કામસૂત્ર · અધ્યાય 3.2

તસ્મિન્ન્ એતાં નિશિ વિ:જને મૃદુભિર્ ઉપચારૈર્ ઉપક્રમેત.

ત્રિ-રાત્રમ્ અ:વચનં હિ સ્તમ્ભમ્ ઇવ નાયકં પશ્યન્તી કન્યા નિર્વિદ્યેત પરિભવેચ્ ચ તૃતીયામ્ ઇવ પ્રકૃતિમ્. ઇતિ બાભ્રવીયાઃ.

ઉપક્રમેત વિસ્રમ્ભયેચ્ ચ ન તુ બ્રહ્મચર્યમ્ અતિવર્તેત. ઇતિ વાત્સ્યાયાનઃ.

ઉપક્રમમાણશ્ ચ ન પ્રસહ્ય કિં ચિદ્ આચરેત્.

કુસુમ-સ:ધર્માણો હિ યોષિતઃ સુ:કુમારોપક્રમાઃ. તાસ્ ત્વ્ અન્:અધિગત-વિશ્વાસૈઃ પ્રસભમ્ ઉપક્રમ્યમાણઃ સંપ્રયોગ-દ્વેષિણ્યો ભવન્તિ. તસ્માત્ સામ્નૈવોપચરેત્.

યુક્ત્યાપિ તુ યતઃ પ્રસરમ્ ઉપલભેત્ તેનૈવાનુ પ્રવિશેત્.

તત્-પ્રિયેણાલિઙ્ગેનાચરિતેન નાતિ:કાલત્વાત્.

પૂર્વ-કાયેણ ચોપક્રમેત્. વિષહ્યત્વાત્.

દીપાલોકે વિગાઢ-યૌવનાયાઃ પૂર્વ-સંસ્તુતાયાઃ. બાલાયા અ:પૂર્વાયાશ્ ચાન્ધકારે.

અઙ્ગી-કૃત-પરિષ્વઙ્ગાયાશ્ ચ વદનેન તામ્બૂલ-દાનમ્. તદ્-અ:પ્રતિપદ્યમાનાં ચ સાન્ત્વનૈર્ વાક્યૈઃ શપથૈઃ પ્રતિયાચિતૈઃ પાદ-પતનૈશ્ ચ ગ્રાહયેત્. વ્રીડા-યુક્તાપિ યોષિદ્ અત્ય્:અન્ત-ક્રુદ્ધાપિ ન પાદ-પતનમ્ અતિવર્તતે ઇતિ સાર્વત્રિકમ્.

તદ્-દાન-પ્રસઙ્ગેણ મૃદુ વિશદમ્ અ:કાહલમ્ અસ્યાશ્ ચુમ્બનમ્.

તત્ર સિદ્ધામ્ આલાપયેત્.

તચ્-છ્રવણાર્થં યત્ કિં ચિદ્ અલ્પાક્ષરમ્ અભિધેયમ્ અ:જાનન્ન્ ઇવ પૃચ્છેત્.

તત્ર નિષ્:પ્રતિપત્તિમ્ અન્:ઉદ્વેજયન્ સાન્ત્વના-યુક્તં બહુશ એવ પૃચ્છેત્.

યત્રાપિ અ:વદન્તીં નિર્બધ્નીયાત્.

સર્વા એવ હિ કન્યાઃ પુરુષેણ પ્રયુજ્યમાનં વચનં વિષહન્તે. ન તુ લઘુ-મિશ્રામ્ અપિ વાચં વદન્તિ. ઇતિ ઘોટકમુખઃ.

નિર્બધ્યમાના તુ શિરઃ-કમ્પેન પ્રતિવચનાનિ યોજયેત્. કલહે તુ ન શિરઃ કમ્પયેત્.

ઇચ્છસિ માં નેચ્છસિ વા કિં તે ઽહમ્ રુચિતો ન રુચિતો વેતિ પૃષ્ટા ચિરં સ્થિત્વા નિર્બધ્યમાના તદ્-આનુકુલ્યેન શિરઃ કમ્પયેત્. પ્રપઞ્ચ્યમાના તુ વિવદેત્.

સંસ્તુતા ચેત્ સખીમ્ અનુકૂલામ્ ઉભયતો ઽપિ વિસ્રબ્ધાં તામ્ અન્તરા કૃત્વા કથાં યોજયેત્. તસ્મિન્ન્ અધો-મુખી વિહસેત્. તાં ચાતિ:વાદિનીમ્ અધિક્ષિપેદ્ વિવદેચ્ ચ. સા તુ પરિહાસાર્થમ્ ઇદમ્ અનયોક્તમ્ ઇતિ ચાનુક્તમ્ અપિ બ્રૂયાત્. તત્ર તામ્ અપનુદ્ય પ્રતિવચનાર્થમ્ અભ્યર્થ્યમાના તૂષ્ણીમ્ આસીત. નિર્બધ્યમાના તુ નાહમ્ એવં બ્રવીમીત્ય્ અ:વ્યક્તાક્ષરમ્ અન્:અવસિતાર્થં વચનં બ્રૂયાત્. નાયકં તુ વિહસન્તી કદા ચિત્ કટાક્ષૈઃ પ્રેક્ષેત. ઇત્ય્ આલાપ-યોજનમ્.

એવં જાત-પરિચયા ચા:નિર્વદન્તી તત્-સમીપે યાચિતં તામ્બૂલં વિલેપનં સ્રજં નિદધ્યાત્. ઉત્તરીયે વાસ્ય નિબધ્નીયાત્.

યથા:યુક્તામ્ આચ્છુરિતકેન((73)) સ્તન-મુકુલયોર્((74)) ઉપરિ સ્પૃશેત્.

વાર્યમાણશ્ ચ ત્વમ્ અપિ માં પરિષ્વજસ્વ તતો નૈવમ્ આચરિષ્યામીતિ સ્થિત્યા પરિષ્વઞ્જયેત્. સ્વં ચ હસ્તમ્ આ નાભિદેશાત્ પ્રસાર્ય નિર્વર્તયેત્. ક્રમેણ ચૈનામ્ ઉત્સઙ્ગમ્ આરોપ્યાધિકમ્ અધિકમ્ ઉપક્રમેત્. અ:પ્રતિપદ્યમાનાં ચ ભીષયેત્.

અહં ખલુ તવ દન્તપદાન્ય્ અધરે કરિષ્યામિ સ્તન-પૃષ્ઠે ચ નખ-પદમ્. આત્મનશ્ ચ સ્વયં કૃત્વા ત્વયા કૃતમ્ ઇતિ તે સખી-જનસ્ય પુરતઃ કથયિષ્યામિ. સા ત્વં કિમ્ અત્ર વક્ષ્યસીતિ બાલ-વિભીષિકૈર્ બાલ-પ્રત્યાયનૈશ્ ચ શનૈર્ એનાં પ્રતારયેત્.

દ્વિતીયસ્યાં તૃતીયસ્યાં ચ રાત્રૌ કિં ચિદ્ અધિકં વિસ્રમ્ભિતાં હસ્તેન યોજયેત્.

સર્વાઙ્ગિકં ચુમ્બનમ્ ઉપક્રમેત.

ઊર્વોશ્ ચોપરિ વિન્યસ્ત-હસ્તઃ સંવાહન-ક્રિયાયાં સિદ્ધાયાં ક્રમેણોરુ-મૂલમ્ અપિ સંવાહયેત્. નિવારિતે સંવાહને કો દોષ ઇત્ય્ આકુલયેદ્ એનામ્. તચ્ ચ સ્થિરી:કુર્યાત્. તત્ર સિદ્ધાયા ગુહ્ય-દેશાભિમર્શનમ્.

રશન-વિયોજનં નીવી-વિસ્રંસનં વસન-પરિવર્તનમ્ ઊરુ-મૂલ-સંવાહનં ચ. એતે ચાસ્યાન્યાપદેશાઃ. યુક્ત-યન્ત્રાં રઞ્જયેત્. ન ત્વ્ અ:કાલે વ્રત-ખણ્ડનમ્.

અનુશિષ્યાચ્ ચ. આત્માનુરાગં દર્શયેત્. મનોરથાંશ્ ચ પૂર્વ-કાલિકાન્ અનુવર્ણયેત્. આયત્યાં ચ તદ્-આનુકૂલ્યેન પ્રવૃત્તિં પ્રતિજાનીયાત્. સ:પત્નીભ્યશ્ ચ સાધ્વસમ્ અવચ્છિન્દ્યાત્. કાલેન ચ ક્રમેણ વિમુક્ત-કન્યા-ભાવામ્ અન્:ઉદ્વેજયન્ન્ ઉપક્રમેત. ઇતિ કન્યા-વિસ્રમ્ભનમ્.

ભવન્તિ ચાત્ર શ્લોકાઃ.
એવં ચિત્તાનુરાગો બાલામ્ ઉપાયેન પ્રસાધયેત્. તથાસ્ય સાનુરક્તા ચ સુ:વિસ્રબ્ધા પ્રજાયતે..

નત્ય્:અન્તમ્ આનુલોમ્યેન ન ચાતિ:પ્રાતિલોમ્યતઃ. સિદ્ધિં ગચ્છતિ કન્યાસુ તસ્માન્ મધ્યેન સાધયેત્..

આત્મનઃ પ્રીતિ-જનનં યોષિતાં માન-વર્ધનમ્. કન્યા-વિસ્રમ્ભણં વેત્તિ યઃ સ તાસાં પ્રિયો ભવેત્..

અતિ:લજ્જાન્વીતેત્ય્ એવં યસ્ તુ કન્યામ્ ઉપેક્ષતે. સો ઽન્:અભિપ્રાય-વેદીતિ પશુવત્ પરિભૂયતે...3.2.34વ્ સહસા વાપ્ય્ ઉપક્રાન્તા કન્યા-ચિત્તમ્ અ:વિન્દતા. ભયં વિત્રાસમ્ ઉદ્વેગં સદ્યો દ્વેષં ચ ગચ્છતિ..

સા પ્રીતિ-યોગમ્ અ:પ્રાપ્તા તેનોદ્વેગેન દૂષિતા. પુરુષ-દ્વેષિણી વા સ્યાદ્ વિદ્વિષ્ટા વા તતો ઽન્ય-ગા((75))..