કામસૂત્ર · અધ્યાય 3.5

પ્રાચુર્યેણ((95)) કન્યાયા વિવિક્ત-દર્શનસ્યાલાભે ધાત્રેયિકાં પ્રિય-હિતાભ્યામ્ ઉપગૃહ્યોપસર્પેત્.

સા ચૈનામ્ અ:વિદિતા નામ નાયકસ્ય ભૂત્વા તદ્-ગુણૈર્ અનુરઞ્જયેત્. તસ્યાશ્ ચ રુચ્યાન્ નાયક-ગુણાન્ ભૂયિષ્ઠમ્ ઉપવર્ણયેત્.

અન્યેષાં વરયિતૄણાં દોષાન્ અભિપ્રાય-વિરુદ્ધાન્ પ્રતિપાદયેત્..3.5.4 માતાપિત્રોશ્ ચ ગુણાન્:અભિજ્ઞતાં લુબ્ધતાં ચ ચપલતાં ચ બાન્ધવાનામ્.

યાશ્ ચાન્યા અપિ સમાન-જાતીયાઃ કન્યાઃ શકુન્તલાદ્યાઃ સ્વ-બુદ્ધ્યા ભર્તારં પ્રાપ્ય સંપ્રયુક્તા મોદન્તે સ્મ((96)) તાશ્ ચાસ્યા નિદર્શયેત્.

મહા-કુલેષુ સાપત્નકૈર્ બાધ્યમાના વિદ્વિષ્ટાઃ દુઃખિતાઃ પરિત્યક્તાશ્ ચ દૃશ્યન્તે.

આયતિં ચાસ્ય વર્ણયેત્.

સુખમ્ અન્:ઉપહતમ્ એક-ચારિતાયાં નાયકાનુરાગં ચ વર્ણયેત્.

સ:મનોરથાયાશ્ ચાસ્યા અપાયં સાધ્વસં વ્રીડાં ચ હેતુભિર્ અવચ્છિન્દ્યાત્.

દૂતી-કલ્પં ચ સકલમ્ આચરેત્((97)).

ત્વામ્ અ:જાનતીમ્ ઇવ નાયકો બલાદ્ ગ્રહીષ્યતીતિ તથા સુ:પરિગૃહીતં સ્યાદ્ ઇતિ યોજયેત્.

પ્રતિપન્નામ્ અભિપ્રેતાવકાશ-વર્તિનીં નાયકઃ શ્રોત્રિયાગારાદ્ અગ્નિમ્ આનય્ય કુશાન્ આસ્તીર્ય યથા-સ્મૃતિ હુત્વા ચ ત્રિઃ પરિક્રમેત્.

તતો માતરિ પિતરિ ચ પ્રકાશયેત્.

અગ્નિ-સાક્ષિકા હિ વિવાહા ન નિવર્તન્ત ઇત્ય્ આચાર્ય-સમયઃ.

દૂષયિત્વા ચૈનાં શનૈઃ સ્વ-જને પ્રકાશયેત્.

તદ્-બાન્ધવાશ્ ચ યથા કુલસ્યાઘં પરિહરન્તો દણ્ડ-ભયાચ્((98)) ચ તસ્મા એવૈનાં દદ્યુસ્ તથા યોજયેત્.

અન્:અન્તરં ચ પ્રીત્ય્-ઉપગ્રહેણ રાગેણ તદ્-બાન્ધવાન્ પ્રીણયેદ્((99)) ઇતિ.

ગાન્ધર્વેણ વિવાહેન વા ચેષ્ટેત.

અ:પ્રતિપદ્યમાનાયામ્ અન્તશ્-ચારિણીમ્ અન્યાં કુલ-પ્રમદાં પૂર્વ સંસૃષ્ટાં પ્રીયમાણાં ચોપગૃહ્ય તયા સહ વિષહ્યમ્ અવકાશમ્ એનામ્ અન્ય-કાર્યાપદેશેનાનાયયેત્.

તતઃ શ્રોત્રિયાગારાદ્ અગ્નિમ્ ઇતિ સમાનં પૂર્વેણ((100)).

આસન્ને ચ વિવાહે માતરમ્ અસ્યાસ્ તદ્-અભિમત-દોષૈર્ અનુશયં((101)) ગ્રાહયેત્.

તતસ્ તદ્-અનુમતેન પ્રાતિવેશ્યા-ભાવને((102)) નિશિ નાયકમ્ આનાય્ય શ્રોત્રિયાગારાદ્ અગ્નિમ્ ઇતિ સમ્~આનં પૂર્વેણ.

ભ્રાતરમ્ અસ્યા વા સમાન-વયસં વેશ્યાસુ પર-સ્ત્રીષુ વા પ્રસક્તમ્ અ:સુકરેણ સાહાય્ય-દાનેન પ્રિયોપગ્રહશ્ ચ સુ:દીર્ઘ-કાલમ્ અનુરઞ્જયેત્. અન્તે ચ સ્વાભિપ્રાયં ગ્રાહયેત્.

પ્રાયેણ હિ યુવાનઃ સમાન-શીલ-વ્યસન-વયસાં વયસ્યાનામ્ અર્થે જીવિતમ્ અપિ ત્યજન્તિ. તતસ્ તેનૈવાન્ય-કાર્યાત્ તામ્ આનાયયેત્. વિષહ્યં સાવકાશમ્((103)) ઇતિ સમાનં પૂર્વેણ.

અષ્ટમી-ચન્દ્રિકાદિષુ ચ ધાત્રેયિકા મદનીયમ્ એનાં પાયયિત્વા કિં ચિદ્ આત્મનઃ કાર્યમ્ ઉદ્દિશ્ય નાયકસ્ય વિષહ્યં દેશમ્ આનયેત્. તત્રૈનાં મદાત્ સંજ્ઞામ્ અ:પ્રતિપદ્યમાનાં દૂષયિત્વેતિ સમાનં પૂર્વેણ.

સુપ્તાં ચૈકચારિણીં ધાત્રેયિકાં વારયિત્વા સંજ્ઞામ્ અ:પ્રતિપદ્યમાનાં દૂષયિત્વેતિ સમાનં પૂર્વેણ((104)).

ગ્રામાન્તરમ્ ઉદ્યાનં વા ગચ્છન્તીં વિદિત્વા સુ:સંભૃત-સહાયો નાયકસ્ તદા રક્ષિણો વિત્રાસ્ય હત્વા વા કન્યામ્ અપહરેત્((105)).
ઇતિ વિવાહ-યોગાઃ.

પૂર્વઃ પૂર્વઃ પ્રધાનં સ્યાદ્ વિવાહો ધર્મતઃ સ્થિતેઃ. પૂર્વાભાવે તતઃ કાર્યો યો ય ઉત્તર ઉત્તરઃ..

વ્યૂઢાનાં હિ વિવાહાનામ્ અનુરાગઃ ફલં યતઃ. મધ્યમો ઽપિ હિ સદ્-યોગો ગાન્ધર્વસ્ તેન પૂજિતઃ..

સુખત્વાદ્ અ:બહુ-ક્લેશાદ્ અપિ ચાવરણાદ્ ઇહ. અનુરાગાત્મકત્વાચ્ ચ ગાન્ધર્વઃ પ્રવરો મતઃ((106))..