કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 66

॥ઔર્વ્વ ઉવાચ॥
એતત્તન્ત્રં સમસ્તં તુ શ્રુત્વા વેતાલભૈરવૌ।
પપ્રચ્છતુસ્ત્ર્યમ્બકં ચ હર્ષોત્ફુલ્લવિલોચનૌ

॥વેતાલભૈરવાવૂચતુઃ॥
કામાખ્યાયાઃ શ્રુતં તન્ત્રં સાઙ્ગં યુષ્મત્પ્રસાદતઃ।
નમસ્કારં તથા મુદ્રાં બલિદાનં તથૈવ ચ

તથૈવ માતૃકાન્યાસં પૂજાયાં ચાન્યતઃ ક્રમમ્।
એતત્ સર્વં સમાચક્ષ્વ વિસ્તરેણ જગત્પ્રભો।
શૃણ્વતો નહિ નૌ તૃપ્તિર્જાયતે મોદભૂમિષુ

॥શ્રીભગવાનુવાચ॥
વક્ષ્યામિ યદહં પૃષ્ટો ભવદ્ભ્યાં પુત્રકોત્તમૌ।
શૃણુતં નરશાર્દૂલાવેકાગ્રમનસાધુના

ત્રિકોણમથ ષટ્‌કોણમર્ધચન્દ્રં પ્રદક્ષિણમ્।
દણ્ડમષ્ટાઙ્ગમુગ્રં ચ સપ્તધા નતિલક્ષણમ્

ઐશાની વાથ કૌબેરી દિક્ કામાખ્યાપ્રપૂજને।
પ્રશસ્તા સ્થણ્ડિલાદૌ ચ સર્વમૂર્તેશ્ચ સર્વતઃ

ત્રિકોણાદિવ્યવસ્થા તુ યદિ પૂર્વમુખો યજેત્।
પશ્ચિમાચ્છામ્ભીં ગત્વા વ્યવસ્થાં નિર્દ્દિશેત્ તદા

યદોત્તરામુખઃ કુર્યાત્ સાધકો દેવપૂજનમ્।
તદા યામ્યાં તુ વાયવ્યાં ગત્વા કુર્યાત્ તુ સંસ્થિતિમ્

દક્ષિણાદ્ વાયવીં ગત્વા દિશં તસ્માચ્ચ શામ્ભવીમ્।
તતોઽપિ દક્ષિણાં ગત્વા નમસ્કારસ્ત્રિકોણવત્

ત્રિકોણાખ્યો નમસ્કારસ્ત્રિપુરાપ્રીતિદાયકઃ।
દક્ષિણાદ્ વાયવીં ગત્વા વાયવ્યાચ્છામ્ભવીં તતઃ

તતોઽપિ દક્ષિણાં ગત્વા તાં ત્યક્ત્વાગ્નૌ પ્રવિશ્ય ચ।
અગ્નિતો રાક્ષસીં ગત્વા તત્પશ્ચાદુત્તરાં દિશમ્

ઉત્તરાચ્ચ તથાગ્નેયીં ભ્રમણં દ્વિત્રિકોણવત્।
ષઠ્કોણોઽયં નમસ્કારઃ પ્રીતિદઃ શિવદુર્ગયોઃ

દક્ષિણાદ્ વાયવીં ગત્વા તસ્માદાવૃત્ય દક્ષિણમ્।
ગત્વા યોઽસૌ નમસ્કારઃ સોઽર્ધચન્દ્રઃ પ્રકીર્તિતઃ

સકૃત્ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા વર્તુલાકૃતિ સાધકઃ।
નમસ્કારઃ કથ્યતેઽસૌ પ્રદક્ષિણ ઇતિ દ્વિજૈઃ

ત્યક્ત્વા સ્વમાસનસ્થાનં પશ્ચાદ્ દુર્ગાનમસ્કૃતિઃ।
પ્રદક્ષિણં વિના યાતુ નિપત્ય ભુવિ દણ્ડવત્

દણ્ડ ઇત્યુચ્યતે દેવૈઃ સર્વદેવૌઘમોદદઃ।
પૂર્વવદ્ દણ્ડવદ્ ભૂમૌ નિપત્ય હૃદયેન તુ

ચિબુકેન મુખેનાથ નાસયા હનુકેન ચ।
બ્રહ્મરન્ધ્રેણ કર્ણાભ્યાં યદ્‌ભૂમિસ્પર્શનં ક્રમાત્

સ ચાષ્ટાઙ્ગ ઇતિ પ્રોક્તો નમસ્કારો મનીષિભિઃ।
પ્રદક્ષિણત્રયં કૃત્વા સાધકો વર્તુલાકૃતિઃ

બ્રહ્મરન્ધ્રેણ સંસ્પર્શઃ ક્ષિતેર્યસ્માન્નમસ્કૃતૌ।
સ ઉગ્ર ઇતિ દેવૌઘૈરુચ્યતે વિષ્ણુતુષ્ટિદઃ

નદાનાં સાગરો યદ્‌વદ્‌ દ્વિપદં બ્રાહ્મણો યથા।
નદીનાં જાહ્નવો યાદૃગ્ દેવાનામપિ ચક્રધૃક્

નમસ્કારેષુ સર્વેષુ તથૈવોગ્રઃ પ્રશસ્યતે।
ત્રિકોણાદ્યૈર્નમસ્કારૈઃ કૃતૈરેવ તુ ભક્તિતઃ

ચતુર્વર્ગં લભેદ્ ભક્તો નચિરાદેવ સાધકઃ।
નમસ્કારો મહાયજ્ઞઃ પ્રીતિદઃ સર્વતઃ સદા

સર્વેષામેવ દેવાનામન્યેષામપિ ભૈરવ।
યોઽસાવુગ્રો નમસ્કારઃ પ્રીતિદઃ સતત હરેઃ

મહામાયાપ્રીતિકરઃ સ નમસ્કરણોત્તમઃ।
ઉક્તાસ્તત્ર નમસ્કારાઃ શૃણુતં પરતો યુવામ્

મુદ્રાણાં પરિસંખ્યાનં સ્વરૂપં ચ યથાક્રમમ્।
ધેનુશ્ચ સમ્પુટશ્ચૈવ પ્રાઞ્જલિર્બિલ્વપદ્મકૌ

નારાચો મુણ્ડદણ્ડૌ ચ યોનિરર્ધં તથૈવ ચ।
વન્દની ચ મહામુદ્રા મહાયોનિસ્તથૈવ ચ

ભગશ્ચ પુટકશ્ચૈવ નિષઙ્ગોવાઽર્ધચન્દ્રકઃ।
અઙ્ગશ્ચ દ્વિમુખં ચૈવ શઙ્ખમુદ્રા ચ મુષ્ટિકઃ

વજ્રં ચૈવ તથા રન્ધ્રં ષડ્યોનિર્વિમલ તથા।
ઘટઃ શિખરિણીતુઙ્ગઃ પુણ્ડ્રોઽથ હ્યર્ધપુણ્ડ્રકઃ ૬૬.૨૮ ॥
સમ્મિલની ચ કુણ્ડશ્ચ ચક્રં શૂલં તથૈવ ચ।
સિંહવક્ત્રં ગોમુખં ચ પ્રોન્નામોન્નમનં તથા

બિમ્બં પાશુપતં શુદ્ધં ત્યાગોઽથોત્સારિણી તથા।
પ્રસારિણી ચોગ્રમુદ્રા કુણ્ડલીવ્યૂહ એવ ચ

ત્રિમુખા ચાસિવલ્લી ચ યોગો ભેદોઽથ મોહનમ્।
બાણો ધનુશ્ચ તૂણીરં મુદ્રા એતાશ્ચ સત્તમાઃ

અષ્ટોત્તરશતં મુદ્રા બ્રહ્મણા યાઃ પ્રકીર્તિતાઃ।
તાસાં તુ પઞ્ચપઞ્ચાશદેતા ગ્રાહ્યાસ્તુ પૂજને

શેષાસ્તુ યાસ્ત્રિપઞ્ચાશન્મુદ્રાસ્તાઃ સમયેષુ ચ।
દ્રવ્યાનયનસંકેત નટનાદિષુ તાઃ સ્મૃતાઃ

દેવાનાં ચિન્તને યોગે ધ્યાને જપ્યે વિસર્જને।
આદ્યાસ્તુ પઞ્ચપઞ્ચાશન્મુદ્રા ભૈરવ કીર્તિતા

મુદ્રાં બિના તુ યજ્જપ્યં પ્રાણાયામઃ સુરાર્ચ્ચનમ્।
યોગો ધ્યાનાસને ચાપિ નિષ્ફલાનિ ચ ભૈરવ

પ્રત્યેકં લક્ષણં તેષાં શૃણુતં તનયૌ યુવામ્।
દક્ષિણામધ્યમાગ્રેણ સવ્યહસ્તસ્ય તર્જનીમ્

યોજયેત્ સવ્યમધ્યાં તુ તર્જન્યા દક્ષિણેન વૈ।
તથા દક્ષિણાનામિકયા વામહસ્તકનિષ્ઠિતકામ્

અનામિકાં તુ વામસ્ય દક્ષિણસ્ય કનિષ્ઠયા।
યોજયેદ્ ભક્તિમાન્ સ્મ્યગ્ દક્ષિણાવર્તનેન તુ

ધેનુમુદ્રા સમાખ્યાતા સર્વદેવસ્ય તુષ્ટિદા।
સંયોજ્ય દ્વૌ તલૌ સર્વાણ્યંગુલ્યગ્રાણિ હસ્તયોઃ

સંયોજ્ય પાશ્વતોઽઙ્ગુષ્ઠૌ સમ્પુટઃ પ્રોચ્યતે સુરૈઃ।
સર્વેષામથ દેવાનાં સમ્પુટઃ પ્રીતિદાયકઃ

ધ્યાનચિન્તનયોગાદૌ સમ્પુટઃ શસ્યતે સદા।
નિકુબ્જયુગલં પાણ્યોસ્તં સંયોજ્યાર્ધ એવ ચ

મધ્યશૂન્યઃ પુટાકારઃ પ્રાઞ્જલિઃ પરિકીર્તિતઃ।
અઙ્ગુષ્ઠમન્તરં કૃત્વા પાણ્યોષ્ટિં વિધાય ચ

સંયોજ્ય બિલ્વવત્તે તુ બિલ્વમુદ્રા પ્રકીર્તિતા।
મણિબન્ધાદાકરભં સયોજ્ય કરયોર્દ્વયોઃ

અઙ્ગુષ્ઠે ચાપિ સંયોજ્ય તથૈવ ચ કનિષ્ઠિકે।
તિસ્રસ્તિસ્રસ્તયોઃ પાણ્યોરઙ્ગુલોર્વિરલાસ્તથા

પદ્મમુદ્રા સમાખ્યાતા ચતુર્વર્ગફલા નૃણામ્।
અઙ્ગુષ્ઠાગ્રેણ તર્જન્યા સંયોજ્યાથોર્ધ્વરેખયા

અન્યાઙ્ગુલીસ્તથાનમ્ય નારાચઃ સ્યાત્ પ્રસાર્ય તે।
મમ ચૈવ શિવાયાશ્ચ પ્રીતિદેયં પ્રિયઙ્કરી

નારાચમુદ્રા સતતં પ્રીત્યૈ વેતાલભૈરવ।
અન્તરઙ્ગુષ્ઠમુષ્ટિં ચ કૃત્વા વામકરસ્ય તુ

મધ્યમાયા દક્ષિણસ્ય તથાનમ્ય પ્રયત્નતઃ।
મધ્યમેનાથ તર્જન્યા અઙ્ગુષ્ઠાગ્રં નિયોજ્ય ચ

દક્ષિણં યોજયેત્ પાણિં વામમુષ્ટીં ચ સાધકઃ।
દર્શયેદ્ દક્ષિણે ભાગે મુણ્ડમુદ્રેયમિષ્યતે

ઇયં તુ ગણનાથસ્ય પ્રીતિદા મુદ્રિકોત્તમા।
સર્વેષામપિ દેવાનાં તુષ્ટિદા સર્વકર્મસુ

અઙ્ગુષ્ઠમધ્યમાદીંશ્ચ સમ્યગાનમ્ય તર્જનીમ્।
પ્રસાર્ય દણ્ડમુદ્રેતિ દક્ષિણસ્ય કરસ્ય ચ

સર્વાઙ્ગુલીસ્તુ સંયોજ્ય કરયોરુભયોરપિ।
સંવેષ્ટ્ય રજ્જુવદ્ વેતિ પાણ્યોરપિ કનિષ્ઠિકે

વામસ્યાનામમૂલેં વૈ ઉદગ્રં વિનિયોજયેત્।
દક્ષસ્ય મધ્યમામૂલે તથાગ્રં વામમેવ ચ

યોજયેદ્ યોજનાત્ પશ્ચાદાવર્ત્ય કરશાખિકાઃ।
યોન્યાકારં તુ તન્મધ્યં યોનિમુદ્રા પ્રકીર્તિતા

કામાખ્યાયાઃ પઞ્ચમૂર્તેર્દુગાયા અપિ ભૈરવ।
પ્રીતિદા યોનિમુદ્રેયં મમ કામસ્ય ચ પ્રિયા

સંસક્તા અઙ્ગુલીઃ સર્વાઃ પ્રસાર્યાઙ્ગુષ્ઠપર્વણા।
અગ્રેણ ચ કનિષ્ઠાયા અગ્રેણાપિ ચ યોજયેત્

કરસ્ય દક્ષિણસ્યૈવમર્ધયોનિઃ પ્રકીર્તિતા।
મહાયોનિસ્તુ કથિતા વૈષ્ણવીતન્ત્રણે વરે

સમ્પુટં પ્રાઞ્જલિં વાપિ યદિ શીર્ષે પ્રદર્શયેત્।
વન્દનીયા સમખ્યાતા મુદ્રા વિષ્ણુપ્રમોદિની

સૈવ ચેચ્છ્રવણાસક્તા મહામુદ્રા પ્રકીર્તિતા।
દક્ષિણાઙ્ગે તુ સા સક્તા વૈષ્મવી પરિકીર્તિતા

મહાયોનિસ્તુ કથિતા વૈષ્ણવી તન્ત્રગોચરે।
દ્વયોસ્તુ મૂલેઽઙ્ગુષ્ઠાગ્રમઙ્ગુલીં ચ કનિષ્ઠયોઃ

નિયોજ્ય પ્રસૃતીકૃત્ય દ્વૌ પાણી યોજયેત્ પુનઃ।
ભગમુદ્રા સમાખ્યાતા લક્ષ્મીવાણીશિવપ્રિયા

સર્વાઙ્ગુલીનામગ્રૌઘં દક્ષિણસ્ય ચ।
સંયોજ્યૈકત્ર પુરતો નિર્દેશઃ પુટકઃ સ્મૃતઃ

કનિષ્ઠાનામિકાઙ્ગુષ્ઠાઙ્ગુલીના યોજયેદ્ બુધઃ।
અગ્રાણ્યેકત્ર મધ્યાં તુ તર્જનીં ચ પ્રસાર્ય વૈ

કુબ્જીકૃત્ય કરદ્વન્દ્વં પૃથગગ્રે નિદર્શયેત્।
નિઃસઙ્ગનામમુદ્રેયં નરસિંહવરાહયોઃ

કનિષ્ઠાનામિકાધ્યમાકુઞ્ચન્ દક્ષિણેન તુ।
કરસ્ય તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠે પ્રસાર્ય ક્રિયતે તુ યા

સા મુદ્રા હ્યર્ધચન્દ્રાખ્યા ગ્રહાણાં પ્રીતિદાયિની।
ઊર્ધ્વીકૃત્ય તથાઙ્ગુષ્ઠં કરસ્ય દક્ષિણસ્ય તુ

કૃત્વા મધ્યાં તદઙ્ગુષ્ઠં વામમુષ્ટિં તથોર્ધ્વતઃ।
ઊર્ધ્વાઙ્ગુષ્ઠાં તથા કુર્યાદઙ્ગમુદ્રા પ્રકીર્તિતા

એતસ્યા એવ મુદ્રાયાઃ કનિષ્ઠાદિવિયોગતઃ।
અષ્ટૌ મુદ્રાઃ સમાખ્યાતા નામ તાસાં પૃથક્ શૃણુ

દ્વિમુખં ચૈવ મુષ્ટિં ચ વજ્રમાબદ્ધમેવ ચ।
વિમલશ્ચ ઘટશ્ચૈવ તુઙ્ગઃ પુણ્ડ્રસ્તથૈવ ચ

નવાનાં વિષ્ણુમૂર્તિતા સાર્ધસઙ્ગેન મુદ્રિકાઃ।
ક્રમાન્નવ સમાખ્યાતા નાયિકાનાં તથૈવ ચ

સંયોજ્ય કરયોઃ પૃષ્ઠે તથાવર્ત્ય તુ વૈ સમમ્।
પ્રસાર્ય તર્જનીયુગ્મં સંયુક્તં સર્વતઃ પુનઃ

અઙ્ગુષ્ઠોચ તતાસક્તૌ શઙ્ખમુદ્રા પ્રકીર્તિતા।
ઉત્તાનમઞ્જલિં કૃત્વા અઙ્ગુષ્ઠે દ્વે કનિષ્ઠયોઃ

મૂલે નિક્ષિપ્ય તુ કરૌ સંયોજ્યાથ પ્રદર્શયેત્।
સા યોનિરિતિ વિખ્યાતા મુદ્રા દેવૌઘતુષ્ટિદા

મુષ્ટિર્દક્ષિણહસ્તસ્ય યદોર્ધાઙ્ગુષ્ઠિકા ભવેત્।
સા સ્યાઞ્છિખરિણીમુદ્રા બ્રાહ્મીસૂર્યપ્રિયા ચ સા

અનામિકે કનિષ્ઠે ચ સંયોજ્ય વાયુના પુનઃ।
મધ્યમા તર્જનીનાં તુ ધેનુમુદ્રેવ બન્ધનમ્

સાર્ધધેનુરિતિ ખ્યાતા ચન્દ્રપ્રીતિ વિવર્ધિની।
કરયોરઙ્ગુલીનાં તુ સર્વાગ્રાણ્યેકતઃ સ્થિતા

નિયોજ્ય દ્વે તલે ચૈવ તદધોઽપિ નિયોજ્ય ચ।
અગ્રૈરગ્રૈયોજયેત્ તુ મુદ્રા સમ્મીલની તુ સા

ભૌમભૂમિમુનીશાનામિયં પ્રીતિવિવર્ધિની।
સર્વાઙ્ગુલીસ્તુ સંયોજ્ય દક્ષિસ્ય કરસ્ય ચ

કિયદ્ભાગં તથાનમ્ય તલં કુર્યાત્ તુ કુણ્ડવત્।
સમાખ્યાતા કુણ્ડમુદ્રા બુધવાણોશિવપ્રિયા

સર્વાઙ્ગુલીનાં મધ્યં તુ વામહસ્તસ્ય ચાઙ્ગુલીઃ।
પ્રસાર્યાઙ્ગુષ્ઠયુગલં સંયોજ્યાગ્રેણ ભૈરવ

તદઙ્ગુષ્ઠદ્વયં કાર્ય સમ્મુખં વિતરેમ્ તતઃ।
ચક્રમુદ્રા સમાખ્યાતા ગુરુવિષ્ણુશિવપ્રિયા

અઙ્ગુષ્ઠં મધ્યમાં ચૈવ નામયિત્વા કરસ્ય તુ।
દક્ષિણસ્ય પરાસ્તિસ્રો યોજયેદગ્રતઃ પુનઃ

શૂલમુદ્રા સમાખ્યાતા મમ શુક્રગ્રહપ્રિયા।
નિકુબ્જીકૃત્ય તુ કરૌ વામઙ્ગુલિગણસ્ય તુ

અગ્રાણિ યોજયેન્મધ્યે તલસ્યાસવ્યહસ્તતઃ ।
અધઃ કૃત્વા વામહસ્તં મુદ્રા સિંહમુખી સ્મૃતા

ઇયં પ્રીત્યૈ તુ દુર્ગાયાઃ સૂર્યપુત્રસ્ય ચક્રિણઃ।
ભગમુદ્રા કર્ણમૂલે ગોમુખાખ્યા પ્રકીર્તિતા

મમ વિષ્ણોસ્તથા રાહોઃ સર્વદા પ્રીતિદાયિની।
મુષ્ટિદ્વયમથોત્તાનં કૃત્વા સંયોજ્ય પાર્શ્વતઃ

દક્ષિણસ્ય કનિષ્ઠાદીન પ્રસાર્ય ક્રમતઃ પુનઃ।
તથા વામકનિષ્ઠાભ્યામેકૈકેન પ્રસારયેત્

અષ્ટૌ મુદ્રાઃ સમાખ્યાતા નામતઃ ક્રમતઃ શૃણુ।
પ્રોલ્લાસોન્નમનં ચૈવ વિમ્બં પાશુપતં તથા

શુદ્ધં ત્યાગઃ સારણી ચ તથા ચૈવ પ્રસારણી।
આકુઞ્ચકરશાખાસ્તુ દક્ષિણા સા તુ મુદ્રિકા

ઉગ્રમુદ્રા સમાખ્યાતા સ્વહસ્તસ્ય વિપર્યયાત્।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાનાં દશમુદ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

સર્વેષામેવ દેવાનાં પરમપ્રીતિવર્ધનાઃ ।
અઙ્ગુષ્ઠાગ્રં તુ તર્જન્યા અગે ભાર્ગેન યોજયેત્

આકુઞ્ચમધ્યમાદ્યાસ્તુ દક્ષહસ્તસ્ય ચાઙ્ગુલીઃ।
દશયેત્ કુણ્ડલાકારં કુણ્ડલીશક્તિતુષ્ટિદમ્

સર્વેષામપિ દેવાનાં યથા તુષ્ટિકરં મહત્।
અઙ્ગુષ્ઠતર્જનીમધ્યા અગ્રભાગે નિયોજ્ય ચ

મધ્યમાં ચ કનિષ્ઠાં ચ આકુઞ્ચ્ય દક્ષિણે કરે।
ત્રિમુખાખ્યા સમાખ્યાતા વિશ્વદેવપ્રિયા સદા

કેતોઃ પ્રિયેયં સતત માતૃણામપિ તુષ્ટિદા।
તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયોરગ્રભાગૌ સંયોજ્ય ચાઙ્ગુલીઃ

અન્યા આકુઞ્ચયેત્ તિસ્રઃ સાઽસિવલ્લી પ્રકીર્તિતા।
પિતૃણામથ સાધ્યાનાં રુદ્રાણાં વિશ્વકર્મણઃ

સર્વદા પ્રીતિજનની સાઽસિવલ્લી પ્રકીર્તિતા।
પાદૌ તલાભ્યાં સંયોજ્ય તદઙ્ગુષ્ઠદ્વયં યતઃ

ઊર્ધ્વં સયોજયેન્નાભૌ તસ્યોપરિ તથાઞ્જલિઃ।
યોગમુદ્રા સમાખ્યાતા યોગિનાં તત્ત્વદાયિની

સર્વેષામપિ દેવાનાં પૂજને ચિન્તને તથા।
યોગમુદ્રા સમાખ્યાતા તુષ્ટપ્રીતિકરો સદા

પ્રાઞ્જલિર્નામ મુદ્રા તુ ઊર્ધ્વાધો ભાવયોજિતા।
વિભિદ્ય દર્શયેદ્‌ધસ્તૌ ઊર્ધ્વાધઃ પ્રસૃતીકૃતૌ

ભેદમુદ્રા સમાખ્યાતા મમ વિષ્ણોવિધેઃ પ્રિયા।
અઙ્ગુષ્ઠે દ્વે તુ નિક્ષિપ્ય કરયોરુભયોરપિ

અગ્રેણ યોજયેત્ પશ્ચાત્ કનિષ્ઠાયુગલં તતઃ ।
ઉભયોર્હસ્તયોશ્ચાન્યાસ્તર્જન્યાદ્યાશ્ચ યોજયેત્

અગ્રાગ્રૈસ્તુ પૃથક્કૃત્ય દર્શયેત્ તુ કનિષ્ઠિકામ્।
મુદ્રા સમ્મોહનં નામ કામદુર્ગારમાપ્રિયા

સર્વેષામિહ દેવાનાં મોહનં પ્રીતિદં સ્મૃતમ્।
આનમ્યાસવ્યહસ્તસ્ય મધ્યમાનામિકે તથા

તયોઃ પૃષ્ઠે સુસંયોજ્ય અઙ્ગુષ્ઠાગ્રં તતઃ પરમ્।
કનિષ્ઠાં તર્જનીં ચૈવ અગ્રેણાયોજયેત્ તતઃ

બાણમુદ્રા સમાખ્યાતા સર્વદેવસ્ય તુષ્ટિદા।
સર્વાઙ્ગુલીસ્તુ સઙ્કોચ્ય અઙ્ગુષ્ઠમથા તર્જનીમ્

પ્રસાયં કરયો પશ્ચાદઙ્ગુષ્ઠાગ્રં તુ યોજયેત્।
અછ્‌ગુષ્ઠાગ્રેણ તર્જન્યા અગ્રેણાપિ ચ તર્જનીમ્

યથાશક્તિ પ્રસાર્યાપિ ધેનુમુદ્રા પ્રકીર્તિતા।
સર્વાઙ્ગુલીનામગ્રાણિબ્રાહ્મે તીર્થે નિયોજયેત્

અનામિકાયાઃ પૃષ્ઠે તુ અઙ્ગુષ્ઠાગ્રં નિયોજ્ય ચ।
શૂન્યં તૂણીરવત્ કૃત્વા તેષામન્તસ્તુ ભૈરવ

તૂણીરમુદ્રા ચાખ્યાતા સર્વેષાં પ્રીતિવર્ધિની।
મુદ્રાસુ સંસ્થિતા પૂજા સર્વેષુ પરિચિન્તનમ્

મુદ્રાસુ સંસ્થિતા યોગા મુદ્રા મોદકરાસ્તતઃ।
યદા યદા પૂજનેષુ ચિન્તને ધ્યાનકર્મણિ

યજ્ઞાદૌ સ્તવને વાપિ હસ્તકૃત્યં ન વિદ્યતે।
તદા મુદ્રાન્વિતં કુર્યાદિષ્ટાપૂર્તે કરદ્વયમ્

યજ્ઞકૃત્યેષુ ચેચ્છક્તો હસ્તો મુદ્રાસુ ચ ક્ષમઃ।
તદા મુદ્રાં વિધાયૈવ તત્તત્ કૃત્યં સમાચરેત્

મુદ્રાવિમુક્તહસ્તં તુ ક્રિયતે કર્મ દૈવિકમ્।
કૃત્વા તન્નિષ્ફલં યસ્માત્ તન્માન્મુદ્રાન્વિતો ભવેતુ

વિસર્જને તુ દેવાનાં યસ્ય યા પરિકીર્તિતા।
મુદ્રાં તાં પૂજનાદૌ તુ તસ્ય નૈવ પ્રયોજયેત્

વિસૃજ્યોક્તામૃતે મુદ્રાં મુદ્રાયુક્તઃ સમાચરેત્।
પૂજનાદિ સમસ્તં તુ કર્મવૃદ્ધૌ વિચક્ષણઃ

અતો મુદ્રા પરં નામ મુદ્રા પુણ્યપ્રદાયિની।
દેવાનાં મોદદા મુદ્રા તસ્માત્ તાં યત્નતશ્ચરેત્

અર્ધયોનિર્મહાયોનિર્યોનિર્બ્રાહ્મી ચ વૈષ્ણવી।
મુદ્રા વિસર્જને પ્રોક્તા શિવાત્રિપુરયોઃ સદા

દુર્ગાયાઃ સર્વરૂપેષુ મુદ્રા એતાઃ પ્રકીર્તિતાઃ।
યોનિં ચ સમ્પુટં ચૈવ મહાયોનિં તથૈવ ચ

વર્જયિત્વા વ્યસ્તભાવાદુક્તાદન્યત્ર યોજયેત્।
ભવેદ્ યાસ્તુ ત્રિપઞ્ચાશદન્યા મુદ્રાઃ સમન્તતઃ

તા વ્યસ્તભાવાદ્ વામાઃ સ્યુર્મુદ્રા મોદકરાઃ પરાઃ।
એવં વાં કથિતા મુદ્રાઃ પૂજને પૂજ્યતુષ્ટિદા।
ક્રમસ્તુ બલિદાનસ્ય શૃણુ વેતાલભૈરવ

ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે મુદ્રાકથને ષટ્‌ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ ॥