાત્ ।
મન્ત્રેણાનુષ્ટુભાનેત્રંસ્મરન્ સર્વપ્રકોષ્ઠકે ॥ ૧૭૦૧।૨ ॥
દેવાનાં બન્ધયેત્તત્ર ભસિતં વિનિવેશયેત્ ।
સર્વાત્મનાથ દેવીનાં વામે વા દક્ષિણેથ વા ॥ ૧૭૧૧।૨ ॥
જનેભ્યો ભસિતન્દદ્યાદ્દેશિકપ્રમુખસ્તથા ।
તામ્બૂલઞ્ચ ફલાપૂપનાલિકેરફલાન્વિતમ્ ॥ ૧૭૨૧।૨ ॥
દદ્યાત્ દેવાય ભક્તેભ્યઃ દાપયેદ્વર્જયેત્તુ વા ।
સ્કન્દો મા સહિતે સ્કન્દહીને વા ચન્દ્રશેખરે ॥ ૧૭૩૧।૨ ॥
દેવિયુક્તે વિયુક્તે વા નૃત્તરૂપે વિશેષતઃ ।
ઉમા મહેશ્વરે વામે સુખાસીને મહેશ્વરઃ ॥ ૧૭૪૧।૨ ॥
અન્યસ્મિન્ સૌમ્યરૂપે ચ કલ્પયેદુત્સવાય ચ ।
એકદ્વિત્રિષુ સર્વત્ર વાઞ્છયા કૌતુકં મતમ્ ॥ ૧૭૫૧।૨ ॥
કૌતુકઞ્ચેત્કૃતં કાર્યં ગ્રામાદીનં પ્રદક્ષિણમ્ ।
યાગારમ્ભદિનેત્વેતત્ વિધાનં પરિકીર્તિતમ્ ॥ ૧૭૬૧।૨ ॥
અન્યસ્મિન્ દિવસે કાર્યં મધ્યમે ચોત્સવસ્ય વા ।
કૌતુકં વાઞ્છિતે બિમ્બેતદ્દિનાત્ પૂર્વરાત્રિકે ॥ ૧૭૭૧।૨ ॥
રૌદ્રે શાન્તેઽપિ વા બેરે શિવભક્તે વિધિર્મતઃ ।
ત્રિશૂલે મધ્યપત્રે વા તત્સ્થ દેવકરેપિ વા ॥ ૧૭૮૧।૨ ॥
દશાયુધાનાં સર્વેષાં સૂત્રબન્ધનમિષ્યતે ।
યાગારમ્ભસ્ય પૂર્વેદ્યુઃ તદ્દિને વા સમાચરેત્ ॥ ૧૭૯૧।૨ ॥
તીર્થાર્થમંકુરં કુર્યાદનયોઃ પૂર્વકાલતઃ ।
દેશિકો મૂર્તિપૈસ્સાર્ધં સકલીકૃતવિગ્રહઃ ॥ ૧૮૦૧।૨ ॥
દ્વારપૂજાન્તતઃ કૃત્વા યાગશાલાં પ્રવિશ્ય ચ ।
બ્રહ્મેષ્ટિં ભૂતશુદ્ધિઞ્ચ સકલીકરણં પુનઃ ॥ ૧૮૧૧।૨ ॥
પાદ્યાદિ ત્રિતયં કૃત્વા પ્રોક્ષયેદર્ઘ્યવારિણા ।
વેદિકાયાં તતઃ કૃત્વા સ્થણ્ડિલે તુ શિવાસનમ્ ॥ ૧૮૨૧।૨ ॥
કૃત્વા શિવઘટે મૂર્તિં મૂર્તિમન્ત્રેણ કલ્પયેત્ ।
પઞ્ચબ્રહ્માણિ વિન્યસ્ય કલ્પયેત્તત્કલામયમ્ ॥ ૧૮૩૧।૨ ॥
વિદ્યાદેહઞ્ચ સંકલ્પ્ય પ્રણવં વિન્યસેત્ શિવમ્ ।
હૃદયાદીનિ વિન્યસ્ય પાદ્યદ્યૈરર્ચયેત્તતઃ ॥ ૧૮૪૧।૨ ॥
એવં મનોન્મનીન્ન્યસ્ત્વા શક્તિમન્ત્રેણ પૂજયેત્ ।
વિદ્યેશાન્ પરિતશ્ચેષ્ટ્વા લોકપાલાન્ પ્રપૂજયેત્ ॥ ૧૮૫૧।૨ ॥
તદસ્ત્રાણિ ચ સંપૂજ્ય દર્પણાદીનિ પૂજયેત્ ।
તાનિ વા વેદિકા બાહ્યે સ્થણ્ડિલોર્ધ્વે સ્થલેપિ વા ॥ ૧૮૬૧।૨ ॥
અષ્ટદિક્ષુ વા પૂજ્ય મહાદિક્ષુ દ્વયં દ્વયં ।
તદન્તે ચાસ્ત્રરાજાનમષ્ટદિક્ સ્થણ્ડિલેસ્થિતમ્ ॥ ૧૮૭૧।૨ ॥
એવં ક્રમેણ સંપૂજ્ય યાયાત્કુણ્ડાન્તિકં ગુરુઃ ।
સંસ્કૃત્ય વિધિના કુણ્ડં શિવાગ્નિં વિધિના નયેત્ ॥ ૧૮૮૧।૨ ॥
નવધા પઞ્ચધા કૃત્વા સ્વસ્વકુણ્ડે સ્વદિક્ ગતમ્ ।
ન્યસ્ત્વાઽવાહ્ય શિવં સાંગં સબ્રહ્માંગઞ્ચ તર્પયેત્ ॥ ૧૮૯૧।૨ ॥
ચતુર્દિક્ષુ નરાદ્યાસ્યુઃ હૃદયાદ્યા વિદિક્ષુવૈ ।
સ્વસ્વમન્ત્રપ્રધાને તુ સર્વૈર્મન્ત્રૈશ્ચ તર્પયેત્ ॥ ૧૯૦૧।૨ ॥
વેણુબિલ્વયવા વાપિ સક્તુક્ષીરં યવંગુલમ્ ।
તિલસર્ષપમુદ્ગા વા હોમકર્મણિસંસ્થિતાઃ ॥ ૧૯૧૧।૨ ॥
બ્રહ્મશાલિયવૈર્વાપિ માષશાલિયવૈસ્સહ ।
તિલસર્ષપમુદ્ગાશ્ચ સક્તુવેણુર્ગુલં મધુ ॥ ૧૯૨૧।૨ ॥
ચતુર્દ્ધૈવં સમાખ્યાતં હોમદ્રવ્યં મુનીશ્વરાઃ ।
સમિદાજ્યાન્નલાજાંસ્તુ ચતુર્વર્ગેષુ હોમયેત્ ॥ ૧૯૩૧।૨ ॥
શતમષ્ટોત્તરં હોમં શિવેનાંગૈર્દશાંશતઃ ।
પ્રધાનેત્વન્ય કુણ્ડેષુ કલાર્થઞ્જુહુયુઃ ક્રમાત્ ॥ ૧૯૪૧।૨ ॥

દ્રવ્યભેદેન મન્ત્રાસ્તુ ક્વચિદુક્તા શિવાગમે ।
તત્ર ભેદેન મન્ત્રાણાં ભેદો નાત્ર વિધીયતે ॥ ૧૯૫૧।૨ ॥
હોમાન્તે તુ હવિર્દિદ્યાદ્ધોમાદૌ વા હવિર્ભવેત્ ।
તદન્તે બલિદાનં સ્યાત્ તદ્વિધાનમિહોચ્યતે ॥ ૧૯૬૧।૨ ॥
નિત્યોત્સવવિધાનેન કૃત્વા લિંગંહવિર્મયમ્ ।
તત્રેષ્ટ્વા ચાસ્ત્રરાજન્તુ ત્રિશૂલેન સમન્વિતમ્ ॥ ૧૯૭૧।૨ ॥
દશાયુધસમોપેતં ધૂપદીપસમન્વિતમ્ ।
ઘણ્ટારવસમોપેતં બલિદ્રવ્યસમાયુગમ્ ॥ ૧૯૮૧।૨ ॥
નાનાછત્રસમાયુક્તં નાનાવાદ્યસમન્વિતમ્ ।
પ્રવિશ્ય નગરાદ્યન્તુ દેશિકશ્શિષ્ય એવ વા ॥ ૧૯૯૧।૨ ॥
દેવતાહ્વાનદેશે તુ બલિં દદ્યાત્ ક્રમેણ તુ ।
લડ્ડુકં મોદકં મૌદ્ગં ગુલં સક્તું ગણેશ્વરે ॥ ૨૦૦૧।૨ ॥
પાયસં રાત્રિચૂર્ણન્તુ પદ્મપુષ્પં સલાજકમ્ ।
બ્રહ્મપ્રિયમિદં દેયં દ્વિતીયેહનિકીર્તિતમ્ ॥ ૨૦૧૧।૨ ॥
કૃસરાન્નં ઘૃતોપેતં કદલીફલસંયુતમ્ ।
તૃતીયેહનિ દાતવ્યં ભૂતાનાં પ્રીતિકારણમ્ ॥ ૨૦૨૧।૨ ॥
રાત્રિચૂર્ણસમોપેતં નાલિકેરફલાન્વિતમ્ ।
ચતુર્થેહનિદાતવ્યં ગન્ધર્વપ્રિયમેવ ચ ॥ ૨૦૩૧।૨ ॥
ઘૃતં પ્રિયંગુસંયુક્તં ઇન્દ્રવલ્લી સમન્વિતમ્ ।
પઞ્ચમેહનિ દાતવ્યં ઇન્દ્રપ્રિયકરં ભવેત્ ॥ ૨૦૪૧।૨ ॥
વેણ્વન્નં ઘૃતસંયુક્તં પનસોત્થ ફલાન્વિતમ્ ।
ષષ્ઠેહનિ પ્રદાતવ્યં ઋષીણાં પ્રીતિસિદ્ધયે ॥ ૨૦૫૧।૨ ॥
ગુલાન્નં ઘૃતસંયુક્તં બૃહતીફલસંયુતમ્ ।
સપ્તમેહનિ દાતવ્યં શ્રિયઃ પ્રીતિકરં ભવેત્ ॥ ૨૦૬૧।૨ ॥
માષોદનં ઘૃતોપેતં અજમાંસસમન્વિતમ્ ।
અષ્ટમેહનિ દાતવ્યં રાક્ષસઃ પ્રીતિસિદ્ધયે ॥ ૨૦૭૧।૨ ॥
શુદ્ધાન્નન્દધિસક્તુઞ્ચ લાજપુષ્પસમન્વિતમ્ ।
નવમેહનિદાતવ્યં શિવપ્રીતિકરં ભવેત્ ॥ ૨૦૮૧।૨ ॥
અથવાન્યપ્રકારેણ દેવતાદ્રવ્યમુચ્યતે ।
શુદ્ધાન્નન્દધિસંયુક્તં લડ્ડુકાપૂપસંયુતમ્ ॥ ૨૦૯૧।૨ ॥
ફલૈશ્ચ ગુલસંયુક્તં ગણેશસ્ય પ્રિયં ભવેત્ ।
ફલૈશ્ચ રજનીચૂર્ણં ઘૃતાન્નં દધિસક્તુકમ્ ॥ ૨૧૦૧।૨ ॥
ભૂતેભ્યઃ કૃસરઃ પ્રોક્તઃ તેન તેભ્યો બલિર્ભવેત્

પદ્મમૂલકુશાગ્રઞ્ચ શાલ્યાન્નં ઘૃતમિશ્રિતમ્ ।
કદલીફલસંયુક્તં ઋષિભ્યો બલિમાચરેત્

ઇન્દ્રવલ્લી હરિદ્રા ચ પ્રિયંગુઘૃતસંયુતમ્ ।
ચતુર્થેઽહનિ દાતવ્યં શક્રસ્યાસ્ય તુ તૃપ્તયે

પાયસં રાત્રિચૂર્ણઞ્ચ પદ્મપુષ્પં સલાજકમ્ ।
પઞ્ચમેહનિ દાતવ્યં બ્રહ્મપ્રીતિકરં ભવેત્

ગુલાન્નમાજ્યસંયુક્તં બૃહતીફલસંયુતમ્ ।
ષષ્ઠેહનિપ્રદાતવ્યં વિષ્ણુપ્રીતિવિવૃદ્ધયે

કૃસરાન્નં ઘૃતોપેતં નાલિકેરફલાન્વિતમ્ ।
સપ્તમેહનિદાતવ્યં શિવપ્રીતિકરં ભવેત્

વેણ્વન્નં દધિસંયુક્તં કદલીપનસાન્વિતમ્ ।
અષ્ટમેહનિનિદાતવ્યમીશ્વરપ્રીતિસિદ્ધયે

શુદ્ધાન્નન્દધિસંયુક્તં લાજપુષ્પસમન્વિતમ્ ।
નવમેહનિ દાતવ્યં ચણ્ડેશપ્રીતિહેતવે

નવાનાં દિવસાનાન્તુ દેવદ્રવ્યાણિ ચ દ્વિજાઃ ।
કથિતાન્યત ઊર્ધ્વન્તુ કથ્યતે દ્વાદશાહકે

મુદ્ગાન્નં લડ્ડુકં સર્પિકદલીગુલસંયુતમ્ ।
પ્રથમેહનિ દાતવ્યં વિઘ્નમન્ત્રમનુસ્મરન્

રક્તાન્નં માંસસંયુક્તં કૃસરાપૂપસંયુતમ્ ।
ઘૃતમત્સ્યસમાયુક્તં જપાકુસુમસંયુતમ્

દ્વિતીયેહનિ દાતવ્યં પૈશાચમ્મન્ત્રમુચ્ચરન્ ।
પાયસં સક્તુપુષ્પઞ્ચ પદ્મપુષ્પસમન્વિતમ્

તૃતીયેહનિ દાતવ્યં બ્રહ્મમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
કૃસરાન્નં ઘૃતં સક્તુ લડ્ડુકૈશ્ચ સમન્વિતમ્

ચતુર્થેહનિદાતવ્યં ગન્ધર્વમ્મન્ત્રમુચ્ચરન્ ।
ઇન્દ્રવલ્લી હરિદ્રાન્નં સઘૃતં લાજસંયુતમ્

પઞ્ચમેહનિતાતવ્યં ભૂતમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
ગુલાન્નં ઘૃતસંયુક્તં નાલિકેરફલાન્વિતમ્

ષષ્ઠેહનિપ્રદાતવ્યં સ્કન્દમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
કુશાગ્રં ઘૃતસંયુક્તં શુદ્ધાન્નં દધિસંયુતમ્

સપ્તમેહનિ દાતવ્યં ઋષીણાં મન્ત્રમુચ્ચરન્ ।
ક્ષીરાન્નં શાલિપિષ્ટઞ્ચ ઇક્ષુખણ્ડસમન્વિતમ્

અષ્ટમેહનિ દાતવ્ય નાગમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
દધિકાન્નં ગુલોપેતમ્માતુલંગફલન્તથા

નવમેહનિ દાતવ્યમૈન્દ્રમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
ગુલાન્નમાજ્યસંયુક્તં કદલીપનસમન્વિતમ્

દશમેહનિદાતવ્યં વિષ્ણુમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
રક્તાન્નં માંસસંયુક્તં અપૂપં તિલચૂર્ણયુક્

એકાદશાહે દાતવ્યં રક્ષસામ્મન્ત્રમુચ્ચરન્ ।
શાલ્યન્નં દધિસંયુક્તં ગુલખણ્ડસમન્વિતમ્

દ્વાદશેહનિ દાતવ્યં શિવમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
સપ્તાહે વાથ પઞ્ચાહે ત્રિદિને વ્યોમરાત્રિકે

પૂર્વં ત્યક્ત્વા પરં પ્રોક્તં દિનદ્રવ્યાશ્ચ દેવતાઃ ।
દિનદ્રવ્યબલિદ્રવ્યં કથિતં મુનિસત્તમાઃ

પૂર્વં બ્રહ્માદિ દેવેષુ દ્રવ્યૈરેતૈર્બલિર્ભવેત્ ।
દિનાધિપતિ તૃપ્ત્યર્થં શુદ્ધાન્નં દધિસંયુતમ્

દદ્યાલ્લોકેશતૃપ્ત્યર્થં લોકપાલાદિ મન્ત્રતઃ ।
વૃષાદિ પરિવારેષુ ધ્વજે બ્રહ્માદિષુ ક્રમાત્

બલિન્દત્વા તદન્તે તુ બલિપીઠે બલિં ક્રમાત્ ।
ધ્વજાદિ બલિપીઠાન્તં અથવા બલિરીરિતઃ

બ્રહ્માદિ બલિપીઠન્તં શક્રાત્ પીઠાન્તમેવ વા ।
તત્તત્ દિનાધિ દેવાનાં બલિપીઠે બલિસ્તુ વા

દિન દેવાદિ તૃપ્ત્યર્થં શુદ્ધાન્નેન બલિસ્તુ વા ।
લોકેશેભ્યો બલિર્વાપિ દિનદેવેષુ વામતઃ

દિનદેવબલિદ્રવ્યૈઃ લોકપાલેઽથ વા બલિઃ ।
દિનાનામપિ સર્વેષાં દિનં પ્રતિબલિદ્વયમ્

કુર્યાત્ વાદ્યં તયોરેકં બલિર્દિવસયોસ્તુ વા ।
સાયં પ્રાતર્બલિન્દદ્યાત્ તત્કાલે વા તદન્તકે

બેરયાત્રા પ્રકર્તવ્યા યાનક્રમમિહોચ્યતે ।
પ્રથમે વૃષયન્ત્રં સ્યાત્ દ્વિતીયે ભ્રમણાર્હકમ્

ડોલાયન્ત્રં તૃતીયે સ્યાત્ વાજિયન્ત્રં તતઃ પરમ્ ।
સિહ્મયન્ત્રં તતઃ પ્રોક્તં દીપયન્ત્રં તતો ભવેત્

મેષયન્ત્રં તતો જ્ઞેયં રથયન્ત્રં તતો ભવેત્ ।
અન્યોન્યઞ્ચારુરૂપાણિ કાર્યાણિ દ્વિજસત્તમાઃ

બેરાણ્યનેકરૂપાણિ તદન્તે કથિતાનિ ચ ।
તદન્તે બલિદાનં સ્યાત્ બલિપીઠસમન્વિતમ્

અન્નલિંગસમાયુક્તં ત્રિશૂલેન સમાયુતમ્ ।
દશાયુધસમાયુક્તં ગોલકાલિંગસંયુતમ્

રથસ્થિતગણેશાનાં તદન્તે નન્દિકેશ્વરમ્ ।
રથે વા શિબિકાયાં વા સર્વાલંકારસંયુતમ્

એતૈસ્સર્વૈવિહીનોગ્રે બલ્યંગૈશ્ચ સમન્વિતઃ ।
તદન્તે વૃષભં પશ્ચાત્ વૃત્તાર્થં મુખરંગકમ્

તદન્તે દેવદેવેશરથસ્સર્વાંગસુન્દરઃ ।
રથાગ્રોભયસંસ્થાભ્યાં ભૂષિતાભ્યાં વિશેષતઃ

ઘૃતચામરહસ્તાભ્યાં મત્કન્યાભ્યાં વિરાજિતઃ ।
નવરત્નોજ્વલચ્છવેત છત્રેણોપરિગામિનામ્

મદન્તિક ગતેનૈવ શૈવાચાર્યેણ શોભિતઃ ।
મત્પૃષ્ઠભાગસંસ્થેન મત્કર્મનિરતેન ચ

પરિચારક સંજ્ઞેન મત્ભક્તેનાપ્રમાદિના ।
પદ્મકુડ્મલસન્નદ્ધપાશ સંબન્ધહસ્તયા

પુરુષાકારધારિણ્યા શોભિતો રુદ્રકન્યયા ।
મદ્દાસ્યાવાથ સર્વાંગસુન્દર્યાસ્સ્યન્દનસ્ય ચ

તદન્તે દેવદેવેશિરથસ્તદ્વત્ વિભૂષિતઃ ।
તદન્તે ચણ્ડનાથસ્યાત્ પ્રથગ્વાન્યસમન્વિતમ્

ષોડશપ્રતિમાદીનિ યાન્યન્યાનિ શિવસ્ય તુ ।
શિવભક્તાશ્ચ યે ખ્યાતાસ્તેષાં રંગાન્યનેકધા

તાનિ અગ્રગાન્યનેયાનિ પૃષ્ટતો વા દ્વિજોત્તમાઃ ।
એષામિષ્ટન્તુ યત્ગ્રાહ્યં બલ્યંગં કૌતુકં વિના

નાનાવાદ્યસમાયુક્તં ગજાશ્વાદ્યુષ્ટ્રસંયુતમ્ ।
વીથિસમ્માર્જનોપેતં જલસેકસમન્વિતમ્

ગૃહં પ્રતિકૃતાલેપચૂર્ણચિત્રસમન્વિતમ્ ।
મંગુલાંકુરસદ્વીપવર્ધનીકુમ્ભવારિયુક્

કદલીપૂગસંયુક્તં પટ્ટવસ્ત્રાદિ શોભિતમ્ ।
દર્ભમાલા સમાયુક્તં મુક્તાદામવિભૂષિતમ્

ઉપરિષ્ટાદધસ્તાત્તુ તલં પ્રતિ તલં પ્રતિ ।
વિન્યસેદ્દીપદણ્ડાંશ્ચ રાત્રૌ ચેદ્દીપમાલયા

ગૃહાલંકાર ઉદ્દિષ્ટો ગૃહહીનસ્થલેપિ ચ ।
નાનાધ્વજસમોપેતં નાનાવાદ્યસમન્વિતમ્

નાનાગાનસમોપેતં નાનાનૃત્તસમન્વિતમ્ ।
નાનાચ્છત્રસમોપેતં પિચ્છચામરસંયુતમ્

તાલવૃન્તસમોપેતં ધૂપદીપસમન્વિતમ્ ।
પ્રતિદિનં કુર્યાદહ્નિરાત્રૌ મહોત્સવે

રથાદૌ શિબિકાદૌ વા પરિચારકમૂર્ધસુ ।
યાનકાલે તુ તામ્બૂલં દેયં નાનાફલાનિ ચ

ભક્ષ્યાપૂપાદિકન્દેયં દત્વા કાણ્ડપટાદિકમ્ ।
યોગ્યાયોગ્ય વિભાગેન દગ્ધાર્દ્ર વિષયઃ ક્રમાત્

દગ્ધં સર્વં દ્વિજૈસ્સિદ્ધમાર્દ્રં શૂદ્રે તુ વા મતમ્ ।
વિત્વક્ સત્વક્ કૃતં યુક્તયા વીક્ષણાદિવિશોધિતમ્

શંખધ્વનિસમાયુક્તં પાદ્યાચમનસંયુતમ્ ।
પ્રચ્છન્નપટમાવર્જ્ય નિર્માલ્યાપનયે કૃતે

દત્વોપહારાન્ સર્વેભ્યો મદ્ભક્તેભ્યઃ ક્રમેણ તુ ।
આગન્તુકેભ્ય સ્ત્વન્યેભ્યઃ તત્તત્ ભક્ત્યનુસારતઃ

પ્રવેશ્યસ્થાનકૂટાદ્યમાસનસ્થાય શમ્ભવે ।
દત્વા પાદ્યાદિકં નિત્યં સ્નપનં શાન્તિહોમયુક્

કાર્યં તક્ષાદિસંસ્પૃષ્ટરથાદિસ્પર્શશાન્તયે ।
ચણ્ડાલપાણદૃક્દોષનિવૃત્યર્થં વિશેષતઃ

આવશ્યકમિદં જ્ઞેયં પ્રતિધાનં ગુરૂત્તમાઃ ।
શાન્તિહોમં વિનાવાથ અશક્તૌ સ્નપનં નયેત્

પઞ્ચપ્રાકારબાહ્યે તુ મમ યાને પ્રકલ્પિતે ।
વિધાય સ્નપનં વાથ પઞ્ચખારિસમન્વિતે

ચત્વારિંશમિતૈર્ભારૈઃ જલૈર્વાથ તદર્ધતઃ ।
પાદેન વાથ તન્યૂનૈસ્નાપયેદ્દેવમાદરાત્

મૃગયાત્રાં વિશેષેણ સ્નપનં કર્મ કલ્પયેત્ ।
સ્વકાલવિહિતઞ્ચૈતદિષ્ટદં પરિકીર્તિતમ્

પ્રાતસ્સન્ધ્યાર્ચનન્નિત્યં યાગમણ્ટપવેશનમ્ ।
રથાદ્યારોહણં યાનન્તતો મધ્યાહ્નપૂજનમ્

રથેચેદ્ધૂપદાનાન્તં નૈવેદ્યાન્તં શિવાલયે ।
યાત્રાર્થસ્નપનં પશ્ચાત્તતો નૈમિત્તિકાર્ચનમ્

વિનોદદર્શનઞ્ચાન્તે પ્રદોષે પૂજનન્તતઃ ।
પુનર્હોમનિવેશશ્ચ તતો ગ્રામપ્રદક્ષિણમ્

યાત્રાર્થસ્નપનં પૂજા નૃત્તગેયાદિ દર્શનમ્ ।
તતો ધામ નિવેશશ્ચ દેવ્યા સહ નિવેશનમ્

કાલે ષોડશસંખ્યાતે યામાર્ધપરિનિષ્ઠિતે ।
કૃતસર પ્રતિ સરસ્યૈતા દેવતાઃ વિહિતઃ ક્રિયાઃ

સ્વકાલેનુષ્ઠિતાસ્ત્વેતા ક્રિયાસ્સર્વાર્થસાધકાઃ ।
પૂર્વપૂર્વગ્રહેઽપુષ્ટિઃ પૃષ્ઠપૃષ્ઠગ્રહેઽશુભઃ

તસ્માત્સર્વ પ્રયત્નેન પૂર્વકાલે સમાચરેત્ ।
સ્વકાલેપિ ચ દોષસ્સ્યાત્ પૃષ્ઠકાલે સમાચરેત્

યાનકાલે બલેઃ કાલે પૂર્વકાલેઽથવામતઃ ।
પરિવારોક્તમાર્ગેણ બલિપીઠે સમાચરેત્

માર્દવાર્ક્ષન્તુ વા પીઠં લોહં વાભૂ વિલેપનમ્ ।
યાગમણ્ડપવેશઞ્ચ હિત્વાન્તર્વેશનન્તુ વા

તત્ર તામ્બૂલદાનાદ્યં વર્જયેદ્વાથ કારયેત્ ।
ઉક્તકાલે પરિત્યાગે શાન્તિહોમઞ્ચ કારયેત્

રાત્રૌ નીરાજનં કાર્યં ધૂપદીપાવસાનકે ।
પ્રભૂતન્તુ હવિર્દદ્યાદ્યાનકાલાવસાનકે

એવં પ્રતિદિનં કુર્યાત્ વિશેષસ્ત્વઘુનોચ્યતે ।
ગ્રામાદૌ તત્બહિઃ વાપિ કલ્પિતે મણ્ડપાદિકે

નીત્વા દેવં સમારાધ્ય વિનોદાલોકનન્તતઃ ।
પ્રવિશ્ય ધામ વા નો નયેત્ ગ્રામં સમસ્તકમ્

પ્રવેશેવાથ વૃષ્ટ્યાદાવેવમેવ સમાચરેત્ ।
ભવિષ્યદ્વૃષ્ટિશંકાયાન્ધકારે મહત્યપિ

શાન્તિહોમો વિધેયસ્યાદવશિષ્ટપ્રદક્ષિણે ।
યાગારમ્ભદિને વાથ તીર્થદાનદિનેપિ ચ

સકલં ભ્રામયેત્ ગ્રામં પ્રાયશ્ચિત્તન્નચોચ્યતે ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણે હીને દિશાહોમન્તુ કારયેત્

નિર્મલે નભસીન્દોશ્ચ દર્શનેઽવશ્યમેવ ચ ।
બેરયાત્રા પ્રકર્તવ્યા બલિન્નિત્યં સમાચરેત્

તીર્થાહ્નઃ પઞ્ચમે પૂર્વે ચતુર્થે વા સમાચરેત્ ।
તૈલાભ્યંગઞ્ચ તદ્વારે રાત્રિચૂર્ણયુતન્તુ વા

તામ્બૂલદાનસહિતન્દેવે ભક્તેષુ ચ ક્રમાત્ ।
અન્યત્રાપિ ચ કર્તવ્યં ધ્વજારોહેપિ વામતમ્

દેવાગ્રે સ્થાપયેત્તૈલં સ્થણ્ડિલેયંત્રિકોપરિ ।
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય સંહિતા મનુના લભેત્

કવચેનાવ કુણ્ઠ્યાથ યજેદ્ગન્ધાધિભિઃ હૃદા ॥ ૨૯૩૧।૨ ॥
શિવતત્વાદિભિસ્તૈલં મૂલયુક્તૈર્નમોન્તકૈઃ ।
સપુષ્પન્નિક્ષિપેન્મૂર્ધ્નિ રાત્રિચૂર્ણમનુક્રમાત્ ॥ ૨૯૪૧।૨ ॥
લલાટાત્ પાદબાહ્વન્તં દેવ્યાઃ કણ્ઠાન્તમાચરેત્ ।
તત્ર વન્યત્ર વા સ્નાનં કૃત્વા મૌદ્ગન્નિવેદયેત્ ॥ ૨૯૫૧।૨ ॥
તીર્થાહ્નાત્ પૂર્વદિવસે તત્પૂર્વે વા સમાચરેત્ ।
નટેશભ્રમણં કુર્યાત્તદર્ધં પૂર્વરાત્રિકે ॥ ૨૯૬૧।૨ ॥
કૌતુકં પૂર્વવિધિના કારયેન્નૃત્તમૂર્તયે ।
સર્વાભરણયુક્તાય પૂજિતાય વિશેષતઃ ॥ ૨૯૭૧।૨ ॥
તસ્માદન્યત્ર કૂટેવા રંગે વાઽસ્થાનમણ્ટપે ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં કૃત્વા ધામપ્રદક્ષિણમ્ ॥ ૨૯૮૧।૨ ॥
તત્કાલે વા પ્રભાતે વા દેવદેવં પ્રવેશ્ય ચ ।
વિનોદદર્શનઞ્ચાપિ કારયેદ્વિજસત્તમાઃ ॥ ૨૯૯૧।૨ ॥
પ્રાતસ્નાનાદિકં કૃત્વા ભૂષયેત્ ભૂષણાર્હકૈઃ ।
નાનાગરુસુગન્ધઞ્ચ કર્પૂરેણ વિમિશ્રિતમ્ ॥ ૩૦૦૧।૨ ॥
ધામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સર્વાતોદ્યસમન્વિતમ્

સ્થણ્ડિલોપરિ સંસ્થાપ્ય પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
સંપ્રોક્ષ્યાર્ઘ્યામ્ભસાસ્ત્રેણ મન્ત્રયેત્ શર્વશમ્બરૈઃ

ગન્ધાદિભિસ્સમભ્યર્ચ્ય કવચેનાવકુણ્ઠયેત્ ।
સમિદાજ્યેન ચરુણા તિલલાજગુલૈસ્તુ વા

મૂલેન શતહોમસ્સ્યાદસ્ત્રહોમમતો ન વા ।
પઞ્ચાગ્નિ સંસ્કૃતિર્યુક્તો હોમસ્સર્વાર્થસાધકઃ

પ્રાયશ્ચિત્તંત્વઘોરેણ કૃત્વા પૂર્ણાસમન્વિતમ્ ।
સદ્યોજાતેન સંસ્પૃશ્ય ગન્ધંમૂલેન દાપયેત્

સવત્સાંગાં સુવર્ણઞ્ચકાંસ્યપાત્રં સુવસ્ત્રયુક્ ।
તિલમાજ્યમથાન્યદ્વા દદ્યાદાચાર્ય તૃપ્તયે

જલદાનસમોપેતં યાત્રાદાનમિદંમતમ્ ।
અથાન્યદ્વા હરિદ્રાઞ્ચ લવણન્તિલસર્ષપૌ

તામ્બૂલન્તણ્ડુલઞ્ચૈવ ગન્ધાજ્યં તિલતૈલકમ્ ।
શિવદાનમિતિ ખ્યાતં કર્તુરિષ્ટ પ્રદાયકમ્

યોગિનાં ધ્યાનયુક્તાનાં શિવજ્ઞાનાર્થવેદિનામ્ ।
તત્પૂજાદાનમિષ્ટં સ્યાત્ સર્વેષાં પ્રાણિનામપિ

ઉષ્ણીષાદ્યં પ્રદેયં સ્યાદ્વિશેષેષુ દિનેષુ ચ ।
પ્રતિદાનં તુ દેયં સ્યાજ્જલોપેતં તુ તદ્ભવેત્

ઉષ્ણીષાદ્યં પ્રદાતવ્યં દદ્યાચાર્યધીમતઃ ।
આચાર્યશ્શિવ એવસ્યાદનયોરન્તરન્નહિ

યઃ પશ્યેદનયોર્ભેદં સોધોગતિમવાપ્નુયાત્ ।
સર્વાગમજ્ઞં શાન્તઞ્ચ શિવલિંગાર્ચનારતમ્

નિત્યહોમાદિભિર્યુક્તં શિવાર્થાન્નપ્રકલ્પિતમ્ ।
ગ્રહબલ્યાદિસંયુક્તં ભિક્ષા પ્રદમનિન્દિતમ્

કિમત્ર બહુનોક્તેન દેશિકસ્ત્વીદૃશો યદા ।
તૃપ્તો યત્ર તદાતસ્ય પુરુષાર્થગતિર્દ્વિજાઃ

સત્યં સત્યં પુનસ્સત્યં ત્રિસત્યં સત્યમેવ હિ ।
તદ્વિત્તમાહૃતં યેન ત્રિજગચ્ચોર ઉચ્યતે

દેવસ્વાદપિનિસ્તાર્યં કલ્પકોટિશતૈરપિ ।
તસ્માત્ પાપં પરિજ્ઞાય બહુધા દેશિકસ્ય ચ

તદ્દત્તં શ્રદ્ધયા ગ્રાહ્યન્તછ્રાવ્યન્તારકમ્ યતઃ ।
યાત્રાદાન મિદં કાર્યાન્નૈવેદ્યાદિ નિવેદયેત્

પૂર્વાન્તે ભવેલ્લિંગપ્રતિષ્ઠાદૌ ચ સમ્મતમ્ ।
અન્યત્રાપિ ચ કર્તવ્યં રાજ્ઞાં વિજયહેતવે

સર્વદાનોત્તમં હ્યેતત્ ગ્રહણાદૌ વિશિષ્યતે ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં મુખેણસમન્વિતમ્

શૈવાચાર્યસમોપેતમારોપ્ય શિબિકોત્તમમ્ ।
પઞ્ચપ્રાકારમધ્યે વા તત્બાહ્યે વા પ્રદક્ષિણમ્

કૃત્વા યાનક્રમં પ્રોક્તં સર્વમંગલ સંયુતમ્ ।
રાજવેષધરૈઃ પુંભિર્નાનાનૃત્તસમન્વિતૈઃ

આરૂઢ શિબિકૈર્દક્ષૈઃ પુષ્પોદૈર્ગન્ધતોયકૈઃ ।
અગ્રતઃ પૃષ્ઠતો વાપિ કૃતસેવા સમન્વિતૈઃ

વર્જયેદ્વાથ મુખં રાજવેષધરાન્વિતમ્ ।
પ્રવેશ્ય ભવનં પશ્ચાત્ સ્થાપયેત્ પૂર્વવર્ત્મના

કૌતુકઞ્ચ પરિત્યજ્ય ગન્ધપુષ્પાદિભિર્યજેત્ ।
તદન્તે બેરયાત્રાદિ તત્પૂર્વે વા પ્રકીર્તિતમ્

રાત્ર્યન્તે રથમારોપ્ય દેવદેવન્નટેશ્વરમ્ ।
પૂર્વયાનક્રમેણૈવ ગ્રામાદીનાં ગ્રદક્ષિણમ્

કૃત્વા નિવેશયેદન્તઃ પુનસ્નપનમાચરેત્ ।
અન્યેષ્વપિ ચ બેરેષુ વિધાનં સદૃશં મતમ્

તીર્થાહ્નઃ પૂર્વદિવસે તત્પૂર્વે વા દ્વિજોત્તમાઃ ।
યુદ્ધારમ્ભક્રિયોપેતં મૃગયાત્રાવસાનકમ્

અન્યેન ચોત્સવાર્થેન બેરેણ પુનરાચયેત્ ।
વિશેષેણ સ્નપનન્તસ્ય વિધેયં પૂર્વવર્ત્મના

તદ્રાત્રૌ કૌતુકં કુર્યાત્ તીર્થાર્થં પૂર્વવર્ત્મના ।
તીર્થાર્થં સાધયેદ્રાત્રૌ કલશાન્નવસંખ્યયા

સસૂત્રાન્ સાપિધાનાંશ્ચ સકૂર્ચાન્ પલ્લવાન્વિતાન્ ।
સવસ્ત્રાન્વા વિવસ્ત્રાન્વા પ્રધાને વસ્ત્રમેવ વા

રાત્રૌ વા સાધયેત્તીર્થં સ્નાને તત્સમયેપિ વા ।
પ્રાતઃ પ્રાગુદયાત્ પૂર્વન્તીર્થકાર્યં સમાચરેત્

તીર્થસ્થાનઞ્ચ સંપ્રાપ્ય શુદ્ધિં કૃત્વા મહીતલે ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કુર્યાત્ શૂલાર્થં કલશાર્થકમ્

પશ્ચિમે સ્થાપયેચ્છૂલં તદગ્રે કલશાન્યસેત્ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ દેવાનાહૂયપૂર્વકમ્

ત્રિશૂલે સર્વતીર્થઞ્ચ સર્વંદુર્ગાસમન્વિતમ્ ।
મધ્યે મનોન્મનીયુક્તં ગન્ધપુષ્પાદિભિર્યજેત્

તજ્જલૈઃ સ્નાપયેચ્છૂલં નદ્યાદ્યન્તઃ પ્રવિશ્ય ચ ।
તીર્થસંગ્રહણં કુર્યાત્ ગંગાદ્યાવાહનેન ચ

હે દેવિ ગંગે યમુને નર્મદે ચ સરસ્વતિ ।
સિન્ધો ગોતાવરિત્વઞ્ચ કાવેર્યત્રજલાશયે

સન્નિધીભવશર્વસ્ય તીર્થાર્થમિદમુત્તમમ્ ।
ખેરસ્તમનં યાવત્ તીર્થાનાં પાપશુદ્ધયે

તીર્થસંગ્રહણં તન્મધ્યે પ્રાક્શિરાન્વિતમ્ ।
ત્રિશૂલં સ્નાપયેદપ્સુ શિવમન્ત્રમનુસ્મરન્

જલાદુત્તીર્ય શૂલન્તુ જલતીરે નિવેશયેત્ ।
તીર્થસંગ્રહણં કૃત્વા તીર્થં દેવાલયેપિ વા

અવગાહનહીનન્તુ નયેદ્દૂરજલાશયે ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં પ્રવિશેદાલયં પ્રતિ

હોમઞ્ચ બલિદાનઞ્ચ કૃત્વા પ્રાગુક્તવર્ત્મના ।
ચૂર્ણોત્સવં તતઃ કુર્યાત્ દેવસ્યાસ્થાનમણ્ટપે

સ્થણ્ડિલે દ્વિતયં કુર્યાત્ દેવદેવસ્ય સન્નિધૌ ।
ત્રિશૂલં પશ્ચિમેન્યત્રોલૂખલં વિનિવેશયેત્

તન્મધ્યે વિન્યસેદ્રાત્રિમથતચ્ચૂર્ણસિદ્ધયે ।
વસ્ત્રાણાવેષ્ટ્ય તન્મધ્યે રાત્રિચૂર્ણન્તુ વા ક્ષિપેત્

ત્રિશૂલં પૂજયિત્વાદૌ તતો રાત્ર્યધિવાસનમ્ ।
સંક્લ્પ્યોલૂખલેશક્તિમ્માધારાખ્યં પ્રકલ્પયેત્

મુસલે પૂજયિત્વેશં કુર્યાત્ ઘૃતશિરોર્પણમ્ ।
દૂર્વા પુષ્પસમોપેતૈઃ વ્રીહિતણ્ડુલકાદિભિઃ

સમ્મુખં વિમુખં વાપિ શૂલં દેવસ્ય કીર્તિતમ્ ।
તદ્વન્મુસલમુદ્દિષ્ટં તથૈવોલૂખનં ભવેત્

સવસ્ત્રં વા વિવસ્ત્રં વા મૂસલં પરિકીર્તિતમ્ ।
મુસલં પૂર્વમભ્યર્ચ્યોલૂખનં તદનન્તરમ્

શિવતત્વાદિતો વા સ્યાદાત્મતત્વાદિતોપિ વા ।
દૂર્વાપ્રદાનં કર્તવ્યં ગુરુણા વા નિયોગિના

રાજ્ઞા દેવ્યા ચ તસ્યાથ તન્નિયુક્તૈર્મહાત્મભિઃ ।
પુરોહિતમુખૈર્દેયં તતો માહેશ્વરૈર્જનૈઃ

મત્કન્યાભિશ્ચદાસીભિઃ કર્તવ્યં રાજસન્નિધૌ ।
નો ચેત્રાજનિયુક્તાભિરુદ્રકન્યાભિરેવ વા

દાસીભિર્વાર્થ ભક્તૈર્વા યોગ્યૈર્રન્યૈઃ ક્રમેણ ચ ।
દૂર્વાદાનં પ્રકર્તવ્યં વિદ્ધૈર્દેશિકાજ્ઞયા

અન્યસ્મિન્નપિ દેવસ્ય દેવ્યા વા કૌતુકાન્તરે ।
તદાદૌ સ્નાનકાલાદૌ કર્તવ્યમ્મંગલાર્થકમ્

તદન્તે ચૂર્ણયેદ્રાત્રિં ત્રિઃકૃત્વા ચાસ્ત્રમુચ્ચરન્ ।
દૂર્વાદાનં ક્રમેણૈવ ચૂર્ણયેદ્રાત્રિમાદરાત્

તચ્ચૂર્ણં તન્મનું સ્મૃત્વા તસ્માદાદાય નિક્ષિપેત્ ।
નાનાવિધેષુ પાત્રેષુ લિંગાર્થકં પ્રતિમાર્થકમ્

ઉત્સવપ્રતિમાર્થકઞ્ચ ત્રિશૂલાર્થં વિશેષતઃ ।
પરિવારાર્થમેકઞ્ચ ભાગં સંકલ્પયેત્ ક્રમાત્

અવશિષ્ટજનાર્થઞ્ચ સંગ્રહેત્ કલશાદિષુ ।
કેવલં ગન્ધતૈલં વા પૃથક્ પાત્રેષુ કલ્પયેત્

સંપ્રોક્ષ્ય હેતિના પશ્ચાત્ હૃણ્મન્ત્રેણ સમર્ચયેત્ ॥ ૩૫૬૧।૨ ॥
અમૃતીકૃત્ય ગોસ્તન્યા દદ્યાત્તામ્બૂલપૂર્વકમ્ ।
રાત્રિચૂર્ણં ચ દેયં સ્યાત્ પ્રાગુક્તવિધિના દ્વિજાઃ ॥ ૩૫૭૧।૨ ॥
ચૂર્ણોત્સવં ત્રિશૂલેન ગ્રામાદાવાલયેઽપિ ચ ।
કારયેત્ શીઘ્રગત્યા તુ સમર્થૈઃ પરિચારકૈઃ ॥ ૩૫૮૧।૨ ॥
મહાતીર્થં પ્રકર્તવ્યં સમુદ્રાદૌ મહાજલે ।
નાલ્પોદકે વિધાતવ્યં તચ્ચ કૌતુકતીર્થવત્ ॥ ૩૫૯૧।૨ ॥
કિં તુ બેરસમોપેતં પ્રપાદિ પરિમણ્ડિતે ।
કલશસ્થાપનોપેતં દેવતાહ્વાનસંયુતમ્ ॥ ૩૬૦૧।૨ ॥
વિબેરં વાપિ પ્રકર્તવ્યં તીર્થકાર્યે દ્વિજોત્તમાઃ ।
તીર્થસંગ્રહણં પૂર્વં ન કૃતે તુ જલાન્તરે ॥ ૩૬૧૧।૨ ॥
તીર્થસંગ્રહણં કૃત્વા મહાતીર્થં સમાચરેત્ ।
વિમોચ્ય કૌતુકં સર્વં ભક્તેભ્યો વિનિવેશ્ય ચ ॥ ૩૬૨૧।૨ ॥
મહાતીર્થં પ્રકર્તવ્યં શૂલબેરસમન્વિતમ્ ।
ત્રિશૂલસહિતં વાપિ નાનાદેવાલયાગતૈઃ ॥ ૩૬૩૧।૨ ॥
ત્રિશૂલૈર્દેવતોપેતૈઃ સહિતં વા સમાચરેત્ ।
અથવા પદ્મચક્રાભ્યાં સહિતં વા સમાચરેત્ ॥ ૩૬૪૧।૨ ॥
મહામોટિસમાયુક્તં રાત્રૌ વા તીર્થમાશ્રયેત્ ।
અહ્નિતીર્થં પ્રકર્તવ્યં મધ્યાહ્ને તીર્થમુત્તમમ્ ॥ ૩૬૫૧।૨ ॥
પૂર્વાહ્ને મધ્યમં તીર્થમપરાહ્નેઽધમં ભવેત્ ।
હિત્વેન્દુ ગ્રહણં તીર્થં રાત્રૌ વા વરમિષ્યેતે ॥ ૩૬૬૧।૨ ॥
તચ્ચ (મોટિ) સમાયુક્તં ઉત્તમોત્તમમિષ્યતે ।
તિથિપ્રધાનં સામુદ્રયમન્યદ્દક્ષપ્રધાનકમ્ ॥ ૩૬૭૧।૨ ॥
તિથિનક્ષત્રસંયોગયુક્તં દુર્લભમુચ્યતે ।
પૂર્વાહ્ને વા પરાહ્નેવા તિથિઋક્ષસમન્વિતમ્ ॥ ૩૬૮૧।૨ ॥
સમુદ્રે વાથ નદ્યાદૌ કાર્યં મધ્યન્દિને વરમ્ ।
નક્ષત્રમધિકં ત્વહ્નિસંગ્રાહ્યં તિથિરેવ વા ॥ ૩૬૯૧।૨ ॥
વારદ્વયગતે ઋક્ષે તિથૌ વા યોગસમ્ભવે ।
તીર્થર્ક્ષદ્વયસંપ્રાપ્તાવેકમાસે પરં વરમ્ ॥ ૩૭૦૧।૨ ॥
તત્રાપિ યોગયુક્તઞ્ચેત્ પૂર્વં સંગ્રાહ્યમેવ વા ।
યસ્મિન્ માસે તુ યદૃક્ષં પૂર્વં તીર્થમનુષ્ઠિતમ્ ॥ ૩૭૧૧।૨ ॥
તસ્મિન્ માસે તુ તદૃક્ષે પશ્ચાદપિ સમાચરેત્ ।
લિંગે સ્વાયમ્ભુવે ચેત્તુ દૈવિકે ચાર્ષિકેપિ વા ॥ ૩૭૨૧।૨ ॥
માનુષે પૂર્વતીર્થક્ષે માસર્ક્ષન્તદ્વિમાસકે ।
નક્ષત્રે વા તિથૌ વાપિ તીર્થકાર્યં દ્વિજોત્તમાઃ ॥ ૩૭૩૧।૨ ॥
જલમધ્યે તતસ્તીર્થં કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ ।
દ્વિધાવગાહનં પ્રોક્તં બેરયોગવિયોગતઃ ॥ ૩૭૪૧।૨ ॥
વિયોગે તીરદેશે તુ બેરસ્નપનમેવ વા ।
કારયેત્ પૂજયેત્ પશ્ચાત્ ગન્ધાદ્યૈરુપચારકૈઃ ॥ ૩૭૫૧।૨ ॥
નૈવેદ્યં દાપયેત્તત્ર નોચેદ્દેવાલયેપિ વા ।
આરામાદૌ ચ દેવેશં તોષયેત્ સર્વમંગલૈઃ ॥ ૩૭૬૧।૨ ॥
ગ્રામપ્રદક્ષિણોપેતમથવા તદ્વિવર્જયેત્ ।
સર્વેર્ભક્તજનોપેતં તૈર્વિહીનન્તુ વા ભવેત્ ॥ ૩૭૭૧।૨ ॥
પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા સર્વમંગલસંયુતમ્ ।
ધામપ્રદક્ષિણોપેતં વિશુદ્ધૈઃ પરિચારકૈઃ ॥ ૩૭૮૧।૨ ॥
ગ્રાહયિત્વા તુ દેવેશં દેવ્યા વિદ્યેશ્વરૈર્યુતમ્ ।
ગર્ભગેહે સુસંસ્થાપ્ય લિંગે પીઠેહ્યનુક્રમાત્ ॥ ૩૭૯૧।૨ ॥
દેવં દેવીઞ્ચ વિન્યસ્ય વિદ્યેશાન્ પરિતોન્યસેત્ ।
તત્તત્ તોયૈશ્ચ સંપ્રોક્ષ્ય શુદ્ધોદૈસ્નાપયેદ્વિભુમ્ ॥ ૩૮૦૧।૨ ॥
તતસ્સંપૂજયેદ્દેવં યથાવિભવવિસ્તરમ્ ।
ધ્વજાવરોહણં તસ્યાં રાત્રૌ શ્રેષ્ઠમુદાહૃતમ્ ॥ ૩૮૧૧।૨ ॥
તૃતીયે પઞ્ચમે વાપિ સપ્તમે નવમેવ વા ।
એકાદશાહે વિશ્વર્ક્ષે કુર્યાત્પઞ્ચદશાહકે ॥ ૩૮૨૧।૨ ॥
કુર્યાત્ સપ્તદશાહે વૈકોન વિંશત્યહેઽપિ ચ

મૂર્તિહોમયુતં કુર્યાદ્દિશાહોમન્તદૂર્ધ્વતઃ ।
ધ્વજાદિ તીર્થપર્યન્તં દિનસંખ્યાસ્થિતા યદિ

પુનરુત્સવમારભ્ય તીર્થાન્તં સર્વમાચરેત્ ।
ધ્વજાવરોહઋક્ષેતુ શુદ્ધાખ્યં સ્નપનં નયેત્

લિંગે બેરે શૂલે ધ્વજે સ્નપનમાચરેત્ ।
અર્ચનોક્તં સમભ્યર્ચ્ય મલાભિર્ધામભૂષયેત્

ગર્ભગેહં સમારભ્ય ગોપુરાન્તં સ્વશક્તિતઃ ।
કાલાગરૂદ્ભવૈ ર્ધૂપૈર્ધૂપયેદ્દેવમન્દિરમ્

નૈવેદ્યં વિવિધન્દદ્યાત્ તોષયે દ્દેવં માદરાત્ ।
ચણ્ડપૂજાન્તતઃ કુર્યાત્ હોમેન સહિતન્નવા

તતો ગ્રામબલિં દદ્યાત્ અન્નલિંગસમન્વિતમ્ ।
ત્રિશૂલેન સમાયુક્તં ચણ્ડનાથયુતન્તુ વા

ભેરિકા મદ્દલોપેતં પટહૈઃ કાહલૈર્યુતમ્ ।
શ્રીખણ્ટ શંખસંયુક્તં બલિકાલે તુ ઘોષણમ્

કૃત્વા વિસર્જયેદ્દેવાન્ બ્રહ્મદીન્ ગ્રામવર્તિનઃ ।
ધ્વજેવાદૌ બલિન્દદ્યાત્તદન્તે ચ ધ્વજં પુનઃ

અવતાર્યપટસ્થઞ્ચ યોજયેત્ વૃષભં વૃષે ।
ધ્વજાવરોહણસ્યાદૌ ચાન્તે વા બલિરિષ્યતે

આચાર્યં પૂજયેત્કર્તા વસ્ત્રહેમાંગુલીયકૈઃ ।
અંકુરાર્પણકાલે ચ ધ્વજારોહણકાલકે

યાગાધિવાસેન હોમપ્રારમ્ભે સન્ધ્યયોર્દ્વયોઃ ।
અથવા ચૈકસન્ધ્યાયાઃ પ્રારમ્ભેવાવસાનકે

નૃત્તમૂર્ત્યુત્સવે તીર્થે શુદ્ધસ્નપનકાલકે ।
દક્ષિણાન્દાપયેત્પશ્ચાત્ ત્રિવિધા સા ચ સમ્મતા

અધમા પઞ્ચનિષ્કા ચ દ્વિગુણા મધ્યમા ભવેત્ ।
ત્રિગુણા ચોત્તમા જ્ઞેયા દેશિકસ્ય તુ દક્ષિણા

તદર્ધસંખ્યયા પ્રોક્તા દક્ષિણાકન્યસક્રમે ।
શ્રેષ્ઠં તુ દ્વિગુણા પ્રોક્તા ત્વન્યથા વા નિગદ્યતે

નિષ્કમર્ધં તદર્ધં વા પ્રત્યહં દક્ષિણા મતા ।
ભક્તોત્સવન્તતઃ કુર્યાત્ પક્ષાહાત્ પૂર્વ એવ વા

ઉત્સવાદૌ ચ મધ્યે વા ભક્તાનામુત્સવો મતઃ ।
સંવત્સરોદ્ભવેકાલે યદા માસોત્સવો ભવેત્

બલિ હોમાદિસંયુક્તો બેરયાત્રાદિ સંયુતઃ ।
વર્જયેદ્વાનયેત્બેર યાત્રામાત્રમથાપિ વા

માસોત્સવદ્વયપ્રાપ્તાવેવમેવ સમાચરેત્ ।
માસોત્સવમિહપ્રોક્તસ્ત્વેકાહોત્સવત્ દ્વિજાઃ

કુર્યાદેકમનેકં વા માસ્યેકસ્મિન્ તદુત્સવમ્ ।
અંકુરાર્પણપૂર્વં વા તદ્વિયુક્તમથાચરેત્

એકાહમુત્સવં કુર્યાત્ ભેરીતાડનપૂર્વકમ્ ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કૃત્વા શૂલમેકત્ર વિન્યસેત્

તદગ્રે સ્થાપયેદ્ભેરીં પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
અસ્ત્રં ભેરીઞ્ચ સંપૂજ્ય ભેરીં સન્તાડયેત્ ક્રમાત્

તતઃ પ્રતિસરં બદ્ધ્વા દેવે શૂલે યથાક્રમમ્ ।
ધામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા યાગશાલાં પ્રવિશ્ય ચ

સ્થણ્ડિલે સ્થાપયેત્ શૂલં વેદ્યૂર્ધ્વે સ્થણ્ડિલે શુભે ।
વિન્યસેત્ શિવકુમ્ભઞ્ચ વર્ધની સહિતં ગુરુઃ

સમન્તાત્ સ્થાપયેદષ્ટૌ ઘટાન્વાકલશાન્વથ ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ પ્રોક્ષયેદસ્ત્રવારિણા

હેમાબ્જં નિક્ષિપેત્કુમ્ભે વર્ધન્યાં વસ્ત્રવેષ્ટિતમ્ ।
ઉભયઞ્ચ વિધાતવ્યં સૂત્રકૂર્ચપિધાનયુક્

ફલપલ્લવસંયુક્તં કુમ્ભે શમ્ભુમ્મનોન્મનીમ્ ।
વર્ધન્યામષ્ટવિદ્યેશાન્ કલશેષુ સમર્ચયેત્

દ્વારાણિ દ્વારપાન્નન્દિ પ્રમુખાન્ કલશેષુ વા ।
સ્થણ્ડિલેતાન્ સમભ્યર્ચ્ય તોરણૈરષ્ટમંગલૈઃ

સંયુક્તન્તદ્વિહીનં વા દશાયુધયુતન્નવા ।
કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાપિ હોમકર્મસમાચરેત્

પઞ્ચસંખ્યેઽથવૈકસ્મિન્ પૂર્વદ્રવ્યસમન્વિતમ્ ।
તતો ગ્રામબલિં દદ્યાત્ બિમ્બેન સહિતન્તુ વા

એવં રાત્રૌ પ્રકર્તવ્યં પ્રાતર્યાગેશ્વરાન્ યજેત્ ।
કૃત્વા હોમં બલિં કુર્યાદ્બેરેણ ચ સમન્વિતમ્

આલયં પ્રવિશ્યાન્તે કુર્યાચ્ચૂર્ણોત્સવં ગુરુઃ ।
તતસ્તીર્થં પ્રકર્તવ્યમત્રાનુક્તન્તુ પૂર્વવત્

પ્રાતર્વાકારયેત્ સર્વં ભેરીતાડન વર્જિતમ્ ।
સદ્યોધિવાસનં કૃત્વા પ્રાગ્વત્સર્વં સમાચરેત્

ચૂર્ણોત્સવવિહીનં વા વિધાનમિદમાચરેત્ ।
આલયે બલિયાને ચ સ્યાતાં તીર્થં વિહાય વા

બેરયાત્રા પ્રકર્તવ્યા સાયાહ્ને વા પ્રદોષકે ।
તીર્થોર્ધ્વઞ્ચેત્ ભવેત્ યાત્રા બલિકાલેઽન્યબેરતઃ

બેરયાત્રા વિધેયા વા ત્વન્યથા ચ નિગદ્યતે ।
બલિહોમાદિકં હિત્વા ભ્રમણં કેવલન્તુ વા

દેવસ્ય કૌતુકં કુર્યાદ્દિનેષ્વેતદપીરિતમ્ ॥ ૪૧૮૧।૨ ॥
કર્તુર્વાઞ્છાવશાત્ કૢપ્તકાલેષ્વેતચ્ચ વા મતમ્ ।
કર્તૃજન્માવસાનર્ક્ષે ચાર્દ્રા નક્ષત્ર એવ વા ॥ ૪૧૯૧।૨ ॥
ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યાં પર્વણ્યુભયપક્ષયોઃ ।
અયને વિષુવે રાહુ દર્શનેદમનોત્સવે ॥ ૪૨૦૧।૨ ॥
પવિત્રેમાસપૂજાયાં કૃત્તિકાદીપરોહણે ।
સંવત્સરાદિલેખાયાન્નવતોયાગતાવપિ ॥ ૪૨૧૧।૨ ॥
પૂર્વફાલ્ગુનનક્ષત્રે નવનૈવેદ્યકર્મણિ ।
અન્યસ્મિન્ મંગલે કાર્યે કુર્યાદેકોત્સવં બુધઃ ॥ ૪૨૨૧।૨ ॥
એવં પ્રત્યબ્ધસંયુક્તં ભુક્ત્યૈ નોચે દ્વિમુક્તયે ।
વારપૂજાદિ કર્તવ્યા રવિવારાદિતઃ ક્રમાત્ ॥ ૪૨૩૧।૨ ॥
પઞ્ચગવ્યામૃતૈર્વાપિ સ્નાપયેત્ સ્નપનાંગકૈઃ ।
પુષ્પકલૈર્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયેત્ પરમેશ્વરમ્ ॥ ૪૨૪૧।૨ ॥
સ્થલપદ્મમપામાર્ગં શ્રીપર્ણન્તુલસી તથા ।
ગોક્ષુરા બિલ્વપત્રઞ્ચ વિષ્ણુક્રાન્તિઃ ક્રમેણ તુ ॥ ૪૨૫૧।૨ ॥
અર્કવારાદિ વારેષુ પત્રાણ્યેતાનિ યોજયેત્ ।
માણિક્કમર્કવારેસ્યાત્ ચન્દ્ર વારે તુ મૌક્તિકમ્ ॥ ૪૨૬૧।૨ ॥
પ્રવાલં ગુજવારે તુ બુધે મરકતં ભવેત્ ।
સુરેઢ્યે પુષ્પરાગં સ્યાત્ શુક્રે વજ્રમિતિ સ્મૃતમ્ ॥ ૪૨૭૧।૨ ॥
ઇન્દ્રનીલં ચ સૌરે સ્યાત્ સર્વાણ્યન્યાનિ યાનિ ચ ।
સર્વવારેષુ યોગ્યાનિ ભૂષણાનાં વિધિર્મતઃ ॥ ૪૨૮૧।૨ ॥
તદ્વર્ણાભાનિ ચ પુષ્પાણિ વસ્ત્રાણિ ચ નિયોજયેત્

તત્તદ્વર્ણાનિ નૈવેદ્યન્તત્તદ્વારે નિવેદયેત્ ।
વારપૂજાવસાને તુ વારોત્સવમથાચરેત્

અર્કવારોત્સવં વાપિ કારયેદિષ્ટસિદ્ધયે ।
ગ્રહપીડાવિનાશાર્થમારોગ્યાર્થં વિશેષતઃ

જગત્ક્ષોભવિનાશાર્થં બાધાયેન ગ્રહેણ ચ ।
તદ્વારપૂજા કર્તવ્યા તદ્વારોત્સવસંયુતા

તત્તદ્વારવિભેદેન ગન્ધાદિગ્રહણેન વા ।
સંવત્સરોત્સવઃ પ્રોક્તઃ તથા માસોત્સવોપિ ચ

વારોત્સવસ્ય વિપ્રેન્દ્રા વિશેષસ્તત્ર કથ્યતે ।
પૂર્વાહ્ને બ્રાહ્મણાનાન્તુ મધ્યાહ્ને ક્ષત્રિયસ્ય તુ

સાયાહ્ને વૈશ્યજાતેસ્તુ ચતુર્થસ્યાર્ધરાત્રકે ।
ધ્વજસ્યારોહણં કુર્યાત્ ધ્વજારોહણ પૂર્વકમ્

ભેરીતાડનપૂર્વં વા બીજનિર્વાપપૂર્વકમ્ ।
બ્રાહ્મણાદિ ત્રયાણાં વા શૂદ્રે વાંકુરપૂર્વકમ્

નગરે ધ્વજપૂર્વં વા મંગલે ભેરિપૂર્વકમ્ ।
પત્તનેંકુરપૂર્વં વા તદ્વછ્શૂદ્રે પ્રકીર્તિતમ્

ચતુસ્સહસ્રકાદૂર્ધ્વે વૈપ્રે ગ્રામે મહત્તરે ।
પુરાદૌ સંકરોનોક્તઃ ઉત્સવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ

સપ્તષટ્પઞ્ચવેદૈસ્તુ તાલૈર્વાધ્યજદણ્ડકૈઃ ।
ધ્વજસ્ય વેદિકાં કુર્યાત્ શૂદ્રાદીનાં વિલોમતઃ

ધ્વજે ધ્વજન્ન કર્તવ્યં કર્તવ્યો વૃષભધ્વજઃ ।
ઉત્સવે ચોત્સવન્નેષ્ટમિષ્ટં શૈવોત્સવં દ્વિજાઃ

સર્વાનુકૂલ નક્ષત્રે ધ્વજારમ્ભાદિકો વરઃ ।
શ્વેતં રક્તઞ્ચ પીતઞ્ચ બ્રાહ્મણ્યાદિ ત્રયે મતઃ

શૂદ્રસ્ય પીતઃ સર્વેષાં શ્વેતો વા પરિકીર્તિતઃ ।
આરમ્ભસ્તુ પટે મૂર્ધા પુચ્છસ્યાદવસાનયુક્

ધ્વજપ્રદક્ષિણે કાલે ગચ્છેદગ્રે ગુરુર્નવા ।
ગાન્ધારં પૂર્વભાગે તુ દક્ષિણો કૌશિકો ભવેત્

પશ્ચિમે કામરો જ્ઞેયસ્તર્કરાગસ્તદુત્તરે ।
એવઞ્ચ દિક્વિભાગેન સ્વરાસ્તુ પરિકલ્પયેત્

ધ્વજારોહણકાલે તુ ચતુર્ષ્વેકતમોપિ વા ।
ધ્વજારોહાદિ તીર્થાન્તં રોત્રૌ ગ્રામબલિસ્તુ વા

અથવા ધ્વજમૂલે તુ દેવાનાં બલિરેવ વા ।
નિત્યોત્સવયુતસ્થાને ચોત્સવેન્યત્રવાપિ વા

બ્રાહ્મણાદિ વિભેદેન સૌમ્યાદારભ્ય કુણ્ડકમ્ ।
પ્રદક્ષિણક્રમાદ્વાપિ કુર્યાદેકાગ્નિકલ્પને

ચણ્ડરૂપધરોબ્રહ્મચારી સમ્મૃષ્ટભોજનઃ ।
આત્માનઞ્ચણ્ડવત્ ધ્યાત્વા છિન્દ્યાદ્વાધ્વજદણ્ડકમ્

ઉત્સવં વા પવિત્રં વા કલ્પયેદુભયન્તુ વા ।
કેત્વંકુરન્નવાહે સ્યાત્ સપ્તાહેચોત્સવાંકુરમ્

તીર્થાંકુરન્તુ તત્સંખ્યે સર્વં સર્વત્ર વામતમ્ ।
મધ્યાહ્ને ધ્વજપૂજાં વા સોમકુમ્ભે જલસ્ય ચ

નિક્ષેપઞ્ચાથ તત્પૂજા રાત્રૌ વાથ વિધીયતે ।
કૃતકૌતુકબેરસ્ય તત્ગ્રામાન્નિર્ગમોપિ વા

મૃગયાચેષ્ટકાલેષુ કર્તવ્યં દ્વિજસત્તમાઃ ।
સૌરશ્ચાન્દ્રો દ્વિધાપ્રોક્તા વત્સરઃ કામિકાગમે

સૌરશ્રેષ્ઠ ઇહ પ્રોક્તશ્ચાન્દ્રો મધ્યમ ઉચ્યતે ।
સાવનસ્ત્વધમઃ પ્રોક્તસ્તેન કાર્યન્તુ નેષ્યતે

ઉત્સવાદિષુ કાલેષુ પ્રતિષ્ઠાદ્યન્ન કારયેત્ ।
વિધાય શાન્તિહોમન્તુ પ્રતિષ્ઠાદ્યન્તુ વા નયેત્

અથવાન્યપ્રકારેણ ઉત્સવન્તુ વિધીયતે ।
ધ્વજમેકં સમારોપ્ય ધ્વજારોહણપૂર્વકમ્

તસ્મિન્નેવદિને વિપ્રા મન્દીભૂતે દિવાકરે ।
શ્રાવયેત્તીર્થદિવસં ગજાદ્યારોહિતેન ચ

ચણ્ડાલેન સદારેણ કુર્યાત્ ઘોષયુતેન ચ ।
તદ્રાત્રાવેવ કર્તવ્યં ભેરીતાડનપૂર્વકમ્

બેરાગ્રે શૂલસંયુક્તે દેવાનાવાહ્યપૂર્વવત્ ।
આશ્રાવ્ય તીર્થદિવસં ગ્રામાદિબલિવર્જિતમ્

ધામન્યેવ વિધાયૈવં તસ્માદ્ગત્વા જલાશયમ્ ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કૃત્વા જલતીરે ગુરૂત્તમાઃ

એકત્ર સ્થાપયેચ્છૂલમન્યત્ર કલશાન્ન્યસેત્ ।
નવકૈસ્નાપયેચ્છૂલં તચ્છૂલમવગાહયેત્

પ્રવિશ્ય દેવતાસ્થાનં તદ્દિનાદ્વા દશાહકે ।
યાગારમ્ભં પુનઃ કુર્યાદંકુરાર્પણપૂર્વકમ્

એકહોમસમાયુક્તં ગ્રામાદિબલિમાચરેત્ ।
બેરયાત્રા સમાયુક્તં દિવસં પ્રત્યહર્નિશમ્

પઞ્ચમે દિવસે તત્ર સિકતા અસ્ત્રમન્ત્રિતાઃ ।
વિકિરેત્ સદનં સર્વમન્તર્બાહ્ય વિકલ્પિતમ્

અષ્ટાદાશદિને પ્રાપ્તે બીજાનિર્વાપમાચરેત્ ।
તીર્થાથં તન્નિશાયાન્તુ ધામ્નસ્ત્વષ્ટાદિશાસ્વપિ

ધ્વજાનષ્ટૌ સમારોપ્યાંકિતાન્ લોકેશવાહનૈઃ ।
તદસ્ત્રાકાન્ વૃષાઙ્ગાન્વા મૂર્તિપૈશ્ચ સમન્વિતઃ

તતઃ પ્રભૃતિકર્તવ્યં હોમકર્મવિશેષતઃ ।
તદન્તે બલિદાનં સ્યાત્ બેરયાત્રાસમન્વિતમ્

એવં નવદિનં કૃત્વા દશમે તીર્થમાચરેત્ ।
ધ્વજાનામષ્ટસંખ્યાનાં તદ્રાત્રાવવરોહણમ્

કૃત્વા તદ્દિનમારભ્ય નાનાવાદ્ય સમન્વિતમ્ ।
નાનાગાનસમાયુક્તં નાનાનૃત્તસમન્વિતમ્

ગ્રામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા પરિવેષક્રમં નયેત્ ।
સપ્તાહમેવં કૃત્વાન્તે તસ્માદ્ગત્વા જલાશયમ્

સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કૃત્વા જલતીરે ગુરૂત્તમઃ ।
એકત્ર સ્થાપયેચ્છૂલમન્યત્ર કલશાન્ન્યસેત્

નવકૈઃ સ્નાપયેચ્છૂલં તચ્છૂલમવગાહયેત્ ।
પ્રવિશ્ય દેવતાસ્થાનં સર્વાતોદ્યં વિવર્જ્ય ચ

સ્થાપયેન્મૌનમાસ્થાય સપ્તાહં તદનન્તરમ્ ।
ચણ્ડેશ્વરં પુરો નીત્વા બેરયાત્રામનન્તરમ્

બલિહોમવિહીને તુ નયેત્ સપ્તાહમાચરેત્ ।
ચણ્ડપૂજા સમાયુક્તં હોમંસ્નપનસંયુતમ્

તદન્તે કારયેત્તીર્થં ત્રિશૂલેન સમન્વિતમ્ ।
ધ્વજાવરોહણં કુર્યાત્ તદ્રાત્રૌ પૂર્વવર્ત્મના

બેરયાત્રા વિહીનં વા વિધિમેનાં સમાચરેત્ ।
નવાન્નલિંગં કૃત્વા વા દિક્પાલાસ્ત્રાર્થમેવ વા

તૈસ્ત્રિશૂલેન વા કુર્યાત્ ગ્રામાદૌ વા બલિક્રિયામ્ ।
નિત્યોત્સવાન્નલિંગાનિ દશ વા પરિકલ્પયેત્

દ્વાદશાબ્દાવસાનાન્ત ધ્વજસ્થાપનમેવ વા ।
જીર્ણાદિ દોષે તં ત્યક્ત્વા ધ્વજમન્યં નિવેશયેત્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે મહોત્સવવિધિઃ ષષ્ઠઃ પટલઃ
પઞ્ચહસ્તાદિ વિશ્વાન્તં ધ્વજદૈર્ઘ્યં પ્રકલ્પયેત્ ।
માનમેતત્ સમાખ્યાતં શિરઃપુચ્છાન્તરે દ્વિજાઃ ॥
તત્ સંયુક્તં વા ગ્રાહ્યં ચતુસ્સપ્ત સમાવધિ ।
ભાગં કૃત્વૈક ભાગેન પટ વિસ્તાર ઉચ્યતે ॥
વિસ્તારેણ સમઃ પુચ્છઃ ત્રિપાદં વાર્ધમુચ્યતે ।
વિસ્તારાર્ધં શિરોજ્ઞેયં પુચ્છદ્વય સમન્વિતમ્ ॥
વેત્રદ્વય સમાયુક્તં તન્મધ્યે વૃષભં લિખેત્ ।
આયાદિ શુભ સંયુક્તં સ્થિતં વા શયનાન્વિતમ્ ।
શ્વેતં વા રક્તવર્ણં વા પીતવાલ સમન્વિતમ્ ।
રક્તશૃંગ સમાયુક્તં તદ્વત્ખુર સમન્વિતમ્ ॥
માન માત્રાઙ્ગુલાભ્યાં સ્યાત્ ધ્વજદણ્ડઃ પટોવૃષઃ ।
પદ્માસન સમાયુક્તં પાર્શ્વેદીપ દ્વયાન્વિતમ્ ॥
ચામરદ્વય સંયુક્તં છત્રસંવૃત મસ્તકમ્ ।
પૂર્ણકુંભયુતં વાપિ ત્રિશૂલેન યુતં ન વા ॥
એવં વૃષભં સમાપાદ્ય કૃત્વાનેત્ર વિમોક્ષણમ્ ॥
સર્વશશૂલોક્ત વૃક્ષો વા ત્વક્ સારઃ ક્રમુકાદિકઃ ।
દ્વિભાગાદિ નવાંશાન્તં દણ્ડદૈર્ઘ્યં વિધાય ચ ॥
એકાંશેન વિધાતવ્યા ધ્વજયષ્ટિર્ગુરૂત્તમાઃ ।
પઞ્ચાંગુલં સમારભ્યાઙ્ગુલ વૃદ્ધ્યા ષોડશાઙ્ગુલમ્ ॥
યાવત્તાવત્પરીણાહ મુપદણ્ડસ્ય કલ્પયેત્ ।
પઞ્ચાંશાત્ દ્વાદશાં શાન્તં નૂલનાહં વિધાય ચ ॥
એકાંશેનોનમગ્રં સ્યાત્ તથા દણ્ડાગ્રમિષ્યતે ।
દણ્ડોક્તો વેણુ વૃક્ષો વા ધ્વજયષ્ટિર્મહીરુહઃ ॥
ઉભયોર્યોગ સિદ્ધ્યર્તં સ્કન્ધત્રયમધાહરેત્ ॥
સપ્તમે પટલે નિરાજનવિધિઃ
નીરાજનવિધિં વક્ષ્યે સ ચ રાત્રૌ વિધીયતે ।
પ્રદોષાદૌ વિધેયો વા ધૂપદીપાવસાનકે

ઉત્સવાદૌ ચ કર્તવ્યમન્યસ્મિન્ મંગલેપિ ચ ।
તદર્થં સ્થણ્ડિલં કુર્યાત્ મણ્ડલં વા સમાચરેત્

ગર્ભેઽર્ધમણ્ડપે વાપિ સ્નપનાખ્યે તદગ્રકે ।
મહાનસેવાચાન્યસ્મિન્ પ્રોક્ષયેદસ્ત્રમન્ત્રતઃ

પાત્રાણ્યાહૃત્ય શુદ્ધાનિ દીપાધારયુતાનિ ચ ।
પાત્રાણિ ચ વિધેયાનિ બલિપાત્રોક્તવર્ત્મના

દીપાધારાંશ્ચ તન્મધ્યે કારયેદેકમાત્રતઃ ।
પાદાંગુલવિવૃદ્ધ્યાતુ નવાંગુલસમાવિધિ

વિસ્તારસ્તત્સમોવાપિ તદર્ધં વોચ્ચમિષ્યતે ।
વસુધા મધ્યમે ભક્તે નવધામાનમીરિતમ્

ઓષ્ઠો યવદ્વયાદર્ધવૃદ્ધ્યા માત્રાવસાનકઃ ।
પાત્રમાન ઘનં ચાર્ધં મધ્યે સુષિરસંયુતમ્

પદ્માકારઞ્ચ વા કુર્યાત્ પાલિકાપાદસન્નિભમ્ ।
ધુર્તૂરકુસુમાકારં શરવાકારમેવ વા

ચતુરષ્ટદલોપેતં સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
એકપાત્રે ભવેદેકદીપાધારન્તુ પઞ્ચ વા

નવ વા કારયેત્તાંશ્ચ સંસક્તાન્ સાન્તરાંસ્તુ વા ।
પિષ્ટેનાન્નેન વા દીપાધારાન્દેવાર્થમેવ વા

દેવ્યર્થં પ્રતિમાર્થઞ્ચ વિશેષાન્નૃત્ત રૂપિણઃ ।
એકત્ર તિલમન્યત્ર સર્ષપં લવણન્તથા

કાર્પાસબીજમન્યત્ર ગોમયં પિષ્ટમેવ વા ।
વર્ણભક્ત હવિષ્યં ચ વટાશ્વદકાનિ

ચતુર્દિક્ષુ ચ કોણોષુ ક્રમેણ પરિકલ્પયેત્ ।
મધ્યમે દીપપાત્રન્તુ પઞ્ચ વા પરિકલ્પયેત્

ગન્ધમર્ઘ્યઞ્ચ પુષ્પઞ્ચ ભસ્મચાગ્નેયકોણતઃ ।
સર્વત્ર દીપાન્વા કુર્યાન્નવસંખ્યાન્ સમુજ્વલાન્

ઘૃતાર્દ્રાંસ્તૈલસંયુક્તાન્ બ્રહ્માંગસહિતાન્યસેત્ ।
લોકપાલા વિરિઞ્ચેન મૂર્તયોમૂર્તિપાસ્તુ વા

વસવો વહ્નિસંયુક્તા વામાદ્યાશ્શક્તયઃ પરાઃ ।
કલાભૂતાનિ દેવાંશ્ચ બ્રહ્માદ્યાઃ કારણેશ્વરાઃ

પાત્રદેવાસ્સમાખ્યાતા વહ્નિર્વાદીપદેવતાઃ ।
પ્રસ્થપાદાદિ તદ્વૃદ્ધ્યાતુ ચાઢકાન્તમુદાહ્રતમ્

તિલાદીનાં પ્રમાણન્તુ પાત્રાણાં કર્તુરિચ્છયા ।
સંસ્કારૈસ્સર્વસામાન્યૈઃ સંસ્કૃત્યોક્ત ક્રમેણ ચ

વહ્નિ બીજમનુસ્મૃત્ય દીપં દીપેન નિયોજયેત્ ।
સર્વાતોદ્યસમાયુક્તં શંખધ્વનિ સમન્વિતમ્

ગામનૃત્તસમાયુક્તં ધારયેત્તાન્યથાક્રમાત્ ।
સ્ત્રીભિર્વાવાહયેદ્દીપાનથવા પરિચારકૈઃ

દેવાગ્રે સ્થાપયિત્વા તાં ત્રિપાદ્યુપરિ પૂજયેત્ ।
દત્વા પાદ્યમજાતેન દદ્યાદાચમનં હૃદા

ગન્ધાદિનાર્ચયેત્ સર્વાન્ સ્વબીજેન હૃદાદિના ।
ત્રિવારમેકવારં વા ભ્રામયેચ્છિવમૂર્ધનિ

સંગૃહ્ય તાનિ હસ્તાભ્યાં દીપપાત્રાણિ પૂજયેત્ ।
આત્મતત્વાદિભિર્મન્ત્રૈઃ દદ્યાચ્છિષ્ય કરામ્બુજે

સોપિ સંગૃહ્ય તં દીપં સપ્રણામન્નિવેશયેત્ ।
સિતં પૂતં સુગન્ધઞ્ચ નિર્વાલુકમનન્તરમ્

ગૃહીત્વા ભસ્મહસ્તેન ભ્રામયિત્વા શિવોપરિ ।
ત્રિવારન્દીપમધ્યે તુ નિક્ષિપ્ય તદનન્તરમ્

અંગુષ્ઠાનામિકાભ્યાન્તુ તિલકં પઞ્ચવક્ત્રકે ।
લલાટેષુ ક્રમાત્ કુર્યાદ્ધૃદિ બાહ્વોરનુક્રમાત્

પીઠેપિ તિલકં કુર્યાદ્દેવીં વામપ્રદેશકે ।
દેવી વ્યક્તસ્વરૂપાચેત્તિલકઞ્ચ પુરો ભવેત્

કણ્ઠપ્રદેશે મૂલેન હૃદયેનાથવાનયેત્ ।
બેરે લલાટહૃત્બાહુપ્રદેશે તિલકન્નયેત્

તદ્ ભસ્મના સમાદાય સ્વલ્પઞ્ચણ્ડેશ્વરાદિષુ ।
ભક્તેષ્વન્યેષુ લોહાદિ કૃતબેરેષુ દાપયેત્

તતો ભક્તજનેભ્યશ્ચ દદ્યાદ્દેશિક પૂર્વકમ્ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં પાત્રાણ્યાહૃત્યપૂર્વવત્

સજ્વાલાન્યથ નિર્જ્વાલાન્યાદાય શિવમન્દિરાત્ ।
પીઠાગ્રે વૃષભાગે વા ગોપુરસ્યાન્તિકેપિ વા

વૃષમૂલેથવાન્યસ્મિન્નિક્ષિપેત્તાનનુક્રમાત્ ।
દ્રવ્યાણિ ગુરવે દદ્યાદ્દહેદ્વાતેન વહ્નિના

તિલાદીનાં પ્રમાણન્તુ યથેષ્ટં વા પ્રકીર્તિતમ્ ।
રાજ્ઞામપિ ચ કર્તવ્યં કિન્ત્વગ્નિસ્તત્ર દેવતા

રાજ્ઞાભિષેકકલાદૌ કુર્યાદ્વિજયહેતવે ।
દેશિકસ્યાભિષેકેપિ કિન્તુ દીપવિવર્જિતમ્

તણ્ડુલા વિહિતાસ્તત્ર રાત્રૌચેદ્દીપસંયુતમ્ ॥ ૩૪૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે નિરાજનવિધિઃસપ્તમઃ પટલઃ
અષ્ટમે પટલે કૃત્તિકાદીપાવલિવિધિઃ
દીપાવલિં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુધ્વં દ્વિજસત્તમાઃ ।
માસે તુ કાર્તિકાખ્યે તુ નક્ષત્રે કૃત્તિકાહ્વયે

પૂર્ણાયાં વાથ તદ્યોગે સર્વકામપ્રસિદ્ધયે ।
રવ્યસ્તમય વેલાયાન્દીપારોહણમાચરેત્

કર્તુરષ્ટમરાશ્યાદિ લગ્નદોષનિરીક્ષણમ્ ।
વૃષ્ટિવૈનાશિકર્ક્ષાદિ પ્રેક્ષણન્તત્ર સમ્મતમ્

રવેરસ્તમયાત્પૂર્વં યામપાદાવસાનકમ્ ।
કાલસ્તદૂર્ધ્વં યામાર્ધપર્યન્તઃ કાલ એવ વા

એવન્નિશ્ચિત્ય કાલન્તુ કારયેદ્વાંકુરાર્પણમ્ ।
દીપારાધનપૂવેદ્યુરધિવાસનમારભેત્

દેવાગ્રે સ્થાપયેદ્દણ્ડં પ્રતિગોપુરમેવ વા ।
અષ્ટદિક્ષુ ચતુર્દિક્ષુ ત્રિષ્વેકત્ર ચ વા દ્વયોઃ

દીપદણ્ડપ્રમાણન્તુ ધ્વજદણ્ડપ્રમાણવત્ ।
સ દણ્ડો નાલિકેરો વા તાલઃ ક્રમુકવેણુજૌ

ધ્વજદણ્ડોક્તદણ્ડો વા તત્ર કીલાંશ્ચ યોજયેત્ ।
દ્વાદશાંગુલમારભ્ય વ્યોમાંગુલવિવૃદ્ધિતઃ

પઞ્ચાશત્કરજાન્તં તુદણ્ડાત્કીલવિનિર્ગમઃ ।
દ્વિમાત્રાત્ પાદવૃદ્ધ્યાતુ ષડંગુલસમાવધિ

વિસ્તારસ્યાત્ ઘનસ્તસ્ય ત્ર્યંશમર્ધં ત્રિપાદકમ્ ।
દણ્ડપ્રોક્તા ભવેયુર્વા લગ્ના વા કીલપાદપાઃ

નવકીલં સમારભ્ય વ્યોમકીલવિવૃદ્ધિતઃ ।
સપ્તવિંશતિકીલાન્તં દિશ્યેકસ્યાં નિયોજયેત્

વિસૃષ્વન્યાસુ દિક્ષ્વેવં કીલાંશ્ચ વિનિવેશયેત્ ।
ત્રિકીલં વા ચતુષ્કીલમિષ્ટમાનસમન્વિતમ્

તદગ્રે સ્થાપયેત્ પાત્રધારણાર્થં વિશેષતઃ ।
દારૂદ્ભવાનિ ચક્રાણિ પ્રતિકીલન્તુ યોજયેત્

દીપિકાઃ પ્રતિચક્રન્તુ વસુદ્વાદશષોડશ ।
યોજયેદ્વા બહિશ્શુષ્કૈઃ નાલિકેરદલાદિભિઃ

છાદયેદ્વાથ ચક્રાણિ તન્નિચ્છિદ્રં યથા ભવેત્ ।
એકહસ્તવિશાલન્તુ દ્વિગુણાયતસંયુતમ્

દક્ષિણે કલ્પયેત્ દ્વારં દણ્ડારોહણસિદ્ધયે ।
કલ્પમેતત્સમાખ્યાતમનુકલ્પમથોચ્યતે

હિત્વા ચક્રાણિ સર્વાણિ પ્રતિકીલન્તુ દીપિકાઃ ।
યોજયેદુપકલ્પં સ્યાદ્ધોમકૂટવિવર્જિતમ્

દણ્ડં વિહાય યત્કૢપ્તમકલ્પમિતિ કથ્યતે ।
દીપકૂટાન્નયેદ્દિક્ષુ વિદિક્ષ્વપિ તદન્તરે

પ્રતિવેદન્તુ કર્તવ્યા દીપિકા બહુસંખ્યયા ।
સ્થાપયેત્ દીપદણ્ડાંશ્ચ માલાકારેણ વા બહૂન્

તોરણાકારતોપિવા વૃત્તાકારેણ વા બહૂન્ ।
પ્રભાકારાંશ્ચ વા કૃત્વા તત્ર દીપાંશ્ચ યોજયેત્

પ્રાસાદે ગોપુરે શાલે પરિવારાલયાદિષુ ।
મણ્ટપે બલિપીઠાદૌ કૂપે વાથ ગૃહેપિ વા

વૃષે મહાનસે કુર્યાત્ પુષ્પમણ્ટપિકાદિષુ ।
બહિર્વા કલ્પયેદ્દીપાન્ ગ્રામાદિષ્વપિ સર્વતઃ

દીપાવલિરિયં કાર્યા અધિવાસનપૂર્વકમ્ ।
અસ્ત્રેણ શોધયેદ્દણ્ડં પ્રણવેન તુ પૂજયેત્

ષટ્ચતુઃપઞ્ચતાલેનાવટં ભૂમૌ સમાચરેત્ ।
સ્થાપયિત્વા તુ પૂર્વેદ્યુઃ સ્તન્મૂલે વેદિકાં નયેત્

ધ્વજદણ્ડે યથા દેવી કિન્તુ પદ્મયુતન્તુ વા ।
શિલ્પિનં મોચયિત્વાન્તે પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ

દીપેન પૂજયેદ્દણ્ડં ગન્ધપુષ્પાદિ સંયુતમ્ ।
બધ્વા પ્રતિસરઞ્ચાન્તઃ પ્રવિશ્યેદં સમાચરેત્

આલયે મણ્ટપે વાપિ યાગમણ્ટપ એવ વા ।
મનોરમે શુભેન્યત્ર ગોમયેનોપલેપિતે

સ્થણ્ડિલન્તત્ર સંકલ્પ્ય શસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્ ગુરુઃ ।
નવવા પઞ્ચપાત્રાણિ વૈકં વા તત્ર વિન્યસેત્

નીરાજનવિધૌ દેવાસ્તે સર્વેત્રાપિ ચ સમ્મતાઃ ।
પાત્રે પ્રણવ ઇત્યુક્તશ્ચન્દનાદ્યૈસ્સમર્ચયેત્

કુણ્ડં વા સ્થણ્ડિલં વાપિ તત્પૂર્વસ્મિન્ પ્રકલ્પયેત્ ।
શિવાગ્નિં તત્ર સંપાદ્ય શિવં સાંગઞ્ચ તર્પયેત્

સમિધાજ્યેન ચરુણા તતઃ કાર્પાસબીજતઃ ।
ક્ષીરેણ શતમર્ધં વા તદર્ધં વા સમાચરેત્

મૂલેનાંગૈર્દશાંશેન વહ્નિબીજમનુસ્મરન્ ।
શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા પૂર્ણામન્તે વિધાય ચ

દેવં સાંગં વિસૃજ્યાથ દીપાનારોપયેત્ ગુરુઃ ।
તૈલાજ્યેનવાપૂર્ય પાત્રં સર્વાત્મકં સ્મરન્

વહ્નિબીજમનુસ્મૃત્ય મધ્યાદિભ્યઃ ક્રમેણ તુ ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિશ્ચેષ્ટ્વા શિવાગ્નિઞ્ચ વિસર્જયેત્

ગૃહીત્વા મધ્યપાત્રં તુ દીપદીપિકયા ગુરુઃ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં તરુણાખ્યન્તુ દીપકમ્

દણ્ડોર્ધ્વે સ્થણ્ડિલેવાપિ હૃદયેન નિવેશયેત્ ।
હોમાન્તે દીપદણ્ડસ્ય કૌતુકં વા સમાચરેત્

તતો દ્વિતીયદિવસે ચતુર્દિક્ષુવિદિક્ષુ ચ ।
ચતુસ્તોરણસંયુક્તઞ્ચતુષ્કૂટસમન્વિતમ્

કૂટાનિ પઞ્ચવેદાગ્નિ હસ્તાનિષ્ટાન્તરાણિ ચ ।
પૂર્વસ્યામથવાગ્નેયયાં કૂટમેકન્તુ વા નયેત્

તોરણાનિ યથાયોગ્યન્નયેદિચ્છાવશેન તુ ।
સર્વત્ર તોરણં કૂટન્દર્ભમાલાદિશોભિતમ્

સર્વાલંકારસંયુક્તં કદલીપૂગસંયુતમ્ ।
એવં સંપાદ્ય સર્વન્તુ મન્દીભૂતે દિવાકરે

પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ દણ્ડં ગન્ધાદિનાર્ચયેત્ ।
વસ્ત્રયુગ્મેન ચૈકેન વેષ્ટયેદ્દણ્ડમૂલકમ્

સ્વર્ણાદિ નિર્મિતં પાત્રં દણ્ડોર્ધ્વે વિનિવેશયેત્ ।
કાર્પાસ બીજસારાભ્યાં યુક્તન્તૈલાજ્યસંયુતમ્

કૂટેષુ યોજયેદ્ધીમાન્ કુણ્ડેષુ સ્થણ્ડિલેષુ વા ।
અધિવાસન હોમેન સમં હોમં સમાચરેત્

વહ્નાવીશે તુ કૂટે વા દેશિકો હોમમાચરેત્ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ

અત્ર હોમાધિપાઃ પ્રોક્તા દીપદણ્ડે સદાશિવઃ ।
પલાશવટશમ્યર્કાન્ સર્વે વહ્નેરથાપિ વા

આચાર્યં પૂજયેત્પશ્ચાત્ વસ્ત્રકાઞ્ચનભૂષણૈઃ ।
પૂર્ણાહુતિપ્રદાનાન્તે સર્વાદીપાદ્વિજોત્તમાઃ

એકીકૃત્ય હૃદા પાત્રે સ્થાપયેત્ વહ્નિબીજતઃ ।
સર્વાલંકારસંયુક્તં મંગલાંકુર શોભિતમ્

વિતાનધ્વજસંયુક્તં છત્રચામરસંયુતમ્ ।
નાનાવાદ્યસમાયુક્તન્નાનાનૃત્તસમન્વિતમ્

બેરેણ ચ સમાયુક્તં બેરયાત્રાયુતન્નવા ।
ગ્રહસ્થે બ્રહ્મચારી વા દીપં સંગ્રાહ્ય પાણિના

દણ્ડં શીઘ્રં સમારુહ્ય તદૂર્ધ્વે સૌમ્યવક્ત્રયુક્ ।
દીપયેદૂર્ધ્વપાત્રે તુ તસ્માત્ સોપ્યવતાર્ય તુ

વિજ્ઞાપયેન્મહેશાય તસ્મિન્ કાલે તુ ચક્રગાન્ ।
મૂર્ધાદિ પાદપર્યન્તન્દીપાનારોપ્યયેત્તતઃ

દીપારોપણકર્તારં પૂજયેત્ પરિચારકમ્ ।
વસ્ત્રાદ્યૈર્દેશિકો ધીમાનુત્તરાભિ મુખસ્થિતઃ

જ્યોતિલિંગમનુસ્મૃત્ય દહેત્ કૂટચતુષ્ટયમ્ ।
અથવા કૂટદાહઞ્ચ હિત્વાન્યત્ સર્વમાચરેત્

તોરણાધો નયેદ્દેવં દીપદણ્ડપ્રદક્ષિણમ્ ।
કારયિત્વા ત્રયં ગ્રામં નયેદ્દીપસમન્વિતમ્

હર્મ્ય પ્રદક્ષિણં કૃત્વા નયેદાસ્થાનમણ્ટપમ્ ।
પ્રાસાદાદિષુ સર્વત્ર દીપાનારોપયેત્તદા

પ્રવિશ્ય દેવતાસ્થાનં પરિવેષક્રમં નયેત્ ।
સ્નપનં કારયેન્નો વા બેરલિંગં તદુક્તિતઃ

પ્રભૂતન્તુ હવિર્દત્વા તામ્બૂલન્તુ નિવેદયેત્ ।
પૃથુકન્દાપયેદ્દેવે નાલિકેરફલાન્વિતમ્

મરીચજીરકોપેતં ગુલસારસમન્વિતમ્ ।
અંકુરાર્પણહીનં વા ક્રિયામેનાં સમાચરેત્

ગુરવે દક્ષિણાન્દદ્યાદ્ધોતૃભ્યસ્તદનન્તરમ્ ।
અત્રોપયોગિયત્ દ્રવ્યં હોમકૂટાદિ દણ્ડકમ્

તદંગમપરં ચાન્યદ્દેશિકાય પ્રદાપયેત્ ।
ઇદં કર્મ વિધેયં સ્યાત્ રાજ્ઞામાવાસકેપિ ચ

ગ્રામાદૌ ચ વિધેયં સ્યાત્ બ્રહ્મસ્થાનાદિષુ દ્વિજાઃ ।
અન્યેષામપિ મર્ત્યાનાં વાહનાનાં ક્ષયેપિ ચ

ગોશાલાયાં વિશેષેણ તેષાં રોગનિવૃત્તયે ।
યાન્તિથિં સમનુપ્રાપ્ય ઉદયં યાતિ ભાસ્કરઃ

સા તિથિસ્સકલા જ્ઞેયા શુક્લે કૃષ્ણે દ્વિજોત્તમાઃ ॥ ૬૨૧।૨ ॥
યદૃક્ષં સમનુપ્રાપ્ય અસ્તં યાતિ ભાસ્કરઃ ।
તદુક્તં સકલં જ્ઞેયં નક્ષત્રેપ્યેવમેવ તુ ॥ ૬૩૧।૨ ॥
એવં જ્ઞાત્વા પ્રયોક્તવ્યં સર્વકર્મદ્વિજોત્તમાઃ

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે કૃત્તિકા દીપાવલિ વિધિઃ અષ્ટમઃ પટલઃ
૮
ધ્વજ દણ્ડોક્ત દણ્ડોવા તત્રકીલાંશ્ચ યોજયેત્ ।
દ્વાદશાંગુલમારભ્ય વ્યોમાંગુલ વિવૃદ્ધિતઃ ॥
પઞ્ચાશત્કરજાન્તં તુ દણ્ડાત્કીલવિનિર્ગમઃ ।
દ્વિમાત્રાત્ પાદ વૃદ્ધ્યાં તુ ષડઙ્ગુલ સમાવધિઃ ॥
વિસ્તારઃ સ્યાત્ ઘનં તસ્ય ત્ર્યંશમર્ધં ત્રિપાદકમ્ ।
દણ્ડપ્રોતા ભવેયુર્વા લગ્નાવા કીલપાદપાઃ ॥
નવ કીલં સમારભ્ય વ્યોમકીલ વિવૃદ્ધિતઃ ।
શપ્તવિંશતિ કીલાન્તં દિશ્યેકસ્યાં નિયોજયેત્ ॥
ત્રિકીલં વા ચતુષ્કીલં મિષ્ટમાન સમન્વિતમ્ ।
તદગ્રે સ્થાપયેત્ પાત્રધારણાર્ધં વિશેષતઃ
દારૂદ્ભવાનિ ચક્રાણિ પ્રતિકીલં તુ યોજયેત્
દીપિકાઃ પ્રતિચક્રં તુ વસુ દ્વાદશ ષોડશ ॥
દક્ષિણે કલ્પયેદ્વારં દણ્ડારોહણ સિદ્ધયે ॥
લોકઃ ૩
કર્તુરષ્ટમરાશ્યાદિ લગ્નદોષ નિરીક્ષણમ્ ।
વિષ્ટિ વૈનાશિકર્ક્ષાદિ પ્રેક્ષણં તત્ર સંમતમ્ ॥
કરણદોષઃ વિષ્ટિઃ
ચતુર્થ્યાં અપરે વિષ્ટિઃ અષ્ટમ્યાં પૂર્વભાગતઃ
એકાદશ્યાં પરે વિષ્ટિઃ પૂર્વે પૂર્ણે તુ પર્વણિ
તૃતીયાયાં પટે કૃષ્ણે સપ્તમ્યાં પૂર્વભાગતઃ
દશમ્યાં અપરે વિષ્ટિઃ ચતુર્દશ્યાં તુ પૂર્વતઃ
વૈનાશિકઃ
દ્વાવિંશજ્જન્મનક્ષત્રાદ્વૈનાશિકમિતિ સ્મૃતમ્
નવમે પટલે
માર્ગશીર્ષે ઘૃતસ્નાન ડોલારોહણ પુષ્યે ક્ષૌદ્રપૂજા વિધિઃ
માર્ગશીર્ષાખ્ય માસે તુ યજેદાર્દ્રોડુકે શિવમ્ ।
ઘૃતસ્નાનસમોપેતં પ્રાગુક્તવિધિના સહ

કેવલસ્નપનં વાપિ કારયિત્વા વિશેષતઃ ।
ગન્ધાદ્યૈરર્ચયેદ્દેવં નાનાગાનૈશ્ચ તોષયેત્

ગ્રામપ્રદક્ષિણન્નીત્વા દેવં ધામ્નિ નિવેશયેત્ ।
અથવા બલિહોમાભ્યાં યુક્તં રાત્રૌ દિવાવપિ

બેરપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સર્વાલંકાર સંયુતમ્ ।
ચૂર્ણોત્સવ સમાયુક્તં તીર્થં કૃત્વાઽઽલયં વિશેત્

ડોલારોહન્તતઃ કુર્યાત્ સાયાહ્ન સમયે દ્વિજાઃ ॥ ૪૧।૨ ॥
સર્વાલંકારસંયુક્તં કૃત્વા સ્તમ્ભદ્વયં તથા ।
સ્તમ્ભલક્ષણસંયુક્તં તયોર્યષ્ટિન્નિવેશયેત્ ॥ ૫૧।૨ ॥
તન્મધ્યે વિન્યસેડ્ડોલાઞ્ચતુર્હસ્તસમન્વિતામ્ ।
ચતુર્બાહુ સમાયુક્તામૂર્ધ્વપ્રચ્છાદનાન્વિતામ્ ॥ ૬૧।૨ ॥
નાનાલંકારસંયુક્તા મથબાહુદ્વયાન્વિતામ્ ।
એકહંસાસનોપેતાં પુણ્યાહ પ્રોક્ષણાન્વિતામ્ ॥ ૭૧।૨ ॥
અસ્ત્રતોયેન સંપ્રોક્ષ્ય કલ્પયેદાસનં યથા ।
ફલકાયાં યજેદ્ધંસં હૃદા હંસાસને યજેત્ ॥ ૮૧।૨ ॥
બ્રહ્માણન્દક્ષિણે બાહૌ વામબાહૌ યજેદ્ધરિમ્ ।
વિષ્ટરે રુદ્રમિષ્ટ્વા તુ ફલકોર્ધ્વે શિવં યજેત્ ॥ ૯૧।૨ ॥
વામે દેવીં સમભ્યર્ચ્ય સેનાનીન્મધ્યમે યજેત્ ।
ગન્ધાદ્યૈરથવા દેવીમર્ચયેત્ ફલકોપરિ ॥ ૧૦૧।૨ ॥
નાનાગાનસમાયુક્તન્નાના નૃત્તસમન્વિતમ્ ।
નાનાવાદ્યસમોપેતં તદા સન્તોષયેદ્ધરમ્ ॥ ૧૧૧।૨ ॥
અન્યત્રાપિ ચ કર્તવ્યં ડોલરોહણમિષ્ટદમ્ ।
પ્રત્યહં વા વિધેયં સ્યાત્ સર્વકામાર્થસિદ્ધયે ॥ ૧૨૧।૨ ॥
ડોલાચલનમિષ્ટં સ્યાત્ બેરસ્યારોહણેન ચ ।
અસ્મિન્ માસે સપિત્રર્ક્ષે વિશેષાજ્યસમન્વિતમ્ ॥ ૧૩૧।૨ ॥
પાયસં દાપયેચ્ચમ્ભોર્દેવ્યા અપિ ચ સમ્મતમ્

પુષ્યમાસે તુ પુષ્યર્ક્ષે કુર્યાત્ ક્ષૌદ્રાભિષેચનમ્ ।
મહાહવિર્નિવેદ્યાન્તે બેરયાત્રાં પ્રકલ્પયેત્

પૂર્વોક્તવિધિના કર્તા ફલમિષ્ટમવાપ્નુયાત્ ॥ ૧૫૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે માર્ગશીર્ષ પુષ્યમાસ પૂજાવિધિઃ નવમઃ પટલઃ
૯
ડોરારોહં તતઃ કુર્યાત્ સાયાન્હસમયે દ્વિજાઃ ।
સર્વાલઙ્કાર સંયુક્તં કૃત્વા સ્તંભદ્વયં તથા ॥
સ્તમ્ભલક્ષણ સંયુક્તં તયોર્યષ્ટિં નિવેશયેત્ ।
તન્મધ્યે વિન્યસેડ્ડોલાં ચતુર્હસ્ત સમન્વિતામ્ ॥
ચતુર્બાહુ સમાયુક્તાં ઊર્ધ્વ પ્રચ્છાદનાન્વિતામ્ ।
નાનાલઙ્કાર સંયુક્તામથ બાહુદ્વયાન્વિતામ્ ॥
એક હંસાસનોપેતા પુણ્યાહ પ્રોક્ષણાન્વિતામ્ ।
દશમે પટલે માઘમાસે ઘૃતકમ્બલપૂજાવિધિઃ
માઘમાસે મઘર્ક્ષે તુ કુર્યાદ્વૈ ઘૃતકમ્બલમ્ ।
કાપિલં કેવલઞ્ચાજ્યં કૃમિ કીટાદિવર્જિતમ્

નીરોમં નૂતનં શુદ્ધં સુગન્ધં સ્થાપયેત્ ગુરુઃ ।
શસ્ત્રેણ નિક્ષિપેત્ તોયે વારુણં બીજમુચ્ચરન્

તદાજ્યં પિણ્ડવત્ કૃત્વા કુંકુમાગરુસંસ્કૃતમ્ ।
હરિદ્રાચૂર્ણકર્પૂર ચૂર્ણાભ્યામપિ સંસ્કૃતમ્

હેમાદિ પાત્રે સંસ્થાપ્ય ધૂપયિત્વાભિમન્ત્રયેત્ ।
પઞ્ચબ્રહ્મષડંગૈશ્ચ શિવેન તદનન્તરમ્

વિશેષસ્નપનં કુર્યાત્ પઞ્ચગવ્યામૃતૈસ્તુ વા ।
વિશેષપૂજાં કૃત્વાન્તે સ્થણ્ડિલે સ્થાપયેત્ ઘૃતમ્

ગનધાદ્યૈરર્ચયેદ્ધીમાન્ હૃન્મન્ત્રં સમ્યગુચ્ચરન્ ।
તત્પૂર્વે સ્થણ્ડિલે ધીમાન્ તર્પયેચ્છિવપાવકમ્

પલાશસમિદાજ્યાન્ન તિલલાજસમન્વિતમ્ ।
શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા પૂર્ણામન્તે વિધાય ચ

ઘૃતે સંપાતહોમઞ્ચ પવિત્રારોહવર્ત્મના ।
કૃત્વા સંસ્થાપયેત્પૂર્વં સ્થણ્ડિલે સાપિધાનકમ્

કવચેનાવકુણ્ઠ્યાથ પ્રાતર્મધ્યાહ્ન એવ વા ।
સંપૂજ્ય પૂર્વવદ્દેવં સ્નપનાદિ સમન્વિતમ્

વિશેષેણાર્ચયિત્વા તુ સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
ધામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા શિવમન્ત્રં સમુચ્ચરન્

લિંગં સર્વત્ર ચાલિપ્ય પીઠાન્તં સર્વપીઠકમ્ ।
ગન્ધાદ્યૈરર્ચયિત્વા તુ કમ્બલેન ચ વેષ્ટયેત્

દદ્યાદેવં હવિશ્શમ્ભોસ્તામ્બૂલેન સમન્વિતમ્ ॥ ૧૧૧।૨ ॥
સન્ધ્યન્તરેપરેદ્યુર્વા કમ્બલાદ્યં વિવર્જ્ય ચ ।
પૂર્વવત્ પૂજયેદ્દેવં ગુરું સંપૂજયેત્તદા ॥ ૧૨૧।૨ ॥
દક્ષિણાં દાપયેત્તસ્ય યથા વિભવવિસ્તરમ્ ।
અંકુરાર્પણપૂર્વં વા રહિતં વૈતદાચરેત્ ॥ ૧૩૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે ઘૃતકમ્બલપૂજાવિધિઃ દશમઃ પટલઃ
એકાદશે પટલે માઘે શિવરાત્રિપૂજાવિધિઃ
અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ શિવરાત્રિવ્રતં દ્વિજાઃ ।
શ્રુણ્વન્તુ સંયતાયૂયં વ્રતાનામુત્તમોત્તમ્

અનુષ્ઠિતં પુરા દેવ્યા યદન્યૈરપ્યનુષ્ઠિતમ્ ।
મયા સહ મુદા સાર્ધં રમન્તીપ્સિતમાયયુઃ

ન બાધ્યન્તે યમાદેશાત્ કિંકરૈઃ ક્રૂરદૃષ્ટિભિઃ ।
યમઞ્ચાપિ ન પશ્યન્તિ નરકાણિ ચ નો યયુઃ

શ્રિણુધ્વં તદ્વિધાનં હિ સર્વેષામપિસમ્મતમ્ ।
માઘમાસ્યાસિતે પક્ષે વિદ્યતે યા ચતુર્દશી

તદ્રાત્રિશ્શિવરાત્રિસ્યાત્ સર્વપુણ્યશુભાવહા ।
તસ્યામેવ શિવપૂજા શિવલિંગે શિવાલયે

કૃતસ્નાનોપવાસેન પૂર્વેહ્નિ નિયતેન ચ ।
સાધકેનોપચારેણ કર્તવ્યા શ્રદ્ધયા સહ

પઞ્ચશુદ્ધિઃ પુરા કૃત્વા પૂર્વોક્ત વિધિના તતઃ ।
શિવાસનં પ્રકલ્પ્યાત્ર મૂર્તિં વિદ્યાતનું તતઃ

આવાહ્ય સન્નિધીકૃત્ય શિવં પાદ્યાદિનાર્ચયેત્ ।
અભ્યર્ચ્ય ગન્ધતૈલેન પિષ્ટેનોદ્વર્ત્ય શોધયેત્

પઞ્ચામૃતૈઃ પઞ્ચગવ્યૈસ્તત્તદ્યુક્ત્યા ભષેચયેત્ ।
ગન્ધોદકેન વિધિના ઘૃતાદ્યૈરભિષેચયેત્

પવિત્રૈઃ પઞ્ચભિઃ કુર્યાત્ પઞ્ચાંગૈશ્ચ ક્રમેણ તુ ।
પિષ્ટેન પુનરપ્યેવમુદ્વર્ત્યામલકેન તુ

ચૂર્ણેનાપિ સપિષ્ટેન રજન્યા ધૂપિતેન ચ ।
અસ્ત્રેણ શોધિતેનૈવ શોધયેદુદકેન ચ

નાલિકેરોદકેનૈવ તં પશ્ચાદભિષેચયેત્ ।
ગન્ધોદકેન મૂલાંગબ્રહ્મભિશ્ચાભિષેચયેત્

કાર્પાસકેન શુદ્ધેન વસ્ત્રેણ પરિમાર્જિતમ્ ।
લિંગમાચ્છાદ્ય દેવાંગાદ્યેન શુદ્ધેન વાસસા

યામં પ્રતિ પૃથક્ દ્રવ્યૈર્ગન્ધાદ્યૈશ્ચ સમર્ચયેત્ ।
ચન્દનાગરુકર્પૂર કુંકુમાદ્યૈઃ ક્રમેણ તુ

મલ્લિકોત્પલપુષ્પૈશ્ચ જાતિ પુષ્પૈશ્ચ બિલ્વકૈઃ ।
દૂર્વાક્ષતતિલૈશ્ચાપિ સંયુક્તં સમ્યગર્ચયેત્

ગુગ્ગુલ્વગરુનિર્યાસ સર્જસારૈશ્ચ ધૂપયેત્ ।
દીપયેત્ સુસિતેનૈવ વર્તિનાજ્યપ્લુતેન ચ

પાયસં પ્રથમે યામે દ્વિતીયે કૃસરં ભવેત્ ।
ગૌલમન્નન્તૃતીયેન શુદ્ધાન્નઞ્ચ ચતુર્થકે

નિવેદ્ય ચ તતઃ પશ્ચાત્ સર્વવ્યઞ્જન સંયુતમ્ ।
સઘૃતં ગુલસંયુક્તન્તામ્બૂલઞ્ચ નિવેદયેત્

ધૂપમારાત્રિકોપેતં શિવાય વિનિવેદ્ય ચ ।
હોમં કુર્યાદ્વિશેષેણ કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલેથવા

કુણ્ડે કલ્પેઽથવા પાત્રે કુણ્ડસંસ્કારપૂર્વકમ્ ।
શિવાગ્નિં કલ્પયિત્વાગ્નૌ હૃદિ કલ્પ્ય શિવાસનમ્

સંપૂજ્ય તત્ર દેવેશઞ્જુહુયાત્ જ્વલિતેનલે ।
સમાદાજ્ય હવિર્લાજ તિલૈર્મૂલાંગબ્રહ્માભિઃ

શિવાદ્દશાંશમન્યેષાં મન્ત્રાણામાગુતિર્ભવેત્ ।
દશાદિદશવૃદ્ધ્યાતુ યાવત્પઞ્ચદશાહુતિઃ

કૃત્વા પૂર્ણાં શિવેનૈવ નિચ્છિદ્રપરિપૂરણીમ્ ।
વન્દયિત્વાથ તમ્ભસ્મદેવેશમભિવન્દ્ય ચ

પૂજયેત્ પુનરપ્યેવં પ્રતિયામં પુનઃ પુનઃ ।
સ્વયં કર્તૃમશક્તશ્ચેત્ સ્વાર્થમન્યેવ કારયેત્

નીત્વા જાગરણં રાત્રૌ પ્રભાતે વિમલે તતઃ ।
કૃતનિત્યક્રિયઃ પશ્ચાત્ સ્નપનં વિધિપૂર્વકમ્

દેવં પૂર્વવદભ્યર્ચ્ય ગુરુપૂજાન્તતો નયેત્ ।
દક્ષિણાઞ્ચ તતો દદ્યાત્ વિત્તશાઠ્ય વિવર્જિતઃ

લિંગિનશ્શિવભક્તાંશ્ચ બ્રાહ્મણાનતિથીનપિ ।
પૂજયેચ્છક્તિતો ભક્ત્યા પૂજાં સમ્યક્ સમાપ્ય ચ

ગત્વા બન્ધૂજનૈસ્સર્ધં સ્વગૃહં પ્રતિસાધકઃ ।
પાદૌ હસ્તૌ ચ સંક્ષાલ્ય પારણન્તુ સમાચરેત્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે માઘશિવરાત્રિપૂજાવિધિઃ એકાદશઃ પટલઃ
દ્વાદશે પટલે ફાલ્ગુનમાસગન્ધપૂજાવિધિઃ
ઉત્તરે ફાલ્ગુને માસે સર્વગન્ધૈશ્ચ પૂજયેત્ ।
વિશેષસ્નપનોપેતં વિશેષયજનાન્વિતમ્

દિક્પાલાત્પલવૃદ્ધ્યા તુ પલસાહસ્રકાવધિ ।
પ્રમાણઞ્ચન્દનસ્યોક્તન્તદર્ધમગરુર્ભવેત્

તત્પાદં વા તદર્ધં વા કુંકુમં સ્યાત્તદર્ધતઃ ।
પાદમષ્ટાંશકં વેષ્ટન્તદર્ધં પાદમેવ વા

કર્પૂરદ્વિગુણં વાપિ પિષ્ટ્વા સર્વઞ્ચ ધૂપયેત્ ।
વાસિતં ગન્ધપુષ્પૈશ્ચ સર્વમન્ત્રૈશ્ચ મન્ત્રિતમ્

ઘૃતકમ્બલમાર્ગેણ સંસ્કૃતં હોમવર્ત્મના ।
ગન્ધૈરાલિપ્ય લિંગન્તુ સપીઠં શિવમન્ત્રતઃ

સુગન્ધપુષ્પમાલાભિર્ભૂષયેલ્લિંગપિણ્ડિકે ।
કમ્બલેન વિના સર્વં ઘૃતકમ્બલવન્નયેત્

સર્વરોગસમુત્પત્તાવદ્ભુતે વાઞ્છિતાપ્તયે ।
આભિચારકૃતે દોષે વિધાનમિદમાચરેત્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે ફાલ્ગુનમાસ ગન્ધપૂજાવિધિઃ દ્વાદશઃ પટલઃ
ત્રયોદશે પટલે ચૈત્રમાસ દમન પૂજા વિધિઃ
દમનારોપણં વક્ષ્યે ચૈત્રમાસફલપ્રદમ્ ।
હરકોપાત્ પુરાજાતઃ બૈરવો દમનાહ્વયઃ

દાન્તાસ્તેન સુરાસ્સર્વે દાનવાશ્ચ મહાબલાઃ ।
પ્રીતેનાથ શિવેનોક્તો વિટપો ભવભૂતલે

દાન્તનુત્વમનુપ્રાપ્ય મત્ભોગાય ભવિષ્યસિ ।
પૂજયિષ્યન્તિ યેમર્ત્યા દેવન્ત્વત્પલ્લવાદિભિઃ

તે યાસ્યન્તિપરં સ્થાનન્દમનસ્ય પ્રભાવતઃ ।
યે પુનર્નુકરિષ્યન્તિ દામનં પર્વમાનવાઃ

તેષાન્તુ ચૈત્રમાસોત્થન્દત્તં પુણ્યફલં મયા ।
સપ્તામ્યાં વા ત્રયોદશ્યાં ગત્વા દમનકાન્તિકમ્

શોધયિત્વાસ્ત્ર મન્ત્રેણ પજયેત્સંહિતાણુભિઃ ।
અથ સંબોધયેદ્દામં શિવવાક્યેન મન્ત્રવિત્

હરપ્રસાદસંલબ્દ ત્વમન્ત્રસન્નિધી ભવ ।
શિવકાર્યં સમુદ્દિશ્યનેતવ્યોસિ શિવાજ્ઞયા

એવન્દમનમામન્ત્ર્ય સંરક્ષ્ય ભવનં વ્રજેત્ ।
યદિદૂરં સમાનીય સમૂલમ્મૃત્તિકાન્વિતમ્

પુનરારોપ્ય મૃત્પૂર્ણે પાત્રે સંસિચ્ય વારિણા ।
ગ્રહેપ્યામન્ત્રણં કાર્યં પૂર્વોક્તવિધિના બુધઃ

સાયાહ્નસમયે પ્રાપ્તે વિદધ્યાદધિવાસનમ્ ।
આહૃત્ય યાગવસ્તૂનિ કૃતસ્નાનાદિ સત્ક્રિયઃ

યથા વિધિસમભ્યર્ચ્ય ભાનુશંકરપાવકાન્ ।
પશ્ચિમે દેવદેવસ્ય તસ્ય મૂલમ્મૃદાયુતમ્

સદ્યોજાતેન મનુના દીપિતં હૃદયેન વા ।
વામેન શિરસા વાપિ નાલન્ધાત્રીમથોત્તરે

દક્ષિણે ભસ્મપાત્રઞ્ચ શિખયા રૂપિણાથવા ।
પુંસા વા વર્મણા પ્રાચ્યાં સપુષ્પં દન્તધાવનમ્

ફલંમૂલેન ગાયત્ર્યા ઐશાન્યાં ગન્ધસંયુતમ્ ।
પઞ્ચાંગમઞ્જલૌ કૃત્વા દામં પુષ્પાક્ષતાન્વિતમ્

વિજ્ઞાપયેજ્જગન્નાથન્દમણારોપણં પ્રતિ ।
આમન્ત્રિતોસિ દેવેશ પ્રાતઃ કાલે મયા પ્રભો

કર્તવ્યઞ્ચ યથા લાભં પૂર્ણં પર્વતવાજ્ઞયા ।
ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવસ્ય મસ્તકે કુસુમાઞ્જલિમ્

સંયોજ્ય શિવમન્ત્રેણ વિદધીત જપાદિકમ્ ।
શેષં પાત્રે વિનિક્ષિપ્ય દ્વિતીયેન પિધાય તત્

પવિત્રકવિધાનેન કવચેનાવકુણ્ઠયેત્ ।
એવં સુરક્ષિતં કૃત્વા શિવાય વિનિવેદયેત્

હવિસ્તદનુ ભુઞ્જીત યદિ વા પવનાશનઃ ।
શિવાગ્રે જાગરં કૃત્વા ધ્યાનગાનજપાદિભિઃ

પ્રાતસ્નાત્વા જગન્નાથમષ્ટપુષ્પૈસ્સમર્ચયેત્ ।
નિત્યાન્નૈમિત્તિકીઞ્ચૈવ કૃત્વા પૂજાં વિશેષતઃ

દમનૈઃ પૂજયેદ્દેવં પઞ્ચાંગૈરપિ ખણ્ડિતૈઃ ।
શેષમઞ્જલિનાદાય દૂર્વાપુષ્પાક્ષતાન્વિતમ્

ધ્યાયન્નભિમુખન્દેવં પઞ્ચવક્ત્રં સદાશિવમ્ ।
આત્મવિદ્યાશિવૈસ્તત્વૈશ્શિવાદ્યૈરીશ્વરાન્તકૈઃ

પવિત્રક વિધાનેન ક્રમેણ શિવમર્ચયેત્ ।
પૂર્વોક્તૈરાત્મતત્વાદ્યૈઃ દ્વિચતુષ્ષટ્સ્વરાન્વિતૈઃ

સબિન્દુકૈશ્ચ શાન્તૈશ્ચ પવિત્રમનુનાચરેત્ ।
ચતુર્થાઞ્જલિમન્ત્રસ્તુ પ્રણવં શિવમન્ત્રકમ્

મખેશ્વરાય ચ મખં પૂરયેતિ ચ વીપ્સિતમ્ ।
શૂલપાણિઞ્ચતુર્થ્યન્તન્નમસ્કારાન્તમાચરેત્

પ્રણમ્ય શિવમભ્યર્ચ્ય પાવકઞ્ચ વિધાનવિત્ ।
વિજ્ઞાપયેત્ શિવં પશ્ચાત્ વાઞ્છિતાર્થફલપ્રદમ્

ભગવન્નતિરિક્તં વા હીનં વા યન્મયાકૃતમ્ ।
સર્વન્તદસ્તુ સંપૂર્ણંપર્વ દામનકં મમ

એવં દામવિધિં કૃત્વા કુર્વીત ગુરુપૂજનમ્ ।
પરિતોષકરં પશ્ચાત્ દીક્ષિતાનપિ તર્પયેત્

ગ્રહસ્થો બ્રહ્મચારીવા ય એનં કુરુતે વિધિમ્ ।
પૂજા જપાદિકન્તસ્ય સ ફલઞ્ચૈત્રમાસજમ્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે ચૈત્રમાસદમનપૂજાવિધિઃ ત્રયોદશઃપટલઃ
ચતુર્દશે પટલે ચૈત્રમાસ વસન્તોત્સવવિધિઃ
તસ્મિન્ માસે વિધેયસ્યાદ્વસન્તોત્સવ ઇષ્ટદઃ ।
પૂર્વેદ્યુઃ કૌતુકં બદ્ધ્વા નાનાવૃક્ષસમાકુલે

નાનામાલા સમાકીર્ણે નાનાફલવિચિત્રતે ।
નાનાગાનસમોપેતે નાનાવાદ્યસમન્વિતે

નાનાનૃત્તસમાયુક્તે નાનાયન્ત્રસમન્વિતે ।
પ્રકીર્ણપુષ્પપ્રકારે નાનાગન્ધસમાયુતે

પતાકાભિસ્સમાકીર્ણે જ્વલદ્દીપૈશ્ચ દીપિતે ।
આસ્થાનમણ્ટપોપેતે જલક્રિડાસમન્વિતે

દેવોદ્યાનેનયેદ્દેવં સર્વાલંકારસંયુતમ્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણોપેતં મન્દીભૂતે દિવાકરે

પરિવેષક્રમન્તસ્મિન્ કૃત્વા દેવં વિશેષતઃ ।
પૂજયેદુપચારૈસ્તુ ગન્ધધૂપસૃગાદિભિઃ

સેવાર્થમાગતં સ્મૃત્વા વસન્તં કુસુમાયુધમ્ ।
દેવસ્ય દક્ષિણે વામે નાનાગન્ધાદિભિઃ ક્રમાત્

કુમ્ભયોરર્ચયેત્તૌ તુ હેમવસ્ત્રાદ્યુપેતયોઃ ।
સ્થણ્ડિલદ્વિતયે વાપિ નાનાપુષ્પસમન્વિતે

વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય નૈવેદ્યં પાયસં વિનિવેદયેત્ ।
તામ્બૂલન્દાપયેદન્તે તોષયેત્તૌ વિશષતઃ

નૃત્તવાદ્યસમોપેતૈર્દિવ્યગાનૈર્વ્યપોહ્ય ચ ।
એવં કાલે તુ દેવેશન્નયેદ્દેવાલયં પુનઃ

સ્નપનં કારયેચ્ચૈવ વિશેષણાર્ચયેચ્છિવમ્ ।
એવં દેવં વિશેષણાભ્યર્ચયેચ્છિવમાદરાત્

એવં યઃ કુરુતે મર્ત્યસ્સર્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્ ॥ ૧૧૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે ચૈત્રમાસવસન્તોત્સવવિધિઃ ચતુર્દશઃ પટલઃ
પઞ્ચદશે પટલે વેશાખમાસશીતકુમ્ભવિધિઃ
તતો વક્ષ્યો વિશેષેણ શીતકુમ્ભમનુક્રમાત્ ।
વિશાખર્ક્ષે તુ વૈશાખેઽવગ્રહે વા વિધીયતે

સર્વારિષ્ટવિનાશાર્થં સર્વાદ્ભુત નિવૃત્તયે ।
પ્રાયશ્ચિત્તાદિકે કાર્યે ગ્રામદાહાદિકે નયેત્

ચતુષ્પાદ્રોગસમયે જ્વરમાર્યાદિ સંભવે ।
શીતકુમ્ભવિધિઃ કાર્યસ્તત્તંદ્દોષાપનુત્તયે

યજ્ઞયોગ્યૈઃ દ્રુમૈઃ કૃત્વા ત્રિપાદીં લિંગમૂર્ધનિ ।
વસ્ત્વંગુલં સમારભ્યાંગુલવૃદ્ધ્યાકરાન્તકમ્

યથાન્તરં તથા કૃત્વા સંપ્રક્ષાલયામ્બુના ગુરુઃ ।
વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય પાદાંશ્ચ બ્રહ્માણન્દક્ષિણે યજેત્

વિષ્ણું વામે વૃષં પ્રષ્ઠે ત્રિષુ પાદેષુ દેવતાઃ ।
મહામાયાન્નયસેદૂર્ધ્વં ફલાકાયાં સમન્તતઃ

એવં કૃત્વા ત્રિપાદીંશ્ચ વિન્યસેલ્લિંગપૂર્ધનિ ।
મણ્ડપે સ્થણ્ડિલં કૃત્વા વસુદ્રોણાદિશાલિભિઃ

તણ્ડુલૈસ્તિલલાજૈશ્ચ તત્ર કુમ્ભન્નિવેશયેત્ ।
ચતુર્દ્રોણેન સંપૂર્ણં શ્રેષ્ઠં દ્રોણત્રયેણ તુ

મધ્યમં ખારિસંપૂર્ણં કન્યસં સૂત્રવેષ્ટિતમ્ ।
પક્વબિમ્બફલાકારં સવસ્ત્રં કૂર્ચસંયુતમ્

કનકાબ્જસમાયુક્તં પઞ્ચરત્નોદરં શુભમ્ ।
પૃષ્ઠે સુષિરસંયુક્તં હેમનાલસમન્વિતમ્

એકદ્વિત્ર્યંઘ્રિસંયુક્તન્નિષ્કમાનકૃતેન તુ ।
યુગાંગુલસદૈર્ઘ્યેણ સૂચ્યગ્રસુષિરેણ તુ

પિધાનેન સમોપેતં પલ્લવેન સમન્વિતમ્ ।
ઉપકુમ્ભન્તદગ્રે વસ્ત્રહેમાદિ સંયુતમ્

પૃષ્ઠરન્ધ્રવિહીને તુ દક્ષિણે તસ્ય વિન્યસેત્ ।
આસનઞ્ચ તતઃ કૃત્વા મૂર્તિમાવાહયેત્ઘટે

બ્રહ્માભિશ્ચ કલોપેતૈર્વિદ્યાદેહં પ્રકલ્પયેત્ ।
પ્રણવં શિવમાવાહ્ય ગન્ધાદ્યૈસ્સમ્યગર્ચયેત્

પ્રધાને ચોપકુમ્ભે ચ ક્રિયામેનાં સમાચરેત્ ।
ગન્ધોદં વા મધુપયસ્સર્વાર્થં વિનિયોજયેત્

પ્રાયશ્ચિત્તેદ્ભુતેન્યસ્મિન્ દુરિતાનાં ક્ષયાર્થકમ્ ।
પઞ્ચગવ્યં વિનિક્ષિપ્ય શુદ્ધોદકમથાપિ વા

ગન્ધં સ્યાચ્ચન્દનં ભસ્મ સહિતં વાથ કલ્પયેત્ ।
અથવાચમનીયાર્થં કલ્પિતો ગન્ધ એવ વા

નીરોમજન્તુકં દ્રવ્યં ઉપકુમ્ભે વિનિક્ષિપેત્ ।
હૃદા સંપૂજ્ય ગન્ધાદ્યૈસ્તતો હોમં સમાચરેત્

નવપઞ્ચૈકકુણ્ડેષુ સમિદાજ્યાન્ન સંયુતમ્ ।
તિલલાજસમાયુક્તં મધુસસ્યેન્દ્રસંયુતમ્

સમિધોવઞ્ચુલોત્થાસ્યુઃ સર્વાવારુણમન્ત્રતઃ ।
આપ્યેનામૃતબીજેન સંપુટેન શિવેન ચ

આપ્યાધારણયોપેતં સહસ્રં વા તદર્થકમ્ ।
શતમષ્ટોત્તરં વાપિ પ્રતિદ્રવ્યન્તુ હોમયેત્

આપ્યાણુસંપુટં મૂલં જપેત્તત્સંખ્યકં યથા ।
જપ્તવ્યા વારુણા મન્ત્રા મન્ત્રજાપિભિરિષ્ટિભિઃ

આપ્યાયસ્વેતિ વક્તવ્યા ચતુર્વેદિભિરાદરાત્ ।
કૃતસ્નાનૈર્બિનીતૈશ્ચ હવિષ્યાન્નાશનૈર્દ્વિજૈઃ

અનન્યમાનસૈશ્શાન્તૈરાચાર્યાજ્ઞાનુપાલનૈઃ ।
શિવદીક્ષાસમોપેતૈઃ સર્વેર્વૃષ્ટ્યભિકાંક્ષિભિઃ

સર્વં દેવાલયં વારિસેકૈસ્સિઞ્ચેદહર્નિશમ્ ।
તત્કાલે પાતયેત્ ક્ષીરં ગોસ્તનેભ્યઃ વિશેષતઃ

સહસ્રસંખ્યકાવાસ્યુઃ અર્ધસંખ્યા સમન્વિતાઃ ।
શતસંખ્યાશ્ચ પાતાશ્ચેત્ પુષ્ટાવૃષ્ટિર્ભવિષ્યતિ

એવં પ્રતિદિનં કાર્યં હોમકાલે દ્વિજોત્તમાઃ ।
પૂજાયાઞ્ચાથ પૂર્ણાયાં વારુણીન્ધારણાં દ્વિજાઃ

ધ્યાત્વાઽમૃતમયમ્મૂલમુચ્ચરન્વૌષડન્તતઃ ।
કુર્યાચ્છંખસ્વનોપેતં પ્રત્યહં ચૈવમાચરેત્

નિત્યપૂજાવસાને તુ નૈમિત્તિકમુપક્રમેત્ ।
નૈમિત્તિકં મહચ્ચેત્તુ મહદાદૌ સમાચરેત્

નાનાગન્ધસમોપેતૈશ્શીતોદૈસ્થાપનાન્વિતૈઃ ।
સંસ્થાપ્ય દેવદેવેશમમૃતાપ્લાવનં સ્મરન્

ચન્દનાગરુકર્પૂરકુંકુમૈઃ પ્રચુરૈર્ગુરુઃ ।
ગન્ધપુષ્પૈરનેકૈશ્ચ તત્ક્ષણં પ્રતિબોધિતૈઃ

કૃષ્ણાગરુદ્ભવૈર્ધૂપૈઃ હૃષ્ટરાજ્યપ્રકલ્પિતૈઃ ।
કર્પૂરવર્તિભિર્દીપૈઃ પાયસૈઃ પ્રચૂરૈઃ ક્ષણાત્

નવભાણ્ડપ્રકૢપ્તૈશ્ચ નૈવેદ્યૈશ્શાલિકલ્પિતૈઃ ।
પાનીયૈશ્શીતલૈર્ગન્ધૈઃ મૃષ્ટૈર્નૂતનભાણ્ડકૈઃ

તામ્બૂલૈર્ગૌરપત્રૈશ્ચ સુગન્ધૈઃ ક્રમુકોદ્ભવૈઃ ।
મુખવાસસમોપેતૈઃ ગાનૈર્વાદ્યૈશ્ચ નર્તનૈઃ

નવનાટ્યરસોપેતૈઃ સ્તોત્રૈર્વેદસ્વરૈરપિ ।
જાપિભિર્જયશબ્દૈશ્ચ નમસ્કારૈરનેકશઃ

પૂજયેત્ પ્રત્યહં દેવં યાવત્સ્યાત્ કાંક્ષિતં ફલમ્ ।
તદન્તે હોમકર્મેષ્ટં પ્રત્યહં વિધિરીતિતઃ

પ્રથમેહ્નિ વિશેષોઽયં પૂર્ણાન્તે તુ ઘટદ્વયમ્ ।
સંગ્રાહયિત્વાદોસ્થઞ્ચ શિરસ્થં વા પ્રદક્ષિણમ્

આભ્યાં કૃત્વા સુધામ્નસ્તુ ચ સુવારકે
આચાર્યસ્યાનુકૂલર્ક્ષે યજમાનસ્ય ચૈવહિ

સિતિથૌ ચ સુલગ્ને વા રોપયેચ્છિવમુચ્ચરન્ ।
ઘટં સસુષિરન્તસ્મિન્ નવકુમ્ભસ્થિતઞ્જલમ્

શિવમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય ધ્યાત્વા ચામૃત ધારણમ્ ।
નિક્ષિપેદુત્તરાસ્યસ્તુ ત્રિપાદ્યુપરિમધ્યગમ્

તોયશેષન્નયેન્નિત્યં યાવત્કર્મપ્રસિદ્ધ્યતિ ।
સપ્તાહં વા દ્વિસપ્તાહં ત્રિસપ્તાહન્તુ માસકમ્

દ્વિમાસંન વા ત્રિમાસં વા વિધિમેવંન સમાચરેત્ ।
આચાર્યં પૂજયેદાદૌ વસ્ત્રૈઃ પઞ્ચાંગભૂષણૈઃ

દક્ષિણાન્દાપયેદાદૌ દશનિષ્કાદિકાન્નૃપઃ ।
અન્તે ચ દ્વિગુણાં પૂજાં દક્ષિણામપિ માનવાઃ

અન્યેષામપિ સર્વેષાં હેમવસ્ત્રાંગુલીયકાન્ ।
નિષ્કૈકન્દક્ષિણોપેતાં દદ્યાચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતમ્

પ્રત્યહં ભોજનાર્થન્તુ તણ્ડુલવ્યઞ્જનાન્વિતમ્ ।
તામ્બૂલઞ્ચ નૃપસ્તેભ્યઃ દદ્યાચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતમ્

નિત્યઞ્ચ ભોજનં કાર્યં ભક્તાનાં યોગિનામપિ ।
દીનાનાથ જનાનાઞ્ચ પ્રત્યહં ભોજનં ભવેત્

સ્નપનં કારયેદન્તે પ્રચુરન્દાપયેદ્ધવિઃ ॥ ૪૬૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે વૈશાખમાસશીતકુમ્ભવિધિઃ
પઞ્ચદશઃ પટલઃ
૧૫
યજ્ઞયોગ્યદ્રુમૈઃ કૃત્વા ત્રિપાદીં લિઙ્ગમૂર્ધનિ ।
વસ્ત્વઙ્ગુલં સમારભ્યાઙ્ગુલવૃદ્ધ્યાકરાન્તકમ્ ॥
યથાન્તરં તથા કૃત્વા સપ્રક્ષાલ્યાંબુનાગુરુઃ ।
વસ્ત્રેણાચ્છાદ્યપાદાં બ્રહ્માણાં દક્ષિણે યજેત્ ॥
વિષ્ણું વામે વૃષં પૃષ્ઠે ત્રિષુ પાદેષુ દેવતાઃ ।
મહામાયાઃ ન્યસેદૂર્ધ્વફલકાયાં સ્વમન્ત્રતઃ ॥
એવં કૃત્વા ત્રિપાદીં ચ વિન્યસેલ્લિંગ મૂર્ધનિ ।
ચતુર્દ્રાણેન સંપૂર્ણં શ્રેષ્ઠં દ્રોણત્રયેણ તુ ॥
મધ્યમં ખારિ સંપૂર્ણં કન્યસં સૂત્રવેષ્ટિતમ્ ।
પક્વબિમ્બપલાકારં સવસ્ત્રંકૂર્ચસંયુતમ્ ॥
કનકાબ્જ સમાયુક્તં પઞ્ચરત્નોદરં શુભમ્ ।
પૃષ્ઠે સુષિરં સંયુક્તાં હેમનાલ સમન્વિતમ્ ॥
ષોડશે પટલે જ્યેષ્ઠમાસફલપૂજાવિધિઃ
જ્યેષ્ઠમાસે તુ મૂલર્ક્ષે પૂજયેત્ સ્વાદુભિઃ ફલૈઃ ।
વિશેષસ્નપનોપેતં પઞ્ચામૃત સમન્વિતમ્

વિશેષપૂજા સંયુક્તં પાયસેન સમન્વિતમ્ ।
વિશેષહોમ સંયુક્તં સમિદાજ્યાન્નકૈસ્સહ

નાનાફલસમાયુક્તૈર્દ્રવ્યૈઃ પૂર્ણાં વિધાય ચ ।
પીઠાદિ લિઙ્ગમૂર્ધાન્તં ફલૈર્મૂલેન પૂરયેત્

કૃત્વાન્તર્હિતલિઙ્ગં તુ તદ્બહિઃ પૂરણં તુ વા ।
વસ્ત્રાભ્યાં વેષ્ટયેલ્લિઙ્ગં પીઠં કવચનમન્ત્રતઃ

સન્ધ્યન્તરે પરે વાહ્નિ તાનિ તસ્માદ્બહિર્નયેત્ ।
ક્રિયાન્તે પૂજયેત્ કર્તા દેશિકં વસ્ત્રકાઞ્ચનૈઃ

યદ્યદિષ્ટફલં કર્તુસ્તત્તચ્છીઘ્રં ભવિષ્યતિ ॥ ૫૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે જ્યેષ્ઠમાસ ફલ પૂજાવિધિઃ ષોડશઃ પટલઃ
સપ્તદશે પટલે
આષાઢ માસ પૂર્વફલ્ગુની પૂજા વિધિઃ
આષાઢે માસિ નક્ષત્રે પૂર્વફાલ્ગુન સંજ્ઞકે ।
આશ્વયુજ્યથ વા માસે ક્રિયામેનાં સમાચરેત્

કૌતુકં બન્ધયેદ્રાત્રૌ દેવ્યાઃ પૂર્વોક્તવર્ત્મના ।
દેવદેવ્યૌશ્ચ વા પ્રાતઃ કન્યાભ્યઃ કાઞ્ચનાદિકમ્

વસ્ત્રં ચ ભોજનં દત્વા દેવ્યાઃ ક્ષીરં નિવેદયેત્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણં કુર્યાત્ સર્વાલઙ્કાર સંયુતમ્

તત્કાલે દાપયેન્મુદ્ગાઙ્કુરં લક્ષણ સંયુતમ્ ।
ગ્રામપ્રદક્ષિણાત્પૂર્વં નૈવેદ્યં દાપયેન્ન વા

આસ્થાન મણ્ડપં નીત્વા પરિવેષક્રમં નયેત્ ।
રાત્રિચૂર્ણં ચ તૈલં ચ ચૂર્ણોત્સવવિધાનતઃ

દદ્યાદ્દેવાય દેવ્યૈ ચ જયેભ્યસ્તદનન્તરમ્ ।
તામ્બૂલસહિતં નાનાવ્યઞ્જનં તણ્ડુલાન્વિતમ્

હિત્વા વા ચૂર્ણકાર્યં ચ તણ્ડુલાદિપ્રદાનકમ્ ।
ત્રિશૂલેન સમાયુક્તં દેવીં નદ્યાદિકં નયેત્

સ્થણ્ડિલદ્વિતયં કુર્યાચ્છાલિભિર્વિધિના ગુરુઃ ।
એકત્ર શૂલં સંસ્થાપ્ય દેવ્યાઃ પૂર્વં તદગ્રકે

સંસ્થાપ્ય તાન્ઘટાન્ સમ્યક્ સ્નપનોક્તવિધાનતઃ ।
સક્તુભિશ્ચ ફલોપેતૈસ્તાન્ સંપૂજ્ય હ્રદા ગુરુઃ

તૈઃ સંસ્નાપ્ય ચ તચ્છૂલમવગાહનમાચરેત્ ।
તીર્થમધ્યે જનૈસ્સાર્ધં પ્રવિશેદાલયં પ્રાતિ

તીર્થકર્મવિહીનં વા ગ્રામાદિભ્રમણાવધિ ।
આસ્મિન્દિને વા નિર્વાણદીપમમ્લાનમાલયા

પ્રતિસંવત્સરં કુર્યાદ્બલિદાન સમન્વિતમ્ ।
અથવા બલિહોમાભ્યાં યુતં રાત્રૌ દિવાપિ વા

બેરપ્રદક્ષિણં કૃત્વા સર્વાલઙ્કાર સંયુતમ્ ।
નાનાભક્તજનૈસ્સાર્ધં નાનાસ્વાદુફલાનિ ચ

ગુડખણ્ડ સમોપેતં સક્તુ સંદાપયેદ્ ગુરુઃ ।
નાનાપૂપ સમાયુક્તં નાનાફલ સમન્વિતમ્

જલતીરે નિવેદ્યૈશે ગુડાદિ ફલસક્તુકમ્ ।
વિમોચ્ય દેવદેવાગ્રે તતસ્તીર્થં નવોદકે

વિધાય કેવલં વાપિ ત્રિશૂલેન સમન્વિતમ્ ।
નીત્વાલયં તતઃ કુર્યાત્ સ્નપનં પૂજયા સહ

પ્રભૂતહવિષોપેતં મુખવાસેન સંયુતમ્ ।
તામ્બૂલેન તદન્તે તુ પૂજયેદ્ગુરુમાદરાત્

વસ્ત્રહેમાઙ્ગુલીયાદ્યૈર્દક્ષિણાં દાપયેત્તઃ ।
સર્વપાપવિનાશાર્થં સર્વારિષ્ટનિવૃત્તયે

સર્વાભીષ્ટ પ્રસિધ્યર્થં સર્વકાર્યાથ સિદ્ધયે ।
વિધાનમેતત્ કર્તવ્યં દેવ્યાસ્સન્તુષ્ટિકારણમ્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે-આષાઢ માસ પૂર્વફલ્ગુની પૂજા વિધિઃ સપ્તદશઃ પટલઃ
અષ્ટાદશે પટલે શ્રાવણમાસે પવિત્રારોહણ વિધિઃ
દુરિતસ્ય વિનાશાર્થં સંવત્સરકૃતસ્ય તુ ।
પવિત્રકમહં વક્ષ્યે ત્રૂયતાં મુનિ પુઙ્ગવાઃ

પ્રાયશ્ચિત્તમકુર્વાણો મન્ત્રી વિધિ વિલઙ્ઘનાત્ ।
સિદ્ધિ ભ્રંશમવાપ્નોતિ દેશિકો રોગ ભાગ્ ભવેત્

પુત્રકો ભુક્તિ ભાંઙ્નસ્યાત્ જન્મનૈકેન રોધનાત્ ।
સમયી સમયસ્થોઽપિ નૈવ યસ્માત્ પવિત્રકમ્

વિધાતવ્યં પ્રયત્નેન યેન કેન પ્રકારતઃ ।
પ્રત્યહં વાઙ્મનઃ કાયવ્યાપારજનિતાદલમ્

પતનાત્ ત્રાયતે યસ્માત્ તસ્માદેદત્ પવિત્રકમ્ ।
આષાઢાદિ ત્રયોમાસાઃ જ્યેષ્ઠ મધ્યમકન્યસાઃ

અશ્વિની કૃત્તિકામાસાવથવા સંપ્રકીર્તિતૌ ।
પૂર્વ પક્ષે ચતુર્દશ્યામાષાઢે તુ પવિત્રકમ્

ઇતરેષુ ચ માસેષુ પક્ષયોશ્શુક્લકૃષ્ણયોઃ ।
ચતુર્દશ્યામથાષ્ટમ્યાં પવિત્રં વિધિનાચરેત્

કૃત્તિકાદીપતઃ પશ્ચાન્નૈવ કાર્યં પવિત્રકમ્ ।
શુક્લપક્ષે ગૃહસ્થસ્ય યતેરુભય પક્ષયોઃ

કર્તુઃ કારયિતુશ્ચાનુકૂલર્ક્ષં વા ન વા મતમ્ ।
ક્ષૌમકાર્પાસજં સૂત્રં મૌઞ્જં વા તદસંભવે

દર્ભં સવત્કલોત્થં વા સમાહૃત્યાધિવાસયેત્ ।
ત્રિગુણં ત્રિગુણીકૃત્ય શોધયેદસ્ત્રમન્ત્રતઃ

રોમાદ્યં શુદ્ધતોયૈશ્ચ ક્ષાલયેદસ્ત્ર મન્ત્રતઃ ।
શુષ્કં કૃત્વા હૃદા તેન પવિત્રં કારયેદ્ગુરુઃ

શક્તયો નવ વામાદ્યા નવ સૂત્રાધિપા મતાઃ ।
દિગુણાસ્તન્તવો હસ્તે દશવૃદ્ધ્યા તતઃ ક્રમાત્

શતમષ્ટોત્તરં તેષાં તન્તૂનામુત્તમોત્તમમ્ ।
દ્વાદશોત્તરયા વૃદ્ધ્યા દ્વાદશાભ્યસ્તદન્તિકાઃ

તન્તવો વાથ સંસિદ્ધાઃ કન્યસાદિષુ સિદ્ધિષુ ।
યવીયસાં કલાસંખ્યા મધ્યાના વર્ણ લક્ષિતાઃ

જ્યેષ્ઠાનાં પદસંખ્યાતા સ્તન્તવો માનુષે મતાઃ ।
સ્વાયં ભુવાદિલિઙ્ગેષુ બાણે વા રત્નજેઽપિ વા

સ્થણ્ડિલે મણ્ડલેવાપિ ચલે વા પ્રતિમાસુ ચ ।
સંખ્યાસ્સર્વાશ્ચ સંગ્રાહ્યાસ્સમા વા વિષમાશ્ચ વા

સમા એવ ગૃહસ્થસ્ય પરિવારામરાદિષુ ।
તથૈવહીન વિત્તેષુ લિઙ્ગાદિષુ મુનીશ્વરાઃ

એકાદ્યેકૈક વૃદ્ધ્યાતુ તન્તવો દ્વાદશાન્તકાઃ ।
ગ્રન્થયસ્તન્તુ સંખ્યાતાઃ સ્નિગ્ધ ગર્ભા નવા મતાઃ

યથેષ્ટ ગ્રન્થતો વાપિ સમાસ્સર્વત્ર સંસ્થિતાઃ ।
એકાદિત્ર્યંગુલં વાપિ ગ્રન્થિમાનમિહાગમે

ગ્રન્થયો વેષ્ટ દેશેઽથ વિધાતવ્યા વિચક્ષણૈઃ ।
રક્ત ચન્દન કાશ્મીર ગૈરિકાગરુચન્દનૈઃ

કુષ્ઠકર્પૂર સંયુક્તં હરિદ્રાકૃષ્ણ ગન્ધ યુક્ ।
રઞ્જયેદ્ધૃદયેનૈવ રક્તસૂત્રાદિભિસ્તુ વા

ત્રિતયં મૂર્ધ્નિ કર્તવ્યમાત્મવિદ્યાશિવાત્મકમ્ ।
પિણ્ડિકાસ્પૃક્ ચતુર્થં તુ પવિત્રં સર્વ તાત્વિકમ્

યજ્ઞસૂત્રાખ્યમાલા ચ બાહુમલા તતઃ પરમ્ ।
મુખલિઙ્ગે વિધેયાસ્યાત્ સકલેઽપ્યથવા મતાઃ

આજાનુશોભિવ્યક્તેષુ ત્રિપૂર્વં સ્વેષ્ટતન્તુ યુક્ ।
યન્ત્રલિઙ્ગ પ્રમાણં વા પુષ્પલિઙ્ગમિતં તુ વા

ક્ષુદ્રલિઙ્ગે પવિત્રં સ્યાત્ સ્થણ્ડિલાદૌ યથામતમ્ ।
આશૃઙ્ગમેકં વૃષભે કકુદઃ ખુરગં પરમ્

પવિત્રમેકં સર્વેષામાવૃતાનાં વિધીયતામ્ ।
એકૈક મેવ દાતવ્યં ચણ્ડેશ ક્ષેત્ર પાલયોઃ

ક્ષેત્રનેભ્યાં લોકભૃદ્ભ્યસ્સૂત્રમેકં પ્રદક્ષિણમ્ ।
યાગધામવૃષસ્થાન પ્રાસાદાલય સંશ્રયાન્

કારકાણિ ચ સર્વાણિ ત્રિવૃત્સૂત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
એવં નિશ્ચિત્ય પૂર્વેદ્યુરધિવાસનમારભેત્

પ્રાસાદ સ્યાગ્રદેશે વા તદ્વામે દક્ષિણેઽપિ વા ।
મણ્ડપે પઞ્ચહસ્તાદિ ચતુર્વિંશત્કરાન્તકે

ષોડશસ્તંભસંયુક્તે રવિસ્તંભ યુતેઽપિ વા ।
મધ્યમે વેદિકાયુક્તે સર્વલક્ષણ સમ્યુતે

ત્રિભાગાયામયુક્તે વા વિંશતિ સ્તંભ સંયુતે ।
મણ્ડપે પૂર્વ કૢપ્તે વા દ્વિગુણાયતવેદિકે

તત્સમન્તાત્ સુસંકૢપ્ત નવ પઞ્ચૈક કુણ્ડકે ।
તત્સંખ્યે સ્થણ્ડિલેવાપિવેદિકારોહિતેઽપિવા

પશ્ચિમે મણ્ડલં કુર્યાત્ પવિત્રં પ્રાચિ વિન્યસેત્ ।
કૃતશૌચ વિધસ્નાન સન્ધ્યાવન્દન તર્પણઃ

કૃતાનિત્યાર્ચનો મન્ત્રી સૂર્યાર્ચન સમન્વિતઃ ।
અવિસૃજ્ય રવિં શુદ્ધો મન્ત્રસન્નદ્ધ દેહયુક્

પરિગૃહ્ય ભુવં દ્વારં દ્વારપાન્ વાસ્તુનાયકમ્ ।
લક્ષ્મી યાગેશવર્ધન્યૌ લોકપાન્ ગણપં ગુરૂન્

ઇષ્ટ્વા સંપ્રાર્થ્યતત્પશ્ચાત્ મણ્ડલેઽપિચશઙ્કરમ્ ।
સંપૂજ્ય વિધિવદ્દેવ સમીપે સ્વાસનેસ્થિતઃ

આસનાર્ચનમારભ્ય કુર્યાદાવાહનાન્તકમ્ ।
કર્મ પઞચામૃતોપેતં વિશેષસ્નપનાન્વિતમ્

નાનાગન્ધાન્વિતાં નાના ભક્ષ્યભોજ્યાન્નસંયુતામ્ ।
પૂજાં વિશેષતઃ કૃત્વા ગત્વા કુણ્ડાન્તિકં ગુરુઃ

કુણ્ડસંસ્કારમારભ્ય પૂર્ણાન્તં હોમમાચરેત્ ।
સમિદાજ્યચરુલ્લાજાં સ્તિલસસ્યેન્દ્ર સંયુતાન્

પલાશોદુમ્બરાવત્થવટાઃ પ્રાગાદિ દિક્ષુ ચ ।
શમીખાદિરશ્રીવૃક્ષપ્લક્ષાઃ સ્યુઃવહ્નિકોણતઃ

પ્રધાનેતુ પલાશસ્સ્યાચ્છતં વાર્ધં શિવસ્ય તુ ।
શિવાદ્દશાંશતોઽઙ્ગાનાં કુણ્ડે પ્રાધાનિકે મતે

તદર્ધમન્ય કુણ્ડેષુ નરાદિષુ હૃદાદુષુ ।
સ્થાલીપાકહવિઃ કૃત્વા તદ્ધૃતા વિભજેત્ ત્રિધા

શિવાંશમગ્નિ ભાગં ચ મધ્વાજ્યાભ્યાં તુ મિશ્રિતમ્ ।
કુર્યાદાત્મીય ભાગં તુ કેવલેન ઘૃતેન ચ

હૃદા દેવાંશમભ્યર્ચ્ય તમાદાય શિવાન્તિકમ્ ।
ગત્વા સંપૂજ્ય દેવેશં વ્રતાઙ્ગાનિ નિવેદયેત્

દન્ત કાષ્ઠં ન્યસેત્ પ્રાચ્યાં વિધ્યુક્તં પુરુષં સ્મરન્ ।
ભસ્મદક્ષિણતશ્શુદ્ધપાત્રે ઽઘોરેણ મન્ત્રવિત્

પશ્ચાદ્દદ્યાન્મૃદં શુદ્ધાં સદ્યોજાતં ચ તાં સ્મરન્ ।
ધાત્રીફલ મુદક્ પૂર્વે પઞ્ચ ભક્ષ્યં નિવેદયેત્

હોમદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ સકુશાન્યપરાનને ।
દણ્ડાક્ષમાલાકૌપીન ભિક્ષાપાત્રાણિ દક્ષિણે

રોચનં કુઙ્કુમં તૈલં શલાકાં કેશશોધિનીમ્ ।
દર્પણં કર્ત્રિકાં દન્ત નખશોધન મઞ્જનમ્

તત્પાત્રમપરં દદ્યાદ્વામ દેવ મનુસ્મરન્ ।
તાંબુલં ભસ્મ સંમિશ્રં દદ્યાત્તત્પુરુષં સ્મરન્

ઐશાન્યામાસનં છત્રં પાદુકે યોગપટ્ટિકામ્ ।
સ્થણ્ડિલે સૂત્રનિકટે પરિતશિચાધિવાસ્ય વા

અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષિતં વર્મ કુણ્ઠિતં હૃદયાર્ચિતમ્ ।
ધેનુ મુદ્રામૃતી ભૂતં શિવાંશં વિનિવેદયેત્

બ્રહ્મભિર્દેવ દેવાય પવિત્રાણ્યાહરેત્તતઃ ।
સ્થણ્ડિલં વેદિકોર્ધ્વે સ્યાત્ અષ્ટદ્રોણેન શાલિના

તદર્ધતણ્ડુલોપેતં તિલ લાજસમન્વિતમ્ ।
તત્ર સંસ્થાપયેત્ પાત્રે પવિત્રાણ્યઽથ દેશિકઃ

મણ્ડલે વેદિકોર્ધ્વે ચેદત્ર કુંભાન્તિકેઽપિ વા ।
સંસ્થાપ્યાર્ઘ્યોદકેનૈવ પ્રોક્ષ્ય સંહિતયાલભેત્

મૃગાજિનાદિનાચ્છાદ્ય સ્થાપયેત્ પાવકાન્તિકે ।
સંવત્સરાત્મકં સર્વકૃત્ય સાક્ષિણમવ્યયમ્

ગોપ્તારં સંશ્રયં કર્મ ફલપ્રાપ્તિનિબન્ધનમ્ ।
અનુસ્મરન્ શિવં બ્રહ્મ ષડઙ્ગં શિવમન્ત્રતઃ

ત્રિસ્સપ્તકૃત્વઃ સંપાતં તથૈવ જુહુયાત્તતઃ ।
દત્વા ગન્ધપવિત્રં તુ ભાનોરાચમ્ય દેશિકઃ

યાગ ધામવૃષસ્થાન પ્રાસાદાનલ સંશ્રયાન્ ।
કારકાન્ પઞ્ચ સૂત્રેણ વર્મણા પરિવેષ્ટયેત્

દદ્યાદ્ગન્ધ પવિત્રં તુ નન્દ્યાદિભ્યઃ પ્રદક્ષિણમ્ ।
પ્રવિશ્ય પૂર્વવચ્ચાન્તઃ બ્રહ્મણે ચ પવિત્રકમ્

તદેતાનિ પવિત્રાણિ ભગવન્ સંસ્કૃતાનિ હિ ।
અર્પયામિ ઘટસ્થાય શિવાયાધ્યેષયે દિતિ

સમર્પ્ય રક્ષણાયાસ્મૈ તેભ્યો ગન્ધપવિત્રકમ્ ।
આદૌ વા કુંભવર્ધન્યોર્દત્વાયાયાચ્છિવાન્તિકમ્

સ્વમૂર્તૌ ગુરુ પઙ્ક્તૌ ચ દદ્યાદ્ ગન્ધ પવિત્રકમ્ ।
એક ગ્રન્થિ સમાયુક્તમલ્પ તન્તુ વિનિર્મિતમ્

ધૂપિતં પુષ્પસંયુક્તં સમાદાયાઞ્જલૌ ગુરુઃ ।
આમન્ત્રણપવિત્રં તત્ સુધામુદ્રા પ્રરોચિતમ્

શિવાયારોપ્ય તન્મૂર્ધ્નિ રેચકેન શિવાણુના ।
આમન્ત્રણાત્મકં મન્ત્રં પઠેદ્દેવેશ સન્નિધૌ

સમસ્તવિધિવિચ્છિદ્ર પૂરણેશમખંપ્રતિ ।
પ્રભો વામન્ત્રયામિ ત્વાં ત્વદિચ્છાવાપ્તિકારકઃ

તત્સિદ્ધિ મનુજાનીહિ યજતશ્ચિદચિત્પતે ।
સર્વથા સર્વદા શમ્ભો નમસ્તેઽસ્તુ પ્રસીદ મે

જપ્ત્વા નિવેદ્ય દેવાય સ્તુત્વા નત્વા ક્ષમાપયેત્ ।
દદ્યાદાશાધિપાલાનાં તદસ્ત્રાણાં પવિત્રકમ્

દત્વા વહ્નિસ્થ દેવાય તૃતીયાંશં ચરોર્ગુરુઃ ।
આમન્ત્રણ પવિત્રં ચ દદ્યાત્તસ્યૈવ પૂર્વવત્

ઇન્દ્રાય સંગૃહાણેતિ નત્યન્તં પ્રણવાદિકમ્ ।
અન્યેષાં ચૈવ મૂર્તિના। ક્રમાદ્દદ્યાત્ બહિર્બલિમ્

વાયવ્યાંક્ષેત્રપાલાય દત્વાચમ્ય બલિં પુનઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં તતો હુત્વા પૂર્ણાં દત્વા તતો ગુરુઃ

ભૂર્ભુવસ્વઃ પદૈર્વ્યસ્તૈસમસ્તૈરપિ હોમયેત્ ।
અગ્નયે ત્વથ સોમાય તાભ્યાં સ્વિષ્ટકૃદા હુતિમ્

સ્વાહાન્તૈર્દીપ પૂર્વેસ્તુ હુત્વા મન્ત્રૈર્યથાદિતૈઃ ।
મણ્ડલસ્થ શિવેનૈવ પાવકસ્થં શિવં તતઃ

નાડી સન્ધાનમાર્ગેન યોજયેદ્ભાવયેચ્છિવમ્ ।
સિદ્ધાન્ત પુસ્તકે દત્વા સ્વગુરૌ ચ પવિત્રકમ્

નિસ્સૃત્ય યાગધામ્નસ્તુ સમાચમ્યગુરુશ્શુચિઃ ।
પઞ્ચગવ્યં ચરું દન્ત ધાવનં ચ ક્રમાદ્ભવેત્

આચમ્ય પુનરપ્યન્તે સ્વપેચ્છિવમનુસ્મરન્ ।
અથ પ્રાતઃ કૃતાવશ્યસ્નાન સન્ધ્યાણુતર્પણઃ

અવિસર્જિત દેવેશાત્ પવિત્રાણ્યવરોપયેત્ ।
તાનીશ મણ્ડલે પાત્રે ચણ્ડેશાર્થં પ્રકલ્પયેત્

દત્વાષ્ટ પુષ્પકં દેવે લિઙ્ગાદ્દેવં વિસર્જયેત્ ।
સમાચમ્ય કૃતન્યાસસ્સામાન્યાર્ઘ્યકરો ગુરુઃ

કૃત્વા નિત્યવિધિં સમ્યગાચાન્તો મન્ત્ર વિગ્રહઃ ।
દ્વારદ્વારાધિપાનિષ્ટ્વા પ્રવિશ્યાસ્ત્રાણિ કુંભયોઃ

દિક્પાલાનાં ચ સાસ્ત્રાણાં ક્રમેણાભ્યર્ચનં નયેત્ ।
સ્વાસને દીપસંકૢપ્તે સૈમ્યાસ્યોર્ધ્વ સ્થિત સ્થિતિઃ

મન્ત્રકાયો વિશેષાર્ઘ્યદ્રવ્ય શુદ્ધિ સમન્વિતમ્ ।
શિવહસ્તં ચ સંકલ્પ્ય પઞ્ચગવ્યં ચ પૂર્વવત્

વિશેષસ્નપનોપેતં પઞ્ચામૃતસમન્વિતમ્ ।
પઞ્ચગવ્ય સમાયુક્તં વિશેષેણ શિવં યજેત્

જપં કૃત્વા સમાવેદ્ય યાયાત્ કુણ્ડાન્તિકં ગુરુઃ ।
કુણ્ડમસ્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય મેખલાપરિધિસ્થિતાન્

સમ્પૂજ્ય સ્રુક્સ્રુવાવાજ્યં સંસ્કૃત્ય ચ વિધાનવિત્ ।
દત્વા પૂર્ણાહુતિં દેવમાવાહ્યાભ્યર્ચ્ય તર્પયેત્

પ્રાયશ્ચિત્તં તતો હુત્વા પૂર્ણાહુતિમથાચરેત્ ।
દત્વા ભાનોઃ પવિત્રં તુ સમાચમ્યાણુદેહયુક્

નન્દ્યાદિભ્યો પવિત્રં તુ દત્વાન્તસ્સંપ્રવિશ્ય ચ ।
બ્રહ્મણે કુમ્ભવર્ધન્યોઃ ક્રમાદ્દદ્યાત્ પવિત્રકમ્

ગત્વા દેવાન્તિકં સ્વસ્ય ચાસને સૂપવિશ્ય ચ ।
કૃત્વા વિશેષ પૂજાં ચ વિભવસ્યાનુસારતઃ

સ્વમૂર્તૌ ગુરુ પઙ્ક્તૌ ચ દત્વા સૂત્રં શિવં સ્મરન્ ।
વર્ષર્તુમાસ પક્ષાહર્નાડી પ્રાણાદિ વિગ્રહમ્

સર્વેન્દ્રિય શરીરર્થ વ્યવહારૈક કારણમ્ ।
કૃતાકૃત સમુત્સૃષ્ટક્લિષ્ટ કર્મૈક સાક્ષિણમ્

ક્ષેત્રગોપ્તારમીશાનં શરણ્યં શુચિમાનસઃ ।
પ્રબ્રૂયાદીશ્વરાશાસ્યસ્સપવિત્રકરો વિભુમ્

કાલાત્મના ત્વયાદેવ યદ્દૃષ્ટં મામકે વિધૌ ।
કૃતં ક્લિષ્ટં સમુત્સૃષ્ટં હૃતં ગુપ્તં ચ મત્કૃતમ્

તદસ્તુ ક્લિષ્ટમક્લિષ્ટં કૃતં પુષ્ટમસત્કૃતમ્ ।
સર્વાત્મનામુના શમ્ભો પવિત્રેણ ત્વદિચ્છયા

પૂરયેતિ દ્વિરુચ્ચાર્ય મખવ્રત ફલં તતઃ ।
નિયમેશ્વરાયેતિ પદં સ્વાહેત્યન્તં સમુચ્ચરન્

આત્મતત્ત્વાધિપતયે શિવાય નમ ઇત્યપિ ।
તત્વવિદ્યાશિવાખ્યં ચ મુક્તિકામપદં પઠેત્

પવિત્રકત્રયંમૂર્ધ્નિ તદ્ભોગી શિવાદિકમ્ ।
શિવાણુમાદાવુચ્ચાર્ય શિવવિદ્યાત્મકં પુનઃ

સર્વતત્ત્વેશ્વરાયેતિ દદ્યાદ્ગઙ્ગાવતારકમ્ ।
પુષ્પાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા ભક્ત્યા વિજ્ઞાપયેત્પ્રભુમ્

ત્વં ગતિ સ્સર્વભૂતાનાં સંસ્થિતત્વં ચરાચરે ।
અન્તશ્ચારેણ ભૂતાનાં દ્રષ્ટાત્વં પરમેશ્વર

કર્મણા મનસા વાચાત્વક્તો નાન્યોગતિર્મમ ।
મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં દ્રવ્ય હીનં ચ યત્કૃતમ્

જપહોમાર્ચનાહીનં કૃત્યં નિત્યં મયા તવ ।
અકૃતં વાક્યહીનં ચ તત્પૂરય મહેશ્વર

સુપૂતત્વં સુરેશાન પવિત્રં પાપ નાશનમ્ ।
ત્વયા પવિત્રિતં સર્વં જગત્સ્થાવરજડગમમ્

ખણ્ડિતં યન્મયા દેવ વ્રત વૈકલ્ય યોગતઃ ।
એકી ભવતુ તત્સર્વં તવાજ્ઞાસૂત્રગુંભિતમ્

જપં કૃત્વા નિવેદ્યાસ્મૈ સ્તુત્વા નિયમમીશ્વરાત્ ।
ગૃહ્ ણીયાત્પ્રણતો ભક્ત્યાચતુસ્ત્રિદ્વ્યેકમાસકમ્

અર્ધમાસં ચ સપ્તાહં પઞ્ચાહં તુ ત્ર્યહં તુ વા ।
અથવૈકાહ મારબ્ધ કર્માન્તં નિયમં નયેત્

એક ભુક્ત્યાદિ યત્સર્વં શક્ત્યાનુષ્ઠેય મીશ્વરાત્ ।
વ્રતં ગૃહીત્વા કર્તવ્યં યાવત્સૂત્રા વરોહણમ્

સાસ્ત્રેભ્યો દિક્ પતિભ્યસ્તુ સૂત્રં મત્વાગ્નિસંસ્થિતે ।
શિવે પવિત્રં તુર્યં તુ દત્વા વ્યાહૃતિભિર્ગુરુઃ

વહ્નિં સંરોધ્ય સ્વિષ્ટાન્તં ગુત્વાન્તસ્સંપ્રવિશ્ય ચ ।
દેવં સમ્પૂજ્ય ગુરવે સૈદ્ધાન્તે પુસ્તકેઽપિ ચ

દત્વા પવિત્રં દિક્પાલબલિમાચમ્ય દેશિકઃ ।
પ્રાયશ્ચિતં તતો દત્વા પૂર્ણાં વૈ છિદ્ર પૂરણીમ્

મણ્ડલસ્થં ચ સમ્પૂજ્ય તતો દેવં ક્ષમાપયેત્ ।
તદન્તે ભોજનાચ્છાદ માત્રોપકરણાદિભિઃ

સમ્પૂજ્ય દીક્ષિતાન્બ્રૂયાત્ પ્રીયતાં મે સદાશિવઃ ।
લિઙ્ગાત્પવિત્રમુદ્વારસ્ય નિર્માલ્યાપનયે કૃતે

સ્નાતેઽર્ચિતે તદારોપ્ય મા વિસર્જ્ય દિને દિને ।
બ્રતાન્તે પ્રાગ્વદાભ્યર્ચ્ય ચાતીતદિનવચ્છિવમ્

વ્રતં નિવેદયેદુક્ત્વા મમાસ્તુ ફલ સાધકમ્ ।
ભુક્તિકામો વ્રતી કામેકર્મબન્ધક ઇત્યપિ

મન્ત્ર તર્પણ કર્માન્તં કૃત્વા નિષ્કૃતિમાચરેત્ ।
ભસિતં વન્દયિત્વાથ વહ્નિસ્થં યોજયેચ્છિવે

વહ્નેર્મન્ત્રાંશ્ચ સંહૃત્ય નીત્વા તાં દ્વાદશાન્તિકે ।
હૃદયે સંનિવેશ્યાગ્નિં વિસૃત્યોદ્વારસ્ય વિષ્ટરાત્

પરિધીંશ્ચ બલિં દત્વા સમાચમ્ય ગુરુશ્શુચિઃ ।
શિવકુંભાસ્ત્રવર્ધન્યોર્મનૂન્ સંહૃત્ય યોજયેત્

ઈશે સાપેક્ષમુક્ત્વૈવં ક્ષમસ્વેતિ વિસર્જયેત્ ।
દિક્પાલાનસ્ત્ર સંયુક્તાન્ દ્વારપાન્ દ્વારસંસ્થિતાન્

રવ્યન્તં તુ વિસૃજ્યાથ પવિત્રાણિ મહેશ્વરાત્ ।
આદાય સતિ ચણ્ડેશે તસ્મૈ દદ્યાત્પવિત્રકમ્

નિર્માલ્યાદિકમન્યં ચ પવિત્રં ન કૃતં યદિ ।
લક્ષં ત્વઘોરમાવૃત્યા દશાંશં હોમમાચરેત્

પવિત્રં નિત્ય પૂજાઙ્ગં પુષ્યાદ્યૈઃ પરિકલ્પયેત્ ।
દત્તે નિત્યપવિત્રે વા સાંવત્સરિકમાચરેત્

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે શ્રાવણમાસે પવિત્રારોહણ વિધિઃ અષ્ટાદશ પટલઃ
એકોનવિંશત્તમે પટલે નવનૈવેદ્યવિધિઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ નવનૈવેદ્યલક્ષણમ્ ।
માર્ગશીર્ષમથાષાઢં માઘમાસં વિવર્જ્ય ચ

અન્યેષુ સર્વમાસેષુ નવનૈવેદ્યમાચરેત્ ।
નિશ્ચિત્ય શુભનક્ષત્રં તત્પૂર્વેઽઙ્કુરમાચરેત્

વિના વાઙ્કુરકાર્યં તુ સુમુહૂર્તે સુલગ્નકે ।
શઙ્ખદુન્દુભિનાદૈશ્ચ ગીતનૃત્તાદિમઙ્ગલૈઃ

નાનાધ્વજવિતાનૈશ્ચ ધૂપદીપાઙ્કુરૈર્યુતમ્ ।
મમ ભક્તજનૈસ્સાર્ધં ત્રિશૂલેન સમન્વિતમ્

ચણ્ડેશ્વર સમાયુક્તં દેવક્ષેત્રે સમાવિશેત્ ।
ચણ્ડેશાસ્ત્રં વિના વાપિ ક્ષેત્રં ગત્વા વિચક્ષણઃ

હવિષા દધિયુક્તેન ભૂતાનાં તુ બલિં ક્ષિપેત્ ।
પૂર્વાદ્યષ્ટદિશાસ્વેવં ગન્ધપુષ્પાદિ સંયુતમ્

સલક્ષણેન દાત્રેણ પૂજિતેનૈવ હેતિના ।
પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો ભૂત્વા શસ્ત્રમન્ત્રમનુસ્મરન્

શૂકં લૂત્વા યુગ્મે તુ સ્થલિકોર્ધ્વે નિવેશયેત્ ।
તચ્છૂકેન સમાયુક્તં નવવ્રીહિ સમાયુતમ્

તણ્ડુલૈશ્ચ સમોપેતં નાનાવ્યઞ્જન સંયુતમ્ ।
નાલિકેરફલોપેતં નવપૂગફલાન્વિતમ્

મરીચગુલખણ્ડાદ્યૈઃ ઇક્ષુભિશ્ચ સમન્વિતમ્ ।
નાનાશાકસમાયુક્તં નાનાવ્યઞ્જનસંયુતમ્

પૃથક્કન્દફલોપેતૈઃ પૂજાદ્રવ્યૈસ્તથાવિધૈઃ ।
આશ્ચર્યકારકૈરન્યૈસ્સર્વાતોદ્ય સમન્વિતમ્

નૃત્તગાનસમાયુક્તં નાનાધ્વજસમન્વિતમ્ ।
નાનાછત્રસમાયુક્તં પ્રવિશ્ય નગરાદિકમ્

ગ્રામં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પ્રવિશેદાલયં પ્રતિ ।
પૂર્ણકુમ્ભસમાયુક્તં નાનદીપ સમન્વિતમ્

કદલીસ્તમ્ભસંયુક્તં નાનામઙ્ગલમણ્ડિતમ્ ।
વિમોચ્ય વ્રીહિં શૂકેભ્યશ્શોષયેદાતપેન વૈ

વેત્રાદિનિર્મિતે પાત્રે ભૂતલે કેવલેઽપિ વા ।
ગોમયાલેપિતે પિષ્ટચિત્રિતે દીપસંયુતમ્

ચૂર્ણોત્સવક્રમપ્રોક્તમાર્ગેણાકુટ્ય વર્જયેત્ ।
તુષાદીન તણ્ડુલાઞ્શુધ્દાન્ સઙ્ગ્રાહ્ય ક્ષાલયેત્તતઃ

મરીચજીરકોપેતં ગુલસારસમન્વિતમ્ ॥ ૧૬૧।૨ ॥
નાલિકેરફલોપેતં સંસ્કુર્યાત્તણ્ડુલં પુરા ।
સ્નપનં કારયેદ્દેવં ભૂષયેદ્ભૂષણાર્હકૈઃ ॥ ૧૭૧।૨ ॥
મુહૂર્તે સમનુપ્રાપ્તે વ્રીહિનાસ્તીર્ય ભૂતલે ।
પટં તદૂર્ધ્વે વિન્યસ્ય રમ્ભાપત્રાણિ વિન્યસેત્ ॥ ૧૮૧।૨ ॥
અસ્ત્રતોયેન સંપ્રોક્ષ્ય મૃત્યુઞ્જયમનુસ્મરન્ ।
તણ્ડુલં તત્ર નિક્ષિપ્ય ગુલતોયેન સેચિતમ્ ॥ ૧૯૧।૨ ॥
કવચેનાવકુણ્ઠ્યાન્તે હૃદા સંપૂજયેદ્ ગુરુઃ ।
ધેન્વાખ્યયામૃતીકૃત્ય બ્રહ્મભિઃ પુરુષેણ વા ॥ ૨૦૧।૨ ॥
નૈવેદ્યં પરમેશાય પાનીયં દાપયેત્ ક્રમાત્ ।
તૈર્મન્ત્રૈર્દેવદેવાય તામ્બૂલં વિનિવેદયેત્ ॥ ૨૧૧।૨ ॥
નવપૂગફલોપેતં દેવ્યૈ ચ વિનિવેદયેત્ ।
સર્વેભ્યસ્સકલેભ્યશ્ચ પ્રાગુક્તવિધિના ગુરુઃ ॥ ૨૨૧।૨ ॥
અથવા સ્થલિકાયાં વા સર્વેભ્યો વિનિવેદયેત્ ।
વૃષાદિપરિવારેભ્યો હોમકર્મ સમાપયેત્ ॥ ૨૩૧।૨ ॥
નૈવેદ્યં દાપયેદન્તે તામ્બૂલં વિનિવેદયેત્ ।
બલિદાનસમોપેતમતિથીનાં સમર્પણમ્ ॥ ૨૪૧।૨ ॥
નિવેદ્ય તણ્ડુલં ચાન્નં પશ્ચાદ્ધોમોઽથવા ભવેત્ ।
તદન્તે ચોત્સવં કુર્યાત્તં વિના વા સમાચરેત્ ॥ ૨૫૧।૨ ॥
હિત્વા ક્ષેત્રબલિં વાથ હિત્વા વોલૂખલક્રિયામ્ ।
સર્વમન્યત્સમાનં સ્યાત્ તદન્તે પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ ૨૬૧।૨ ॥
વસ્ત્રહેમાઙ્ગુલીયાદૈર્દક્ષિણાં દાપયેત્તતઃ ।
એવં યઃ કુરુતેમર્ત્યસ્સ પુણ્યાં ગતિમાપ્નુયાત્ ॥ ૨૭૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે નવનૈવેદ્ય વિધિઃ
એકોનવિંશતિતમઃ પટલઃ
વિંશતિતમે પટલે સમયવિશેષદીક્ષા વિધિઃ
અથેદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ દીક્ષાં સમય સંશ્રિતામ્ ।
આચાર્ય કૃતનિત્યસ્તુ કૃતમન્ત્રાદિ તર્પણઃ

કૃતભાન્વર્ચનશ્શુદ્ધઃ કૃતમન્ત્ર પરિગ્રહઃ ।
સામાન્યાર્ઘ્યકરો ભૂત્વા પ્રવિશેદ્યાગમણ્ટપમ્

દ્વારાણ્યસ્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય દ્વારદ્વારાધિપાન્યજેત્ ।
આદૌ શાન્તિકલા શબ્દદ્વારાય નમ ઇત્યપિ

પઠિત્વા પૂજયેત્પૂર્વદ્વારં વિદ્યાખ્યદક્ષિણમ્ ।
વારુણં ચ નિવૃત્યાખ્યં પ્રતિષ્ઠાખ્યમુદાહૃતમ્

પ્રાચ્યાં નન્દિમહાકાલૌ યામ્યે ભૃઙ્ગિવિનાયકૌ ।
પશ્ચિમે તુ વૃષસ્કન્દૌ દેવીચણ્ડાવુદગ્દિશિ

પ્રણવાદિનમોઽન્તં તુ ચતુર્થ્યન્તં ક્રમાદ્યજેત્ ।
તોરણસ્થાન્ ઘટસ્થાન્ વાભિત્તિસ્થાનપિ પૂજયેત્

પશ્ચિમદ્વારમાશ્રિત્ય પુષ્પક્ષેપં વિધાય ચ ।
અસ્ત્રેણ પાર્ષ્ણિંઘાતસ્ય ત્રયં કૃત્વાથ ભૂગતાન્

કૃત્વા તાકત્રયં મન્ત્રી વિઘ્નાનાકાશવર્તિનઃ ।
છોટિકાત્રયતો વિઘ્નાત્ ધામ્નઃ પ્રોત્સારયેદ્બહિઃ

દક્ષજઙ્ઘાં સમુક્ષિપ્ય વામશાખાશ્રયી વિશેત્ ।
અસ્ત્રેણોદુમ્બરે પુષ્પં ક્ષિપ્ત્વા ધામ્નશ્ચ મધ્યમે

વાસ્તોષ્પતયે ચેતિ બ્રહ્મણે નમ ઇત્યપિ ।
સંપૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરસ્ત્રપ્રાકારકલ્પનાત્

વર્માવકુણ્ઠનાદ્યાગગેહં સંરક્ષ્ય દેશિકઃ ।
ઉપવિષ્ટ ઉદગ્વક્ત્રો ભૂતશુદ્ધિં સમાચરેત્

સકલીકરણં કૃત્વા કૃતાન્તર્યજનોગુરુઃ ।
વિશેષાર્ઘ્યં તતઃ કુર્યાદ્યવસિદ્ધાર્થકાક્ષતૈઃ

અદ્ભિસ્તિલકુશાગ્રૈશ્ચ ક્ષીરપુષ્પૈઃ સમન્વિતમ્ ।
તદમ્ભસા તુ સંપ્રોક્ષ્ય સ્વશિરોદ્રવ્ય સંહિતમ્

અસ્ત્રમન્ત્રેણ તત્સર્વં કવચેનાવકુણ્ઠયેત્ ।
હૃદાભિમન્ત્ર્ય પ્રત્યેકં તિલકં ચન્દનં નયેત્

શિવહસ્તં ચ સંકલ્પ્ય તદારોપિતમસ્તકઃ ।
જ્ઞાનાસિં તત્વસંખ્યાતૈશ્ચતુરૂનૈરથાપિ વા

દર્ભૈઃ પ્રાદેશમાત્રં તુ નિર્મિતં શસ્ત્રમન્ત્રિતમ્ ।
કલ્પયેત્ પઞ્ચગવ્યં તુ તદ્વિધાનમિહોચ્યતે

મણ્ડપસ્ય શુભે ભાગે ક્ષેત્રે નવપદીકૃતે ।
પઞ્ચતત્વાકૃતન્યાસે પઞ્ચપાત્રાણિ વિન્યસેત્

શિવેસદાખ્યે વિદ્યાયાં કાલે પુંસિ ચ દેશિકઃ ।
સુપ્રતિષ્ઠં સુશાન્તં ચ તેજોવદભૃતાત્મકમ્

રત્નોદકં ચ સંકલ્પ્ય ક્ષીરં દધિઘૃતં ન્યસેત્ ।
ગોમયં ચૈવ ગોમૂત્રમીશાનાદ્યૈસ્તુ મન્ત્રિતમ્

એકદ્વિત્રિચતુષ્પઞ્ચવારૈષ્ષડ્ભિઃ કુશોદકમ્ ।
અમૃતીકૃત્ય સંપૂજ્ય શિવેનૈકત્વમાચરેત્

મણ્ડપં તેન સંપ્રોક્ષ્ય વિકિરાનભિમન્ત્રયેત્ ।
લાજચન્દનસિદ્ધાર્થ ભસ્મપુષ્પકુશાક્ષતાઃ

હેતયોઽસ્ત્રેણ સપ્તૈતે વિધાતવ્યા વિમિશ્રિતાઃ ।
નૈઋત્યાં મણ્ડપેસ્થિત્વા સંસ્કૃતી મણ્ડપસ્ય તુ

કુર્યાદીશાનવક્ત્રસ્તુ સંસ્કારૈર્વીક્ષણાદિભિઃ ।
કુણ્ડસ્યેવં પુરાસ્યાપિ ગુરુરષ્ટાદશાત્રતુ

વિકીર્ય વિકીરાનીશે કુશકુર્ચ્યા સમાહરેત્ ।
વેદ્યાં વા મણ્ટપે વાપિ ઈશાને વાપિ પશ્ચિમે

હેમાદ્યેકતમં કુમ્ભમાનીય ગલિતામ્મસા ।
પૂરિતં પલ્લવોપેતં સ્વર્ણવસ્ત્રાદિ સંયુતમ્

સંહૃતૌ વિકિરાસ્ત્રાણામાસનં તુ ચલાચલમ્ ।
સંકલ્પ્ય મૂર્તિમન્ત્રેણ મૂર્તીભૂતં ઘટં ન્યસેત્

વર્ધનીં સોદકાં વસ્ત્રસૂત્રસ્વર્ણાદિસંયુતામ્ ।
વિન્યસેદસ્ત્રભૂતાંતાં પ્રત્યઙ્ગનાલસમન્વિતામ્

સંપૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદ્યૈર્ઘટાસ્ત્રાલૂ ગુરૂત્તમાઃ ।
ઇન્દ્રમગ્નિં યમં ચૈવ નિઋતિં વરુણં તથા

વાયું સોમં તથૈશાન્યં પૂજયેત્પ્રાગ્દિગાદિતઃ ।
વિરિઞ્ચિમીશદક્ષસ્થં વિષ્ણું નિઋતિવામગમ્

ઘટસ્થં કલશસ્થં વા કુંભસ્થં વાજયેદ્ગુરુઃ ।
તથૈવ વજ્રશક્ત્યાદિદશાસ્ત્રાણ્યપિ પૂજયેત્

ભો ભો શક્ર ત્વયા સ્વસ્યાં દિશિ વિઘ્નપ્રશાન્તયે ।
સાવધાનેન યાગાન્તં સ્થાતવ્યં તુ શિવાજ્ઞયા

સર્વેષાં લોકપાલાનામનેન ક્રમયોગતઃ ।
શિવાજ્ઞાં શ્રાવયેત્ કુભ્ભં ભ્રામયેદગ્રતોઽસ્ત્રકમ્

વિન્યસેત્કુમ્ભવર્ધન્યૌ પૂર્વવત્તદનન્તરમ્ ।
સ્થિરાસનં ચ સંપૂજ્ય દેવમસ્ત્રં ચ પૂજયેત્

મૂર્તિવિદ્યાતનું સાઙ્ગં શિવં સાવરણાસ્ત્રકમ્ ।
પૂજયિત્વા તયોરૈક્યં કલ્પયેદ્ભગમુદ્રયા

સવ્યમુષ્ટિરુમાપિણ્ડિલિઙ્ગમઙ્ગુષ્ઠકો હરઃ ।
ભૂતયે કલશં સ્પૃષ્ટ્વાઃ પૂર્વમઙ્ગુષ્ઠપર્વણા

સંસ્પૃશેદ્વર્ધનીં પશ્ચાન્મુષ્ઠિનાહૃદયાણુવા ।
મુક્તયે ચ પુરસ્પૃષ્ટ્વા વર્ધનીં મુષ્ઠિનૈવ તુ

સ્પૃશેદઙ્ગુષ્ઠકાગ્રેણ ચરમં ચ ઘટં તથા ।
ઉમાયૈ ભગરૂપિણ્યૈ લિઙ્ગ રૂપધરાય ચ

શઙ્કરાય નમસ્તુભ્યમિતિસ્તુત્વાઽનુમોદ્ય ચ ।
યજ્ઞસ્યાસ્ય પતિસ્ત્વં હિ મૂર્તિરેષા તવાચલા

એતત્તે જ્ઞાનનિસ્ત્રિંશત્તદ્ગૃહાણ સ્વમાયુધમ્ ।
મયા પ્રવર્તિતશ્ચાયં યજ્વના ભવતુઃ ક્રતુઃ

રક્ષણીયં ત્વયૈતદ્ધિ સમાપ્તિર્યાવદસ્યહિ ।
યજ્ઞરક્ષાધુરં તસ્મિન્નેવમારોપ્ય દેશિકઃ

અર્ઘ્યપાત્રં વિધાયાથ દદ્યાદર્ઘ્ય મથામ્ભસા ।
નિરોધનાય તત્પાત્રં તથૈવ સ્થાપયેદ્ગુરુઃ

વર્ધનીવિકિરોત્થાસ્ત્રૈસ્સમન્તાદ્યાગમણ્ટપમ્ ।
અપસારિતવિઘ્નં તુ ભાવયેદ્ ભૂપરિગ્રહમ્

મણ્ડલેસ્થણ્ડિલે વાપિ લિઙ્ગે વા શિવમર્ચયેત્ ।
વિશેષપૂજયોપેતં પાવકે શિવમર્ચયેત્

ભગવન્ દેહમાવિશ્ય મદીયમનુકમ્પયા ।
કર્તવ્યોઽનુગ્રહસ્તેષાં શિષ્યાણાં ભાવિતાત્મનાં

સંપ્રાર્થ્યૈવં કરોમીતિ લબ્ધાનુજ્ઞશ્શિવાત્ગુરુઃ ।
મન્ત્રિતં મૂલમન્ત્રેણ સપ્તકૃત્વઃ સિતં શુભમ્

ઉષ્ણીષં શિરસિ ન્યસ્ય શિવેનૈક્યં તુ ભાવેયેત્ ।
સર્વેષાં કર્મણાં સાક્ષી મણ્ડલે સમુપસ્થિતઃ

યજ્ઞસ્ય રક્ષકત્વેન શિવકુમ્ભે વ્યવસ્થિતઃ ।
હોમાધિ કરણત્વેન પાવકસ્થસ્સદાશિવઃ

શિષ્યદેહે તુ તચ્છિષ્યપાશમોચનકારકઃ ।
અનુગ્રહકરો દેવો મમ દેહે વ્યવસ્થિતઃ

પઞ્ચાધિકરણો દેવસ્સોઽહમેવ સદાશિવઃ ।
અપૃથગ્ભૂતમાત્મનાં તત્સમાનગુણં સ્મરેત્

મમાપિ હૃદયાદીનિ સાધનાનિ ન સંશયઃ ।
સ્વાતન્ત્ર્યમેવ સંભાવ્ય શિવં વિજ્ઞાપયેદિતિ

યદર્થોઽયં મયા દેવ ભવદ્યાગઃ પ્રવર્તિતઃ ।
ત-ઇમે પશવશ્શાન્તા દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ

અવિસંવાદિભિલિઙ્ગૈરુદ્ધૂતધ્વન્તવૃત્તયઃ ।
ભવદીયકરૈર્જ્ઞાત્વા ચિરં યુષ્મત્પ્રચોદિતૈઃ

વિહિતાવશ્યકાઃ સ્નાતાનિવર્તિતદિનક્રિયાઃ ।
સિતવસ્ત્રોત્તરીયા સ્ત્વત્પાદપદ્મદિદૃક્ષવઃ

તત્ કરોતુ પ્રસાદં મે તત્પ્રવેશાય શઙ્કર ।
પ્રવેશયામિ તાનેતાન્ ભવત્પાદામ્બુજાન્તિકમ્

કુરુષ્વ વચનં ભદ્ર પ્રવેશાય કિલેત્યહમ્ ।
ઉક્તશ્શિવેન સંભાવ્ય તતશ્શિષ્યાન્ પ્રવેશયેત્

દ્વારસ્ય સંમુખં બાહ્યે પ્રણવે કુશમણ્ડલે ।
શિષ્યં તત્રૈવં સંસ્થાપ્ય સ્થિત્વા સ્વયમુદઙ્કુખઃ

વોલોકયેચ્છિખાન્તાચ્ચ યાવત્પદનખાગ્રકમ્ ।
નખાગ્રચ્ચૂલિકાં યાવત્ તત્વજ્ઞાનદૃશા ગુરુઃ

અયમાત્મા શિવત્વાર્હશ્શિથિલીકૃતબન્ધનઃ ।
પતિશક્ત્યા નિવેશાય પાશવ્રાતશ્ચ મદ્વશઃ

તદામું તામ્રસંસ્થાનં સ્વગુણોદયયોગ્યકમ્ ।
સ્પર્શવેધિમણિપ્રખ્યં ચોદિતોઽહં ચ શમ્ભુના

સંસ્પર્શાદ્વિમલીકૃત્ય કલધૌતમિવાચિરાત્ ।
કરોમિ ગુણસંપન્નં સતાં મસ્તકભૂષણમ્

તતસ્સંપ્રોક્ષ્ય દર્ભેણ શિરસ્યાતાઙ્યભસ્મના ।
દર્ભમૂલાગ્રભાગાભ્યાં હૃત્પ્રદેશાદધોર્ધ્વયોઃ

ઉલ્લિખેત્ પાશસંતાનં પ્રવૃત્તકરણોન્મુખમ્ ।
સકલીકૃત્ય તં શિષ્યં નેત્રબન્ધં વિધાય ચ

અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષિતેનૈવ કુણ્ઠિતેનૈવ વર્મણા ।
સંસ્તુતેનૈવ મૂલેન સિતવસ્ત્રેણ દેશિકઃ

પ્રવેશ્ય પુષ્પક્ષેપં તુ કારયિત્વા તુ દર્શયેત્ ।
શિવમણ્ડલદક્ષસ્થે મણ્ડલે પૂર્વવન્નયેત્

પ્રણવં તત્ર સંસ્થાપ્ય શિષ્યમુન્નતદેહકમ્ ।
ધારણાદ્યૈશ્ચ સંશોધ્ય સકલીકૃત્ય તન્તનુમ્

ગન્ધાધિવાસિતં કૃત્વા સ્વસવ્યકરપલ્લવમ્ ।
શાસનેન સદેહેન શિવેન સમધિષ્ઠિતમ્

શિવહસ્તમિતિ ધ્યાત્વા સાપેક્ષ નિરપેક્ષકમ્ ।
હૃદ્દેશાદ્ભ્રૂપ્રદેશાન્તં નીત્વા વૈ ચૂલિકાન્તકમ્

સહ પ્રાસાદોચ્ચારેણ સમસ્તગ્રન્થિભેદિના ।
રુદ્રેશ્વરસ્પદાવાપ્તિદાયકં શિરસિ ન્યસેત્

કુર્યાચ્છિષ્યસ્ય સર્વાઙ્ગાલમ્ભનં ચ વિશેષતઃ ।
તતસ્તસ્યાઞ્જલૌ પુષ્પગન્ધધૂપાધિ વાસિતમ્

ન્યસ્ય સર્વાત્મના શમ્ભોઃ પ્રત્યેકં પ્રાર્થયેત્ સ્થિતમ્ ।
અપનીય દૃગાલોકાચ્છાદનં વસનમ્ ક્રમાત્

સહસાલોકિતેશાન શિવવક્ત્રસરોરુહમ્ ।
યાત્તમઙ્ગમુઞ્ચેતિ પ્રસૂનં શિવસંમુખમ્

સ્ફુટભક્તિ શિવામ્ભો જપરાગામિવ પુઞ્જિતમ્ ।
તત્પાતસૂચિતે સ્થાને પૂર્વં શિવપદોત્તરમ્

નામાવધાર્યં વિપ્રસ્ય દેવકણ્ઠગણાત્મકમ્ ।
ક્ષત્રવિટ્છૂદ્રજાતીનાં સ્ત્રીણાં શક્ત્યન્ત સંજ્ઞકમ્

શિવનામાથ સર્વેષાં સર્વં સર્વત્ર વા મતમ્ ।
સપ્રદક્ષિણમષ્ટાઙ્ગં પ્રણામં ચોપદિશ્યચ

નીત્વાકુણ્ડાન્તિકં સ્વસ્ય દક્ષિણે પ્રણવાસને ।
સંસ્થાપ્ય શિષ્યં તદ્ધસ્તે દત્વા દર્ભસ્ય મૂલકમ્

દર્માગ્રં સ્વસ્ય જઙ્ઘાયાસ્સન્ધૌ સંયોજ્ય દેશિકઃ ।
પિઙ્ગલામધ્ય દેહસ્થાં વિનિઃસૃત્ય શિશોઃ સ્વતઃ

સ્વસ્યનાડ્યાં વિલીનેતિ ભાવયેન્મૂલમન્ત્રતઃ ।
દત્વાહુતિત્રયં નાડીસન્ધાનાર્થતયા ગુરુઃ

પ્રવેશનિર્ગમૌ કાર્યૌ ચૈતન્યગ્રહણાય ચ ।
શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા શિવમઙ્ગાનિ વૈ દશ

પૂર્ણાં હુત્વા શિવેનૈવ પ્રાયશ્ચિત્તનિમિત્તતઃ ।
શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા તેનૈવ શિવમન્ત્રતઃ

વિપ્રાદયોઽપિ શૂદ્રાસ્સ્યુર્ગુણતસ્તાન્ સમુદ્ધરેત્ ।
શૂદ્રાદિજાતિમુદ્ધૃત્ય સ્વાહાન્તેનૈવ મૂલતઃ

હુત્વાહુતિત્રયં પશ્ચાચ્છિવં પ્રાતિ વદેદિતિ ।
આહારભાવદોષાભ્યાં યોનિ બીજશરીરતઃ

શુદ્ધો દ્વિજો ભવત્વાત્મા ભગવન્ પરમેશ્વર ।
રુદ્રાંશાપાદનેઽપ્યેવમાહુત્રયમાચરેત્

અયં રુદ્રો ભવત્વાત્મા ભગવંસ્વત્પ્રસાદતઃ ।
ઇત્યેવં પ્રાર્થનાં કૃત્વા કુર્યાત્પ્રોક્ષણતાડને

પ્રવિશ્ય શિષ્યદેહે તુ રેચકેનાત્મનો ગુરુઃ ।
વિધાયાસ્ત્રેણ વિશ્લેષચ્છેદનં ચાઙ્કુશાખ્યયા

મુદ્રયા શિષ્યચૈતન્યમાકૃષ્ય દ્વાદશાન્તકે ।
સમાનીય ધ્રુવેણૈવ સંપૂજ્ય શિશુમસ્તકાત્

સંહારમુદ્રયા સ્વસ્ય હૃદયે પૂરકેણ તુ ।
પ્રવિશ્ય કુમ્ભકેનૈવ સ્મૃત્વા સમરસં શિશોઃ

રેચકેન પ્રયોગેણ કેશેશાનસદાશિવાન્ ।
નીત્વાત્માનં સમાવર્ત્ય દ્વાદશાન્તે તતશ્શિવમ્

સંહારમુદ્રયા શિષ્યદેહે સંયોજયેદ્ ગુરુઃ ।
દદ્યાદ્યજ્ઞોપવીતં તુ મૂલમન્ત્રાભિમન્ત્રિતમ્

શતં સહસ્રં વા હુત્વા પૂર્ણાં દદ્યાચ્છિવેન તુ ।
એવં સમયસંસ્કારયુક્તો યશ્શિવપૂજને

હોમે ચાધ્યયને ચૈવ મન્ત્રાણાં શ્રવણેઽપિ ચ ।
યોગ્યસ્સ્યાન્મુનયો રૌદ્રં પદં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

તતો નિર્વાણદીક્ષાયામધિકારિ ભવેદ્દ્વિજઃ ।
શૂદ્રં હિ દીક્ષયિત્વા તુ વિધાનેવાગ્રજન્મનઃ

સોઽપિ શુદ્રત્વમાપ્નોતિ દીક્ષાદાનાન્ન સંશયઃ ॥ ૯૧૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સમયવિશેષદીક્ષાવિધિઃવિંશતિતમઃ પટલઃ
એકવિંશત્તમે પટલે સ્થાલીપાકવિધિઃ
સ્થાલીપાકવિધિં વક્ષ્યે નૈવેદ્યચરુકલ્પને ।
સ્થાલીં તામ્રમયીં વાથ મૃણ્મયીં લક્ષણાન્વિતામ્

પ્રક્ષાલ્ય પાત્રમસ્ત્રે કવચેનાવકુણ્ઠ્ય ચ ।
નિરીક્ષ્ય પ્રોક્ષ્ય ચાભ્યુક્ષ્ય સંતાડ્યાલિપ્ય ગન્ધતઃ

કણ્ઠે સંવેષ્ટ્ય કૌશેન રજ્જુના વર્મરૂપિણા ।
મણ્ડલે ગોમયાલિપ્તે પ્રોક્ષિતે શસ્ત્રવારિણા

વર્માકુણ્ઠિતે પાત્રે મન્ત્રવિન્યસ્તદર્ભકે ।
ષડુત્થમાસનં ચેષ્ટ્વા તાં ન્યસેન્મૂર્તિરૂપિણીમ્

શિવં સાવરણં તત્રાવાહ્ય સંપૂજ્ય સંત્યજેત્ ।
પુષ્પાદ્યમાજ્યેનાભ્યજ્ય વસ્ત્રપૂતં પયો ન્યસેત્

ચુલ્લીમસ્ત્રેણ ચોલ્લિખ્ય તેન પ્રોક્ષ્યાવકુણ્ઠ્ય ચ ।
સંમૃજ્ય ચોપલિપ્યાથ ધર્માધર્મદ્વયં યજેત્

દક્ષવામસ્થ ભુજયોશ્શિવાગ્નિં મધ્યમે ન્યસેત્ ।
આસનં પ્રણવં કૃત્વા તાં તસ્યામધિરોપયેત્

દ્વિપ્રસ્થમાઢકં વાપિ પઞ્ચપ્રસૃતિનિર્મિતમ્ ।
ચતુર્થં કલ્પયેદ્ધીમાન્ શાલીતણ્ડુલકાદિકમ્

ચાલનોદ્ઘાટનેઽસ્ત્રેણ કૃત્વઘોરમનુસ્મરન્ ।
વિપચેત્પૂર્વવક્ત્રસ્સન્ મધ્યપક્વં યથા ભવેત્

ઉષ્ણે તપ્તાભિઘારસ્સ્યાત્ શીતે શીતાભિઘારણમ્ ।
સ્વાન્તયા મન્ત્રસંહત્યા શિવહવ્યવહે પુરા

હવિષ્યાન્તે ચ હેત્યુક્ત્વા સુસ્સ્વિન્નો ભવ ઇત્યપિ ।
તપ્તાભિઘાર એવં સ્યાત્ દ્વિતીયે મણ્ડલે તતઃ

પ્રોક્ષણાદિ સમાયુક્તે પૂજિતેઽપ્યવરોપ્ય તામ્ ।
સુશીતલે ભવેત્યેવં વૌષટ્પલ્લવયા તથા

શીતાભિઘાર એવં સ્યાન્મન્ત્રસંહિતયા ભવેત્ ।
સંમૃજ્ય ચ મૃદમ્ભોભ્યાં સ્થાલીં સુરભિમુદ્રયા

અમૃતીકૃત્ય કુણ્ડસ્ય પશ્ચિમે પૂર્વમણ્ડલે ।
પૂજિતે હૃદયેનેષ્ટ્વા ચાઙ્ગૈરેકૈકશઃ ક્રમાત્

શિવેનાષ્ટોત્તરશતં સંપાતં પૂર્વવન્નયેત્ ।
એવં સંપાદિતેનૈવ ચરુણા હોમ-ઇષ્યતે

તણ્ડુલેનામ્ભસા ચાથ ચરું નિત્યં વિપાચયેત્ ।
હવિષ્યચતુરંશેન હોમકર્માથવા મતમ્

હોમાવશિષ્ટં દેયં સ્યાદાચાર્યાય પ્રયત્નતઃ ।
પઞ્ચગોચર સંસ્થાય સમસ્તાગમવેદિને

શિષ્ટમન્યપ્રદત્તઞ્ચેદ્ધોમો નિષ્ફલ એવ હિ ।
શેષહીને ચરોર્હોમે સહોમઃ સ્યાદનિષ્ટદઃ

હવિષો ન્યૂનવેદાંશશ્ચરુર્વા હોમકર્મણિ ।
આદ્યાંશો દૈવિકઃ પ્રોક્તો દ્વિતીયો હોમકર્મણિ

પરિવારે તૃતીયઃ સ્યાચ્ચતુર્થો દેશિકાય હિ ।
પૃથક્ ચરુશ્ચેન્નૈવેદ્યં સર્વમીશે નિવેદયેત્

પ્રાણાગ્નિહોત્રં કર્તવ્યં સાધકૈઃ ફલકાંક્ષિભિઃ ।
એતેષામન્યથાભાવે સર્વં ભવતિ ચાન્યથા

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સ્થાલીપાકવિધિઃ
એકવિંશતિતમઃ પટલઃ
દ્વાવિંશત્તમે પટલે સ્વપ્નાધ્યાય વિધિઃ
અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ સ્વપ્નાધ્યાયં દ્વિજોત્તમાઃ ।
દીક્ષાપૂર્વે ચ કામ્યે વા લક્ષયેત્ સ્વપ્નમુત્તમમ્

તત્ર હિ પ્રથમે યામે સ્વપ્નોયદિ ભવિષ્યતિ ।
લક્ષયેદાત્મનઃ કાલે ફલભાક્ત્વં દ્વિજોત્તમાઃ

સંવત્સરે તુ સિદ્ધિસ્યાત્ દ્વિતીયે યામકે યદિ ।
ષણ્માસેનતુ સિદ્ધિસ્યાત્ તૃતીયે યામકે યદિ

માસેનૈવતુ સિદ્ધિસ્યાત્ ચતુર્થે યામકે યદિ ।
શીઘ્રમેવ ફલં તસ્ય ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

રશ્મિમન્તં વિવસ્વન્તં શશાઙ્કં તારકાવૃતમ્ ।
પ્રદીપ્તમગ્નિહોત્રઞ્ચ પ્રદીપમતિ ભાસ્વરમ્

માતરં પિતરં દારાન્ પુત્રાન્ ભ્રાતૃન્ સુહૃજ્જનાન્ ।
યદિ પશ્યેન્નરઃ સ્વપ્ને વિપુલાં શ્રિયમાપ્નુયાત્

ચન્દ્રાર્ક તારગ્રસનં પરિમાર્જનમેવ ચ ।
ભક્ષણં ધારણં તેષાં રાજ્યં સંપ્રાપ્નુયાન્નરઃ

શ્વેત પુષ્પજ માલાનાં ધવલાનાં ચ પક્ષિણામ્ ।
સૌવર્ણાનાં ખગાનાં ચ દર્શનાલ્લભતે શ્રિયમ્

ગન્ધર્વ નગરં વાપિ દેવગન્ધર્વ યોષિતામ્ ।
દર્શનાત્પ્રાપણાત્સ્વપ્ને વિપુલાં શ્રિયમાપ્નુયાત્

જાતરૂપમયં છત્રં શ્વેતમાલા વિભૂષિતમ્ ।
ચૂતાદિ પુણ્યવૃક્ષાણાં સફલનાં તુ દર્શનમ્

તેષામારોહણં શસ્તં તત્ફલાનાં ચ સંગ્રહઃ ।
તેષાં ચ ભક્ષણં શસ્તં શૈલહર્મ્યાશ્વહસ્તિનામ્

ગો સિંહ વૃષભાણાં ચ વીક્ષણારોહણે હિતે ।
સિંહાસન ચતુર્દન્તિ શિબિકારોહણં શુભમ્

સૂર્યેન્દ્વગ્ન્યુદધિવ્યોમધરિત્રીશૈલ વીક્ષણમ્ ।
તરણં નિમ્નગામ્ભોધિ કાનનાનાં જલસ્ય ચ

પ્રશસ્તં દોહનં કર્મ મહિષીણાં ગવામપિ ।
સિંહીનાં હસ્તિનીનાં ચ બાન્ધવાનાં સ્વવેશ્મનિ

પ્રસવો વાથ ચૈતાસાં ભૂતિલિઙ્ગમિતિસ્મૃતમ્ ।
પયસઃ પાટલાયા ગોઃ પાનં યદ્વત્સલીલયા

દધ્નશ્ચાપક્વમાંસાનાં વિષ્ઠાપાયસ ભક્ષણમ્ ।
એતેષામપિ લાભશ્ચ પ્રશસ્તો મુનિપુઙ્ગવાઃ

સુધારુધિરમદ્યાનાં પાનં મત્સ્યસ્ય ભક્ષણમ્ ।
એતેષાં વીક્ષણાં વાપિ સ્નાનં વા રુધિરેણ યત્

અમ્ભસા ત્વભિષેકસ્તુ ગવાં શૃઙ્ગસ્રુતેન ચ ।
ચન્દ્રશ્રુતેન વા રાજ્યાભિષેકશ્શુભમિષ્યતે

પશુસિંહ ગજાનાં ચ લાભો યુદ્ધે વિશેષતઃ ।
અધ્યાપનં ચ શાસ્ત્રાણામન્નલેપનમેવ ચ

તૃણદારૂદ્ભવૌ નાભૌ કુસુમસ્યોદકસ્ય ચ ।
બહિર્શીર્ષકર્હસ્તત્વં સિતમાલ્યાનુલેપનમ્

સિતામ્બરત્વં વિપ્રસ્ય દર્શનં ચાશિષશ્શુભાઃ ।
શ્વેતાભસ્ય ફલસ્યાપિ વ્યજનસ્ય ધ્વજસ્ય ચ

સરોજસ્યાતપત્રસ્ય મણીનાં દર્પણસ્ય ચ ।
દીપસ્ય ચામરસ્યાપિ શસ્ત્રસ્યકમલસ્ય ચ

વિમલસ્યાંભસશ્શસ્તં દર્શનં હાટકસ્ય ચ ।
રાજ્ઞશ્ચ દર્શનં તેન ભાષણં શુભદં મતમ્

દેવાલયં સપ્રતિમં દૃષ્ટ્વા શ્વેતાં ચ ગામપિ ।
સાગરં સરિતો વાપિ તોયયુક્તા શ્રિયં લભેત્

એતેષામપિ પનેન રાજ્યં સંપ્રાપ્નુયાન્નરઃ ।
શઙ્ખમાભરણં શ્વેતવસ્ત્રં પુરુષમેવ ચ

રૂપયૌવન સંપન્નાં શ્રિયંવા તાદૃશીમપિ ।
ઉત્તમાં શ્રિયમાપ્નોતિ સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા તુ માનવઃ

કુમારં સર્પમુક્ષાણં ગજં દૃષ્ટ્વા સુતં લભેત્ ।
તૃણં ચ વિપુલં ધાન્યં ગૃહમગ્નિયુતં તથા

દૃષ્ટ્વા સ્વપ્ને લભેલ્લક્ષ્મીં દૃષ્ટ્વા શક્રધ્વજં તથા ।
ભૂમ્યમ્બુ વૈરિગ્રસનં શત્રૂણાં ચ વધક્રિયામ્

જયં વિવાદદ્યુતાદૌ સંગ્રામે વિજયં તથા ।
કૃત્વા તુ શ્રિયમાપ્નોતિ ભૂમૌ ચન્દ્ર નિવેશનમ્

નિર્મલં ગગનં દૃષ્ટ્વા હ્યોદનાપ્તિં મૃતિં તથા ।
દૃષ્ટ્વાગ્નિં સંગ્રહં કૃત્વા લબ્ધ્વા વૈરાજચિહ્નકમ્

નરસ્સુખમવાપ્નોતિ તન્ત્રીવાદ્યસ્ય વાદનમ્ ।
તયોરુલ્લઙ્ઘનં ચૈવ રોદનં ચ શુભાવહમ્

પરસ્ત્રીણાં ચ તથા લાભસ્તથાઽઽલિઙ્ગનમેવ ચ ।
નિગલૈર્બન્ધનં ધાન્યં સ્વદેહદહનં તથા

નિકૃત્ય ચ તનું દિક્ષુક્ષેપણં શુભદં મતમ્ ।
સ્વાગતેનોરગેણાથ સિંહેનૈવાથ ભક્ષણમ્

હૃન્મૂર્ધ્નોદર્શનં શસ્તં સસ્યાનાં ચ વિશષટઃ ।
પાત્રે મણિમયે વાથ રાજતે વાથ ભોજનમ્

સૌવર્ણેપદ્મપત્રેવા દધ્નોવાન્નસ્ય ભોજનમ્ ।
લાભોવાહયશબ્દસ્ય જય ભુક્ષ્વેતિ શબ્દયોઃ

મુદ્રા ભૃઙ્કાર વૃષ્ટીનાં દર્શનં શુભદં દ્વિજાઃ ।
પિણ્યાકો ગોશકૃત્ શસ્તા ચોચ્છ્રિતં સ્વાત્મનો ગૃહમ્

બન્ધુભિસ્સંવૃતં દીપ્તમાત્માનં વેશ્મસંસ્થિતમ્ ।
શિવાઙ્કુરાણિ બીજાનિ તથા વિદ્યાધરાગમમ્

ચિન્નાભ્યાં રુધિરાક્તાભ્યાં પાદાભ્યાં સ્વંચ પશ્યતિ ।
ઐશ્વર્ય શીઘ્રમાપ્નોતિ પુત્રાંશ્ચ લભતે બહૂન્

છિન્નસ્યાદ્દક્ષિણોહસ્તઃ સ્વપ્ને યસ્ય સશોણિતઃ ।
પુત્રં ચ લભતે શીઘ્રમાયુષ્મન્તં યશસ્વિનમ્

છિન્નં યસ્યશિરઃ સ્વપ્ને દૃશ્યતે રુધિરાપ્લુતમ્ ।
લભતે ક્ષિપ્રમારોગ્યં ધનં ચાસ્ય વિવર્ધતે

સુવર્ણાકૃતિભિર્ગાત્રં સ્વપ્ને યસ્ય વિશીર્યતે ।
ધનધાન્યમવાપ્નોતિ સર્વાભરણ ભૂષિતઃ

આપણા જીવમાત્માનં સ્વપ્નાન્તે યસ્તુ પશ્યતિ ।
વૃદ્ધિં તસ્ય વિજાનીયાદાયુશ્ચાસ્ય વિવર્ધતે

ચક્રં ચ પૂર્ણ કુંભં ચ શ્રીવત્સં સ્વસ્તિકં તથા ।
સોમપાનં તથા પ્રાશ્ય લભતે વાચ્છિતં ફલમ્

શિવાગમાદિ શબ્દાનાં શ્રવણં ધનદં ભવેત્ ।
ગુરુપ્રાજ્ઞાગમશ્ચાપિ શુભો વૃશ્ચિક દર્શનમ્

દેવદ્વિજમરુત્સ્ત્રીભિર્ભાષણં શુભતં મતમ્ ।
તામ્બૂલમઞ્જનં બિલ્વપત્રં કુઙ્કુમમણ્ડલે

પશ્યેદિષ્ટ્યાદિ કરણં કુડ્યગોષ્ઠક્રિયામપિ ।
ઉદ્યાનારામકરણં શુભપ્રદમિહોચ્યતે

આગમ્યાગમનં ચૈવ સર્વગાત્રેષુ બન્ધનમ્ ।
બન્ધુભિર્ઘર્ષણં ધન્યં કન્યાયાઃ પતિસંગ્રહઃ

સ્નાનં શિવાર્ચનં વહ્નેસ્તર્પણં દર્શનં સતામ્ ।
ગણાનાં વિબુધાનાં ચ સુધાપાનં નભોગતિઃ

ઇત્યેવમાદિકં સ્વપ્ને દર્શનં શુભશૂચકમ્ ।
ભૂવસ્ત્રલાભ પર્યઙ્કશયયા દાહોંબરસ્ય ચ

આસનસ્ય ચ દાહો વા નાવા રોહણમેવ ચ ।
નવશુક્લાંબરત્વં ચ તથા શુદ્ધોદનાશનમ્

મધુનઃ પઙ્કજસ્યેવ જનનં હનનં સ્વકમ્ ।
શંખપદ્મ નિધેર્લ્લાભઃ શુભસ્વપ્નોયમીરિતઃ

દૃષ્ટાનામપિ ચૈતેષાં પ્રાપ્તાનાં ચ કથઞ્ચન ।
અપ્રાપ્તિરપહારશ્ચ સ્વપ્નેઽનિષ્ટાર્થસૂચકઃ

લિઙ્ગસ્ય પ્રતિમાયા વા ભઙ્ગાદૌ નૃપતેર્મૃતિઃ ।
પિણ્ડિકાયા મહિષ્યાસ્તુ ધામ્નો રાષ્ટ્રસ્ય વિભ્રમઃ

બન્ધૂનાં ચ ક્ષયઃ પુત્રનાશસ્ત્વગ્નિ પ્રવેશનમ્ ।
હસ્તધ્વસ્તફલં ભસ્મ ગુલશાકસ્ત્વનિષ્ટદઃ

વિદેશગમનં જાતીસ્થૌલ્યં વ્યાધિ પ્રપીડનમ્ ।
ઉદ્દન્તતા વિનાશશ્ચ મલિનત્વમશોધનમ્

સુવર્ણ રજતાઙ્ગાર મુદ્રવિષ્ઠોદ્ગમોઽશુભઃ ।
ચૂર્ણાનાં મૂર્ધ્નિ કાંસ્યાનાં નગ્નતા મલિનામ્બરઃ

અભ્યઙ્ગપતનં ચોચ્ચાઙ્ડોલારોહસ્ત્વનિષ્ટદઃ ।
રક્તપુષ્પદ્રુમાણાં ચ ચણ્ડાલ વ્યાધ દર્શનમ્

ભક્ષણં પક્વમાંસાનાં તૈલસ્ય રુધિરસ્ય ચ ।
નર્તનં ગ્રસનં ચૈવ વિવાહો ગીતમેવ ચ

તન્ત્રીવાદ્યવિહીનાનાં વાદ્યનામપિ વાદનમ્ ।
સ્ત્રોતોનિમજ્જનં યચ્ચ સ્નાનં ગોમયવારિણા

પઙ્કોદેનાથવા માતુઃ પ્રવેશો જઠરેઽશુભઃ ।
ચિતાયાં રોહણં શક્રધ્વજસ્ય પતનં તુ વા

સૂર્યા ચન્દ્રમસોસ્તારા પતનં ચાશુભપ્રદમ્ ।
દિવ્યાન્તરિક્ષ ભૌમાનામુત્પાતાનાં ચ દર્શનમ્

દેવ દ્વિજાદિ ભૂપાલગુરૂણાં ક્રોધ એવ ચ ।
આલિઙ્ગનં કુમારીણાં પુરુષાણાં ચ મૈથુનમ્

હાનિશ્ચૈવ સ્વગાત્રાણાં વિરેકવમનક્રિયે ।
દક્ષિણાશાભિગમનં વ્યાધિનાભિ ભવસ્તથા

ગૃહણાઞ્ચૈવ પાતશ્ચ ગૃહ સંમાર્જનં તથા ।
પીડાપિશાચ ક્રવ્યાદૈઃ વાનરૈશ્ચ નરૈરપિ

પરાદભિભવશ્ચૈવ તસ્માચ્ચ વ્યસનોદ્ભવઃ ।
કાષાયવસ્ત્ર ધારિત્વં તદ્વત્સ્ત્રીક્રીડનં દ્વિજાઃ

સ્નેહ પાનાવગાહૌ ચ રક્તમાલ્યાનુલેપનમ્ ।
ક્રીડનં ચ લિહા સ્ફોટઃ ક્ષુત્ પિપાસા પરિશ્રમઃ

નક્ષત્રાણાં ધ્વજાનાં ચ શ્રોતસાં ગમનં ચ વા ।
રજ્જુચ્છેદઃ પ્રતાપેતુ વપનં શ્મશ્રુ કેશયોઃ

નખસ્ય દીર્ઘતાસેવા સેવનં ચ સ્ત્રિયોપિવા ।
વિરૂપેણ નરેણાઙ્ગમર્દનં ચોત્સવેઽપિવા

પશુક્રીડાણ્ડજાનાં ચ સ્તબ્ધસ્ય ચ મૃતસ્ય ચ ।
પ્લવનં ભગ્નયાનત્વમશુભાય ભવિષ્યતિ

સરસિ ક્રીડનં નૃત્તં જતુભાણ્ડેન દ્વિજાઃ ।
દ્રવ્યસ્ય નાશઃ સુહૃદો વિયોગઃ શ્યામવસ્ત્રતા

છેદઃ પાણ્યો સરોજસ્યાપહારો જીર્ણવસ્ત્રતા ।
પ્રાસાદ વેશ્મ શૃઙ્ગાનામવતારસ્તુ નેષ્યતે

કર્ણે ચ નાસિકાદૌ વા સર્પવેશપ્રવેષ્ટને ।
કાર્પાસતિલ મૂલાદિ લોહાનિ લભતે ચ યઃ

સ્વસ્થશ્ચ લભતે વ્યાધિતો મૃત્યુમૃચ્છતિ ।
ભગ્ન ધ્વજાધિકં ભગ્નં છત્રંદૃષ્ટ્વાઽશુભં લભેત્

એકસ્થ પુણ્ડરીકસ્ય ધારણં તદ્વદીરિતમ્ ।
તથૈવહસનં ભુક્તિરોદનસ્ય તિલૈઃ સહ

અધઃ શિરસ્તસ્યા સ્નાનં તૈલે દન્તવિદારિણમ્ ।
કુઞ્ચરસ્ય પૃથિવ્યાશ્ચ જ્વલનં જાતવેદસા

દારુણાં પર્વતાનાં ચ પીઠે કૃષ્ણાયસે દ્વિજાઃ ।
સંસ્થાનં કૃષ્ણવર્ણત્વં રથે ખર સમન્વિતે

યાનં ચ કણ્ઠબન્ધશ્ચ શિંશુમારાહિપીઠનમ્ ।
હીનનૃત્તસમજશ્ચ નાભેરન્ય પ્રદેશકે

તૃણવૃક્ષપશૂનાનાં પ્રોદ્ભવઃ ક્રીડયાપિ ચ ।
ખરેણ કપિનોષ્ટ્રેણ ભોગો વ્યાલેન રૌદ્રકૈઃ

સત્વૈરન્યૈરનિષ્ટાય ભવેત્કાયસ્ય લેપનમ્ ।
સ્નેહેન ગોમયેનાપિ પઙ્કૈઃકલુષવારિભિઃ

નેષ્ટં જિહ્વા ભુજાનાં ચ રોમ્ણાં વિચ્છેદતં નખૈઃ ।
વ્યાલસ્યારોહણં નેષ્ટં તદાઘ્રાણં ન સંમતમ્

આઘ્રાયતે યશ્ચભૃશં શ્વાપદૈર્વિકૃતાનનૈઃ ।
સચ દુઃખમવાપ્નોતિ પઙ્કમગ્રસ્તથૈવ ચ

પરિષ્વઙ્ગોઽથ યસ્યાપિ પ્રેતૈઃ પ્રવ્રજિતૈરપિ ।
અન્તાવસાયિભિર્યોવા કૃષ્યતે યમદૂતકૈઃ

શાલ્મલીં કિંશુકં યૂપ ચૈત્યં વા પરિભદ્રકમ્ ।
પુષ્પાઢ્યં કો વદારં વા યોધ્યારોહતિમાનવઃ

શોષણં કથિતાખ્યં ચ તોયપાનં પ્રમેહિણઃ ।
હરિદ્રાભોજનં ચાપિ યદ્ભવેત્પાણ્ડુરોગિણઃ

રક્તપિત્તં પિબદ્યશ્ચ શોણિતં સ વિનશ્યતિ ।
ભગ્નયાના વરોહંશ્ચ સ્વપ્નેઽલક્ષ્મી પ્રદો ભવેત્

આદિત્યચન્દ્રતારાણાં મલિનત્વમશોભિતમ્ ।
પદ્મં હવ્યં કન્યા વા ભક્ત્યાકાશતો યદિ

ગ્રહાનાં ગ્રહણેનાપિ રાજ્ઞો મરણમાદિશેત્ ।
દર્શનં ચાશુભાનાં વા તૈરેવાલિઙ્ગનં તુ યત્

કાકં ગૃધ્રં તથાશ્યેનં પિશાચં રાક્ષસં તથા ।
પતન્તીં પ્રતિમાં વાપિ દૃષ્ટ્વા વ્યસનમાપ્નુયાત્

પતન્તમુચ્છિતં કેતું પર્વતં વૃષમેવ વા ।
ગૃહં મહત્તરં કુડ્યં પ્રધાનમરણં ભવેત્

નિર્વાણદીપં રજકં શ્વિત્રિણં દ્યૂતકારકમ્ ।
મ્લેચ્છં દૃષ્ટ્વાન્ત્યજં વાપિ કૃષ્ણદન્તં ચ દુર્મુખમ્

કપાલોન્મત્તવેષં ચ પુરુષં વા સ્ત્રિયં ચ વા ।
કૃષ્ણાં સશૂલાં સ્વપ્નાન્તે સદ્યોમરણમશ્રુતે

નિહતં ચ તથાત્માનં તાભ્યાં દૃષ્ટ્વા તથા ભવેત્ ।
અશ્વમુષ્ટ્રં ખરં વાપિ મહિષં શ્વાનમેવ ચ

સૃગાલં મહિષીં તૈલં દુર્વર્ણં વાયસં વૃકમ્ ।
વૃષં વરાહં માર્જારમુલૂકં કૃષ્ણ સર્પકમ્

કૃષ્ણકીટં ચ ગાંકૃષ્ણાં પશ્યેચ્ચેદ્ભયમાપ્નુયાત્ ।
એતેષાં સ્પર્શને વાપિ ગ્રહણે રોહણે તથા

કાઞ્ચનસ્યાપિ વૃક્ષસ્ય દર્શનં મરણપ્રદમ્ ।
વહ્નિયાન રથાદીનાં છત્રાદીનાં ચ ભગ્નતા

વિધવા દર્શનં ચાપિ તત્સઙ્ગેન ધનક્ષયઃ ।
ધૂમાયમાનમાત્માનં શિરોમુણ્ડનમેવ ચ

બદ્ધમન્યૈર્નિરુદ્ધં વા પશ્યેચ્ચેદ્ભયમાપ્નુયાત્ ।
યવાગૂ મારનાલં વા પિપેદ્ધન વિનાશનમ્

તણ્ડુલં પક્વમાંસં વા તુષમઙ્ગારકોષરે ।
મુદ્ગં માષં મરીચં ચ સર્ષપં પશ્યતોઽશુભમ્

કુણ્ડાદૌ પતનં નેષ્ટં તથા કેશ વિકીર્ણતા ।
વર્તિતૈલતિલાદીનામઞ્જનાલેપનં તથા

અન્ધકારનિવેશસ્તુ મહામાર્ગગતિસ્તુવા ।
સંન્યાસિ પ્રેતકૈઃ સાર્ધં કુણ્ડકાદિષુ વેશનમ્

તારં ચ ભક્ષ્યેદ્વાથ શવં વા ભક્ષયેદ્યદિ ।
રક્તવર્ણં તુ યદ્દ્રવ્યં કૃષ્ણં વા ન પ્રશસ્યતે

અશુભં ચ ભવેદ્રકં કૃષ્ણવસ્તુ પ્રકીર્તિતમ્ ।
અન્યત્ર શોણિતાન્ પદ્માત્ પલાશાદ્રક્ત ચન્દનાત્

તથા ચ રજકશ્વત્રિદ્યૂતકમ્લેચ્છકારિણઃ ।
પશ્યેત્પાષણ્ડિનો વાપિ નશુભં તસ્ય જાયતે

વલ્મીકદર્શનં શુષ્ક વિષવૃક્ષસ્ય દર્શનમ્ ।
ભૂતાનાં રોદનં નેષ્ટં વૃક્ષાણાં પતનં ક્ષણાત્

દેવતાશ્ચ દ્વિજાતિશ્ચ પિતરો યોગિનો નૃપઃ ।
યદ્વદન્તિ નરં સ્વપ્ને તત્તથૈવ ભવિષ્યતિ

એષ્યત્કર્મવિપાકસ્ય શુભસ્યાપ્ય શુભસ્ય ચ ।
લિંગં સ્વપ્નોવિધિતસ્ય ન ક્વચિદ્ધાતુ દોષજઃ

યદ્ધાતુ પ્રકૃતિર્યેન ધાતુના વાપિ દૂષિતઃ ।
તદ્વિકારં નનુ સ્વપ્ને પ્રત્યક્ષાનિવ પશ્યતિ

યશ્ચ સુપ્તોઽર્થમાદૃત્ય દૃષ્ટં વા યદિ વા શ્રુતમ્ ।
તચ્ચિન્તા સન્તતિઃ સ્વપ્ને પ્રત્યક્ષેવાવભાસતે

તદ્દ્વયં સ્વપ્નવિજ્ઞાનં નાભિપ્રેત મિહાગમે ।
દૃષ્ટાક્ષદૂર વિજ્ઞેય વ્યભિચારિ પ્રકાશવત્

સમધાતુરતઃ સ્વપ્ને યત્પશ્યતિ શુભાશુભમ્ ।
પ્રણિધાનવિનિર્મુક્ત સ્તત્સત્યં નાવિશેષતઃ

અશુભં વા શુભં સ્વપ્નં આચાર્યાય નિવેદયેત્ ।
દ્વિજાતિ પ્રક્રમેણૈવ વયસા વા ધનેનવા

આચારેણાથ ધર્મેણ વિદ્યયા વાથ યસ્યતુ ।
શ્રેષ્ઠત્વં વિદ્યતે વિપ્રાઃ સર્વાદૌ નિવેદયેત્

અનેનૈવ ક્રમેણાથ સ્વંસ્વં સ્વપ્નં નિવેદયેત્ ।
આચાર્યાનુજ્ઞયા વાથ જ્યેષ્ઠત્વં તેષુ કીર્તિતમ્

બ્રાહ્મણ સમયાખ્યેન સંસ્કારેણ સમન્વિતઃ ।
નિર્વાણ દીક્ષયા યુક્તઃ શૂદ્રો દ્વાવેકભાગિનૌ

નિયોગો યસ્ય તન્મધ્યે સ એવ ગુરુમાશ્રયેત્ ।
આદૌ સમાનદીક્ષાયાં સત્યામપિ ચ યત્ર તુ

નિયોગઃ સ શિશુઃ પૂર્વં નમસ્કુર્યાદ્ ગુરૂત્તમમ્ ।
જાત્યાદિ સામ્યે સંસ્કાર સામ્યે સત્યપિ યત્ર તુ

નિયોગો દેશિકસ્યાસીત્ સ ચાદૌ ગુરુમાશ્રયેત્ ।
પરસ્પર નમસ્કારેઽપ્યેવમેવ ક્રમોમતઃ

જ્યેષ્ઠત્વેઽપ્યસ્ય સંસ્કારાદ્યેષાં તૈર્ગુર્વનુજ્ઞયા ।
ન સંમાન્યો નમસ્કાર પ્રમુખૈઃ કારણાદ્ગુરોઃ

એકદેશિક શિષ્યાણા માચારઃ પરિકીર્તિતઃ ।
કિમત્ર બહુનોક્તેન યદુક્તં દેશિકેન તુ

તદેવ સર્વદા કાર્યં શિષ્યૈઃ શ્રોયોભિકાંક્ષિભિઃ ॥ ૧૯૯૧।૨ ॥
ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે સ્વપ્નાધ્યાય વિધિઃ દ્વાવિંશતિતમઃ પટલઃ
ત્રયોવિંશત્તમે પટલે નિર્વાણ દીક્ષા વિધિઃ
નિર્વાણાખ્યાં પ્રવક્ષ્યામિ દીક્ષાં પરમમોક્ષદામ્ ।
આચાર્યઃ કૃતનિત્યસ્તુ કૃતમન્ત્રાદિ તર્પણઃ

કૃત સૂર્યાર્ચનઃ શુદ્ધઃ સકલીકૃત વિગ્રહઃ ।
સામાન્યાર્ઘ્યકરો દ્વાર દ્વારપાર્ચન સંયુતઃ

પશ્ચિમદ્વાર માર્ગેણ સંપ્રવિશ્ય મખાલયમ્ ।
કૃત બ્રહ્માર્ચનઃ (શુદ્ધઃ) ક્ષેત્રે રક્ષાં કૃત્વા વિધાનતઃ

ભૂતશુદ્ધિમણોર્ન્યાસં વિશેષાર્ઘ્યં ચ કૃત્યવિત્ ।
કૃત્વા જ્ઞાનાખ્ય ખૃડ્ગં ચ પઞ્ચગવ્યં વિધાય ચ

વિકિરાનભિમન્ત્ર્યાથ ભૂમિશુદ્ધિં વિધાય ચ ।
નિક્ષિપ્ય વિકિરાંસ્તાંશ્ચ કુશૈરીશે સમાહરેત્

કુંભં ચ વર્ધનીં તત્ર સંપૂજ્ય પરિતો ગુરુઃ ।
લોકપાલાનથાભ્યર્ચ્ય તેષાં આજ્ઞાં તુ શ્રાવયેત્

ભ્રામયિત્વા ઘટાસ્ત્રાલૂ જ્ઞાનખડ્ગં સમર્ચ્ય ચ ।
મણ્ડલે દેવ દેવેશં ઇષ્ટ્વાઽગ્નૌ તર્પયેન્મનૂન્

ભગવન્ દેહમાવિશ્ય મદીયમનુ કંપયા ।
અનુગ્રહસ્ત્વયા કાર્યઃ શિષ્યાણાં ભાવિતાત્મનામ્

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય લબ્ધાજ્ઞશ્ચોષ્ણીષમ્ શિરસિ ન્યસેત્ ।
સર્વેષાં કર્મણાં સાક્ષી મણ્ડલસ્થઃ સદાશિવઃ

યજ્ઞસ્ય રક્ષકઃ કુંભે પાવકે હોમ કારણમ્ ।
શિષ્યેતુ પાશનાશાય મદ્દેહે પાશમોચકઃ

પઞ્ચાધિકરણો દેવઃ ત્વમહમેવ સદાશિવઃ ।
મન્ત્રાઃ કારણભૂતા યે શિવસ્ય હૃદયાદયઃ

મમાપિ તે તથૈવેહ સ્વાતન્ત્ર્યં સ્વસ્યચાત્મનિ ।
સંભાવ્યાધ્યેષયેદ્દેવં પ્રાણૈરન્તર્બહિસ્થિતૈઃ

પરીક્ષિતઃ સમર્થોઽયં નિર્વાણાર્થ મુપસ્થિતઃ ।
ઉત્કૃષ્ટ જાતિરીશાંશઃ સમયેષુ વ્યવસ્થિતઃ

તદેતસ્મિન્ વિમોક્ષાય પ્રસાદઃ ક્રિયતાં મમ ।
પૂર્ણસંકલ્પિતાર્થઃ સન્ શિવશાસ્ત્રોપબૃંહિતઃ

આરભ્ય યાગધામ્નસ્તુ પ્રવેશં ચાગ્નિસંમુખમ્ ।
આત્મનઃ સવ્યભાગે તુ કૃત્વા શિષ્યસ્ય વેશનમ્

નાડી સન્ધાનકર્મજ્ઞસ્તર્પણં પૂર્ણયા સહ ।
કૃત્વા શિવાદિમન્ત્રાણાં દીપનં સમ્યગોચરેત્

અઘોર સંપુટં કૃત્વા શિવં સાઙ્ગં ફટન્તકમ્ ।
કુટિલભ્રૂ સમાયુક્તં સરાલવદનાન્વિતમ્

આહુતીનાં ત્રયં કાર્યં મન્ત્રાણાં દીપનં ચ યત્ ।
કન્યા વિનિર્મિતં સૂત્રં ત્રિગુણં ત્રિગુણીકૃતમ્

અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષિતં વર્મ કુણ્ઠિતં મૂલમન્ત્રતઃ ।
સંપૂજ્ય ચોર્ધ્વકાયસ્ય શિખાયાં બન્ધયેત્શિશોઃ

અંગુષ્ઠકાગ્રપર્યન્તં તત્સૂત્રમવલમ્બયેત્ ।
સૂત્રં સુષુમ્નારૂપં તુ ધ્યાત્વાશિષ્યસ્ય દેહતઃ

સુષુમ્નાયૈ નમશ્ચેતિ સંગૃહ્યાસ્મિન્ નિયોજયેત્ ।
સંપૂજ્યગંધ પુષ્પાદ્યૈઃ વર્મણાચાવ કુણ્ઠયેત્

સંનિધાનાય મૂલેન ચાહુતિ ત્રયમાચરેત્ ।
શિષ્યસ્ય હૃત્પ્રદેશં તુ સંપ્રોક્ષ્યાસ્ત્રેણ પુષ્પતઃ

સંતાડ્ય હૃદયં તસ્ય રેચકેન પ્રવિશ્ય ચ ।
હુંકારં ઉચ્ચરંસ્તસ્ય ચૈતન્યં તારકાકૃતિમ્

હૃદ્ગ્રન્થિમસ્ત્રમન્ત્રેણ છિત્વા સંગૃહ્યમૂલતઃ ।
દ્વાદશાન્તે ન્યસેત્ શિષ્ય જીવં હૃદય સંપુટમ્

સાન્તં બીજં સમુચ્ચાર્ય તસ્મિન્ સંહાર મુદ્રયા ।
સૂત્રે નિયોજયેત્ વર્મ મન્ત્રેણૈવ અવકુણ્ઠયેત્

હુત્વાહુતિત્રયં તસ્ય સંવિધાનાય મૂલતઃ ।
મલં ચ કર્મમાયેયં ભોક્તૃ ભોલશરીરજમ્

શાન્ત્યતીતાદિકં સૂત્રે ભાજયેત્સ્વસ્વમન્ત્રતઃ ।
શાન્ત્યતીતાં ચતુર્થ્યન્તાં હુફટ્કારાં શિવાદિકામ્

પુષ્પાસ્ત્રેણૈવ સંતાડ્ય શિષ્યસ્ય શિરસિ સ્થિતામ્ ।
સંહારમુદ્રયાકૃષ્ય શિવં પ્રણવ પૂર્વકમ્

શાન્ત્યતીતાં ચતુર્થ્યન્તાં નમસ્મકાર સમન્વિતામ્ ।
ઉચ્ચાર્ય યોજયેત્સૂત્રે ભ્રૂમધ્યાન્તોપલક્ષિતે

અનેનૈવ ક્રમેણાથ ભૂતશુદ્ધ્યુક્તમાર્ગતઃ ।
કલાચતુષ્ટયે કુર્યાત્તાડનગ્રહયોજનમ્

ગલશ્વભ્રન્તનાભ્યન્તજાન્વન્તાઙ્ગુષ્ઠકાન્તિકમ્ ।
વ્યાપ્યવ્યાપકભાવં તુ કુર્યાત્તત્રવિચક્ષણઃ

મન્ત્રાઃ પદાનિવર્ણાશ્ચ તત્ત્વાનિભુવનાનિ ચ ।
વ્યાપ્યાનિ વ્યાપકાઃ કર્મમલમાયેયબન્ધનાઃ

વ્યાપ્યામલાદયશ્ચાપિ વ્યાપકાસ્તુ કલાસ્મૃતાઃ ।
તાસાંચ સંગ્રહે તસ્માત્ સર્વેસ્યુઃ સ્વીકૃતાસ્ત્વિહ

સ્થાપિતાભિશ્ચ શુદ્ધાભિરહોપસ્થાપિતા અપિ ।
શુદ્ધા ભવન્તિ સર્વેસ્યુસ્તસ્માત્તચ્છુદ્ધિરિષ્યતે

તાસાંચ દીપનં કાર્યમોઙ્કારાદિ ફડન્તકમ્ ।
અઘોરબીજં મૂલં ચ શાન્ત્યતીતકલામપિ

ચતુર્થ્યન્તં સમુચ્ચાર્ય હુંકારં તુ સમુચ્ચરન્ ।
ત્યક્ત્વાન્યાસાં ચ મૂલં તુ સ્વસ્વબીજં સ્મરન્ નયેત્

આહુતીનાંત્રયં હુત્વા પાશબન્ધનમાચરેત્ ।
શિરઃ સંતાડ્યચાસ્ત્રેણ શિવમન્ત્રં ત્રિધાસ્મરન્

ભગવન્ શાન્ત્યતીતાખ્યં મલકર્મસમન્વિતમ્ ।
વ્યાપકં શાન્તિ તત્વાદેઃ પાશં બન્ધ પદદ્વયમ્

હુંફડન્તં સમુચ્ચાર્ય સૂત્રે ગ્રન્થિં સમાચરેત્ ।
શિવં સંપુટિતં સ્વસ્વબીજં ચ ભગવત્ પદમ્

કલાચતુષ્ટયંપાશં મલ તત્વાદિવ્યાપકમ્ ।
બન્ધ બન્ધ પદંચોક્ત્વા હુંફષન્ત સમન્વિતમ્

પૃથક્ પૃથક્ સમુચ્ચાર્ય સૂત્રેગ્રન્થિં સમાચરેત્ ।
તત્સૂત્રં ચ સમાદાય શરાવયુગ સંપુટમ્

કૃત્વાસંપાત હોમંચ તત્સૂત્રં મણ્ડલાધિપે ।
નિવેદ્ય તસ્ય રક્ષાર્થં શિવકુંભાન્તિકં ન્યસેત્

પ્રણતિં કારયિત્વા ચ શિવેન શિવકુંભકે ।
આચાર્યઃ શિષ્યસહિતો નિઃસૃત્ય મખમણ્ડપાત્

પઞ્ચગવ્યં ચરૂં તેભ્યઃ પ્રદદ્યાત્ દન્ધદાવનમ્ ।
શુચૌ સાવરણે દેશે વિવિક્તે લેપિતે ભુવઃ

પૃથઙ્મણ્ડલકસ્થેભ્યો ભુક્તિમુક્તિવ્યપેક્ષયા ।
ભૂતયે પૂર્વવક્ત્રેભ્યઃ સૌમ્યાસ્યેભ્યઃ વિમુક્તયે

નિર્ણિક્તપાદપાણિભ્યઃ પ્રયતેભ્યો યથાક્રમમ્ ।
અન્તર્જાનૂપવિષ્ટેભ્યઃ સકુશે દક્ષિણેકરે

ઉદ્ધૃત્ય દક્ષિણેનૈવ સપવિત્રેણપાણિના ।
ચુલુકં પઞ્ચગવ્યસ્ય દદ્યાદેકં હૃદાન્વિતમ્

તત્પીત્વા પ્રયતેભ્યોઽથ તદ્વદેવ દ્વિતીયકમ્ ।
ચુલુકં ચાપરં ચાપિ દત્વા દદ્યાત્તતશ્ચરુમ્

અષ્ટગ્રાસપ્રમાણંતુ પુટકે બ્રહ્મવૃક્ષકે ।
મુમુક્ષુભ્યો ભુભુક્ષુભ્યઃ કૃતે પિપ્પલ પત્રકૈઃ

અદ્વિજ સ્પર્શમેતસ્ય ભક્ષણાનન્તરં પુનઃ ।
શુચિભ્યો દન્તકાષ્ઠૈશ્ચ ક્ષીર વૃક્ષસમુદ્ભવમ્

કનિષ્ઠિકાઙ્ગુલસ્થૂલમૃજું સરસમવ્રણમ્ ।
મઙ્ગલાર્કાઙ્ગુલાન્મુક્તિભુક્તિ લિઙ્ગપ્રકાશકમ્

રાજદન્ત્રાગ્રસન્દંશચર્વિતં ધૌતમગ્રતઃ ।
આમુક્તં નિપતેદ્યત્ર તેન વિદ્યાચ્છુભાશુભમ્

અગ્ન્યન્તક પલાશાનાં દિક્ષુ વાયૌ ન શોભનમ્ ।
મુખપાતોઽસ્ય શેષાસુ શોભનઃ કર્મણાં વશાત્

ઇતિ જ્ઞાત્વા તુ તત્પાતમાચાન્તાસ્તાન્ સમાહિતાન્ ।
સ્વપ્નાધિગમનેનૈવ સરક્ષાન્ સ્વાપયેન્નિશિ

સદ્યોગોમંયસંસ્પૃષ્ટ ભૂતલ સ્પર્શનીષુ ચ ।
પૂર્વયામ્યોત્તમાઙ્ગાસુ શયયાસુ કુશભસ્મના

પરસ્પરમલગ્નાસુ સોપધાનાસુ પાર્શ્વતઃ ।
ચતુર્દણ્ડિકયાસ્ત્રેણ ગુપ્તાસુ વિતમસ્સુ ચ

અસ્ત્રાભિરક્ષિતાસ્વસ્ત્રજપ્તાસુ શતસંખ્યયા ।
હદારોપ્ય શિખાબદ્ધશિખાન્ વર્માભિમન્ત્રિતૈઃ

વસ્ત્રૈરાક્ષાદિતાઞ્છિષ્યાં સ્તિલસર્ષપભૂતિભિઃ ।
અસ્ત્રાભિમન્ત્રિતૈસ્તિસ્ત્રો રેખાઃ સંકલ્પ્ય બાહ્યતઃ

સ્વપ્નમાણવકં મન્ત્રમનુજ્ઞાય ચ તાનથ ।
દત્વા બાહ્યબલિં દિક્ષુ દિક્પતિભ્યો યથાક્રમાત્

ચરૂં દન્તધવાદિષ્ટપ્રતિકૂલોપશાન્તયે ।
વિષમાર્ચિષમાદીપ્ય હુત્વા ચૈકૈકતઃ શતમ્

પ્રાયશ્ચિત્તં તતો હુત્વા મૂલેનાષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
પ્રક્ષાલિતાઙ્ઘ્રિહસ્તસ્તુ સ્વાચાન્તઃ સ્નાનમમ્ભસા

નિર્વર્ત્ય ભસ્મના વાપિ પરિવર્ત્ય સિતાંશુકે ।
શિવીકૃતતનુર્ધ્યાત્વા સમસ્તાધ્વતનું શિવમ્

ચરુકં પઞ્ચગવ્યં ચ પ્રાશયે દ્દન્તધાવનમ્ ।
પૂર્વવત્પ્રયતો ભૂત્વા શુદ્ધઃ સ્વયમપિ સ્વપેત્

અથ પ્રાતર્દ્વિતીયેઽહ્નિ કૃતનિત્યક્રિયો ગુરુઃ ।
શિષ્યાન્ પૃષ્ટ્વા નિશાસ્સ્વપ્નાન્ દુઃસ્વપ્ને શાન્તિમાચરેત્

ઘૃતદૂર્વામધુક્ષીરૈઃ શતહોમં ચ કાપિલૈઃ ।
શુભે પૂર્વવચ્છિષ્યપ્રવેશાદિકમાચરેત્

આહૂય શિષ્યાન્ કુણ્ડસ્ય સમીપે સ્વસ્ય દક્ષિણે ।
અવલ્મ્બ્ય ચ તત્સૂત્રં શિષ્યદેહેઽધિવાસિતમ્

કરોમ્યનુગ્રહં દેવ શિશો રધ્યેષયેદિતિ ।
લબ્ધાનુજ્ઞો ન્યસેદગ્નૌ શક્તિમાધાર રૂપિણીમ્

નિવૃત્તિં વિન્યસેચ્છક્તૌ કલા તત્વાદિ સંયુતામ્ ।
પૃથિવી તત્વં ક્ષકારશ્ચ મન્ત્રૌ હૃદયસદ્યકૌ

કાલાગ્નિરથકુઽઽમાણ્ડં હાડકં બ્રાહ્મવૈષ્ણવૌ ।
રૌદ્રં ચ ભુવનાન્યન્તર્બ્રહ્માણ્ડસ્યસ્થિતાનિ ષટ્

કાપાલીશો હ્યજોબુદ્ધો વજ્ર દેહઃ પ્રમર્દનઃ ।
વિભૂતિરવ્યયઃ શાસ્તા પિનાકી ત્રિદશાધિપઃ

અગ્નિરુદ્રો હુતાશશ્ચ પિઙ્ગલઃ ખાદકો હરઃ ।
જ્વલનો દહનો બભ્રુઃ ભસ્માન્તકઃ ક્ષયાન્તકઃ

યામ્યો મૃત્યુર્હરો ધાતા વિધાતા કર્તૃસંજ્ઞકઃ ।
સંયોક્તા ચ વિયોક્તા ચ ધર્મો ધર્મપતિસ્તથા

નિઋતિર્મારણો હન્તા ક્રૂરદૃષ્ટિર્ભયાનકઃ ।
ઊર્ધ્વકેશો વિરૂપાક્ષો ધૂમ્રલોહિતદંષ્ટ્રિણઃ

બલો હ્યતિબલશ્ચૈવ પાશહસ્તો મહાબલઃ ।
શ્વેતોઽથ જયભદ્રશ્ચ દીર્ઘબાહુર્જલાન્તકઃ

મેઘનાદઃ સુનાદશ્ચ દશમઃ પરિકીર્તિતઃ ।
શીઘ્રો લઘુર્વાયુવેગસ્તીક્ષ્ણઃ સૂક્ષ્મ ક્ષ્યાન્તકઃ

પઞ્ચાન્તકઃ પઞ્ચશિખઃ કપર્દી મેઘવાહનઃ ।
નિધીશો રૂપવાન્ ધન્યઃ સૌમ્યદેહો જટાધરઃ

લક્ષ્મીધૃગ્રત્નધૃક્છ્રીધૃક્ પ્રસાદશ્ચ પકામદઃ ।
વિદ્યાધિપેશૌ સર્વજ્ઞો જ્ઞાનભુગ્વેદપારગઃ

સુરેશઃશર્વો જ્યેષ્ઠશ્ચ ભૂતપાલો બલિપ્રિયઃ ।
વૃષો વૃષધરોઽનન્તઃ ક્રોધનો મારુતાશનઃ

ગ્રસનોઢુમ્બરેશૌ ચ ફણીન્દ્રો વજ્રદંષ્ટ્રિણૌ ।
શંભુર્વિભુર્ગણાધ્યક્ષસ્ત્રિયક્ષસ્ત્રિદશેશ્વરઃ

સંવાહશ્ચ વિવાહશ્ચ નભો લિપ્સુસ્ત્રિલોચનઃ ।
વીરભદ્રો ભદ્રકાલી સર્વોર્ધ્વે ભુવનદ્વયમ્

કપાલીશાદયઃ પ્રાચ્યામગ્નિરુદ્રાદયોઽનલે ।
યામ્યાદ્યા દક્ષિણે ભાગે નિઋત્યાદ્યાશ્ચ નૈઋતે

બલાદ્યા વારુણે ભાગે શીઘ્રાદ્યા વાયુગોચરે ।
ઉત્તરે તુ નિધીશાદ્યા ઈશે વિદ્યાધિપાદયઃ

વૃષાદયસ્ત્વધોભાગે શમ્ભુમુખ્યા નભોગતાઃ ।
ભુવનાનાં શતં ચાષ્ટાધિકમેવં તુ વિન્યસેત્

એકાશીતિપદેષ્વન્ત્યપ્રણવાદિ વિલોમતઃ ।
નમોદ્વયં પ્રણવં ષડક્ષરમતઃ પરમ્

સર્વદશ્ચ તતઃ શર્વશિવસૂક્ષ્મદ્વયં તથા ।
શબ્દદ્વયં તથા જ્ઞાનદ્વયં પિઙ્ગદ્વયં તથા

પતઙ્ગં ચ દ્વિરભ્યસ્તં તુરુયુગ્મપદં ભવેત્ ।
સાક્ષિયુગ્મપદં પશ્ચાત્પૂર્વસ્થિતમતઃ પરમ્

અસ્તુત અસ્તુત ઇત્યેવં તતશ્ચાનર્ચિતાનર્ચિત ।
બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રપર સર્વસન્નિધ્યકારકઃ

સર્વભૂતસુખપ્રદ ભવોદ્ભવપદં તતઃ ।
ભવયુગ્મં તથા શર્વયુગ્મં ચ પ્રથમદ્વયમ્

મુઞ્ચ મુઞ્ચ પદં યોગાધિપતે ચ પદં ભવેત્ ।
મહાતેજઃ પદં સદ્ભાવેશ્વરં ચેતિ કીર્તિતમ્

મહાદેવપદં પશ્ચાત્પદાન્યષ્ટૌ ચ વિંશતિઃ ।
નિવૃત્ત્યા વ્યાપ્તમધ્વાનં તત્ત્વાદ્યં કલયા સ્મરેત્

હ્લાં નિવૃત્તિકલાયૈ ચ નમોઽન્તં પ્રણવાદિકમ્ ।
ઇત્યુચ્ચાર્ય નિવૃત્તિં તુ સૂત્રાત્સંગ્રાહ્ય પાવલે

આવાહ્યેષ્વાહુતીનાં તુ ત્રયં સ્વાહાન્તમાચરેત્ ।
મલઃ કર્મ ચ માયાખ્યં ભોક્તૃભોગશરીરજમ્

ભાવયન્ કલ્પયેદ્યોનિરનન્તા દેવિગર્ભગાઃ ।
તદ્વ્યાપિકાં ચ વાગીશીં સમાવાહ્ય પ્રપૂજયેત્

વાગીશ્વર્યૈ નમશ્ચેતિ હૃત્પૂર્વં પ્રણવાદિકમ્ ।
હુત્વાહુતિત્રયં પશ્ચાત્સ્વાહાન્તેનૈવ મન્ત્રતઃ

સંનિધીભવ દેવેશિ પશ્વનુગ્રહકર્મણિ ।
પ્રાર્થૈવં શિષ્યમસ્ત્રેણ સંપ્રોક્ષ્ય હૃદિ તાડયેત્

અસ્ત્રાણુના ફડન્તેન પ્રણવેનાન્વિતેન ચ ।
સ્વાત્મનો રેચકેનૈવ તસ્ય દેહે પ્રવિશ્ય ચ

અસ્ત્રમન્ત્રેણ હૃચ્છેદં કૃત્વા ચાઙ્કુશમુદ્રયા ।
આકૃષ્ય મૂલમન્ત્રેણ ચાહુતિત્રયમાચરેત્

તૃણાગ્રબિન્દુવદ્ધ્યાત્વા પ્રણવેન પુટીકૃતમ્ ।
સાન્તબીજં સમુચ્ચાર્ય શિશું સંહારમુદ્રયા

પૂરકેન હૃદિ સ્વસ્ય સંનિવેશ્ય ચ કુમ્ભકમ્ ।
કૃત્વા મૂલં સ્મરન્ સ્વસ્ય દ્વાદશાન્તે નિયોજ્ય ચ

આદાય તસ્માચ્ચૈતન્યં મુદ્રયોદ્ભવ સંજ્ઞયા ।
સર્વાસુ યોનિષુ શિશોઃ સંયોગં યુગપન્નયેત્

સ્વાહાન્તમૂલમન્ત્રેણ ચાહુતિત્રયમાચરેત્ ।
ભગવન્ દેવ દેવેશ શિશોસ્સર્વાસુ યોનિષુ

સંયોગં કુરુ કુર્વત્ર દીક્ષાકર્મણિ મોક્ષદમ્ ।
નિષ્પત્યૈ સર્વગર્ભાણાં દદ્યાન્મૂલહુતિત્રયમ્

ભગવન્નસ્ય શિષ્યસ્ય ગર્ભનિષ્પત્તિમત્રચ ।
સર્વાસુ યોનિષુ કુરુકુર્વિત્યેવન્નયેદ્વિજાઃ

તતસ્તુ જનનાર્થન્તુ દદ્યાત્ મૂલહુતિત્રયમ્ ।
ભગવન્ સર્વગર્ભાણાં જનનં કુરુ કુર્વણોઃ

ઇત્યુક્ત્વા જનનાર્થં ચ પશોઃ વૃદ્ધ્યર્થમેવ ચ ।
મૂલહુતિત્રયં દત્વા શિવંપ્રતિવદેદિદમ્

ભગવન્ શિષ્યદેહાનાં પ્રવૃત્તિં કુરુ કુર્વિતિ ।
કર્માર્જનાય મૂલેન આહુતિત્રયમાચરેત્

ભગવન્ આત્મનો નાનાભોગદં કુરુ કુર્વથ ।
કર્માર્જનં પઠિત્વૈવં વિશેષો લોકધર્મિણિ

પ્રાક્કર્માગામિકં ધર્મરૂપં કર્માર્જનં કુરુ ।
દેશતઃ કાલતશ્ચૈવ દેહેન વિષયેણ ચ

સંચિતાગામિભેદેન ભોગન્નાના વિધં સ્મરન્ ।
ભોક્તૃત્વ લિંગિતેપુંસિ સુખદુઃખાત્મવેદનમ્

મૂલાહુતિત્રયં દત્વા શિવંસંપ્રાર્થયેદિતિ ।
ભગવન્ ભોગનિષ્પત્તિં સર્વત્ર કુરુ કુર્વણોઃ

પરમપ્રીતિ રૂપં ચ ભોગેષુ સંસ્મરન્ ।
શિવાહુતિ ત્રયં દત્વા પરમપ્રીતિ રૂપકમ્

લયંચ કુરુ કુર્વીતિ શિશોઃ નિર્વાણ કર્મણિ ।
જાત્યાયુર્ભોગસંસ્કારશુદ્ધ્યર્થં નિષ્કૃતાવણોઃ

હૃદાહુતિ શતં હુત્વા નયેત્મૂલાહુતિત્રયમ્ ।
સર્વકર્મસુ શુદ્ધિંચ નિષ્કૃત્યા કુરુ કુર્વણોઃ

ભગવન્નિતિ વિશ્લેષમ્ ભોગાભાવાદણોરિહ ।
બહિર્નિષ્કામરૂપન્તુ માયાપાશાત્ સ્મરન્નયેત્

મૂલહુતિત્રયં પશ્ચાત્ મલવિશ્લેષમાચરેત્ ।
મલકાર્યંચ ભોક્તૃત્વંસ્મૃત્વા શુદ્ધ્યર્થમાહુતીઃ

દશ દત્વા હૃદા પશ્ચાત્ દદ્યાત્ મૂલહુતિત્રયમ્ ।
મલવિશ્લેષ એવંસ્યાત્ કર્મ વિશ્લેષ ઉચ્યતે

અત્યન્તાભાવરૂપન્તુ વિશ્લેષં કર્મણામિહ ।
સ્મૃત્વાહુતિત્રયં દદ્યાત્ મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચરન્

ભગવન્નાત્મનો માયાફલ કર્માત્મકં ત્વિહ ।
વિશ્લેષં કુરુ કુર્વત્ર તેભ્યો નિર્વાણસંસ્કૃતૌ

તતો નિવૃત્તિપાશસ્ય વ્યાપિનસ્તુ મલાદિષુ ।
અસ્ત્રાહુતિત્રયં દત્વા શુદ્ધ્યૈ તસ્ય ચ મૂલતઃ

આહુતીનાં ત્રયં દત્વા નિવૃત્તિછેદનનંત્વિહ ।
ભગવન્ કુરુ કૂર્વત્રેતિ આજ્ઞાં પ્રાર્થ્યૈવ માચરેત્

અશેષાણાં શરીરાણાં નાશેત્વેકત્વમાત્મનઃ ।
સંભાવ્ય વૌષડન્તેન દદ્યાત્ પૂર્ણાં શિવાણુના

ઓંબ્રહ્મણે નમશ્ચેત્યાવાહ્ય સંપૂજ્ય તર્પયેત્ ।
શબ્દસ્પર્શૌ ગૃહણાત્ર બ્રહ્મન્ સ્વાહેતિ મન્ત્રતઃ

આહુતીનાં ત્રયં દત્વા શિવાજ્ઞાં શ્રાવયેત્ તતઃ ।
કારણેશત્વયાનાસ્ય ધાતુઃ પદમનામયમ્

પ્રતિબન્ધો વિધાતવ્યસ્ત્વાજ્ઞૈષા પારમેશ્વરી ।
બ્રહ્માણં સંવિસૃજ્યાથ શુદ્ધતત્વાગ્ર સંસ્થિતમ્

નિવૃત્તિ પાશનિર્મુક્તં શુદ્ધસ્ફટિકસન્નિભમ્ ।
ધ્યાત્વાહુતિત્રયં દદ્યાન્મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચરન્

નિવૃત્તિપાશાદુદ્ધારં પૂરકેણ ભગવન્નસ્ય ચાત્મનઃ ।
કુરુકુર્વીતિ સંહારમુદ્રયા પૂરકેન તુ

કૃત્વાત્મસ્થં તતસ્સૂત્રે કવચેન નિવેશયેત્ ।
આહુતીનાં ત્રયં દદ્યાચ્છિશોઃ સ્થિત્યૈ શિવાણુના

વાગીશ્વર્યૈ નમશ્ચેતિ સંપૂજ્યૈનાં તુ તર્પયેત્ ।
આહુતીનાં ત્રયેણાગ્નેઃ કાર્યમસ્યા વિસર્જનમ્

અથ સૂત્રે પ્રતિષ્ઠાયાં શુદ્ધ્યર્થમવલોકયેત્ ।
ત્રયોવિંશતિતત્વાનિ ચાપસ્તેજોમરુદ્વિયત્

ગન્ધો રસો સ્પર્શૌ શબ્દોપસ્થૌ ચ પાયુ ચ ।
પાદૌ પાણી ચ વાઙ્નાસા જિહ્વા ચક્ષુસ્ત્વચશ્શ્રુતિઃ

મનોઽહઙ્કારબુદ્ધિ ચ પ્રકૃતિઃ સ્યાત્તતઃ પરમ્ ।
તત્વાનિ કથિતાન્યેવં લાદિટાન્તાઃ દ્વિજોત્તમાઃ

ચતુર્વિંશતિવર્ણાઃ સ્યુઃ શિશો વામસ્તથૈવ ચ ।
અઘોર ઇતિ મન્ત્રાસ્સ્યુષ્ષટ્પઞ્ચાશત્ પુરાણિ તુ

અમરેશઃ પ્રભાસશ્ચ નૈમિશઃ પુષ્કરોઽવધિઃ ।
ડિણ્ડિમુણ્ડિસ્તથા ભારભૂતિશ્ચ લકુલીશ્વરઃ

હરિશ્ચન્દ્રશ્ચ શ્રીશૈલો જલ્પેશામ્રાતકેશ્વરૌ ।
મધ્યમેશો મહાકાલઃ કેદારો ભૈરવસ્તથા

ગયા ચૈવ કુરુક્ષેત્રં નાખલો નખલસ્તથા ।
વિમલેશોઽટ્ટહાસશ્ચ મહેન્દ્રો ભીમસંજ્ઞકઃ

વસ્ત્રાપદો રુદ્રકોટિર વિમુક્તો મહાલયઃ ।
ગોકર્ણોભદ્રકર્ણશ્ચ સ્વર્ણાક્ષઃ સ્થાણુરિત્યપિ

ઝગલણ્ડો દ્વિરણ્ડશ્ચ માકોટો મણ્ડલેશ્વરઃ ।
કાલઞ્ચરઃ શઙ્કુકર્ણઃ સ્થૂલેશ્વરઃ સ્થલેશ્વરઃ

પૈશાચ રાક્ષસં યાક્ષં ગાન્ધર્વં ચૈન્દ્રમેવ ચ ।
સૌમ્યં ચૈવ તાથાજ્ઞેયં પ્રાજેશં બ્રાહ્મમેવ ચ

અકૃતશ્ચ કૃતશ્ચૈવ ભેરવોબ્રાહ્મવૈષ્ણવૌ ।
કૌમારમૌમં શ્રૈકણ્ઠમષ્ટ સપ્તભવન્તિહિ

અમરેશાદિ ચાત્પત્વે હરિશ્ચન્દ્રાદિતેજસિ ।
ગયાદિ વાયુ તત્વે ચ વ્યોમ્નિ વસ્ત્રાપદાદિ ચ

ઝગલણ્ડાદ્યહંકારે પૈશાચાદ્યં મનૌસ્થિતમ્ ।
પ્રકૃતાવકૃતાદ્યેવં ષટ્પઞ્ચાશત્ પુરાણાનિ તુ

મહેશ્વરાદ્યરૂપ્યન્તા પદાનામેકવિંશતિઃ ।
મહેશ્વર પદં ચાદ્યં પરમાત્મા દ્વિતીયકમ્

તતશ્શર્વપદંચોક્તં શિવેતિ ચ તતઃ પરમ્ ।
નિધનોદ્ભવસંજ્ઞં ચ નિધનાખ્ય પદં તતઃ

અનિધનપદં ચૈવમ્ ઓંસ્વક્ષઃપદમતઃ પરમ્ ।
ઓંભુવશ્ચપદં ચાન્યદોંભૂઃ પદમતઃ પરમ્

ચતુર્ધૂ નિર્મિતમ્ ચાન્યન્નાના નાના પદં તતઃ ।
અનાદે તુપદં ચાન્યદભસ્મેતિ પદં તતઃ

અધૂમપદમન્યચ્ચ અનગ્નીતિ પદં તતઃ ।
અરૂપપદમન્યચ્ચ જ્યાતિર્જ્યોતિસ્તથૈવ ચ

તેજસ્તેજઃ પદં પ્રોક્તું પ્રથમ પ્રથમેત્યપિ ।
અરૂપિન્ પદયુગ્મંચ પદાન્યેકં ચ વિંશતિઃ

પ્રતિષ્ઠાકલયાચૈતત્ સર્વં વ્યાપ્તં તુ ભાવયેત્ ।
ઇત્યુક્ત સંખ્યત ત્વાર્ણંપદમન્ત્રૈસ્ત્રિવિષ્ટપૈઃ

ગર્ભિતાં તામનુસ્મૃત્ય સંતધીતોપભુક્ત્યા ।
શુદ્ધં પાશં લઘું સ્મૃત્વા શોધ્યં ચ ગુરુમેતયોઃ

વાચકં તદ્વદુચ્ચાર્ય શોધ્યેશુદ્ધિં વિલોકયેત્ ।
સર્વસન્ધાનયોગાય ચોપદિષ્ટશ્શિવદ્વિજાઃ

ઓં હ્રાં હ્રીં પૂર્વમુચ્ચાર્ય ચતુર્થ્યન્તં કલાદ્વયમ્ ।
નમસ્કારાન્તમિષ્ટ્વાન્તે દદ્યાન્મૂલાહુતિત્રયમ્

કલોપસ્થાપનાદ્યં તુ સર્વં પૂર્વવદાચરેત્ ।
નિષ્કૃતિં શિરસાદદ્યાચ્છત હોમેન દેશિકઃ

હરેશ્શુક્લં રસં દત્વા કલાં વિદ્યાં સમાશ્રયેત્ ।
કલયા વિદ્યયા વ્યાપ્તઃ પુરુષશ્ચાદિમો ભવેત્

રાગો નિયતિવિદ્યે ચ કલાકાલૌ ચ મોહિની ।
ઞકારાદિધકારાન્તા વર્ણાસ્સપ્ત વિલોમતઃ

મન્ત્રશ્શિખા પુરાણીહ સપ્તવિંશતિસંખ્યયા ।
વામો ભીમસ્તથોગ્રશ્ચ ભવેશાનૈકવીરકાઃ

પ્રચણ્ડોમાપતી ચાજોઽનન્તૈકશિવસંજ્ઞકૌ ।
ક્રોધેશશ્ચવૈ સંવર્તો જ્યોતિઃ પિઙ્ગશ્ચાદિમો ભવેત્

પઞ્ચાન્તકૈકવીરૌ ચ શિખેદશ્ચ મહાદ્યુતિઃ ।
વામદેવો ભવશ્ચૈવોદ્ભવશ્ચાપ્યેકપિઙ્ગલઃ

એકેક્ષણસ્તથૈશાનસ્તથૈવાઙ્ગુષ્ઠમાત્રકઃ ।
ષટ્કં ચ પઞ્ચકં ચૈવં યુગ્મં યુગ્મં દ્વયં દ્વયમ્

અષ્ટકં પુરુષાદૌ ચ માયાન્તે તુ પુરાણિ હિ ।
પદાનિ વિંશતિર્વ્યાપિન્ વ્યાપિન્નિતિ પદં ભવેત્

વ્યોમિન્ વ્યોમિન્ પદં પશ્ચાદીપ્સિતં સ્યાદચેતનમ્ ।
પરમેશ્વર પરાયેતિ પદં ચૈવ પુનર્ભવેત્

જ્યોતિરૂપાયસંજ્ઞં ચ સર્વયોગાદ્યમેવ ચ ।
પદં ચાનિધનાયેતિ પદં ગોપ્ત્રે પ્રકીર્તિતમ્

ગુહ્યાય ચાતિગુહ્યાય પદં સ્યાદૌ નમો નમઃ ।
પદં બ્રહ્માણિ પઞ્ચાત્ર સદ્યાદીનિ ક્રમેણ તુ

શિવાયેતિ પદં સર્વપ્રભવેતિ તતઃ ।
શિવાયેતિ પદં પશ્ચાદ્ ઓં પદમન્તતઃ

ધ્યાનાહારાયસંજ્ઞં ચ કીર્તિતાનિ પદાનિ ચ ।
સંધાનં પૂર્વવત્ કૃત્વા વિદ્યામગ્નૌ નિવેશયેત્

નિષ્કૃતિં શિખયા દત્વા શતહોમં વિધાય ચ ।
રૂપગન્ધૌ હૃહાણેતિ રુદ્રે શુક્લં સમર્પયેત્

ભવાખ્યં પદમેતત્તુ કલાત્રિતયગોચરમ્ ।
ભવોત્તીર્ણમથાત્માનમાત્મતત્વોપરિ સ્થિતમ્

અધિકારમલાવિષ્ટમુદ્ભવૈશ્વર્ય ભાજનમ્ ।
બુભોજયિષુરાચાર્યો ભોગં શુદ્ધાક્ષસાધનમ્

અનુકૂલમસંકીર્ણમનાસક્તિનિબન્ધનમ્ ।
વિલોક્ય મનસા શાન્તિ તસ્યામન્તર્ગતાનિ ચ

તત્વાનિ ત્રીણિ વિદ્યેશસાદાખ્યાનિ દ્વિજોત્તમાઃ ।
વર્ણાસ્તુ ગખકાઃ પ્રોક્તા મન્ત્રૌ વક્ત્રતનુચ્છદૌ

વામા જ્યેષ્ઠા ચ રૌદ્રી ચ કાલી કલવિકરણી ।
બલવિકરણી ચૈવ બલપ્રમથનીત્યપિ

સર્વભૂતદમન્યેવ મનોન્મન્યપરા ભવેત્ ।
પુરાણિ નવ વિદ્યાયામનન્તસ્સૂક્ષ્મસંજ્ઞકઃ

શિવોત્તમૈકનૈત્રૌ ચાપ્યેકરુદ્રસ્ત્રિમૂર્તિકઃ ।
શ્રીકણ્ઠશ્ચ શિખણ્ડી ચેત્યેવમીશે પુરાષ્ટકમ્

સાદાખ્યભુવનં સ્વસ્મિન્ પુરાણ્યષ્ટાદશૈવ તુ ।
એકાદશપદાન્યાસન્નિત્યંયોગિન ઇત્યપિ

યોગપીઠાદ્યમન્યત્ સ્યાચ્છાશ્વતાયપદં પુનઃ ।
ધ્રુવાયેતિપદં ચૈવાનાશ્રિતાયપદં તતઃ

અનાથાયપદં પ્રોક્તમનન્તાયપદં પુનઃ ।
શિવાયેતિપદં સર્વવ્યાપિને ચ પદં તતઃ

વ્યોમાદિવ્યોમરૂપાય પદં વ્યોમાદ્યમેવ ચ ।
નિષ્કૃતૌ શતહોમં તુ કવચેન સમાચરેત્

સર્વં પૂર્વવદુદ્દિષ્ટં શુક્લાર્થં બુદ્ધ્યહઙ્કૃતી ।
ઈશ્વરઃ કારણેશસ્સ્યાત્ પ્રાગ્વત્સર્વમતઃ પરમ્

શાન્ત્યતીતકલાયાં તુ શિવતત્ત્વં વ્યવસ્થિતમ્ ।
બીજં ષોડશકં મન્ત્રાશ્ચાસ્ત્રેશાનશિવાસ્ત્રયઃ

ઓમિત્યેકં પદં જ્ઞેયં પુરાણિ દશ પઞ્ચ ચ ।
નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યા શાન્તિશ્ચ નાભસી

પુરાણિ બન્દવામીહ પઞ્ચ પ્રોક્તાન્યતઃ પરમ્ ।
ઇન્ધિકા દીપિકા ચૈવ રોચિકા મોચિકા તથા

તથોર્ધ્વગામિની ચેતિ નાદોત્થભુવનાનિ તુ ।
વ્યાપિની વ્યોમરૂપા ચાપ્યનન્તા ચ તતઃપરમ્

અનાથા ચ તથા પ્રોક્તાઽનાશ્રિતા પઞ્ચમીરિતા ।
ભુવનાનિ તુ શાક્તાનિ પઞ્ચૈવ કથિતાનિ ચ

એભિશ્ચ ગર્ભિણીં જ્ઞાત્વા સન્ધાનં શુદ્ધયા નયેત્ ।
હ્યૌં હૌં ચતુર્થ્યન્તં કલાદ્વયમુદાહરન્

સંપૂજ્ય મનસા યુક્તં દદ્યાન્મૂલહુતિત્રયમ્ ।
કલોપસ્થાપનાદ્યં તુ સર્વં પૂર્વવદાચરેત્

નિષ્કૃતૌ શતહોમં તુ શિવમન્ત્રેણ કારયેત્ ।
અસ્ત્રં ત્યક્ત્વા તુ દીપેન પાશચ્છેદાય હોમયેત્

તતો નિર્બીજદીક્ષાયાં પૂર્ણાન્તે કારયેદિદમ્ ।
સમયં સમયાચારં શક્તો પાશાત્મકે ન્યસેત્

સમયં સમયાચારપાશશુદ્ધિં મહેશ્વર ।
શિષ્યસ્ય કુરુ કુર્વત્રેત્યુક્ત્વા શુક્લં સમર્પયેત્

શિવબીજં સમુચ્ચાર્ય સદાશિવપદં પુનઃ ।
મનો હૃહાણ સ્વાહેતિ ચાહુતિત્રયમાચરેત્

પૂર્વવત્સંવિસૃજ્યાત્મ સૂત્રં સંગૃહ્ય નિર્મલમ્ ।
રેચકેનાત્મસંસ્થં તુ શિષ્યદેહે નિવેશયેત્

શિરસ્યુદકબિન્દું ચ દત્વા વાગીશ્વરીં યજેત્ ।
સંતર્પ્ય પાવકસ્થાં તુ તતો વિજ્ઞાપયેદિતિ

પશ્વર્થં ખેદિતોસિ ત્વં દેવિ ગચ્છ સ્વગોચરમ્ ।
શાન્ત્યતીતાં કલાં શક્તિતત્ત્વે લીનાં વિચિન્ત્ય ચ

આત્મતત્ત્વં ચ માયાન્તમુપસ્થાપ્ય ગુરૂત્તમાઃ ।
આત્મતત્ત્વં ચતુર્થ્યન્તમાદૌ મૂલસમન્વિતમ્

નમઃ પ્રણવસંયુક્તમુક્ત્વા સંપૂજ્ય સન્નિધૌ ।
વિધિવૈકલ્યશુદ્ધ્યર્થં સ્વાહાન્તં શિવમન્ત્રતઃ

સશબ્દં તુ શતં હુત્વા વિદ્યાતત્ત્વમુપાંશુવત્ ।
સદેશાન્તમુપસ્થાપ્ય હુત્વા ચાષ્ટોત્તરં શતમ્

મન્ત્રોચ્ચારણવૈકલ્યાચ્છિવમન્ત્રેણ શુધ્યતિ ।
શિવતત્ત્વમુપસ્થાપ્ય શક્ત્યન્તં માનસં સ્મરેત્

શતમષ્ટોત્તરં હુત્વા મનોવૈકલ્યમાત્રતઃ ।
મુચ્યતે શિવમન્ત્રેણ શિખાચ્છેદમથારભેત્

અધ્વાન્તસ્થાં ચ સર્વાધ્વવ્યાપિકામધ્વકારણામ્ ।
ધ્યાત્વા શિખાં તદગ્રસ્થં શુદ્ધસ્ફટિકસન્નિભમ્

સંચિન્ત્ય શિષ્યચૈતન્યં કર્તરીં શિખયાલભેત્ ।
છિન્ધાચ્છિખાં તુ શિખયા તતસ્સંસ્નાપયેચ્છિવમ્

આચમ્ય સકલીકૃત્ય ગુરુર્ગોમયવેષ્ટિતામ્ ।
સ્રુગગ્રસ્થાં શિખાં પૂર્ણાં હુત્વાહુત્યા ચ પાવકે

તતો બહિર્વિનિઃસૃત્ય સ્રુક્સ્રુવૌ કર્તરીમપિ ।
પ્રક્ષાલ્યાચમ્ય શુદ્ધસ્તુ શિવમિષ્ટ્વા વદેદિદમ્

અધ્વશુદ્ધિશ્શિખાચ્છેદસ્ત્વત્પ્રસાદાન્મયા કૃતઃ ।
યાવત્વયં પરં ધામ ભગવન્ પરમેશ્વર

શિષ્યં સંયોજયામ્યેનમાજ્ઞેદાનીં વિધીયતામ્ ।
એવં કુર્વિત્યનુજ્ઞાતઃ પ્રકૃષ્ટોઽર્ઘ્યકરો ગુરુઃ

સમાહૂય શિશું યાયાચ્છિષ્યયુક્તોઽગ્નિસંમુખમ્ ।
શિષ્યસ્ય પ્રોક્ષણં ચૈવ સકલીકરણં તતઃ

અન્તર્યાગં તતો નાડ્યોસ્સન્ધાનં મન્ત્રતર્પણમ્ ।
સકલીકૃતમન્ત્રાણામેકૈકાહુતિદાનતઃ

સકલીકરણશુદ્ધિં ચ કૃત્વા સંયોજયેચ્છિવે ।
વિદ્યાતત્ત્વાસ્પદાચાર્યો બિન્દુકૢપ્તાસનસ્થિતઃ

ઇન્ધિકા દીપિકા ચૈવ રોચિકા મોચિકા તથા ।
તથોર્ધ્વગામિની ચેતિ સૂક્ષ્મા સુક્ષ્મામૃતા મતા

બિન્દુશક્તિરિતિ પ્રોક્તા નાદશક્તિઃ કલા દ્વિજાઃ ।
આભિઃ કલાભિસ્સંકૢપ્તદેહયુગ્દેશિકોત્તમઃ

વ્યાપિની વ્યોમરૂપા ચાપ્યનન્તા હ્યપરા મતા ।
અનાથાનાશ્રિતા ચેતિ બહિઃ કરણસંયુતઃ

અન્તઃ કરણસંયુક્તસ્સમનાકલ્પિતં ચ તત્ ।
આત્મતત્ત્વોન્મનાશ્શર્વે સમાપૂરિતદેહયુક્

કૃત્વા પૂરકકુમ્ભૌ તુ જિહ્વાસંબદ્ધતાલયુક્ ।
ઈષદ્ધયાવૃત્તવક્ત્રઃ સ દન્તૈર્દન્તાન્ન સંસ્પૃશન્

સમ્યગુન્નતગાત્રસ્તુ શિશું સંયોજ્ય ચાત્મનિ ।
નાડીં સુષુમ્નાં પ્રાણાખ્યવાયુનૈકીકૃતાં સ્મરન્

સમ્ન્ત્રં શિષ્યચૈતન્યં શુદ્ધસ્ફટિકસંનિભમ્ ।
સંભાવ્ય મન્ત્રમુચ્ચાર્ય કારણત્યાગયોગતઃ

શિવે સંયોજયેચ્છિષ્યં પૂર્ણયા કુમ્ભકેન તુ ।
વ્યાવર્તિતમનઃ પ્રાણદાનશક્તિકલાત્મનઃ

સમીપે સ્રુક્સ્રુવૌ મુક્ત્વા મૃતં સંહારમુદ્રયા ।
શુદ્ધમુદ્યચ્છિખાકલ્પં વહ્નેરાદાય પુદ્ગલમ્

યોજયેદસ્ત્રબીજેન શરીરે તસ્ય પૂર્વવત્ ।
તત્ર યુક્તોઽપ્યસૌ તેન ન સમાનગુણીકૃતઃ

યાવત્તાવત્ પ્રયાતસ્ય તત્વપ્રાપ્તિર્યથા વિભોઃ ।
સામ્રાજ્યાધિગમેઽપ્યુચ્ચૈર્નૃપસૂનોઃ કૃતાર્થતા

ન ષડ્ગુણ્યાનભિજ્ઞસ્ય શતસ્યાપિ ન રાજતે ।
સ્વગુણવ્યક્તયે તેન સ્રુવેણાજ્યાહુતીસ્તુ ષટ્

હોમયેદ્ દેશિકો ધીમાન્ પ્રયોગેણામુના યથા ।
સર્વજ્ઞો નિત્યસંબોધઃ સ્વતન્ત્રસ્તૃપ્તિમાન્ ભવ

અલુપ્તાનન્તશક્તિસ્ત્વં હ્રસ્વપ્રાસાદપૂર્વકમ્ ।
આત્મન્નિતિ પદોપેતં સ્વાહાન્તં દીપસંયુતમ્

ઇત્યેવં કથિતા દીક્ષા સર્વપાપવિમોચની ।
ચત્વારો બ્રાહ્મણાદ્યાશ્ચાપ્યનુલોમાશ્ચ યે મતાઃ

ન્યાયજા ગૂઢજાતા વા દીક્ષાયામધિકારિણઃ ।
જામાતૃપિતૃપત્ન્યાદ્યાઃ યોગ્યાસ્સ્યુર્મોક્ષકાંક્ષિણઃ

દીક્ષકર્તા શિવો યસ્માત્તેષાં તસ્માન્ન પુત્રયા ।
અન્ત્યજાનાં ન હોત્રી સ્યાત્ કિં તુ તેષાં તુ ચાક્ષુષી

ઇતિ ઉત્તરકામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે નિર્વાણદીક્ષાવિધિસ્ત્રયોવિંશતિતમઃ પટલઃ
ચતુર્વિંશત્તમે પટલે આચાર્યાભિષેક વિધિઃ
અભિષેકમથો વક્ષ્યેયેન સ્યાત્ દેશિકોભુવિ ।
આર્યાવર્તોદ્ભવઃ શ્રીમાન્ સર્વલક્ષણ લક્ષિતઃ

યત્ર વિપ્રાઃ સદાચારાઃ યતયશ્ચ તપોધનાઃ ।
સન્તિ દેવાઃ તથા વેદાઃ આર્યાવર્ત ઇતિસ્મૃતઃ

એષદેશો સમાદિષ્ટો ન ચ વિન્ધ્યાબ્ધિ મધ્યગઃ ।
કકારાષ્ટક નિર્મુક્તઃ પ્રસંઙ્ગાત્ સોઽપિ કથ્યતે

કર્ણાટશ્ચ કલિઙ્ગાખ્યઃ કચ્છઃ કાશ્મીર સંજ્ઞકઃ ।
કોઙ્કણઃ કરહાટશ્ચ કુક્કુટઃ કાઙ્ક ઈરિતઃ

આદિશૈવ કુલેજાતઃ શ્રેષ્ઠસ્યાત્ સ્થાપનાદિષુ ।
વિપ્રાદયશ્ચતુર્વર્ણાઃ અપિ યોગ્યાઃ સ્વ કર્મણિ

દીક્ષાયાં સર્વમર્ત્યાનાં પતિષ્ઠાયામથોત્સવે ।
સ્નપને પ્રોક્ષણેઽન્યત્ર પ્રાયશ્ચિત્તેઽભિષેચને

વ્યાખ્યાનાદૌ ચ શસ્તસ્યાત્ સ્વાર્થે વાથ પરાર્થકે ।
સર્વ દેવાર્ચને વિપ્રાસ્ત્વાદિ શૈવો ગુરૂત્તમઃ

વિપ્રાદયસ્ત્રયો વર્ણાઃ દીક્ષાયાં સ્થાપનેઽપિ ચ ।
બ્રાહ્મણક્ષત્રિયાદીનાં ક્ષત્રિયઃ શૂદ્ર વૈશ્યયોઃ

વૈશ્યઃ શૂદ્રસ્ય દીક્ષાયાં સ્વસ્યજાતાવપીષ્યતે ।
સ્વાર્થેષ્ટૌ ચલ લિંગસ્ય પ્રતિષ્ઠાયાં ત્રયસ્વિમે

શૂદ્રોપિ શૂદ્રદીક્ષાયાં સ્વાર્થે ચ ચલસંજ્ઞકે ।
બાણલિંગેક્ષણેવાપિ સ્થાપકો યદિ નૈષ્ઠિકઃ

આચાર્યં ગૌલકં ચૈવ દયિત પરિવર્તકમ્ ।
તથૈવ પારવેત્તારં દેવલં ચ પુનર્ભવત્

અભક્ષ્ય ભક્ષકં ચૈવ કુણ્ડં ભસ્માઙ્કુરં તથા ।
ખટ્વાઙ્ગિશ્યામદન્તૌ ચાપ્યારૂઢં પતિતં તુ વા

અલસં વૃષલં ચૈવં વ્રાત્યં વૈશ્યાપતિં તથા ।
અસચ્છસ્ત્રકૃતં ક્લીબં વ્યાધિતં કુનખં તથા

અથવ્યસનિનં પારદારિકં વૃષલીપતિમ્ ।
ચિત્રકં ગાયકં ચૈવ નર્તકં ચ વિવર્જયેત્

પરરાષ્ટ્ર ભૃતં ચૈવાશુદ્ધબુદ્ધિં ચ તાન્ત્રિકમ્ ।
પરાપવાદ શીલં ચ તથા બહુકિણૈર્વૃતમ્

સૂતકં કામુકં વૈદ્યં કુતર્કસ્થં તથાલભમ્ ।
બૈદ્ધાદિ શાસ્ત્રનિરતં સન્યાસં વ્રતિનં તથા

ચપલં શઠસઞ્જારં વૃદ્ધ્યા જીવન મેવ ચ ।
શુક્લકર્મરતં ચૈવ ન્યાયે વૈશેષિકેપિ ચ

સાંખ્યે વિવિધભેદે ચ માયાવાદેઽર્હતો મતે ।
બૌદ્ધે લોકાયતે શાસ્ત્રે મીમાંસાં વિશષતઃ

અન્યેષ્વપિ કુમાર્ગેષુ કાપાલે પાઞ્ચરાત્રકે ।
સોમસિદ્ધાન્તકે વાપિ પૂર્વામ્નાયે તુ પશ્ચિમે

ભૈરવે કૌલશાસ્ત્રે ચ શેષેષ્વનાદ્દતેષુ ચ ।
સિદ્ધપ્રમેય જાલે ચ કૃતાશં ચ નિરન્તરમ્

કાવ્ય નાટકસક્તં ચ ભરતે તુ નિરન્તરમ્ ।
કામશાસ્ત્રકૃતાભ્યાસં પદવ્યુત્ક્રાન્તકં નરં

જ્યોતિજ્ઞાનપરંવેદ પુરાણહિત ચેતસમ્ ।
તત્ સિદ્ધ પુરુષાર્થેષુ કૃતયત્નં પરિત્યજેત્

કામિકાદિ શિવજ્ઞાનં વેદાર્થજ્ઞાનમેવ ચ ।
સમં યો મન્યતે મોહાત્તં પ્રયત્નેન વર્જયેત્

શિવ સિદ્ધાન્ત સંસિદ્ધ જ્ઞાનયોગ ક્રિયાસુ ચ ।
ચર્યાયાં વ સ્વ સંસિદ્ધ પ્રમેય શિવભાષિતે

શૈવાર્થ દેહિકે હિત્વા વિચારં સન્તતં નરઃ ।
યોધ્યત્ર કુરુતે ન્યાસં દુર્મતિં ચ વિવર્જયેત્

અન્યાયેન શિવદ્રવ્ય હારિણં હન્તૃ સન્નિભમ્ ।
અલ્પવિદ્યામર્ષકૌ ચ વિરૂપં ચ વિવર્જયેત્

દૈવજ્ઞં ચ તથામ્બષ્ટ મૂહાપોહ વિવર્જિતમ્ ।
સમાન ગોત્ર સંબન્ધં કુસુમાક્ષં ચ વર્જયેત્

ઇત્યુક્ત લક્ષણોપેતં શુદ્ધલગ્નોદયેઽહનિ ।
અભિષેકં તતઃકુર્યાત્ અંકુરાર્પણ પૂર્વકમ્

પૂર્વસ્યાં વાથ વૈશાન્યાં પશ્ચિમાયાં ચદિશ્યથ ।
મણ્ડપે સૌમ્ય વક્ત્રે તુ વિતાનેનોપશોભિતમ્

અર્ધહસ્તોચ્છ્રયં તદ્વદ્યુગાશ્રં વેદિકાદ્વયમ્ ।
ચતુર્હસ્ત પ્રવિસ્તારં દક્ષિણોત્તર દિગ્ગતમ્

સ્વસ્તિકેન ચતુર્દિક્ષુ રઞ્જિતં દીપરાજિતમ્ ।
ભુવઃ પરિગ્રહં કૃત્વા મણ્ડપેગ્નૌ શિવં યજેત્

લુપ્તક્રિયાન્વિતશ્શિષ્યો યદિ સંસ્કૃત્ય દીક્ષયા ।
બહિરન્તર્બલિં દત્વા વિધાન મિદ માચરેત્

કાઞ્જિકોદન મૃદ્ભસ્મ દૂર્વા ગોમય ગૌલકૈઃ ।
સિદ્ધાર્થદધિ તોયૈશ્ચ નિર્મૃજ્ય તદનન્તરમ્

નવધા પઞ્ચધા વાપિ સર્વધાન્યો પરિસ્થિતાન્ ।
ઘટાન્વા કલશાન્વાથ સકૂર્ચાન્ સાપિધાનકમ્

સ સૂત્રાન્ સોદકાન્ ગન્ધ રત્ન સ્વર્ણ વરાન્વિતાન્ ।
ચૂતાશ્વત્થ પલાશાસ્યાન્ બીજાપૂરફલાવહાન્

સદેશાનેન વિદ્યેશૈઃ નવપઞ્ચપવિત્રકૈઃ ।
પઞ્ચપક્ષે નિવૃત્યાદિ કલાભિસ્ત્વભિ મન્ત્રયેત્

શિવેન શતધાલબ્ધાન્ પૂજિતાન્ સ્નપનોચિતાન્ ।
અથવા કલશાનેકઘટં વા શિવ સંયુતમ્

દક્ષવેદ્યાં તુ સંસ્થાપ્ય સૌમ્યાયાં તુ શિશું ન્યસેત્ ।
ભદ્ર પીઠે શિવેનૈવ સાઙ્ગેનાધિષ્ટિતં યથા

સ્વાસનેન તથા સમ્યક્ અર્ચિતં વિભવેન વા ।
વર્ણભક્ત શરાવૈસ્તુ નિર્મજ્ય વા જલેન વા

શુદ્ધોદકેન સંસ્નાપ્ય તસ્માત્ દેશાન્તરે પુનઃ ।
પરિ વર્તિત સૂત્રાદ્યં સોત્તરીયં સમાલકમ્

સિતચન્દનદિગ્ધાઙ્ગ ભસ્મોદ્ધૂલિતમેવ ચ ।
આનીયં દક્ષવેદિસ્થો ભદ્રપીઠે નિવેશયેત્

પૂર્વાસ્યં ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયિત્વા પ્રવર્તયેત્ ।
આરાત્રિકં જ્વલદ્દીપૈસ્સદ્વર્ત્યા પ્રતિબોધિતૈઃ

તતોઽસ્ય દદ્યાદાચાર્યઃ શિષ્યસ્યોષ્ણિકાદિભિઃ ।
કરણીં કર્તરીં તદ્વત્ ધટિકાં સ્રુક્ સ્રુવૌપુનઃ

દર્ભં ચ પુસ્તકાન્યક્ષ સૂત્રમામકુટં ગુરુઃ ।
પાદુકાં ચામરં છત્રં હસ્તિનં શિબિકાદિકમ્

રાજાઙ્ગ મન્યત્ તત્કાલે દદ્યાચ્છ્રદ્ધા સમન્વિતઃ ।
આજ્ઞાં ચ શ્રદ્ધયા યાવદદ્ય પ્રભૃતિ દેશિકઃ

દીક્ષાવ્યાખ્યાદિકં જ્ઞાત્વા પરિક્ષ્ય વિધિના વુર્થ ।
તથૈવં દેવ દેવાય દેશિકાય મયાકૃતમ્

ત્વત્ પ્રસાદાદવિઘ્નેન ચાધિકારં કરોત્વિતિ ।
વિજ્ઞાપયેત્ તતઃ કુણ્ડ સન્નિધિં પ્રાપ્ય દેશિકઃ

નિવૃત્યાદિ કલાનાં તુ પૃથગેવાહુતિં નયેત્ ।
સ્વ સ્વ મન્ત્રૈઃ તતઃ પૂર્ણાં કૃત્વા તદ્દક્ષિણે કરે

દર્ભોલ્મુખેન પઞ્જાઙ્ગૈઃ કનિષ્ટાદિષુ લાચ્છયેત્ ।
હરહસ્તં ચ સંકલ્પ્ય સ્વાધિકારં સમર્પયેત્

તદર્થં વિધિનાનેન પ્રયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ ।
શિવાસનાઙ્ગમન્ત્રૈશ્ચ પૂજ્યદેવસ્ય નામભિઃ

અઙ્ગૈર્દશાહુતીર્હુત્વા શિવેનાન્તે દશાહુતીઃ ।
તેનૈવ પૂર્ણાં દત્વાન્તે ભગવન્તં ક્ષમાપયેત્

અનેનૈવ પ્રકારેણ સાધકં ચાભિષેચયેત્ ।
કિંતુ સધ્યાનુના લબ્ધૈ ર્ઘટૈરસ્યાભિષેચનમ્

દીક્ષિતઃ પુત્રકઃ પ્રોક્તઃ સંસ્કૃત સ્સમયી કૃતઃ ।
સામાન્ય સમયી યસ્તુ સ તુ માહેશ્વરસ્સ્મૃતઃ

જાત્યુદ્ધાર વિહીનો યસ્સામાન્ય સમયી ભવેત્ ।
તદ્યુક્તસ્તુ વિશેષસ્યાત્ ચાક્ષુષ્યાદ્યાસ્તુ યાઃ સ્મૃતાઃ

દીક્ષાસ્તાભિસ્સમાયુક્તાઃ પરિચારક નામકાઃ ।
ન તુ લિંગાર્ચને યોગ્યાઃ કિમુ દીક્ષાદિ કર્મણિ

શાપાનુગ્રહ કર્તા ચેત્ ગુર્વાદીશ્ચૈવ દીક્ષયેત્ ।
શિવદ્વિજ કુલોત્થાયે તે ચ માહેશ્વરા જનાઃ

શિવેન દીક્ષિતાઃ પૂર્વં સૃષ્ટ્યાદૌ સર્વ એવ તે ।
મદર્ચનાર્થં તેષાં ચ દીક્ષા શુદ્ધ્યર્થમિષ્યતે

શરીર બન્ધનં યસ્માત્ પ્રાયશ્ચિત્ત મથાચરેત્ ।
બહુધા દીક્ષિતોયસ્તુ શીઘ્રં શિવમવાપ્નુયાત્

ભૌતુકો બ્રહ્મચારી વા દેશિકો ગૃહમેધિનામ્ ।
નૈષ્ટિકો નૈષ્ટિકેષુ સ્યાત્ ભુક્તૌ મુક્તૌ ક્રમાદ્યતઃ

ભુક્તિ મુક્તિ પ્રસિદ્ધ્યર્થં ગૃહથો ગુરુરિષ્યતે ।
સર્વાનુગ્રાહકઃ પ્રોક્તઃ સાન્તાનિક ગુરુસ્સદા

અનુલોમ ક્રમો વા સ્યાત્ પ્રતિલોમસ્તુ નેષ્યતે ।
યોષિત્ યુક્તસ્સ કેશશ્ચ જટારુદ્રાક્ષ દણ્ડયુક્

કૌપીન મેખલાભિશ્ચ પરિત્યક્તસ્તુયો ભવેત્ ।
સ ગૃહસ્થ ઇતિ પ્રોક્તઃ મુણ્ડિવા સ્યાજ્જટાદિયુક્

વ્રતી દાર વિયુક્તસ્તુ ભિક્ષાશી ચ તથા ભવેત્ ।
વ્રતી વ્રતાઽસ મર્થો યો વિધિના વ્રતમર્પયન્

પશ્ચાત્ કૃતવિવાહસ્સ વ્રતાર્પક ઇહેષ્યતે ।
સૃષ્ટ્યાનન્તર કાલે યે દીક્ષિતાઃ કૌશિકાદયઃ

શિવેન તત્કુલોત્થાઃ સ્યુઃ શૈવાસ્સાન્તાનિકાદ્વિજાઃ ।
આદિશૈવાસ્તુ તે જ્ઞેયાઃ સર્વાનુગ્રહકામતાઃ

વર્ણાચાર વ્રતાસ્તેષુ તદ્વિયુક્તાસ્તુ વા મતાઃ ।
પક્ષત્રય મધશ્શાયી નક્તાશી ચરુભુક્ સદા

મૌની ત્રિષવણ સ્નાયી શિવાગ્નિ ગુરુ પૂજકઃ ।
સમૂર્તિકં શિવં સાઙ્ગમભ્યસેચ્છક્તિતો ગુરુઃ

આચાર્ય વ્રતમેતસ્યાત્ વ્રતાનામુત્તમં વ્રતમ્ ।
આચાર્યસ્સાધકશ્ચાન્યઃ પુત્રકઃ સમયીયતઃ

લિઙ્ગાદ્યં પૂજયેન્નિત્યં નાન્યો નૈમિત્તિકે મતઃ ।
પ્રત્યહં સમનુષ્ઠેયં તન્નિત્યમિહ કીર્ત્યતે

સ્નપનોત્સવ શાન્ત્યાદિ કર્મ નૈમિત્તિકં મતમ્ ।
પ્રયાશ્ચિત્તે સ્વનિત્યોત્થે તસ્યોસ્સ્યાદધિકારિતા

સ્વાર્થ નૈમિત્તિકે યોગ્યઃ પુત્રકો ન પરત્ર ચ ।
યદિ સાન્તાનિકૌ તૌ હિ સોઽસૌ નૈમિત્તિકેપિ ચ

સ્વાર્થે વાથ પરાર્થે વા સ્થાપનાદિ વિવર્જિતે ।
આચાર્યાધિકૃતે કૃત્યે સર્વસ્મિન્ સ્થાપનાદિકે

તદઙ્ગ હોમ કર્માદૌ યોગ્યૌ તૌ દેશિકાજ્ઞયા ।
સ્થાપનાદ્યઙ્ગ ભૂતેષુ મઙ્ગલાઙ્કુરકાદિષુ

અધિકાર સ્તયોરસ્તિ દેશિકાજ્ઞા ભવેદ્યતિ ।
આચાર્ય સર્વ યોગ્યસ્યાદ્યદિ સાન્તાનિકો ભવેત્

સાધકશ્ચ તથા ભૂતસ્સર્વકર્માણિ શંસિતઃ ।
મહા શૈવાદયો યોગ્યા દીક્ષિતા નિત્યકર્મણિ

નૈમિત્તિકં કૃતં તૈસ્તુ યદિ દોષાય કલ્પિતમ્ ।
લક્ષાધ્યાયી ગુરુશ્રેષ્ઠઃ ભુક્તિ મુક્તિ ફલપ્રદઃ

મધ્યમસ્સ્યાત્તદર્ધજ્ઞસ્તત્પાદજ્ઞોઽધમો ભવેત્ ।
સંહિતા પારગો વાથ લક્ષાધ્યાયયુપદેશતઃ

સંહિતા સ્યાચ્ચતુષ્પાદયુક્તા કામિક પૂર્વિકા ।
શૈવં ચતુર્વિધં પ્રોક્તં શૈવં પાશુપતં તથા

સોમસિદ્ધાન્તકં ચૈવ લાકુલં ચ ચતુર્વિધમ્ ।
ચતુર્વક્ત્રાન્મહેશાચ્ચ પુરુષાદ્યાનનોદ્ભવમ્

પૂર્વં પુર્વગુણોત્કૃષ્ટં તત્ર ત્વેવં ચતુર્વિધમ્ ।
પ્રત્યેકં ત્રિવિધં પ્રોક્તં વામદક્ષિણ ભેદતઃ

સિદ્ધાન્તાસ્યેન તેષાં ચ સિદ્ધાન્તઃ શ્રેષ્ઠ ઉચ્યતે ।
તત્રાપિ શૈવસિદ્ધાન્તઃ સર્વેભ્યો હ્યુત્તમોત્તમઃ

સિદ્ધાન્તો મન્ત્રતન્ત્રં સ્યાદ્ અતિમાર્ગં તતોઽવરમ્ ।
અધ્યાત્મં યત્તતો નીચં તસ્માદ્વૈદિકમેવ ચ

વૈદિકાલ્લૌકિકં હીનં બ્રહ્માદ્યાઃ પઞ્ચદેવતાઃ ।
વક્તારો લૌકિકાદીનાં તેષાં ભેદ ઇહોચ્યતે

સદ્યમન્ત્રાદ્વિનિષ્ક્રાન્તૌ બ્રહ્મનામખિલાર્થ દૃક્ ।
તેન વૈ લૌકિકં શાસ્ત્રં મર્ત્યલોકેઽવતારિતમ્

શબ્દશાસ્ત્રમલંકારો નિરુક્તં છન્દ એવ ચ ।
કૌટિલ્યં ભારતં જ્યોતિશ્શાસ્ત્રં વાત્સ્યાયનાદિકમ્

આયુશ્શાસ્ત્રં ધનુશ્શાસ્ત્રં વૃક્ષાયુર્વેદ એવ ચ ।
લોકાયતં તથા સાંખ્ય માર્હતો મતમેવ ચ

મીમાંસા દણ્ડનીતિશ્ચ વાર્તાદ્યં લૌકિકં મતમ્ ।
વામ મન્ત્રોદ્ભવો વિષ્ણુઃ કારણેશો દ્વિતીયકઃ

તેન વૈદિક મુદ્દિષ્ટં ત્વષ્ટાદશ પુરાણકમ્ ।
ધર્મશાસ્ત્રં ચ વેદાન્તં પાઞ્ચરાત્રં ચ બૌદ્ધકમ્

રુદ્રોઽઘોરાદ્વિનિષ્ક્રાન્તો સ્વધ્યાત્મં ચ પ્રણીતવાન્ ।
ન્યાય વૈશેષિકં સાંખ્યં સેશ્વરં યત્ પ્રણીતવાન્

ઈશ્વરઃ પુરુષાજ્જાત સ્ત્વતિ માર્ગં પ્રણીતવાન્ ।
પઞ્ચાર્થં લાકુલં તાન્યત્ તથા પાશુપતં મતમ્

સદાશિવોહિ ભગવાન્ મન્ત્ર તન્ત્ર મપાલયત્ ।
ઋક્યજુસ્સામાથર્વાશ્ચ પુરુષાદ્યાનનોદ્ભવાઃ

પશ્ચિમં વામ સંજ્ઞં તુ વામાદ્દક્ષિણમુત્તમમ્ ।
દક્ષિણાત્ કૌલકં શ્રેષ્ટં મહાકૌલં તતઃ પરમ્

પૂર્વામ્નાયાં તતઃશ્રેષ્ઠં તસ્માત્ સિદ્ધાન્ત ઉત્તમઃ ।
સિદ્ધાન્તાત્ પરમં જ્ઞાનં નેતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

અન્યતન્ત્રેષુ યેમુક્તાઃ સિદ્ધાન્તે પશવો મતાઃ ।
સિદ્ધાન્તો વેદસારઃ સ્યાદન્યદ્વેદ બહિષ્કૃતમ્

સિદ્ધાન્ત વિહિતાચારો વૈદિકાચાર ઉચ્યતે ।
ગર્ભા ધાનાદિકં કર્મ યાવચ્છ્રાદ્ધાવસાનકમ્

તાવત્તુ વૈદિકં કર્મ શૈવં વાથ સમાચરેત્ ।
તસ્યાપિ દીક્ષા કર્તવ્યા જાતકર્માદિકા ક્રિયા

યુક્તા સમયયા સ્ત્રી ચેત્ દીક્ષયા પુરુષેણ ચ ।
દીક્ષા યુક્તેન સોઢા વૈ તદ્ગર્ભાધાન મેવ ચ

તથા પુંસવનાદિશ્ચ શૈવ આવશ્યકો મતઃ ।
તત્પુત્રસ્યાપિ કર્તવ્યા જાતકર્માદિકા ક્રિયાઃ

ક્રિયાસ્તસ્યાપિ કર્તવ્યાઃ પુરુષાર્થ પ્રસિદ્ધયે ।
વૈદિક્યાદૌ તદન્તે વા કર્તવ્યા લોકસંવૃતૌ

ભાર્યા દીક્ષા વિહીના ચેત્ તસ્યાઃ પુત્રસ્ય ચોભયોઃ ।
વૈદિક્યેન ક્રિયાકાર્યા ભર્તા યદ્યપિ દીક્ષિતાઃ

નિકૃષ્ટેષ્વનુલોમેષુ વૈદિકી નેષ્યતે ક્રિયા ।
હિત્વા સુવર્ણં દૈવજ્ઞં તથા સ્યાદ્ વૈદિકી ક્રિયાઃ

શૈવ કર્મ સમાયુક્તા શૈવે શૈવી ચ કેવલા ।
શ્રુતિસ્મૃત્યાદિ સંસિદ્ધ મનુષ્ટાનં તુ યદ્ભવેત્

આવશ્યકે વા શૌચે વા સ્નાને ત્વાચમનેઽપિ ચ ।
સન્ધ્યાયા વન્દને વાપિ તર્પણે હોમકર્મણિ

ગર્ભાધાનાદિકે વાપિ દહને શ્રાદ્ધ કર્મણિ ।
અષ્ટકા કરણે વાપિ નિત્યનૈમિત્તિકેપિ વા

વેદાધ્યયન સંસ્કારે સોમયાગાદિકેપિ વા ।
વેદાધ્યયનકાદૌ વા દ્વિજાનાં વિહિતં તુ યત્

તત્સર્વં કર્મ કર્તવ્યં ન વાવશ્યં તુ શૈવકમ્ ।
કર્તવ્યં ત્વપ્યનિષ્ટેયં શૈવકર્મ વિરોધિયત્

વિરુદ્ધં ચેત્ પરિત્યાજ્યં ન તુ શૈવીં પરિત્યજેત્ ।
સંગ્રાહ્યં વૈદિકં સર્વં શૈવ વાક્યાઽવિરોધતઃ

શૈવ વૈદિક મેવોક્તં વૈદિકં શૈવમેવ વા ।
વૈદિકાન્ન બહિર્ભૂતં શૈવં શૈવાત્તદપ્યથ

તથાપિ વૈદિકાચ્છ્રેષ્ટં શૈવં શૈવાત્પરમ્ નહિ ।
સિદ્ધાન્તં કામિકાદિસ્યાત્ નાસ્માત્ પરમનુત્તમમ્

શૈવન્તુ મૂલભૂતં સ્યાત્ ચતુર્વેદાસ્તમુદ્ભવાઃ ।
તદાપિ વૈદિકં વેદસાર મિત્યાદિ વાક્યતઃ

શૈવે પ્રોક્તં ચ સર્વત્ર તદર્થોક્તયા મુનીશ્વરાઃ ।
સર્વેષાં કામિકાદીનાં શિવદેહત્વમિષ્યતે

સ શિવો દ્વિવિધઃ પ્રોક્તઃ સૃષ્ટિ સંહાર ઇષ્યતે ।
કામિકાદ્વાતુલાન્તેન વાતુલાત્ કામિકાન્તકઃ

કામિકં તૂર્ધ્વમકુટં યોગજં પુરુષાહ્વયમ્ ।
અઘોર મકુટં ચિન્ત્યં વામગં કારણં ભવેત્

અજિતં સદ્યમકુટં દીપ્તમીશાનવક્ત્રકમ્ ।
સૂક્ષ્મં તુ પુરુષાસ્યં સ્યાત્ સહસ્ત્રંદક્ષિણાનનમ્

અંશુમાન્ વામવક્ત્રં સ્યાત્ સદ્યાસ્યં સુપ્રભેદકમ્ ।
વિજયં કર્ણ ઇત્યુક્તો નિશ્વાસં ગલમુચ્યતે

સ્વાયંભુવં ચ હૃદયં નાભિરત્રાનલં ભવેત્ ।
વીરં કટિ પ્રદેશસ્યાત્ રૌરવં ગુદમુચ્યતે

મકુટં તૂરૂપ્રદેશઃ સ્યાત્ વિમલં વામગો ભવેત્ ।
ચન્દ્રજ્ઞાનં તદગ્રં સ્યાત્ દક્ષસ્થં બિંબમન્યતઃ

પ્રોદ્ગીતં દક્ષજાનુસ્યાત્ વામાઙ્ઘ્રે ર્લલિતં ભવેત્ ।
જઙ્ઘા સિદ્ધમિતિ પ્રોક્તં સંતાનં વામગં ભવેત્

જઙ્ઘાગ્રં સ્યાચ્ચ શાર્વોક્તં વામકં પારમેશ્વરમ્ ।
કિરણં તલ મિત્યુક્તં વાતુલં વામકં તલમ્

સૃષ્ટિભેદઃ શિવઃ પ્રોક્તઃ સંહારો વિપરીતતઃ ।
ઋષય ઊચુઃ
પૂર્વં તન્ત્રવતારે તુ કામિકં પાદયુગ્મકમ્

ઇત્યાદિ કથિતં દેવ પરસ્પરવિરોધનં ।
ઈશ્વર ઉચાચ
બહુધા કથિતં વિપ્રાઃ ભવદ્ભિરવધારિતમ્

મમ સર્વત્ર મકુટં તથા નેત્રં તથાપ્યકમ્ ।
તદા પાદૌ ચ હસ્તાશ્ચ કિં તુ ધ્યાતુ વિભેદતઃ

સૃષ્ટિ સંહાર માર્ગેણ મમદેહો વિભિદ્યયત્ ।
ભોગ મોક્ષ પ્રસિદ્ધ્યર્થં જ્ઞાનદેહો મમાગ્રજાઃ

નિરાકારં ભવેજ્જ્ઞાનં સંકરં તદુપાસ્યતઃ ।
પરસ્પર વિરોધીતિ મતિહીનૈઃ પ્રબાધ્યતે

ઐશ્વર્યં યદ્ભવેદ્વાક્યં તત્પૂજ્યં મતમુત્તમૈઃ ।
ન પુમ્ભિરાર્ષકં વાક્યં દૈવિક મૃષિભિસ્તથા

ન દેવૈઃ બ્રાહ્મણો વાક્યં વૈષ્ણવં પદ્મજેન વા ।
ન શૈવં વિષ્ણુના વાક્યં બાધ્યતે ન કદાચન

ઉત્તરોત્તર વૈશિષ્યં સર્વેષાં પરિકીર્તિતઃ ।
કામિકાદ્યજિતાન્તાશ્ચ ઈશ વક્ત્રસમુદ્ભવાઃ

દીપ્તાદિ સુપ્રભેદાન્તાઃ પુરુષાખ્યાન નોદ્ભવાઃ ।
વિજયાદ્વીરતન્ત્રાન્તાઃ પઞ્ચૈતેઽઘોરવક્ત્રકાઃ

રૌરવાન્મુખ બિંબાન્તા વામદેવ મુખોદ્ભવાઃ ।
પ્રોદ્ગીતાદ્યષ્ટ તન્ત્રં ચ સદ્યવક્ત્રસમુદ્ભવમ્

તન્ત્રાવતારે સદ્યાદિ શબ્દૈ ઈશાદયો મતાઃ ।
અષ્ટાવિંશતિ તન્ત્રં ત સોપભેદં ચ વેત્તિયઃ

સ ગુરુશ્શિવ એવ સ્યાત્ શ્રિણુયાત્ તં પ્રયત્નતઃ ।
અન્યેન ગુરુણારબ્ધે તસ્ય સ્યાદધિકારિતા

વિશિષ્ટ ગુરુણારબ્ધે ન હીનસ્યાધિકારિતા ।
હીના રબ્ધે વિશિષ્ટસ્યાધિકાર કર્મણીરિતઃ

વિશિષ્ટમરણાદૌ સ્યાદ્ ગુર્વન્તર નિવેશનમ્ ।
વિશિષ્ટે વિદ્યમાને ચ હઠાદજ્ઞેન કારિતે

સાહાનિસ્તન્મહાંશ્છિદ્ર સમૂહશ્ચાન્ધમૂકતા ।
તેન રાજ્ઞો બવેદ્દોષો રાષ્ટ્ર સ્યાપિ ભયં ભવેત્

કર્તુઃ કારયિતુશ્ચાપિ ગ્રામસ્યાપિ ચ દોષકૃત્ ।
લોકપ્રખ્યાત વિદ્યાય ગુરવે દત્તમણ્વપિ

દ્રવ્યં કરોતિ સુમુખં સર્વલોકસમં યશઃ ।
તતો હિ રાજ્ઞો વિજ્ઞેયં તદ્દાનં ચોત્તમોત્તમમ્

તદ્વિત્તમાહૃતં યેન સ પાપી ચ સ દુર્મતિઃ ।
નરાધમસ્સ વિજ્ઞેયઃ સર્વલોક બહિષ્કૃતઃ

ઇતિ ઉત્તર કામિકાખ્યે મહાતન્ત્રે આચાર્યાભિષેક વિધિઃ
ચતુર્વિંશતિતમઃ પટલઃ
જ્ઞાનદીક્ષાવિધિઃ
જ્ઞાનદીક્ષામહં વક્ષ્યે શૃણુધ્વં દ્વિજસત્તમાઃ ।
સુવારે સુદિને પક્ષે સુમુહૂર્તે વિશેષતઃ

એકાન્તે નિર્જને સ્થાને મધ્યરાત્રવુપક્રમે ।
સચ્છિષ્યાણાં સદાચાર્યો બોધં કુર્યાદ્વિશેષતઃ

શિવાલયે ગુરુસ્થાને શક્તિપીઠે મઠે ગૃહે ।
શુદ્ધદેશે સુખાસીનઃ પઞ્ચગોચરસંભવઃ

દર્ભાસને વ્યાઘ્રચર્મે ષટ્પદે પીઠમધ્યમે ।
સદ્ગુરૂણાં સુખાવાસે વસેજ્જ્ઞાનમનુસ્મરન્

સ્નાનોપચારકાદ્યૈશ્ચ દુકૂલાભરણૈરપિ ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય યોગપીઠસ્ય મધ્યમે

પાયસં ચાપ્યપૂપં ચ તામ્બૂલં ચ નિવેદયેત્ ।
ષોડશેનોપચારણાભ્યર્ચયેદ્ગુરુપાદયોઃ

જ્ઞાનદીક્ષાં વિશેષેણ કુર્યાત્સદ્દેશિકોત્તમઃ ।
શરીરમર્થં પ્રાણં ચ સદ્ગુરુભ્યો નિવેદયેત્

દીર્ઘદણ્ડં નમસ્કુર્યાન્નિર્લજ્જો ગુરુસંનિધૌ ।
સચ્છિષ્યે તુ વિશેષેણ બોધં કુર્યાત્સદેશિકઃ

ગન્ધ પુષ્કરઃ સ્થિત્વા શિષ્યમૂર્ધ્નિ ચ કારયેત્ ।
અર્ચિતં તુ શિરોમધ્યે પાદં કારુણ્ય દેશિકઃ

તત્પશ્ચાજ્જ્ઞાન સદ્ભાવમિદં શિષ્યસ્ય બોધયેત્ ।
પ્રથમં તત્ત્વરૂપં ચ દ્વિતીયં તત્ત્વદર્શનમ્

તૃતીયં તત્ત્વશુદ્ધિશ્ચ ચતુર્થં ચાત્મલક્ષણમ્ ।
પઞ્ચમં ચાત્મસન્દર્શં ષષ્ઠં સ્યાદાત્મશોધમન્

સપ્તમં શિવરૂપાખ્યમષ્ટમં શિવદર્શનમ્ ।
નવમં શિવયોગં ચ દશમં શિવભોગકમ્

ત્રિત્રિભેદૈશ્ચતુષ્કેણ પતિ પાશ પશુ ત્રયમ્ ।
ગુરોર્વચનમાત્રેણ જીવન્મુક્તિપ્રકાશકમ્

ઇત્યર્થં દશકં જ્ઞાનમાર્ગેણાસ્ય વિધીયતે ॥ ૧૩૧।૨ ॥
પઞ્ચવિંશત્તમે પટલે ગોત્ર નિર્ણય વિધિઃ
ઋષીણામપિ સર્વેષાં વક્ષ્યે ગોત્રવિનિર્ણયમ્ ।
ગોત્રાણાં સહસ્રાણિ આયુતાન્યર્બુદાનિ ચ

ઊનપઞ્ચાશદેવૈષાં સંખ્યા સ્યાન્મહતામિહ ।
કૌશિકઃ કાશ્યપશ્ચૈવ ભારદ્વાજોઽથ ગૌતમઃ

અત્રિર્વસિષ્ઠશ્ચાગસ્ત્યો જામદગ્નિશ્ચ ભાર્ગવઃ ।
અઙ્ગિરાશ્ચ મનુશ્ચાન્યો દ્વિ વિધાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ

શિવસૃષ્ટિ સમોપેતાઃ મુનયસ્તદ્વિવર્જિતાઃ ।
શિવસૃષ્ટ્યન્વિતા યે તે પઞ્ચવક્ત્રેષુ દીક્ષિતાઃ

કૌશિકાદ્યાશ્ચ મુનયસ્સર્વે સર્વત્ર દીક્ષિતાઃ ।
ગોત્રં ચ દીક્ષયા નૈષાં કિં ત્વેષાં તુ સ્વજાતિકમ્

ક્ષત્રિયાણાં તુ વૈશ્યાણાં ગોત્રમાચાર્યજં તુ વા ।
નૈવ શૂદ્રસ્ય ગોત્રં સ્યાદેવં ગોત્રવિધૌ મતમ્

આદિશૈવે યથા ગોત્રમનુશૈવે તથામતમ્ ।
કિં તુ દીક્ષાવિહીનં તુ શિવસૃષ્ટિવિવર્જિતમ્

જાતિસિદ્ધં વિવાહે તુ પરિહાર્ય વિચક્ષણૈઃ ।
ઉભયં પરિપાલ્યં વા કલૌ નેષ્ટં તુ વા દ્વિજાઃ

પ્રધાનમુનયશ્ચાદૌ કથ્યન્તે દ્વિજસત્તમાઃ ।
કૌશિકા લિહિતા રૌદ્રા વિશ્વામિત્રાઃ કતાસ્તથા

ધનઞ્ચયાસ્તતોવાજાનાશ્ચ પરિકીર્તિતાઃ ।
અઘમર્ષણપૂર્વાશ્ચ કૌશિકા ઇન્દ્ર પૂર્વગાઃ

પૌરણાઃ કાશ્યપા રેફાશ્શાણ્ડિલ્યાશ્ચ તતો ગતાઃ ।
લોકાક્ષયો ભરદ્વાજાસ્તતો રૌક્ષાયણા મતાઃ

ભાર્ગવાઃસ્યુઃ શરદ્વન્તઃ કૌમણ્ડાશ્ચતતો મતાઃ ।
તતો દીર્ઘતમા જ્ઞેયાઃ તતઃ કારેણ પાલયઃ

ઉશના વામદેવોઽત્રિર્વાર્ધક્યાશ્ચ ગવિષ્ઠિરાઃ ।
મુદ્ગલાશ્ચ વસિષ્ટાશ્ચ કુણ્ડિના ઉપમન્યવઃ

પરાશરસ્તતોઽગસ્ત્યસ્સામ્બવાહનસંજ્ઞકાઃ ।
સોમવાહનસંજ્ઞાશ્ચ યજ્ઞવાહાસ્તતો મતાઃ

વત્સા બિદા આર્ષ્ટિષેણા યસ્કા મિત્રયુવાસ્તથા ।
વૈન્યાશ્ચ શુનકા વિષ્ણુવૃદ્ધા કણ્વાસ્તતઃ પરમ્

હારિતાઃ સંકૃતિશ્ચૈવ પશ્ચાદ્રથીતરા મતાઃ ।
મુદ્ભવાક્કથિતાઃ પ્રોક્તા ઊનપઞ્ચાશદેવ હિ

કૌશિકાનાદિતો વક્ષ્યે કુશિકાઃ પાર્ણજઙ્ઘકાઃ ।
પારક્યા ઔદલિર્માણિરાલર્વિર્બૃહદગ્નગઃ

તથા ઘટ્ટિસ્તથાપત્તિસ્તતસ્ત્વાપાદ્યવા મતાઃ ।
કાન્તકા બાષ્પકા વાચ્યુકિતા લોમકા ધનાઃ

સાઙ્કાયનાશ્ચ ગૌરાશ્ચ લોકાસ્સૌગતયો મતર્ ।
યમ દૂતા આનભિન્ના તતસ્તારાયણા મતાઃ

ચૌલકાયનસંજ્ઞાશ્ચ જાબાલ્યુદુમ્બરૌ મતો ।
દણ્ડા ભુવનયો યાજ્ઞબલ્ક્યઃ સૌશ્રતયસ્તથા

શ્યાતામયો ભ્રાષ્ટષટ્ક દેહા નિશ્ચિઅત્યસંજ્ઞકાઃ ।
શાલાવતાં મયૂરાશ્ચ તથોદુત્સરિત્યપિ

ચિત્રયજ્ઞાશ્ચ સૌમત્યાઃ શ્વેતુન્દાયનસંજ્ઞકાઃ ।
તતો મનુવતશ્ચૈવ માન્તવાઃ પરિકીર્તિતાઃ

યેઽત્યન્તપાદપર્યન્તાસ્તતોબાલવ્ય ઇત્યપિ ।
સ્યાદ્રાલવા ઉન્મનય ઇતિ રવ્યાતાસ્તુ કૌશિકાઃ

પઞ્ચાર્ષેયાઃ સમુદ્દિષ્ટા વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ ।
દેવરાતો દધીચીતિ પ્રવરે ઋષયસ્ત્રયઃ

લોહિતાઃ સ્યુર્દણ્ડકાયાશ્ચક્રવર્માયણાસ્સ્મૃતાઃ ।
જક્ષ્યયઃ પ્રાજ્ઞકો વાજિજય ઇત્યપિ લોહિતાઃ

કુશિકાશ્ચૈવ એતે ચ પ્રવરે સ્યુસ્ત્ર્યાર્ષયકાઃ ।
વિશ્વામિત્રઃ સ્ટૈષકયો લોહિતાશ્ચ ત્રયસ્ત્વમી

પ્રવર્યા ઋષયઃ પ્રોક્તાસ્તતો રૌક્ષાસ્તુ સંમતાઃ ।
માણા ઉદ્વહલા એતે રોક્ષાસ્તુ કુશિકા મતાઃ

પ્રવરે ત્રિયાર્ષેયાઃ સ્યુર્વિશ્વામિત્રશ્ચ રૌક્ષકઃ ।
માણિશ્ચૈવ ત્રયસ્ત્વેતે મુનયો મુનિપુઙ્ગવાઃ

વિશ્વામિત્રસ્તતો દેવશ્રવસશ્ચ પરિ ભ્રમઃ ।
શ્રૌમિતો દેવતરસઃ કામકાયનિકસ્તતઃ

કામકાયન ઇત્યેતે વિશ્વામિત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
ત્રયાર્ષેયાઃ સમુદ્દિષ્ટા વિશ્વામિત્રસ્તદાદિમઃ

દેવશ્રાવસ ઇત્યન્તો દેવતરસ ઇત્યમી ।
કઠાઃ સ્વૈરન્ધ્રિસંજ્ઞાશ્ચકરભાઃ સહિતાઃ પરે

વાજાયનાશ્ચ કૌકૃત્યાસ્તતો જાણાયના મતાઃ ।
કૌકૃત્યાઃ શૈશિરાશ્ચૈવ તતશ્ચોદુમ્બરાયણઃ

પિણ્ડિગ્રીવાસ્તતો નારાયણા નારદ્ય સંજ્ઞકાઃ ।
એતે કઠાઃ સમાખ્યાતાસ્ત્રિયાર્ષેયાઃ સમીરિતાઃ

વિશ્વામિત્રકઠશ્ચાષ્ટિલશ્ચેત્યન્યે ધનઞ્ચયાઃ ।
આશ્વવીતાઃ કારિષયો મયૂરાઃ સૈન્ધવાયનાઃ

તલવ્યાશ્ચ મહાક્ષાશ્ચ પુષ્ટા યે તે ધનઞ્જયાઃ ।
ત્રિયાર્ષેયાઃ સમુદ્દિષ્ટાઃ પ્રવરે તુ મુનીશ્વરાઃ

વિશ્વામિત્રો મધુચ્છન્દો ધનઞ્જય ઇતિ ત્રયઃ ।
આજાયનસ્તતઃ પ્રોક્ત એકવત્સશ્ચ સંમતઃ

ત્રિયાર્ષેયાઃ સમુદ્દિષ્ટા વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ ।
સ્યાન્મધુશ્ચાથ સોજશ્ચ પ્રવર્યા ઋષયસ્ત્રયઃ

અઘમર્ષણપૂર્વાશ્ચ કૌશિકાશ્ચ તતો મતાઃ ।
એતે ચ ત્રિયેર્ષેયાઃસ્યુઃ વિશ્વામિત્રોઽઘમર્ષણઃ

કૌશિકશ્ચ ત્રયસ્ત્વેતે પ્રવર્યા મુનિપુઙ્ગવાઃ ।
કૌશિકાશ્ચેન્દ્રપૂર્વાશ્ચ તતઃ પ્રોક્તા મુનીશ્વરાઃ

ત્ર્યાર્ષેયા ઇતિ વિજ્ઞેયા વિશ્વામિત્રેન્દ્ર કૌશિકાઃ ।
ઋષયસ્ત્રય આખ્યાતાઃ પ્રવર્યા યાગકર્મણિ

પૌરણાદ્યા દ્વ્યાર્ષેયાઃસ્યુઃ કૌશિકાસ્તે ચ સંમતાઃ ।
ઋષી દ્વૌ સંમતૌ વિશ્વામિત્રઃ પૌરણઃ ઇત્યપિ

કૌશિકાશ્ચ દશાપ્યેવં ન સમન્વયગામિનઃ ।
કાશ્યપાનથ વક્ષ્યેઽહં કાશ્યપસ્તે ચાદિમઃ

તતશ્ચાઙ્ગિરસો જ્ઞેયા માઠરા એતિશાયનાઃ ।
આભૂત્યાશ્ચૈવ વૈશિપ્રા ધૂમા ધૂમ્રાયણા મતાઃ

ધૌમધૌમ્રાયણા ઔધપ્રચુરાગ્રાયણા મતાઃ ।
રુદ્રાગ્નયશ્ચ પ્રવરાસ્તથા પૈમ્બકયોઽપરે

કાયાતાયા અકાપાયા નિકામૌષનિકિસ્તથા ।
કાદ્રાયણા ઔજ્વલયો રોહિતાયનસંજ્ઞકાઃ

પિઙ્ગાક્ષિર્મિતકુમ્ભાશ્ચ મારાયણય એવ ચ ।
વૈકર્ણેયાસ્તતઃ પ્રોક્તા ધૂમલક્ષ્મણયઃ સુરાઃ

કૌષીતકેયા વાત્સ્યઃ સ્યાદગ્નિશર્માયણા મતાઃ ।
કામિજઙ્ઘોદરા ગૌરીવાયના દૌક્ષકાયનાઃ

વૈતમ્બા દેવયાતાશ્ચ મહાચક્રેયસંજ્ઞકાઃ ।
પૈઠિનસાશ્ચ બાન્ધ્રેપ્રાસ્તતો માલન્દનામકાઃ

વૃષગણાશ્ચ પાનધ્યો દાક્ષપાયણ એવ ચ ।
હરિતા ગાખમિત્રેયા પઞ્ચાવાશ્ચૈવ સ્વૈરિકાઃ

જારમણ્ડશ્ચ વાયુશ્ચ સ્વન્તિવર્ષ ગણાયનાઃ ।
વૈશમ્પાયનસંજ્ઞાક્ષ તતઃ કેશાયતાઃ સ્મૃતાઃ

ઔકાયનિસ્તતો માર્જાયનાઃ કાંસાયનાઃ પરે ।
દેવશ્ચ હોતસૂચ્યાસ્થૂણા ભાગુરયસ્તથા

પાથિકાર્યાઃ ખરેભા યે ગોમયાતાસ્તતઃ પરમ્ ।
હિરણ્યપાપાઃ મુસલા આવિશ્રેણ્યસ્તતઃ પરમ્

અગ્નિદેવિસ્તથા સૌમ્યઃ શૂલભિન્દવ ઇત્યપિ ।
ઉત્તરતો ગણ્યમાના મન્ત્રવૈકર્ણયઃ પરઃ

નૈધ્રુવાઃ કાશ્યપા એતે ત્રિયાર્ષેયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
કાશ્યપશ્ચાપવત્સારો નિધવા ઋષયસ્ત્રયઃ

ત્રિયાર્ષેયાસ્તથા રેફાઃ કાશ્યપા ઇતિ સંસ્મૃતાઃ ।
કાશ્યપશ્ચપવત્સારો રેફક્ષ મુનયસ્ત્રયઃ

શાણ્ડિલ્યાઃ કૌલહાશ્ચૈવ પાયકાઃ પાયિકાસ્તતઃ ।
રભેરવ્યયસૌમાનૌ વનસંસ્તુ કરેયુતઃ

કાકુણ્ડેયશ્ચ કારેયસ્તતઃ ષ્ટૈષિકયો મતાઃ ।
મહાકાયો જાણવંશાઃ કૌશ્રેયઃ કાર્દમાયનઃ

તતઃ કામશયઃ પશ્ચાન્મહૌજક્ય એવ ચ ।
તતો મૌઞ્જાયનાઃ પ્રોક્તાસ્તતો ગાંગાયના મતાઃ

વાત્સભાલય ઇત્યુક્તાસ્તતો ગોમિલસંજ્ઞકાઃ ।
વેદાયનાસ્તતો જ્ઞેયાસ્તતો વાશ્યાયના મતાઃ

બહૂદરય ઇત્યુક્તા ભાગુરિર્વાર્દતી મુખાઃ ।
હિરણ્યબાહુસ્તેદેહા ગોમૂત્રાશ્ચ તતો મતાઃ

વાક્યશુણ્ઠાસ્તથા જાનન્ધરિર્ધન્વન્તરિસ્તતશ્ ।
જાલન્ધરિરિતિ પ્રોક્તસ્ત્રિયાર્ષેયાસ્તુ શણ્ડિલાઃ

કાશ્યપશ્ચપવત્સારઃ શણ્ડિલશ્ચ ત્રયોઽથવા ।
કાશ્યપક્ષાપવત્સારોઽસિતં ઇત્યથવા ત્રયઃ

શણ્ડિલોઽપ્યસિતોઽગ્નિસ્તુ દેવલપ્રવરસ્તુ વા ।
કોકાક્ષયો મૈત્રવાદિર્વેહો દાર્ભાયણસ્તતઃ

ચૈરન્ઘ્રિઃ પશવશ્ચિવ પયણાયનસંજ્ઞકાઃ ।
કલયશ્ચાપિ કાપુષ્ટિર્લૌગાક્ષય ઇતિ સ્મૃતાઃ

કાંસપત્રાશ્ચ ઇત્યુક્તા વાલુકાયનિરિત્યપિ ।
કૌનામિસૌતયશ્ચોક્તાઃસ્યુઃ પરસ્તાવિરોદકી

સૈતકિંષ્ટિર્ભેરોનિષ્ટિઃ ષ્ટૈષિકિઃ સૌસુકિસ્તતઃ ।
યૌથકાલકિકાલેયાઃ સ્યુર્લોકાક્ષય ઇત્યપિ

યૌધવા યાજપા એતે લોગાક્ષય ઇતિ સ્મૃતાઃ ।
અહર્વસિષ્ઠા નક્તં તુ કાશ્યપાસ્ત્રિયાર્ષેયકાઃ

કાશ્યપશ્ચાપવત્સારો વસિષ્ઠો મુનયસ્ત્રયઃ ।
પૂર્વોક્તૈઃ કાશ્યપૈઃ સિદ્ધૈર્વસિષ્ઠસ્ય ચ સંમતાઃ

ભરદ્વાજશ્ચ માગણ્ડસ્તતઃ ક્ષામ્યાયણા મતાઃ ।
દેવાશ્વા ઉદ્વહવ્યાશ્ચ તતઃ પ્રાગ્વાશયો મતાઃ

તતો વાહલવાશ્ દ્વયૌગા અપરે વાસિનાયનાઃ ।
આજા ઔમાશ્ચ તૌદેહાઃ પરિણદ્ધેધસંજ્ઞકાઃ

શૈખેયાઃ ભૂરયો રૂઢાઃ શૌદ્ધ્યઃ ખારિગ્રીવયઃ ।
વયોક્ષિભેદા ઔપશયા અગ્નિવેશ્યાઃ શઠા અપિ

શ્વેલકાસ્તનકર્ણાશ્ચ વેશ્યાઃ સ્યુગૌરિવાયનાઃ ।
ઋક્ષાશ્ચ માણભિદ્યાશ્ચ કામ્બોદકસુસંજ્ઞકાઃ

પૈલાઃ સૌજ્જ્વલયઃ કારુણાદયઃ શુગસંજ્ઞકાઃ ।
ભારુણ્ડેયા ઇષુમતાસ્તથા વૌદોદમેઘયઃ

સૌરભરાસ્તથા ભાદ્રપથયઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
તતઃ સ્યુર્દેવમતયઃ કલ્માષાશ્ચ સદોપકૃત્

પ્રવાહણેયા વિજ્ઞેયાઃ સ્તમ્ભસ્તમ્ભિસ્તતો મતાઃ ।
વારાહયોઃ દેવવેલા વલભીગય ઇત્યપિ

ભદ્રાઙ્ગગતસંજ્ઞાશ્ચ શાલાહલય ઇત્યપિ ।
નૃત્યાયના મહાવેલાસ્તતઃ શાલાલયો મતાઃ

શાર્દૂલયસ્તતો જ્ઞેયાઃ કાક્ષલા બાષ્કલાસ્તથા ।
ક્રોધાયનાસ્તુ કૌટિલ્યાઃ સૈંહ્યકેન્દ્રાસ્તતઃ પરમ્

બ્રહ્મસ્તમ્ભાસ્તથા રાજસ્તમ્ભાક્ષ પરિકીર્તિતાઃ ।
સોમાગ્નિવાયુસૂર્યેન્દ્રયમવિષ્ણવાપપૂર્વકાઃ

સ્તમ્ભાસ્તતોઽન્યે સ્તમ્ભાન્તાસ્ત્વિષ્ટા અરુણસિન્ધવઃ ।
તતઃ કૌમુદગન્ધિશ્ચ શક્તિઃ સ્યાત્કૌતુકાયનાઃ

આત્રેયાણાશ્ચ મામણ્ડા ધૂમગન્ધાસ્તથૈવ ચ ।
ધૂમ્રાઃ કૌક્ષેયકા નિતુતયો દાભય ઇત્યપિ

મત્સ્યક્રોધાશ્ચશ્યામેયાસ્તતઃ ક્ષોક્ષેયનામકાઃ ।
કાબ્લ્યાઃ કારુપથયઃ કારિષાયણસંજ્ઞકાઃ

ભરદ્વાજવનૌ દ્વૌ તુ ઋષયઃ પઞ્ચ સંમતાઃ ।
ભારદ્વાજા ઇમે સર્વે ત્રિયાર્ષેયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

અઙ્ગિરાશ્ચ બાર્હસ્પત્યા ભારદ્વાજા ઇતિ સ્મૃતાઃ ।
એકો રૌક્ષાયણઃ પઞ્ચાર્ષેયસ્તુ પ્રકીર્તિતાઃ

ભરદ્વાજઃ વિજ્ઞેયસ્ત્વઙ્ગિરાશ્ચ બૃહસ્પતિઃ ।
સ્યાદ્ માત વચસો વન્દનોઽથ ગર્ગાઃ સમીરિતાઃ

સાંભરાયણસંજ્ઞાશ્ચ તથા યૌગન્ધરાયણઃ ।
સખીના બાહુલકયો ભ્રષ્ટયો ભ્રષ્ટુબિન્દવઃ

તતઃ ક્રોષ્ટકયઃ સૌયામુનિઃ કાણાયના મુનિઃ ।
ભાજિતાક્ષય ઇત્યુક્તા ગોત્રાપચય ઇત્યપિ

સત્યાપચય આખ્યાતા જાણપક્વલસંજ્ઞકાઃ ।
પલાશશાખાવન્તસ્તે મર્કટાયનસંજ્ઞકાઃ

તતઃ સંગ્રહતુલ્યાશ્ચ વૈધૂહ્યઃ કારિરોતયઃ ।
ત્રિસ્ત્રો તસા શ્ચ કારવલ્યા રાજયઃ પૈલયસ્તથા

પઞ્ચત્રિમુનિકા ગર્ગા ભારદ્વાજઃ સમીરિતાઃ ।
અઙ્ગિરાશ્ચ ભરદ્વાજો બાર્હસ્પત્યાશ્ચશૈન્યકાઃ

ગર્ગશ્ચ પ્રવર્યાઃ પઞ્ચ અઙ્ગિરશ્શૈન્યગર્ગકાઃ ।
ઋષયસ્ત્રય આખ્યાતાઃ પ્રવર્યાશ્ચ ત્રિપક્ષકે

ભારદ્વાજાસ્ત્રયશ્ચાપિ ન સમન્વયગામિનઃ ।
ગૌતમાનથ વક્ષ્યેઽહમાયાસ્યાસ્તૌડિનિસ્તતઃ

આણીચયાશ્ચ મૂઢાશ્ચ બાધ્યાઃ કાચાક્ષતો મતાઃ ।
સાત્યકાયશ્ચ તૈદેહાઃ કૌમારાઃ સાત્યમુગ્રિકાઃ

વ્યાપ્યાપૌ નૈકરિષ્ટિશ્ચ ષ્ટૈષકિર્દેવકિસ્તતઃ ।
કઠોરિઃ કારુણિઃ કીલાલયઃ પાર્થિવસંજ્ઞકાઃ

કાશિવાજા ઇમે જ્ઞેયા આયાસ્યા ગૌતમા મતાઃ ।
એતેષાં ત્રિયાર્ષેયાસ્તુ પ્રવરે મુનિપુઙ્ગવાઃ

પ્રવર્યા ઋષયઃ ખ્યાતા આઙ્ગિરાયાસ્ય ગૌતમાઃ ।
શરદ્વન્તાશ્ચ રોહિણ્યાસ્તતસ્ત્વભિજિતા મતાઃ

તતઃ ક્ષીરકમ્ભાશ્ચ તતઃ સૌમુચયો મતાઃ ।
સૌર્યામુનિસ્તથા ઔપબિન્દવો રાયણો મતાઃ

રાહૂગણાશ્ચ માષણ્યાઃ શરદ્વન્તા ઇમે મતાઃ ।
એતે ચ ગૌતમા જ્ઞેયાસ્ત્રિયાર્ષેયા ઇતિ સ્મૃતાઃ

અઙ્ગિરા ગૌતમશ્ચૈવ શરદ્વન્તશ્ચ તે ત્રયઃ ।
કૌમાણ્ડા માસુરાક્ષશ્ચ તતો મામાન્યરેષણઃ

પયન્ત્યાતા યનાશ્ચાથ કાષ્ટેયઃ પશવસ્તતઃ ।
ઊર્જાયના ઇમે જ્ઞેયા ગૌતમા દ્વિજસત્તમાઃ

પઞ્ચાર્ષેયાસ્ત્વાઙ્ગિરસૌચથ્યૌ કાક્ષીવતસ્તતઃ ।
કૌમાણ્ડો ગૌતમઃ પઞ્ચ તતો દીર્ઘતમા મતાઃ

પઞ્ચાર્ષેયાસ્તુ વિજ્ઞેયાસ્ત્વેક એવ ચ સમ્મતાઃ ।
આઙ્ગિરસૌચથ્ય કાક્ષીવતા ગૌતમા ઇત્યપિ

તતો દીર્ઘતમશ્ચેતિ પર્યાયાઃ પઞ્ચ સંમતાઃ ।
કારેણુપાલયશ્ચૈવ વાસ્તવ્યાશ્ચોદિવાસ્તતઃ

બૃહદુક્થા અપિ પૌઞ્જિષ્ઠા રાજગન્ધય ઇત્યપિ ।
ઔદુઞ્ચાયનસજ્ઞાશ્ચ એતે કારેણુપાલયઃ

ગૌતમાસ્તે ત્રિયાર્ષેયાસ્ત્વઙ્ગિરા ગૌતમસ્તતઃ ।
કારેણુ પાલિરિત્યેતે ત્રયસ્ત્વૌશનસસ્તતઃ

સહ દિષ્ટાઃ પ્રશસ્તાખ્યાઃ સુરૂપાક્ષામહોદરાઃ ।
વિકંહતઃ સુબુદ્ધ્યાશ્ચ નિહતાશ્ચ ગુહા ઇતિ

પ્રોક્તા ઉશનસા એતે ત્રિયાર્ષેયાસ્તુ ગૌતમાઃ ।
અઙ્ગિરા ગૌતમસ્ત્વૌશનસશ્ચ ઋષયઃ સ્મૃતાઃ

સહ દિષ્ટાઃ પ્રશસ્તાખ્યાઃ સુરૂપાક્ષા મહૌજસઃ ।
તથૈવ વામદેવશ્ચ ત્રિયાર્ષેયાસ્તુ ગૌતમાઃ