કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 67

॥શ્રીભગવાનુવાચ॥
ક્રમસ્તુ બલિદાનસ્ય સ્વરૂપ રુધિરાદિતઃ ।
યતા સ્યાત્ પ્રીતયે સમ્યક્ તદ્ વાં વક્ષ્યામિ પુત્રકૌ

વૈષ્ણવીતન્ત્રકલ્પોક્તઃ ક્રમઃ સર્વત્રઃ સર્વદા।
સાધકૈર્બલિદાનસ્ય ગ્રાહ્યઃ સર્વસુરસ્ય ચ

પક્ષિણઃ કઞ્છપા ગ્રાહા મત્સ્યા નવવિધા મૃગાઃ।
મહિષો ગોધિકા કાવશ્છાગો રુરુશ્ચ શૂકરઃ

ખડ્ગશ્ચ કૃષ્ણસારશ્ચ ગોધિકા શરભો હરિઃ।
શાર્દૂલશ્ચ નરશ્ચૈવ સ્વગાત્રરુધિરં તથા

ચણ્ડિકાભૈરવાદોનાં બલયઃ પરિકીર્તિતાઃ।
બલિભિઃ સાધ્યતે મુક્તિર્બલિભિઃ સાધ્યતે દિવમ્

બલિદાનેન સતતં જયેચ્છત્રૂન્નૃપાન્ નૃપઃ।
મત્સ્યાનાં કચ્છપાનાં તુ રુધિરૈઃ સતતં શિવા

માસૈકં તૃપ્તિમાપ્નોતિ ગ્રાહૈર્માસાંસ્તુ ત્રીનથ।
મૃગાણાં શોણિતૈર્દેવી નરાણામપિ શોણિતૈઃ

અષ્ટૌ માસાનવાપ્નોતિ તૃપ્તિં કલ્યાણદા ચ સા।
ગોધિકાનાં ગૌરુધિરૈર્વાષિકાં તૃપ્તિમાપ્નુયાત્

કૃષ્ણસારસ્ય રુધિરૈઃ શૂકરસ્ય ચ શોણિતૈઃ।
પ્રાપ્નોતિ સતતં દેવી તૃપ્તિં દ્વાદશવાર્ષિકોમ્

અજાવિકાનાં રુધિરૈઃ પઞ્ચવિંશતિવાર્ષિકીમ્।
મહિષાણાં ચ ખડ્ગાનાં રુધિરૈઃ શતવાર્ષિકીમ્

તૃપ્તિમાપ્નોતિ પરમાં શાર્દૂલરુધિરૈસ્તથા।
સિંહસ્ય શરભસ્યાથ સ્વગાત્રસ્ય ચ શોણિતૈઃ

દેવી તૃપ્તિમવાપ્નોતિ સહસ્રં પરિવત્સરાન્।
માંસૈરપિ તથા પ્રીતિ રુધિરૈર્યસ્ય યાવતી

કૃષ્ણસારં મૃગં ખડ્ગં તતા મત્સ્યં ચ રોહિતમ્।
વાર્ધ્રીંણસયુગં ચાપિ ફલં તેષાં પૃથક્ પૃથક્

કૃષ્ણસારસ્ય માંસેન તથા ખડ્ગેન ચણ્ડિકા।
વર્ષાણાં ચ શતાન્યેવ તપ્તિમાપ્નોતિ કેવલમ્

રોહિતસ્ય તુ મત્સ્યસ્ય માંસૈર્વાર્ધ્રીણસસ્ય ચ।
તૃપ્તિં પ્રાપ્નોતિ વર્ષાણાં શતાનિ ત્રીણિ મત્પ્રિયા

તૃપ્નુવન્ત્વિન્દ્રિયક્ષીણં સ્વેતં વૃદ્ધમજાપતિમ્।
વાર્ધ્રીણસઃ પ્રોચ્યતેઽસૌ હવ્યે કવ્યે ચ સત્કૃતઃ

નીલગ્રીવો રક્તશીર્ષઃ કૃષ્ણપાદઃ સિતચ્છદઃ।
વાર્ધ્રીણસઃ સ્યાત્પક્ષી ચ મમ વિષ્ણોરપિ પ્રિયઃ

નરેણ બલિના દેવી સહસ્રં પરિવત્સરાન્।
વિધિદત્તેન ચાપ્નોતિ તૃપ્તિં લક્ષં ત્રિભિર્નરૈઃ

નરેણેવાથ માંસેન ત્રિસહસ્રં ચ વત્સરાન્।
તૃપ્તિમાપ્નોતિ કામાખ્યા ભૈરવી મમ રૂપધૃક્

મન્ત્રપૂતં શોણિતં તુ પીયૂષં જાયતે સદા।
મસ્તકં ચાપિ તસ્યાતિ માંસં ચાપિ તથા શિવા

તસ્માત્ તુ પૂજને દદ્યાદ્ વલેઃ શીર્ષ ચ લોહિતમ્।
ભોજ્યે હોમે ચ માંસાનિ નિયુઞ્જીયાદ્ વિચક્ષણઃ

પૂજાસુ નામમાંસાનિ દદ્યાદ્ વૈ સાધકઃ ક્વચિત્।
ઋતે તુ લોહિતં શીર્ષમમૃતં તત્તુ જાયતે

કૂષ્માણ્ડભિક્ષુદણ્ડં ચ મદ્યમાસવમેવ ચ।
એતે બલિસમાઃ પ્રાક્તાસ્તૃપ્તૌ છાગસમાઃ સદા

ચન્દ્રહાસેન કર્ત્ર્યા વા છદનં મુખ્યમિષ્યતે।
દાત્રાસિધેનુક્રકચશંકુલાભિસ્તુ મધ્યમમ્

ક્ષુરક્ષુરપ્રભલ્લૈશ્ચ વાધમ પરિકીર્તિતમ્।
એભ્યોઽન્યઃ શક્તિબાણાદ્યૈ ર્બલિશ્છેદ્યઃ કદાપિ ન

નાત્તિ દેવી બલિં તત્તુ દાતા મૃત્યુમવાપ્નુયાત્।
હસ્તેન ચેદયેદ્ યસ્તુ પ્રોક્ષિત સાધકઃ પશુમ્

પક્ષિણં વા બ્રહ્મવધ્યામવાપ્નોતિ સુદુઃસહામ્ ।
નામન્ત્ર્ય ખણ્ડં તુ બલિ નિયુઞ્જીત વિચક્ષણઃ

ખડ્ગસ્યામન્ત્રણે મન્ત્રા યાવન્તઃ કથિતાઃ પુરા।
મહામાયાબલૌ તે વૈ યોજ્યાસ્તત્રોદિતા બુધૈઃ

તૈઃ સાર્ધમેતે મન્ત્રાસ્તુ યોજ્યાઃ ખડ્ગાદિમન્ત્રણે।
પૂજને શારદાદીનાં કામાક્યાયા વિશેષતઃ

દ્વિઃ કાલીતિ તતો દેવ્યા વજ્રેશ્વરિપદં તતઃ।
તતોઽનુ લૌહદણ્ડાયૈ નમઃ શેષે તુ યોજયેત્

સમ્પૂજ્યાનેન મન્ત્રેણ ખડ્ગમાદાય પાણિના।
કાલરાત્ર્યાસ્તુ મન્ત્રેણ તં ખડ્ગમભિમન્ત્રયેત્

નેત્રબીજસ્ય મધ્યં તુ દ્વિરાવર્ત્ય પ્રયોજયેત્।
તતોઽતુ કાલિકાલીતિ કરાલોષ્ઠી તતઃ પરમ્

હાન્તાદીંશ્ચ તૃતીયેન સ્વરેણૈકાદશેન વૈ ।
યોજિતા નાબિન્દુભ્યાં દ્વૌ તત પશ્ચાન્નિયોજયેત્

ફેત્કારિણિપદં તસ્માત્ ખાદયચ્છેદયેત્યતઃ।
સર્વાન્ દુષ્ટાનિતિ તતો દ્વિમરિય લુલાયકમ્

ખડ્ગેન છિન્ધિ છિન્ધીતિ તતઃ કિલકિલેતિ વૈ।
તતઃ ચિકિચિકીત્યેવં તતઃ પિબપિબેતિ ચ

તતોઽનુ રુધિરં ચેતિ સ્ફૈંકિરિ કિરીતિ ચ।
કાલિકાયૈ નમ ઇતિ કાલરાત્ર્યાસ્તુ મન્ત્રકમ્

ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેણ કરવાલેઽભિમન્ત્રિતે।
કાલરાત્રી સ્વયં તત્ર પ્રસીદત્યરિહાનયે

બલેઃ પૂર્વોદિતા મન્ત્રા નિત્યં ગુહ્યાસ્તુ સાધકૈઃ।
અયં મન્ત્રસ્તુ વક્તવ્યસ્તસ્ય હત્યાવિહાનયે

યજ્ઞાર્થે પશવઃ સૃષ્ટાઃ સ્વયમેવ સ્વયમ્ભુવા।
અતસ્ત્વાં ઘાતયિષ્યામિ તસ્માદ્ યજ્ઞે વધોઽવધઃ

તતો દૈવતમુદ્દિશ્ય કામમુદ્દિશ્ય ચાત્મનઃ।
છેદયેત્ તેન ખડ્ગેન બલિં પૂર્વાનનં તુ તમ્

અથવોત્તરવક્ત્ત્રં તં સ્વયં પૂર્વમુખસ્તથા।
પૂર્વોક્તાન્ સૈન્ધવાદીંસ્તુ વક્ત્ત્રેઽવશ્યં નિયોજયેત્

સૌવર્ણં રાજત તામ્રં રૈત્યં પત્રપુટ ચ વા।
માહેયં કાંસ્યમથવા યજ્ઞકાષ્ઠમયં ચ વા

પાત્રં રુધિરદાનાય કર્ત્તવ્યં વિભવાવધિ।
ન લૌહે વલ્કલે વાપિ વૈત્રે રાઙ્ગેઽથ સૈસકે

દદ્યાદ્રક્તં બલીનાં તુ ભૂમૌ સ્રુચિ સ્રુવે તથા ।
ન ઘટે ભૂતલે વાપિ દેયં ક્ષુદ્રે ન ભાજને

રુધિરાણિ પ્રદદ્યાત્તુ ભૂતિકામો નરોત્તમઃ।
નરસ્ય તુ સદા રક્તં માહૈયે તૈજસેઽથ વા

દદ્યાન્નરપતિસ્તત્તુ ન પત્રાદૌ કદાચન।
હયમેધમૃતે દદ્યાન્ન કદાચિદ્ધયં બલિમ્

તથા દિક્‌પાલમેદે તુ ગજં દદ્યાન્નરાધિપઃ।
ન કદાચિત્ તદા દેવ્યૈ પ્રદદ્યાદ્ધયહસ્તિનૌ

હયાકર્ષે ચામરં તુ બલિં દદ્યાન્નરાધિપઃ।
સિંહં વ્યાઘ્રં નરં ચાપિ સ્વગાત્રરુધિરં તથા

ન દદ્યાત્ બ્રાહ્મણો મદ્યં મહાદેવ્યૈ કદાચન।
સિંહં વ્યઘ્રન્નરં દત્વા બ્રાહ્મણો નરક વ્રજેત્

ઇહાપિ સ્યાત્ સ હીનાયુઃ સુખસૌભાગ્યવર્જિતઃ।
સ્વગાત્રરુધિરં દદ્યાચ્ચાત્મવધ્યામવાપ્નુયાત્

મદ્યં દત્ત્વા બ્રાહ્મણસ્તુ બ્રાહ્મણ્યાદેવ હીયતે।
ન કૃષ્ણાસારં વિતરેદ્ બલિં તુ ક્ષત્રિયાદિકઃ

દદતઃ કૃષ્ણસારં તુ બ્રહ્મહત્યા ભવેદ્ યતઃ।
યત્ર સિંહસ્ય વ્યાઘ્રસ્ય નરસ્ય વિહિતો વધઃ

બ્રહ્મણોક્તા તુ બલ્યાદૌ તત્રાયં વિહિતઃ ક્રમઃ।
કૃત્વા ઘૃતમયં વ્યાઘ્રં નરં સિંહં ચ ભૈરવ

અથવા પૂપવિકૃતં યવક્ષોદમયં ચ વા।
ઘાતયેચ્ચન્દ્રહાસેન તેન મન્ત્રેણ સંસ્કૃતમ્

પ્રભૂતબલિદાને તુ દ્વૌ વા ત્રીન્ વાગ્રતઃ કૃતાન્।
પૂજયેત્ પ્રમુખાન્ કૃત્વા સર્વાન્ મન્ત્રેણ સાધકઃ

સામાન્યપૂજા કથિતા બલીનાં પૂર્વતો મયા।
વિશેષો યત્રઃ યત્રાસ્તિ તન્મત્તઃ શૃણુ ભૈરવ

મહિષં પ્રદદેદ્ દેવ્યૈ ભૈરવ્યૈ ભૈરવાય વા ।
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ તદા તં પૂયયેદ્ બલિમ્

યથા વાહં ભવાન્ દ્વેષ્ટિ યથા વહસિ ચણ્ડિકામ્।
તથા મમ રિપૂન્ હિંસ શુભં વહ લૂલાયક

યમસ્ય વાહનસ્ત્વં તુ વરરૂપધરાવ્યય।
આયુર્વિત્તં યશો દેહિ કાસરાય નમોઽસ્તુ તે

ખડ્ગસ્ય તુ યદા દાનં ક્રિયતે તન્ત્રમન્ત્રકમ્।
જલેનાભ્યુક્ષ્ય કુર્વીત ગુહાજાતેતિ ભાષયન્।. ૬૭.૬૦ ॥
દૈવે પૈત્રે ચ શુભગઃ ખડ્ગસ્ત્વં ખડ્ગસન્નિભઃ।
છિન્ધિ વિઘ્નાન્ મહાભાગ ગુહાજાત નમોઽસ્તુ તે

પ્રદાને કૃષ્ણસારસ્ય મન્ત્રોઽયં પરિકીર્તિતઃ।
કૃષ્ણસાર બ્રહ્મમૂર્તે બ્રહ્મતેજોવિવર્ધન

ચતુર્વેદમયં પ્રાજ્ઞ પ્રજ્ઞાં દેહિ યશી મહત્ ।
તથા શરભપૂજાયાં મન્ત્રમેતત્ પ્રકીર્તિતમ્

ત્વમષ્ટપાદો વિભ્રષ્ટચન્દ્રભાગસમુદ્ભવ।
અષ્ટમૂર્તે મહાબાહો ભૈરવાખ્ય નમોઽસ્તુ તે

યથા ભૈરવરૂપેમ વરાહો નિહતસ્ત્વયા।
તથા શરભરૂપેણ રિપૂન્ પિઘ્નાન્ નિષૂદય

હરિસ્ત્વં હરરૂપેણ યથા વહસિ ચણ્ડિકામ્।
તથા શુભાનિ મે નિત્યં બહુવિઘ્નાંશ્ચ સૂદયે

ત્વં હરિઃ સિંહરૂપેણ જગત્પ્રત્યૂહરૂપિણમ્।
જઘાન યેન સત્યેન હિરણ્યકશિપું હરન્

ઇત્યેવં સિંહપૂજાયાં ક્રમ ઉક્તો મયાનઘ।
નરે સ્વગાત્રરુધિરે પર્યાયં શૃણુ ભૈરવ

પીઠે ચેદ્ દીયતે મર્ત્યો બલિં દદ્યાત્ શ્મશાનકે।
શ્મશાનં હેરુકાખ્યં તુ તત્પૂર્વં પ્રતિપાદિતમ્

કામાખ્યાનિલયે શૈલે ઓડાદૌ વિદ્ધિ તત્ ક્રમમ્।
મમ રૂપં શ્મશાનં તદ્ ભૈરવાખ્યં ચ કથ્યતે

તત્રાઙ્ગત્વં તપઃસિદ્ધૌ ત્રિભાગાં તુ ભવિષ્યતિ।
પૂર્વાઙ્ગે ભૈરવાખ્યે તુ સમુત્સૃષ્ટિર્નરસ્ય તુ

દક્ષિણાઙ્ગે શિરો દદ્યાદ્ ભૈરવ્યા મુણ્ડમાલયા।
રુધિરં પશ્ચિમાઙ્ગે તુ હેરુકાખ્યે નિયોજયેત્

દત્ત્વા સમ્પૂજ્ય તુ નરં વિસૃજ્યાગમનક્રમે।
પીઠશ્મશાનેષુ બલિં નેક્ષેત્તુ બલિદીપકમ્

અન્યત્રાપિ યતો યત્ર દીયતે યન્મહાબલિઃ।
તત્રાપ્યન્યત્ર ચોત્સૃજ્યચ્છિત્વાન્યત્ર શિરોઽમૃતમ્

નિયોજયેત્ સાધકસ્તુ વિસૃજ્ય ન વિલોકયેત્।
સસ્નાતં મનુજં દીપ્તં પૂર્વાહ્ણનિયતાશનમ્

માંસમૈથુનભોગ્યેન હીનં સ્રક્‌ચન્દનોક્ષિતમ્।
કૃત્વોત્તરામુખં તં તુ તદઙ્ગેષ્વઙ્ગદેવતાઃ

પૂજયેત્ તં તુ નામ્ના તુ દૈવતેન ચ માનુષમ્।
તદ્બ્રહ્મરન્ધ્રે બ્રહ્માણં તન્નાસાયાં ચ મેદિનીમ્

કર્ણયોસ્તુ તથાકાશં જિહ્વાયાં સર્વતોમુખમ્।
જ્યોતીંષિ નેત્રયોર્વિષ્ણું વદને પરિપૂજયેત્

લલાટે પૂજયેચ્ચન્દ્ર શક્તં દક્ષિણગણ્ડતઃ।
વામાણ્ડે તથા વહ્નિં ગ્રીવાયં સમવર્તિનમ્

કેશાગ્રે નિરૃતિં મધ્યે ભ્રવોશ્ચાપિ પ્રચેતસમ્।
નાસામલે તુ શ્વસનં સ્કન્ધં ચાપિ ધનેશ્વરમ્

હૃદયે સર્પરાજં તુ પૂજયિત્વા પઠેદિદમ્।
નરવર્ય્ય મહાભાગ સર્વદેવમયોત્તમ

રક્ષ માં શરણાપન્નં સપુત્રપશુબાન્ધવમ્।
સરાજ્યં માં મહામાત્યં ચતુરઙ્ગ સમન્વિતમ્

રક્ષ પરિત્યજ્ય પ્રાણાન્મરણે નિયતે સતિ।
મહાતપોભિર્જ્ઞાનૈશ્ચ યજ્ઞૈર્યત્ સાધ્યતેઽમૃતમ્

તન્મે દેહિ મહાભાગ ત્વં ચાપિ પ્રાપ્નુહિ શ્રિયમ્।
રાક્ષસાશ્ચ પશાચાશ્ચ વેતાલાદ્યાઃ સરીસૃપાઃ

નૃપાશ્ચ રિપવશ્ચાન્યે ન માં તે ધ્નન્તુ ત્વત્કૃતે।
ત્વત્કણ્ઠનાલગલિતૈઃ શોણિતૈરઙ્ગસંયુતૈઃ

આપ્યાયસ્વાત્મવન્મૃત્વા મરણે નિયતે સતિ।
એવં સમ્પૂજ્ય વિધિવત્ પૂર્વતન્ત્રૈશ્ચ પૂજયેત્

પૂજિતો મત્સ્વરૂપોઽયં દિક્‌પાલાધિષ્ઠિતો ભવેત્।
અધિષ્ઠિતસ્તથાન્યૈશ્ચ બ્રહ્માદ્યૈઃ સકલૈઃ સુરૈઃ

કૃતપાપોઽપિ મનુજો નિષ્પાપ્મા સ તુ જાયતે।
તસ્ય નિષ્કલુષસ્યાશુ પીયૂષં શોણિતં ભવેત્

પ્રીણાતિ ચ મહાદેવી જગન્માતા જગન્મયી।
સોઽપિ કાયં પરિત્યજ્ય માનુષં નચિરાન્મૃતઃ

ભવેદ્ ગણાનામધિપો મયાપિ બહુસત્કૃતઃ।
ઇતોઽન્યથા પાપયુક્તં મલમૂત્રવસાયુતમ્

તં બલિં ન હિ ગૃહ્ણાતિ કામાખ્યાન્યાપિ નામતઃ।
અન્યેષાં મહિષદીનાં બલીનામથ પૂજનાત્

કાયો મેધ્યત્વમાયાતિ રક્તં ગૃહ્ણાતિ વૈ શિવા।
અન્યેભ્યોઽપિ ચ દેવેભ્યો યદા યત્તુ પ્રદીયતે

તદર્ચિતં પ્રદદ્યાત્ તુ પૂજિતાય સુરાય વૈ।
કાણં પઙ્ગું ચાતિવૃદ્ધં રોગિણં ચ ગલદ્‌વ્રણમ્

ક્લીબં હીનાઙ્ગમથવા વૃદ્ધલિઙ્ગં કુલક્ષણમ્।
શ્વિત્રિણં ચાતિહ્રસ્વં ચ મહાપાતકિનં તથા

અદ્વાદશકવર્ષીયં શિશુ સૂતકસંયુતમ્।
ઊર્ધ્વં સંવત્‌સરાચ્ચાપિ મહાગુરુનિપાતિનમ્

બલિકર્મણિ ચેતાંસ્તુ વર્જયેત્ પૂજિતાનપિ।
પશૂનાં પક્ષિણાં વાપિ નરાણાં ચ વિશેષતઃ

સ્ત્રિયં ન દદ્યાત્ તુ બલીન્ દત્ત્વા નરકમાપ્નયાત્।
સઙ્ઘાતવલિદાનેષુ યોષિતં પશુપક્ષિણઃ

બલિં દદ્યાન્માનુષીં તુ ત્યક્ત્વા સઙ્ઘાતપૂજિતમ્।
ન ત્રિમાસીયકાન્યૂનં પશું દદ્યાચ્છિવાબલિમ્

ન ચ ત્રૈપક્ષિકાન્ ન્યૂન પ્રદદ્યાદ્ વૈ પતત્ત્રિણમ્।
કાણવ્યઙ્ગાદિદુષ્ટં તુ ન પશું પક્ષિણં તથા

દેવ્યૈ દદ્યાત્ તથા મર્ત્યં તથૈવ પશુપક્ષિણૌ।
છિન્નલાઙ્ગૂલકર્ણાદીન્ ભગ્નદન્તાંસ્તથૈવ ચ

ભગ્નશૃઙ્ગાદિકં વાપિ ન દદ્યાત્ તુ કદાચન।
ન બ્રાહ્મણં બલિં દદ્યાચ્ચાણ્ડાલમપિ પાર્થિવ

નોત્સૃષ્ટં દ્વિજદેવેભ્યો ભૂપતેસ્તનયં તથા।
રણેન વિજિતં દદ્યાત્તનયં રિપુભૂભૃતઃ

સ્વપુત્રં ભ્રાતરં વાપિ પિતરં ચાવિરોધિનમ્।
વિટ્‌પતિં ચ ન દદ્યાત્તુ ભાગિનેયં ચ માતુલમ્

અનુક્તાન્નાપિ દદ્યાત્ તુ તથાજ્ઞાતાન્ મૃગદ્વિજાન્।
ઉક્તાલાભે પ્રદદ્યાત્તુ ગર્દભં ચોષ્ટ્રમેવ ચ

લાભેઽન્યેષાં ન વિતરેદ્ વ્યાઘ્રમુષ્ટ્રં ખરં તયા।
સમ્પૂજ્ય વિધિવન્મર્ત્યં પશું પક્ષિણમેવ વા

સચ્છિન્નં ચાપિ મન્ત્રેણ મન્ત્રેણૈવ નિવેદયેત્।
નારં મર્ત્યશિરોરક્તં દેવ્યાઃ સમ્યગ્ નિવેદયેત્

છાગં તુ વામતો દદ્યાન્માહિષં વિતરેત્ પુરઃ।
પક્ષિણં બામતો દદ્યાદગ્રતો દેહશોણિતમ્

ક્રવ્યાદાનાં પશૂનાં તુ પક્ષિણાં તુ સિરોઽસૃજમ્।
વામે નિવેદયેત્ પાર્શ્વે જલજાનાં ચ સર્વશઃ

કૃષ્ણસારસ્ય કૂર્મસ્ય ખડ્ગસ્ય શશકસ્ય ચ।
ગ્રાહાણામથ મત્સ્યાનામગ્રે એવ નિવેદયેત્

સિંહસ્ય દક્ષિમે દદ્યાત્ ખડ્ગિનોઽપિ ચ દક્ષિણે।
પૃષ્ઠદેશે ન દદ્યાત્ તુ શિરો વા રુધિરં વલેઃ

નૈવેદ્યં દક્ષિણે વામે પુરતો ને તુ પૃષ્ટતઃ।
દીપં દક્ષિણતો દદ્યાત્ પુરતો વા ન વામતઃ

વામતસ્તુ તથા ધૂપમગ્રે વા ન તુ દક્ષિણે।
નિવેદયેત પુરોભાગે ગન્ધં પુષ્પં ચ ભૂષણમ્

મણ્ડલે ચેન્મધ્યાભાગે વામદક્ષાદિપૂર્વવત્।
મદિરાં પૃષ્ઠતો દદ્યાદન્યત્ પાનં તુ વામતઃ

અવશ્યં વિહિત યત્ર મદ્યં તત્ર દ્વિજઃ પુનઃ।
નારિકેલજલં કાંસ્યે તામ્રે વા વિસૃજેન્મધુ

નાપદ્યપિ દ્વિજો મદ્યં કદાચિદ્ વિસૃજેદપિ।
ઋતે પુષ્પાસવાદુક્તાદ ગૃઞ્જનાદ્ વા વિશેષતઃ

રાજપુત્રસ્તથામાત્યઃ સચિવઃ સૌપ્તિકાદયઃ ।
દદ્યુર્નરબલિં ભૂપ સમ્પત્ત્યૈ વિભવાય ચ

નૃપાનનુમતે મર્ત્યં દત્ત્વા પાપમવાપ્નુયાત્।
ઉપપ્લવે રણે વાપિ યથેચ્છં વિતરેન્નરમ્

યઃ કશ્ચિદ્રાજપુરુષો નાન્યસ્ત્વપિ કદાચન।
બલિદાનદિનાત્ પૂર્વં દિવસે તુ બલિં નરમ્

માનસ્તોકેતિ મન્ત્રેણ દેવીસૂક્તેન યેન ચ।
ગન્ધદ્વારેત્યનેનાપિ ખડ્ગં શીર્ષે નિધાય ચ

તસ્મિન્ ખડ્ગે સુગન્ધાદિ દત્ત્વા તેનાધિવાસયેત્।
ગન્ધાદિકં ત ખડ્ગસ્થં

અમ્બેઽમ્બિકેતિ મન્ત્રેણ રૌદ્રેણ ભૈરવસ્ય ચ।
એવં તુ સંસ્કૃતે મર્ત્યે દેવી રક્ષતિ તં બલિમ્

ન તસ્ય વ્યાધયશ્ચાપિ ક્ષુણ્ણતારજસી ન વ।
ન સૂતકં દૂષયેત્તજ્‌જ્ઞાત્યુત્પત્તિમૃતાદિકમ્

છિન્નં નરસ્ય શીર્ષં તુ પતિતં યત્ર યત્ર ચ।
યચ્છુભં ચાશુભં વાપિ પશ્વાદીનાં ચ તચ્છૃણુ

છિન્નં સિરસ્તતૈશાન્યાં નારં દિશ્યથ રાક્ષસે।
પતિતં રાજ્યહાનિં ચ વિનાશં ચ વિનિર્દિશેત્

પૂર્વાગ્નિયામ્યવારુણ્ય-વાયવ્યાદિગતં ક્રમાત્।
શ્રિયં પુષ્ટિં ભયં લાભં પુત્રલાભં ધનં તથા

ક્રમાદ્ વિનિર્દિશેન્નારં છિન્નશીર્ષં તુ ભૈરવ।
ઉત્તરાદિક્રમાદેવ મહિષસ્યાપિ મસ્તકઃ

પતિતો વાયુકાષ્ઠાન્તે સૂચયેદ્ યચ્છૃણુષ્વ તત્।
ભાગ્યં હાનિન્તથૈશ્વર્ય વિત્તં રિપુજયં ભયમ્

રાજ્યલાભં શ્રિયં ચાપિ ક્રમાદ્ વિદ્ધિ તુ ભૈરવ।
પશૂનાં ચૈવ સર્વેષાં છાગાદીનામશેષત-

એવં ફલં ક્રમાદ્ વિદ્યાદૃતે જલજવાણ્ડજૌ।
જલજાનાં પક્ષિણાં તુ યામ્યનૈરૃત્યયોર્ભયમ્

અન્યત્ર તુ શ્રિયં દદ્યાત્ પતિતં શાતિતં શિરઃ।
યઃ સ્યાત્ કટકટાશબ્દો દન્તાનાં છિન્નમસ્તકે

નરાણાં પશુપક્ષ્યાદિગ્રાહાદીનાં ચ રોગદઃ।
લોતકં ચક્ષુષોર્જાતં યદિ સ્રવતિ મસ્તકે

છિન્ને નરસ્ય રાજ્યસ્ય તા હાનિં વિનિર્દિશેત્।
માહિષે મસ્તકે નેત્રાદ્ યદિ સ્રવતિ લોતકમ્

છિન્ને નિવેદિતં વૈરિભૂપમૃત્યું તદાદિશેત્।
અન્યેષામથ પશ્વાદિવલીનાં શિરસોઽર્દિતાત્

નિગંતં લોતકં ધત્તે પરાં ભીતિં ગદં તથા।
હસતિ ચ્છિન્નશીર્ષં ચેન્નારં સ્યાત્ તુ રિપુક્ષયઃ

શ્રીવૃદ્ધિરયુષો વૃદ્ધિઃ સદા દાતુરસંશયઃ।
યદ્ યદ્‌વાક્યં નિગદતિ તથા ભવતિ ચાચિરાત્

હૂઙ્કારાદ્રાજ્યહાનિઃ સ્યાચ્છલેષ્મસ્રાવાચ્ચ પઞ્ચતા।
દેવાનાં યદિ નામાનિ ભાષતે છિન્નમસ્તકઃ

વિભૂતિમતુલાં વિદ્યાત્ ષણ્માસાભ્યન્તરે તદા।
રુધિરાદાનકાલે તુ શકૃન્મૂત્રે યદિ સ્રવેત્

કાયં તદાધશ્ચોર્ધ્વં વા દાતુઃ સ્યાન્મરણં તદા।
આક્ષેપાદ્ વામપાદસ્ય મહારોગઃ પ્રજાયતે

અન્યદાક્ષેપચલનૈઃ કલ્યાણમુપજાયતે।
મહિષસ્ય તુ રક્તસ્ય માનુષસ્ય તુ સાધકઃ

અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં તુ કિંચિદુદ્‌ધૃત્ય ભૂતલે।
મહાકૌશિકમન્ત્રેણ નિક્ષિપેદ્ બલિમુત્તમમ્

દેવેભ્યઃ પૂતનાદિભ્યો નૈરૃત્યાં દિશી પૂર્વતઃ।
મહિષઃપઞ્ચવર્ષીયઃ પઞ્ચવિંશતિવાર્ષિકઃ

બલિર્દેયો નરો દેવ્યૈ તસ્ય રક્તં તુ ભૂતયે।
નેત્રબીજત્રયં કામવીજં હન્તા પ્રજાપતિઃ

વહ્નિબીજં ષટ્‌સ્વરાભ્યાં સંપૃક્તશ્ચ તથા પરઃ।
સ એવૈતાસ્તથૈતાવદાદિવર્ગાન્તસંયુતઃ

ષષ્ઠસ્વરશિખાબિન્દુશ્ચન્દ્રયુક્તસ્થાપરઃ।
દ્વિર્માસિકાબોજકાન્તઃ કૌશિકીત્યભિમન્ત્રણમ્

એષ બલિઃ સ્વાહેતિ મન્ત્રોઽયં કૌશિકી સ્મૃતઃ।
નૃપો વૈરિબલિં દદ્યાત્ ખડ્ગમામન્ત્ર્ય પૂર્વતઃ

મહિષં ચાથ છાગં વા વૈરિનામ્નાભિમન્ત્ર્ય ચ।
સૂત્રેણ વદને બદ્ધં ત્રિધા તસ્ય તુ મન્ત્રકૈઃ

છિત્ત્વા તસ્યોત્તમાઙ્ગં તુ દેવ્યૈ દદ્યાત્ પ્રયત્નતઃ।
યદા યદા રિપોર્વૃદ્ધિર્વલિદાનં તદા પરમ્

દદ્યાત્ તદા શિરશ્છિત્ત્વા રિપોસ્તસ્ય ક્ષયાય ચ।
પ્રાણપ્રતિષ્ઠાં ચ રિપોઃ કુર્યાત્ તસ્મિન્ પશાવથ

તસ્મિન્ ક્ષીણે રિપોઃ પ્રાણાઃ ક્ષીયન્તે વિપદા યુતાઃ।
આદૌ વિરુદ્ધરૂપિણિ ચણ્ડિકે ચ તતઃ પરમ્

વૈરિણન્ત્વમુકં ચેતિ યાહીત્યામ્રેડિતં પુનઃ।
વહ્નિભાર્યા તતઃ પશ્ચાત્ ખડ્ગમન્ત્રં પ્રકીર્તિતમ્

સ્વયં સ વૈરી યો દ્વેષ્ટિ તમિમં પશુરૂપિણમ્।
વિનાશય મહામારી સ્ફેં ખાદય ખાદય

ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેણ વદ્વ્યઃ શિરસિ પુષ્પકમ્।
દદ્યાત્ તતસ્તદ્રુધિરં દ્વ્યક્ષરાભ્વાં નિવેદયેત્

મહાનવમ્યાં શરદિ યદ્યેવં દીયતે બલિઃ।
તદા તદષ્ટાઙ્ગભવૈર્માંસૈર્હોમં સમાચરેત્

દુર્ગાતન્ત્રેણ મન્ત્રેણ પ્રણીતે દહને શુચૌ।
એવં દત્ત્વા વલિં મર્ત્યો રિપુક્ષયમવાપ્નુયાત્

નાભેરધસ્તાદ્રધિરં પૃષ્ઠભાગસ્ય ચ શ્રિયે।
સ્વગાત્રરુધિરં દદ્યાન્ન કદાચન સાધકઃ

નોષ્ઠસ્ય ચિબુકસ્યાપિ નેન્દ્રિયાણાં ચ માનવઃ।
કણ્ઠાધો નાભિતશ્ચોર્ધ્વં બાહ્વોઃ પાણિમૃતે તથા

પ્રદદ્યાદ્રુધિરં ઘાતં નાતિકુર્યાચ્ચ સાધકઃ।
ગણ્ડયોશ્ચ લલાટસ્ય ભ્રુવોર્મધ્યસ્ય શોણિતમ્

કર્ણાગ્રસ્ય ચ બાહ્વોસ્ચ ગલયો રુદરસ્ય ચ।
કણ્ઠાધો નાભિતશ્ચોર્ધ્વં હૃદ્‌ભાગસ્ય યતસ્તતઃ

પાર્શ્વયોશ્ચાપિ રુધિરં દુર્ગાયૈ વિનિવેદયેત્।
ન ગુલ્ફતોઽસૃક્‌પ્રદદ્યાન્ન જત્રોર્નાપિ વક્ત્રતઃ

ન ચ રોગબિલાદઙ્ગાન્નાન્યઘાતાચ્ચ ભૈરવ।
તદર્થે ચ કૃતાઘાતઃ સશ્રદ્ધોઽભુબ્ધમાનસઃ

શ્રુતે રક્તં પ્રદદ્યાત્તુ પદ્મપુષ્પસ્ય પત્રકે।
સૌવર્ણે રાજતે કાંસ્યે લૌહે ફલિ ન વા નરઃ

નિધાય દેવ્યૈ દદ્યાત્ તુ તદ્રક્તં મન્ત્રપૂર્વકમ્।
ખનનં ક્ષુરિકાખડ્ગશઙ્કુલાદિ યદસ્ત્રકમ્

ઘાતેન બૃહદસ્ત્રસ્ય મહાફલમવાપ્નુયાત્।
પદ્મપુષ્પસ્ય પત્રં તુ યાવદ્ ગૃહ્ણાતિ શોણિતમ્

તત્‌પ્રમાણે ચતુર્ભાગાધિકં રક્તં તુ સાધકઃ।
ન કદાચિત્ પ્રદદ્યાત્તુ નાઙ્ગચ્છેદમથાચરેત્

યઃ સ્વહૃદયસઞ્જાતમાંસં માષપ્રમાણતઃ।
તિલમુદ્‌ગપ્રમાણાદ્ વા દેવ્યૈ દદ્યાત્ તુ ભક્તિતઃ

ષણ્માસાભ્યન્તરે તસ્માત્ કામમિષ્ટમવાપ્નુયાત્।
બાહ્વોસ્તુ સ્કન્ધયોર્વાપિ યો દદ્યાદ્ દીપવર્તિકામ્

હૃદયે વા સ્નેહપાત્રં વિના ભવત્યા તુ સાધકઃ।
ક્ષણમાત્રેણ તદ્દીષપ્રદાનસ્ય ફલં શૃણુ

ભુક્ત્વા ચ વિપુલાન્ ભોગાન્ દેવીગેહે યદૃચ્છયા।
કલ્પત્રયં તુ સંસ્થાય સાર્વભૌમો નૃપો ભવેત્

મહિષસ્ય શિરશ્છિન્નં સપ્રદીપં શિવાપુરઃ।
હસ્તાભ્યાં યઃ સમાદાય અહોરાત્રં તુ તિષ્ઠતિ

સ ચિરાયુઃ પૂતમૂર્તિરિહ ભુક્ત્વા મનોરમાન્।
ભોગાન્તે મદ્‌ગૃહગો ગણાનામધિપો ભવેત્

નરસ્ય શીર્ષમાદાય સાધકો દક્ષિણે કરે।
વામેન રૌધિરં પાત્રં ગૃહીત્વા નિશિ જાગ્રતઃ

યાવદ્રાત્રં સ્થિતો મર્ત્યો રાજા ભવતિ ચેહ વૈ।
મૃતે મમ ગૃહં પ્રાપ્ય ગણાનામધિપો ભવેત્

ક્ષણમાત્રં વલીનાં યઃ શિરોરક્તં કરદ્વયે।
ગૃહીત્વા ચિન્તયેદ્ દેવીં પુરસ્તિષ્ઠતિ માનવઃ

સ કામાનિહ સમ્પ્રાપ્ય દેવીલોકે મહીયતે।
મહામાયે જગન્નાથે સર્વકામપ્રદાયિનિ

દદામિ દેહરુધિરં પ્રસીદ વરદા ભવ।
ઇત્યુક્ત્વા મૂલમન્ત્રેમ નતિપૂર્વ વિચક્ષણઃ

સ્વગાત્રરુધિરં દદ્યાદ્ માનવઃ સિદ્ધસન્નિભઃ ।
યેનાત્મમાંસં સત્યેન દદામીશ્વરિ ભૂતયે

નિર્વાણં તેન સત્યન દેહિ હં હં નમો નમઃ।
ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેણ સ્વમાંસં વિતરેદ્ બુધઃ

સૌભાગ્યંસુખસમ્પન્નં પ્રદીપં પરમં રુચિઃ।
દીપયોન્માંસમિહ તં દીપં હ્નૌં હ્નૌં નમો નમઃ

ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેણ દીપં દદ્યાદ્ વિચક્ષણઃ।
મહાનવમ્યાં શિરદિ રાત્રૌ સ્કન્દવિશાખયોઃ

યવચૂર્ણંમયં કૃત્વા રિપું મૃન્મયમેવ વા।
શિરશ્છિત્ત્વા વલિં દદ્યાત્ કૃત્વા તસ્ય તુ મન્ત્રતઃ

અનેનૈવ તુ મન્ત્રેમ ખડ્ગમામન્ત્ર્ય યત્નતઃ।
રક્તં કિલિકિલી ઘોર ઘોરાધારવિહિંસકઃ

બ્રહ્મશિષ્યામ્બિકાશિષ્યમમુકં ચારિસત્તમમ્।
માન્તો વિસર્ગસહિતઃ સ ચ બિન્દુયુતોઽપરઃ

શિરશ્છિત્ત્વા વલિં દદ્યાત્ કૃત્વા તસ્ય તુ મન્ત્રતઃ।
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ બિન્દુના ચ સમન્વિતઃ

બ્રહ્મગ્નિર્યોગચન્દ્રેણ બિન્દુના ચ સમન્વિતઃ।
ફડન્તો વલિષુ પ્રોક્તઃ ખડ્ગઃ સ્કન્દવિશાખયોઃ

રક્તદ્રવ્યૈઃ શોચયિત્વા કૃત્રિમં તં વલિં રિપુમ્।
કુચન્દનસ્ય તિલકં લલાટે વિનિવેશ્ય ચ

રક્તમાલ્યામ્બરં કૃત્વા રક્તવસ્ત્રધરં તથા।
કણ્ઠે બદ્‌ધ્વા રક્તસૂત્રૈર્નાભૌ શલ્યં ચ કૃત્રિમમ્

દત્ત્વોત્તરશિરઃ સ્કન્ધં કૃત્વા ખડ્ગેન છેદયેત્।
શિરસ્તસ્ય તતો દદ્યાત્ સ્કન્દમન્ત્રેણ મન્ત્રિતમ્

ચતુર્દશસ્વરાગ્નિભ્યાં સમ્પૃક્તઃ સ્તાત્ પુરઃસકમ્ ।
પરતઃ પરતઃ પૂર્વં ચન્દ્રબિન્દુસમન્વિતમ્

સ્કન્દસ્ય મૂલમન્ત્રોઽયં તેન તસ્મૈ બલિં સૃજેત્।
ચતુર્દશસ્વરાગ્નિભ્યાં તૃતીયં તુ ચ પૂર્વવત્

પ્રોક્તો વિશાખમન્ત્રોઽયં તેન તસ્મૈ બલિં સૃજેત્।
કુટિલાક્ષૌ કૃષ્ણપિઙ્ગવર્ણૌ રક્તાઙ્ગધારિણૌ

ત્રિશૂલં કરવાલં ચ પાણિભ્યાં દક્ષિણે તથા।
બિભ્રતૌ નૃકપાલં ચ કત્રિંકાં ચાતિ વામતઃ

ત્રિનેત્રૌ નરમુણ્ડાનાં માલામુરસિ બિભ્રતૌ।
વિકટૌ દશનૈર્ભીમૈર્ગણેશૌ દ્વારપાલકૌ

ધ્યાનેન ચિન્તયેદ્ દેવ્યાઃ પુરતઃ સંસ્થિતૌ સદા।
ચૈત્રે માસ્યસિતે પક્ષે ચતુર્દશ્યાં વિશેષતઃ

વલિભિર્મહિષૈશ્છાગૈઃ માં ચ બૈરવરૂપિણમ્।
તોષયેન્મધુમિર્માંસૈસ્તેન તુષ્યામ્યહં સુતૌ

ચણ્ડિકા વલિદાને તુ વલિશીર્ષં જલેન ચ।
અભિષિચ્ય તુ મન્ત્રેણ મૂલેનૈવ નિવેદયેત્

ઈષત્‌પ્રાણં તુ બહુધા ચલિતં પૂર્વમર્ચિતમ્।
વીક્ષેત્ કાયસમૃદ્ધિં તુ સિદ્ધભાવં ચ સાધકઃ

સિતપ્રેતો રથસ્તેષાં યોગપીઠસ્ય સન્નિભઃ।
ધ્યાયામ્યસ્મિન્ મહામાયે સિદ્ધિં બોધયતે નમઃ

અનેનામન્ત્રિતં શીર્ષં ન ચિરાદ્ યદિ વેપતે।
તત્‌કાર્યસ્ય તદા સિદ્ધિરસિદ્ધિસ્તુ વિપર્યયાત્

એવં દદદ્ વલિં વીરો યથોક્ત વિધિનાઽમુના।
વલિદાનાદેવ ચતુર્વર્ગમાપ્નોત્યસંશયમ્

એવં વલિપ્રદાનસ્ય ક્રમો રૂપં તથૈવ ચ।
કથિતો રુધિરાધ્યાય ઉપચારાઞ્ શૃણુષ્વ મે

ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે વલિદાનવિવરણં નામ સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ॥