કામસૂત્ર · અધ્યાય 6.3

સક્તાદ્ વિત્તાદાનં સ્વાભાવિકમ્ ઉપાયતશ્ ચ.

તત્ર સ્વાભાવિકં સંકલ્પાત્ સમધિકં વા લભમાના નોપાયાન્ પ્રયુઞ્જીતેત્ય્ આચાર્યાઃ.

વિદિતમ્ અપ્ય્ ઉપાયૈઃ પરિષ્કૃતં દ્વિ-ગુણં દાસ્યતીતિ વાત્સ્યાયનઃ.

અલંકાર-ભક્ષ્ય-ભોજ્ય-પેય-માલ્ય-વસ્ત્ર-ગન્ધ-દ્રવ્યાદીનાં વ્યવહારિષુ કાલિકમ્ ઉદ્ધારાર્ત્થમ્ અર્થ-પ્રતિનયનેન.

તત્-સમક્ષં તદ્-વિત્ત-પ્રશંસા.

વ્રત-વૃક્ષારામ-દેવકુલ-તડાગોદ્યાનોત્સવ-પ્રીતિ-દાય-વ્યપદેશઃ.

તદ્-અભિગમન-નિમિત્તો રક્ષિભિશ્ ચૌરૈર્ વાલઙ્કાર-પરિમોષઃ.

દાહાત્ કુડ્ય-ચ્છેદાત્ પ્રમાદાદ્ ભવને ચાર્થ-નાશઃ.

તથા યાચિતાલઙ્કારાણાં નાયકાલઙ્કારાણાં ચ તદ્-અભિગમનાર્થસ્ય વ્યયસ્ય પ્રણિધિભિર્ નિવેદનમ્.

તદ્-અર્થમ્ ઋણ-ગ્રહણમ્. જનન્યા સહ તદ્-ઉદ્ભવસ્ય વ્યયસ્ય વિવાદઃ..6.3.11 સુહૃત્-કાર્યેષ્વ્ અન્:અભિગમનમ્ અન્:અભિહાર-હેતોઃ.

તૈશ્ ચ પૂર્વમ્ આહૃતા ગુરવો ઽભિહારાઃ પૂર્વમ્ ઉપનીતાઃ પૂર્વં શ્રાવિતાઃ સ્યુઃ.

ઉચિતાનાં ક્રિયાણાં વિચ્છિત્તિઃ.

નાયકાર્થં ચ શિલ્પિષુ કાર્યમ્.

વૈદ્ય-મહામાત્રયોર્ ઉપકાર-ક્રિયા કાર્ય-હેતોઃ.

મિત્રાણાં ચોપકારિણાં વ્યસનેષ્વ્ અભ્યુપપત્તિઃ.

ગૃહ-કર્મ સખ્યાઃ પુત્રસ્યોત્સઞ્જનમ્ દોહદો વ્યાધિર્ મિત્રસ્ય દુઃખાપનયનમ્ ઇતિ.

અલંકારૈક-દેશ-વિક્રયો નાયકસ્યાર્થે.

તયા શીલિતસ્ય ચાલઙ્કારસ્ય ભાણ્ડોપસ્કરસ્ય વા વણિજો વિક્રયાર્થં દર્શનમ્.

પ્રતિ:ગણિકાનાં ચ સદૃશસ્ય ભાણ્ડસ્ય વ્યતિકરે પ્રતિવિશિષ્ટસ્ય ગ્રહણમ્.

પૂર્વોપકારાણામ્ અ:વિસ્મરણમ્ અનુકીર્તનં ચ.

પ્રણિધિભિઃ પ્રતિ:ગણિકાનાં લાભાતિશયં શ્રાવયેત્.

તાસુ નાયક-સમક્ષમ્ આત્મનો ઽભ્યધિકં લાભં ભૂતમ્ અ:ભૂતં વા વ્રીડિતા નામ વર્ણયેત્.

પૂર્વ-યોગિનાં ચ લાભાતિશયેન પુનઃ સન્ધાને યતમાનાનામ્ આવિષ્:કૃતઃ પ્રતિષેધઃ.

તત્-સ્પર્ધિનાં ત્યાગ-યોગિનાં નિદર્શનમ્.

ન પુનર્ એષ્યતીતિ બાલ-યાચિતકમ્.
# 53 ઇત્ય્ અર્થાગમોપાયાઃ((168)).
સેચ્તિઓન્ (પ્રકરણ)54

વિ:રક્તં ચ નિત્યમ્ એવ પ્રકૃતિ-વિક્રિયાતો વિદ્યાન્ મુખ-વર્ણાચ્ ચ.

ઊનમ્ અતિરિક્તં વા દદાતિ.

પ્રતિલોમૈઃ સમ્બધ્યતે.

વ્યપદિશ્યાન્યત્ કરોતિ.

ઉચિતમ્ આચ્છિનત્તિ.

પ્રતિજ્ઞાતં વિસ્મરતિ. અન્યથા વા યોજયતિ.

સ્વ્:પક્ષૈઃ સંજ્ઞયા ભાષતે.

મિત્ર-કાર્યમ્ અપદિશ્યાન્યત્ર શેતે.

પૂર્વ-સંસૃષ્ટાયાશ્ ચ પરિજનેન મિથઃ કથયતિ.

તસ્ય સાર-દ્રવ્યાણિ પ્રાગ્ અવબોધાદ્ અન્યાપદેશેન હસ્તે કુર્વીત.

તાનિ ચાસ્યા હસ્તાદ્ ઉત્તમ-ર્ણઃ પ્રસહ્ય ગૃહ્ણીયાત્.

વિવદમાનેન સહ ધર્મસ્થેષુ((169)) વ્યવહરેદ્
# 54 ઇતિ વિરક્ત-પ્રતિપત્તિઃ((170)).
સેચ્તિઓન્ (પ્રકરણ)55

સક્તં તુ પૂર્વોપકારિણમ્ અપ્ય્ અલ્પ-ફલં વ્યાલીકેનાનુપાલયેત્.

અ:સારં તુ નિષ્પ્રતિપત્તિકમ્ ઉપાયતો ઽપવાહયેત્. અન્યમ્ અવષ્ટભ્ય.

તદ્-અન્:ઇષ્ટ-સેવા. નિન્દિતાભ્યાસઃ. ઓષ્ઠ-નિર્ભોગઃ. પાદેન ભૂમેર્ અભિઘાતઃ. અ:વિજ્ઞાત-વિષયસ્ય સંકથા. તદ્-વિજ્ઞાતેષ્વ્ અ:વિસ્મયઃ કુત્સા ચ. દર્પ-વિઘાતઃ અધિકૈઃ સહ સંવાસઃ. અન્:અપેક્ષણમ્. સમાન-દોષાણાં નિન્દા. રહસિ ચાવસ્થાનમ્.

જુગુપ્સા. પરિષ્વઙ્ગે ભુજમય્યા સૂચ્યા વ્યવધાનમ્. સ્તબ્ધતા ગાત્રાણામ્. સક્થ્નોર્ વ્યત્યાસઃ. નિદ્રા-પરત્વં ચ. શ્રાન્તમ્ ઉપલભ્ય ચોદના. અ:શક્તૌ હાસઃ. શક્તાવ્ અન્:અભિનન્દનમ્. દિવાપિ. ભાવમ્ ઉપલભ્ય મહાજનાભિગમનમ્.

વાક્યેષુ ચ્છલ-ગ્રહણમ્. અ:નર્મણિ હાસઃ. નર્મણિ ચાન્યમ્ અપદિશ્ય હસતિ વદતિ તસ્મિન્ કટાક્ષેણ પરિજનસ્ય પ્રેક્ષણં તાડનં ચ. આહત્ય ચાસ્ય કથામ્ અન્યાઃ કથાઃ. તદ્-વ્યાલીકાનાં વ્યસનાનાં ચા:પરિહાર્યાણામ્ અનુકીર્તનમ્. મર્મણાં ચ ચેટિકયોપક્ષેપણમ્.

આગતે ચા:દર્શનમ્. અ:યાચ્ય-યાચનમ્. અન્તે સ્વયં મોક્ષશ્ ચેતિ પરિગ્રહકસ્યેતિ દત્તકસ્ય.

ભવતશ્ ચાત્ર શ્લોકૌ
પરીક્ષ્ય ગમ્યૈઃ સંયોગઃ સંયુક્તસ્યાનુરઞ્જનમ્. રક્તાદ્ અર્થસ્ય ચાદાનમ્ અન્તે મોક્ષશ્ ચ વૈશિકમ્..

એવમ્ એતેન કલ્પેન સ્થિતા વેશ્યા પરિગ્રહે. નાતિસન્ધીયતે ગમ્યૈઃ કરોત્ય્ અર્થાંશ્ ચ પુષ્કલાન્((171))..